TORALBA: Disputatio de animorum immortalium natura, i.e. de angelis ac
daemonibus perdifficilis ac obscura semper visa est. Ac tametsi
Aristoteles1 ubique fere daemonia vocat ζῶα, non tamen explicat,
corpora sint necne, quia Deum quoque animal appellat2 aeque ac
daemones. Quaerat, inquit, aliquis, quamobrem anima,3 quae in aëre
vagatur, melior sit ac magis immortalis, quam quae est in animantibus:
ἥ ἐν τῷ ἄερι ψυχὴ ταῖς ἐν τοῖς ζῶοις βελτίων ἐστὶ καὶ ἀθανατωτέρα4, quo
loco vel daemones vel hominum mentes a cadaveribus segregatas in aëre
vagari confitetur. Plato vero mentis humanae captum egredi daemonum
disputationem agnoscit; majorum tamen sententiis acquiescendum: περὶ δὲ
τῶν δαιμόνων εἰπεῖν καὶ γνῶναι τὴν γένεσιν, μεῖζον εἰ καθ᾽ ἡμᾶς,
πιστέον δὲ τοῖς εἰρηκόσιν ἔμπροσθεν5. Frequens tamen est apud Platonem
disputatio de daemonibus in Symposio, Protagora, Clitia, Politico,
Epimenide, Phaedone, Sophista et in libro de legibus. In Theagene
quoque apertius: Nos, inquit, sicut oves mira divinorum6 pastorum
custodia semper egemus; ac tam ineptum putat7, homines hominum
custodiae committere, quam ovium et caprarum curam ovibus et capris.
Laudat etiam in Cratylo Hesiodi sententiam, quod viros bonos et
sapientes vita functos daemones appellat, quos in Symposio medios inter
Deos et homines collocavit, aërea natura constantes. Aperte vero in
Phaedone angelos, quos8 ubique θεοὺς vocat, curatores nostros esse
asseverat: θεοὺς εἶναι ἡμῶν τοὺς ἐπιμελομένους. Quin etiam in Sophista
angelum genialem, quem juniores9 Academici δαίμονα πάρεδρον appellant,
nos quocunque10 proficiscamur, comitari et cogitationes nostras
explorare scribit: τὸν ξένιον οὐκ ἥκιστα θεὸν συνοπαδὸν γιγνόμενον,
ὕβρεις καὶ εὐνομίας τῶν ἀνθρώπων καθορᾶν. Et in Theagene: Adest,
inquit, mihi divina quadam sorte daemonium quoddam, ab ineunte pueritia
me secutum. Cujus argumenti occasione accepta omnes Academici
disputationes11 varias de natura daemonum instituerunt. Illud autem
inter ipsos convenit: unicuique12 daemonium ab ortu vitae ducem divino
munere concessum. Huc13 Menandri illud:
Ἁπάντι δαίμων ἀνδρὶ τῷ γενομένῳ,
Ἁπᾶσιν ἐστὶ μεταγωγὸς τοῦ βίου
Nam Socratis adhuc puelli pater oraculum accepit, eum habere ducem
sexcentis paedagogis meliorem, ut quidem Plutarchus scribit in libro
Περὶ τοῦ δαιμονίου τοῦ Σωκράτους. Empedocles, qui vivus et spirans in
jugo montis 29 Aetnae a daemonibus sublatus dicitur, unicuique καλὸν
καὶ κακὸν δαίμονα contigisse dicebat.
1. Libr. 4 et 12 Metaphys. 2. Libr. 4 et 12 Metaphys. 3. Alii:
_animalia, quae_. 4. Graeca haec desunt in alio codice. 5. Graeca haec
desunt in alio codice. 6. Alius: _divorum_. 7. Alibi: _putari_. 8.
Deest alibi. 9. Alius: _minores_. 10. Alius: _quoque_. 11. Alius:
_disputatores_. 12. Desunt haec sequentia duodecim verba in alio
codice. 13. Alibi: _Hic_.
SALOMO: Rabbi Moses Aegyptius non quidem ab Empedocle, sed a majoribus
institutus, etiam unicuique bonum ac malum angelum adesse confirmat.
SENAMUS: Si tanta vis daemonum ac angelorum extitisset1, quantam esse
vultis, mihi mirum videtur, quamobrem Epicuraei daemonum hypostasin de
natura sustulerint?