18 CURTIUS: Devorationem quadrigae et quadrigarii ad fascinam pertinere
judico, sed ascensionem et subvectionem illam daemonis ope factam non
dubito. Nam Simon magus1, spectante Nerone cum ceteris principibus et
aulicis, in membra secari se jussit, deinde membratim concisus revixit,
post etiam sublimis in aëra subvectus est ac divinos honores et statuam
a Caesare adeptus. Quid est enim tam arduum, tam contra naturae vim2,
quod saga illa se facturam profiteatur:
Cum volui, ripis ipsis mirantibus amnes
In fontes redire suos, concussaque sisto,
Stantia concutio, cantu freta nubila pello,
Nubilaque induco, ventos abigeque vocoque.
Vipereas rumpo verbis et carmine fauces,
Et silvas moveo3 jubeoque tremiscere montes
Et mugire solum Manesque exire sepulcris,
Te quoque, Luna, traho.
1. Justinus Martyr, Clemens et Irenaeus. 2. Alius: _viam_. 3. Alius:
_foveo_.
CORONAEUS: Num tibi, Toralba, videntur haec per naturam, an vero
daemonum ope fieri potuisse?
Hic TORALBA: Ingenue, inquit, aperiam quae sentio, sed illud abs te,
Coronaee, peto, ne in rebus tam arduis amplius exigas, quam quod
possum.
CORONAEUS: Valde amens sim, si scire velim, quae tu nescias.
TORALBA: Aliarum quidem artium veritatem1 cum assequi me posse
diffiderem, res ipsas et rerum abditas in natura causas omni studio
scrutari2 conatus, idem mihi ipsi quod navigantibus usu venit. Nam quo
longius a littoribus discedunt, eo vada sentiunt profundiora, quousque3
ab omnibus terris longissime remoti4 molybdaenarum5 propter maris
altitudinem usum amittant. Ita quoque me in naturas elementorum,
fossilium, metallorum, stirpium, animantium ac coelestium corporum
intuentem, postremo in angelorum ac daemonum mirabilem potestatem
altius mentis agitatione6 subvectum ratio penitus deseruisse videtur.
Quo etiam plura scire cupio, quoque attentius et cautius subtilissima
quaeque persequor, eo me imperitiorem agnosco.
1. Alibi: _varietatem_. 2. Deest in alio codice. 3. Alius:
_cogunturque_. 4. Alibi: _revecti_. 5. Sunt plumbaginas quibus arena e
fundo maris detrahi consuevit a nautis, ut intelligant, quas in
regiones devenerint. 6. Alius: _cogitatione_.
CDRTIUS: Id profecto non nisi doctissimis hominibus contingere solet.
Cujus rei causam cum inquirerem, Franciscus Fuxaeus, mathematicorum
decus, qui a rege Francorum Carolo IX. evocatus, multis spectantibus
Lutetiae docuit, quod Archimedes olim proposuerat, datum pondus morere
i.e. δοθὲν βάρος κινῆσαι, is, inquam, ignorandi scientiam certissimum
scientiarum perfectiorum principium asseverabat nec ullos1
imperitiores, quam qui se omnia scire arbitrarentur. Id autem exemplo
docebat eorum, qui semper in gurgustio vel Socratis specu conclusi
jacuissent, aut quibus pateat coeli spatium 19 non amplius tres ulnas;
cum evadunt in loca superiora, proximas regiones, quas nunquam
adspexerunt, mirantur, post etiam in altissima montis cacumina subvecti
non modo terras remotissimas ac maria, sed etiam coelestia sidera
libere contemplantur ac pristinam ignorantiam attoniti stupent.
Plerosque etiam inanis auctoritas trahit, quos ratio ducere debuisset.
Atqui hi pecorum in modum properant, non qua aut quo eundum est2, sed
quocunque itur.