EEN VUURBOL.—DE LANTAARNS VAN ONZEN-LIEVEN-HEER.—HET STINKDIER.—DE
JALAPPE.—EENE LUCHTREIS.—DE ORCHIDEEËN.—BIVAK BIJ DEN INGANG VAN EENE
GROT.—GRINGALET EN DE KEVERS.—EEN TERMIETENNEST.
De zon verliet ons weldra en wij bleven bij het vuur zitten praten.
Eindelijk nam de Encuerado Lucien mede naar de rots en hief daar een der
bijna niet eindigende lofzangen aan, waarvan zijn geheugen ruim voorzien
was. Ons vuur verlichtte den grooten steen met zijn rood schijnsel; men
zou het voor een reusachtig voetstuk gehouden hebben, met twee bronzen
beelden er op. Een reiziger, die onverwacht de vallei zou binnengekomen
zijn, ware voor deze spookachtige verschijning teruggedeinsd; indien een
of ander roofdier in den omtrek ronddoolde, zouden onze reusachtige
schaduwen voldoende geweest zijn, om het op de vlucht te drijven.
Wij dachten er reeds aan om Lucien terug te roepen, ten einde ons onder
de hut ter ruste te begeven, toen de Encuerado ons riep. Naar den kant
van het Oosten, boven den top der bergen, schitterde eene groote
lichtende schijf. De maan was ternauwernood in haar eerste kwartier en
bovendien scheen de bol, die den vorm eener ellips aannam, zich voort te
bewegen. Werkelijk daalde zij langzaam langs de boschachtige bergruggen.
Lucien en de Encuerado overlaadden ons met vragen, waarop wij niet
wisten te antwoorden. De roode ellips, die geen stralen vertoonde, nam
hare richting naar ons toe.
»Wat is dat?” riep Sumichrast uit.
—»Een vuurbol!” riep ik uit, door eene plotselinge gedachte getroffen.
—Als ik mijn geweer had, zou ik er op goed geluk af op schieten, sprak
de Encuerado en wilde schielijk zijn wapen krijgen.
»Blijf hier,” sprak ik; »die bol bevat misschien den bliksem, en men
moet dien niet nutteloos naar zich toe trekken.” Op hetzelfde oogenblik
ging de meteoor ons voorbij; wij hadden ons met het gelaat op den grond
geworpen, daar wij het onbekende vreesden. Toen ik het waagde op te
staan, was hij reeds ver weg, maar scheen toch onbeweeglijk te zijn. Uit
zijn middenpunt schoten onophoudelijk in beweging zijnde stralen; het
licht, dat van binnen wit was, nam aan de randen eerst gele, dan roode
en eindelijk blauwe tinten aan. Een bliksemstraal van eene buitengewone
sterkte verblindde ons eensklaps; eene verschrikkelijke ontploffing,
door alle echo's herhaald, maakte ons bijna doof; daarna verviel alles
weer in stilte en in duisternis.
Terwijl wij naar het bivak terugkeerden, bestormden Lucien en de
Encuerado ons met vragen.
»Wat zijn toch vuurbollen?” vroeg de knaap.
—Volgens het zeggen der geleerden, antwoordde Sumichrast, zijn het
brokstukken van planeten, die in de ruimte dwalen en die, onverwacht in
ons planetenstelsel getrokken, aan de aantrekkingskracht onzer aarde
gehoorzamen en krachtens de wet der zwaartekracht op hare oppervlakte
neervallen.
—Maar waaruit bestaan zij dan?
—Gewoonlijk uit zwavel, chroom en ijzer. Het verschijnsel der vallende
sterren staat in nauw verband met dat der vuurbollen en de neergeworpen
brokstukken heeten aëroliden.
—Wilt gij ons wijsmaken, dat er steenen van den hemel regenen? vroeg de
Encuerado.
—Zeker, en als ik mij niet vergis heeft men in uw land de grootste
bekende aërolide gevonden, want zij weegt niet minder dan vijfduizend
kilo's. Morgen zullen wij gaan zoeken naar die, welke aan het einde der
vallei moet neergevallen zijn.
—Geven die steenen dan licht? hernam de Indiaan.
—Neen, maar door de snelheid van den val ontbranden zij.
—En vanwaar kwam de vuurbol, die langs ons heenging?
—Van de maan, van de sterren, misschien wel van de zon.
De Encuerado kneep zijne oogen half dicht en begon te lachen, om hetgeen
hij dacht dat eene scherts was. Hij lachte zelfs zoo hartelijk, dat
zijne vroolijkheid zich aan ons mededeelde.
»Wat denkt gij dan, dat de zon en de maan zijn?” vroeg Lucien hem.
—De lantaarns van Onzen-lieven-Heer, antwoordde de Indiaan vol ernst.
Gewoon aan de kinderlijke onwetendheid van zijn vriend, maar die altijd
willende bestrijden, trachtte onze kleine reismakker hem ons
planetenstelsel duidelijk te maken. De grootte, die hij de sterren
toeschreef, vermaakte den Indiaan zeer. Toen eindelijk de jonge
sterrenkundige meende de overwinning te hebben behaald, omhelsde zijn
tegenspreker hem en zeide:
»Uw vertelseltje is heel mooi! Och, wat zou ik 'n plezier hebben, als ik
al die fraaie geschiedenissen in de boeken kon lezen.”
—Dàt 'n vertelseltje! riep Lucien verontwaardigd uit.
—Drommels, wat anders. Te willen beweren, dat de aarde een bol is, die
rondwandelt, en dat er sterren zijn, grooter dan zij! Ik heb meer dan
één nacht doorgebracht met er naar te kijken, en het zijn wel degelijk
lantaarns, hoor!
—Maar als gij ze dan hebt gadegeslagen, viel Sumichrast hem in de rede,
dan moet ge ook opgemerkt hebben, dat zij van plaats veranderen.
—Omdat de Engelen niet altijd dezelfde aansteken en omdat de goede God
rijk genoeg is...
—Kom, laat ons gaan slapen, riep ik uit, om een einde te maken aan eene
woordenwisseling, die ik bij ondervinding wist, dat slechts op eene
nederlaag van Sumichrast en Lucien kon uitloopen.
Den volgenden morgen was mijn eerste werk mijne metgezellen meê te nemen
om naar den vuurbol te zoeken. De vuurbol was bijna over ons heengegaan
en ik geloofde zeker er de brokstukken van te zullen vinden. Na een uur
van nutteloos ronddolen, moest ik wel aannemen, dat onze oogen zich in
den afstand vergist hadden. De Encuerado liet wel eenige ongeloovige
lachjes hooren, bij het vernemen van mijne gissingen en die van
Sumichrast, maar hij was edelmoedig genoeg om geen misbruik te maken
van de meerdere sterrenkundige wetenschap, die hij meende te bezitten.
Toen het uur van het vertrek was aangebroken, trok ik opnieuw de vallei
door en daarna den berg beklimmende, voerde ik mijne makkers op een
bergvlak.
Ik volgde zooveel mogelijk den vermeenden weg van den vuurbol. Reeds
drong de Encuerado het bosch binnen, toen Sumichrast aan zijne
rechterhand een afgebroken boom bemerkte. Ik snelde de helling af,
en weldra bevond ik dat de grond op eene uitgestrektheid van twintig
meter bezaaid was met zwarte of groene opgezwollen steenen, waarvan
verscheidene op ijzersintels geleken.
Ongetwijfeld had de getroffen boom de uitbarsting van den meteoor
veroorzaakt en was onder den schok bezweken.
»Dat zijn de stukken van een lantaarn,” zeide Lucien tot den Encuerado,
die een grooten steen met metaalachtigen glans had opgeraapt.
De Indiaan schudde het hoofd zonder te antwoorden. Die omgeworpen boom,
die zwartgebrande stam, dat verdorde en als 't ware verbrande gras,
die steenen, zoo vreemd van uiterlijk, wierpen klaarblijkelijk zijne
theorieën omver. Ieder onzer vermeerderde zijne vracht met een aërolide
en daarop het bergvlak weer bereikende, trokken wij het bosch in.
Een geweerschot van Sumichrast maakte dezen voor den geheelen dag
gelukkig; hij had een kruisbek van groenachtige kleur, in Europa nog
onbekend, geschoten.
»Wat een vreemde vogel! riep Lucien uit. Hoe kan hij met zulk een
scheeven bek eten?”
—Zijn bek, antwoordde Sumichrast lachende, is geschikt voor zijn soort
van voedsel. Deze kruisbek, dien wij hier bij toeval aantreffen—want
men vindt hem gewoonlijk slechts op den top der bergen—voedt zich
met wortels, bladknoppen en dennezaden. Met zijne twee sterke, en
zoo zonderling geplaatste kaken, knijpt hij, als met eene schaar, de
uiteinden der takjes af, die een vogel met spitsen bek nauwelijks zou
kunnen beschadigen.
—God denkt aan alles, mompelde de Encuerado, die de huid van den vogel
hielp bereiden; ik heb altijd gedacht dat die arme dieren verminkt
waren.
Tegen den middag voerde de weg ons bij toeval diep in eene nauwe vallei,
te midden van eene menigte heesters, die ons uitnoodigden daar ons bivak
op te slaan. In een oogwenk was de grond van takken gezuiverd en de hut
opgericht. Nauwelijks waren wij gezeten om wat adem te scheppen, of een
licht geruisch in het kreupelhout trok onze aandacht; een dier met
gepluimden staart sprong van een heester. Gringalet ging er op los, maar
een verpestende stank deed hem terugdeinzen en ons bijna stikken. Een
Zorilla[28], wiens vormen en kleur aan de eekhoorns herinneren, had de
lucht van ons bivak vergiftigd.
[28] _Surilho_ of stinkdier.
Er bleef ons niets anders over dan te vertrekken, want de stank zou
deze plaats verscheidene dagen onbewoonbaar maken. De Encuerado kon
geen scheldwoorden genoeg vinden, om ze het dier naar den kop te
werpen; eigenlijk had dit niet anders gedaan dan gebruik gemaakt van de
verdedigingsmiddelen, waarmede de natuur het begiftigd heeft. Iedereen
nam zijne vracht droevig op, niet zonder een teleurgestelden blik op
de hut te hebben geworpen. Sumichrast opende den marsch en bleef niet
staan, voor hij uitgeput aan den ingang van een grot was gekomen.
Nog geheel onpasselijk door den stank, dien de Zorilla had verspreid en
ons niet andermaal aan een soortgelijk ongeval willende blootstellen,
was onze eerste zorg, alvorens de hut op te richten, om de struiken en
heesters goed te doorzoeken.
Eenige vogels, die wij onderweg gedood hadden, bespaarden ons de moeite
eener verdere jacht, iedereen begon zich derhalve met zijne kleerkast
bezig te houden. Vooral onze schoenen riepen hard om hulp. Sumichrast
wierp zich op als meester-schoenlapper. Ik zag niet zonder eenige vrees,
hoe hij met onervaren hand in het reserve stuk leer, dat wij bezaten,
ging snijden. De sandalen van den Encuerado gaven hem op ons veel voor,
hij had slechts een zool en een riem noodig om een schoeisel voor zijn
voet te vinden. Ongelukkigerwijze gaf de gevoeligheid van onze huid meer
dan eens aan Sumichrast reden, om zich te beklagen, dat hij niet als
Indiaan geboren was.
De altijd vindingrijke Encuerado vond evenwel het middel om op oude
zolen stukken van de vossehuid te lappen en voor Lucien een paar
laarsjes te maken, die even sterk als weinig sierlijk waren. Hij
beloofde er voor ons ook zulke te zullen maken, en Sumichrast, die zich
tamelijk wel van zijn lapwerk gekweten had, benoemde hem tot den gewonen
en buitengewonen sandaalmaker van onze Majesteiten.
Den volgenden morgen drongen wij met het aanbreken van den dag eene
nauwe bergkloof in, waar wij onmogelijk naast elkander konden gaan. Den
ganschen ochtend liepen wij tusschen twee muren, met mos, varens en
orchideeën begroeid. De vochtige bodem onderhield rondom ons eene zeer
aangename frischheid, maar de doortocht, door omgeworpen boomstammen
versperd, maakte den marsch zeer moeielijk.
De kloof liep zoo lang voort, dat ik werkelijk bevreesd begon te worden,
en ik vroeg mijzelven af, of wij niet in een doodloopenden weg waren.
De loodrechte wanden maakten de minste afwijking onmogelijk; boven ons
kruisten de takken der boomen zich en verborgen zij de lucht. Geen
enkele vogel vervroolijkte door zijn gezang deze eenzaamheid en de
varenplanten werden zoo talrijk, dat men gemeend zou hebben in een
hoekje van de oorspronkelijke wereld te zijn; om de vergelijking nog
meer te rechtvaardigen, zagen wij bij onze nadering talrijke kruipdieren
vluchten, die ons tot de grootste omzichtigheid aanspoorden.
Met zijn machete in de hand klom Lucien met de meeste behendigheid
op de omgevallen stammen, die ons den weg versperden. Weldra zakten
onze voeten in een vloeibaar slijk en ik ontdekte een dun straaltje
kristalhelder water, dat tusschen twee rotsen doorzijpelde. De kloof
werd nog nauwer; als zich op dit oogenblik een wild dier vertoond had,
zouden wij hem den doortocht hebben moeten betwisten. Eene soortgelijke
ontmoeting behoorde niet tot de onmogelijkheden en tot zijn grooten
spijt moest Lucien naar de achterhoede gaan. De ruimte werd een weinig
breeder, het terrein werd meer open en de kleine kolonne kou sneller
vooruitkomen. Wij liepen zwijgend tusschen deze granieten muren, van een
streng en indrukwekkend uiterlijk voort, in de hoop dat zij eensklaps
wijder zouden worden en op eene vlakte konden uitkomen. Bij elke schrede
stelde eene nieuwe bocht onze verwachting te leur en als ooit een
doorgang den naam van Duivelskloof verdiende, dan was het wel de
eindelooze spleet, die wij zoo langen tijd reeds volgden. Bij alle
hoogten dreigden overhangende rotsen neer te storten, meer dan een vulde
zelfs het nauwe pad. Eindelijk liet eene laatste bocht ons eene lichting
zien; maar onze vreugde was van korten duur; een loodrechte afgrond
gaapte voor onze voeten.
Wij keken elkander onthutst aan; wij waren gevangen! Links en rechts een
muur van meer dan honderd voet hoog en onmogelijk over te komen; voor
ons een afgrond met loodrechte wanden. Wat te doen? Sumichrast ontstak
de raadspijp, terwijl de Encuerado, zich aan de rotsen vastklampende,
den afgrond met de oogen peilde.
Wij zaten bij een slingerplant met dunne takken, koordvormige, rood
gekleurde bladeren, die hier en daar eene violetblauwe bloemkelk
verborgen. Ik herkende de plant, die de jalappe voortbrengt en door de
Indianen _talonpable_ genoemd wordt. Ik deed haar Lucien opmerken, die
weldra twee of drie peervormige wortels uitgegraven had. De jalappe, die
haar naam aan de stad Jalappe, van waar men haar vroeger naar Vera-Cruz
uitvoerde, ontleend heeft, groeit in 't wild op alle bergen van het
Gematigde Land. Ongelukkigerwijze verwoesten de Indianen de plant, door
alle knollen uit te graven, en het tijdstip is niet ver meer verwijderd
waarop dit, in Europa zoo veelvuldig gebruikt purgeermiddel, geheel
ontbreken zal, zooals gebeurd is met den Kinaboom, dien men vernietigd
heeft, zonder aan de toekomst te denken.
Ik naderde den afgrond en bemerkte den Encuerado, die, meer dan twintig
voet beneden mij, met de vlugheid van een aap over den gladden bodem
kroop. Ik beval hem bij ons te komen; maar hij kon niet terug en bleef
onbeweeglijk in eene vrij hachelijke stelling. Sumichrast haastte
zich een lazo te brengen, dien ik onzen koenen reisgezel toewierp; maar
in plaats van naar boven te klimmen, liet hij zich vier of vijf voet
lager glijden en ging schrijlings op den stam van een boom zitten, die
schuins gegroeid was en riep ons toe den lazo los te laten. Na den lazo
om een sterken tak geknoopt te hebben, verdween hij.
[Illustratie: Toen liet Sumichrast zich tot den boom afglijden. (blz.
127).]
Spoedig vertoonde hij zich weer, ging opnieuw op den boomstam zitten,
om welken hij den lazo gerold had en berichtte ons, dat wij onze
nederdaling zonder veel gevaar ten uitvoer konden brengen. Sumichrast
maakte een tweeden lazo gereed.
»Hoe zullen wij hem vastmaken? vroeg Lucien. Er zijn geen dikke takken
op den rand.”
—De riem is lang en ik zie daar een heester met vrij stevige takken.
—Maar dan is de lazo verloren, niemand zal naar boven kunnen klimmen om
hem los te maken.
—Drommels! drommels! herhaalde Sumichrast verscheidene malen, meester
Zonnestraal heeft gelijk.
En ieder onzer trachtte de moeielijkheid op te lossen, door meer of
minder uitvoerbare middelen voor te stellen.
»Ik heb het gevonden!” riep ik met minstens evenveel voldoening uit,
als Archimedes, toen hij uit het bad kwam. Mijn machete nemende, maakte
ik twee palen van gemiddelde dikte, die ik dicht bij elkander, op drie
pas van den afgrond in den bodem stak. Terwijl Sumichrast met een
geïmproviseerd heiblok dit werk nog meer bevestigde, kapte ik een tak
van ongeveer een voet lengte af, in 't midden waarvan ik den lazo stevig
vastknoopte en dien ik dwars achter mijne palen plaatste. Ik berekende
dat, als wij eenmaal de plaats zouden bereikt hebben, waar zich de
Encuerado bevond, het voldoende zou zijn aan den lazo eene sterk
golvende beweging te geven, om den tak los te maken. Toen deze
voorbereidselen afgeloopen waren, ging de mars zich bij hem, die haar
gewoonlijk droeg, vervoegen. Toen liet Sumichrast, de zwaarste onder
ons, zich tot den zoo gelukkig geplaatsten boom afglijden. De palen
gaven slechts eenige strepen mee. Zijne nederdaling voortzettende,
verdween mijn makker spoedig onder den Indiaan; daarna kwam de beurt aan
onzen voorraad, die dit tweede gedeelte van de reis er goed afbracht.
Het ongeduld van Lucien was buitengewoon groot; deze luchtreis bekoorde
hem.
»Nu uwe beurt,” sprak ik, zoodra ik den riem weer had opgehaald.
—Wilt u me vastbinden? vroeg hij geheel teleurgesteld.
—Hoe denkt gij dan naar beneden te komen?
—Door mij aan den lazo vast te houden, zooals de Encuerado en mijnheer
Sumichrast.
—Uw vuisten zijn daar nog niet sterk genoeg voor, er valt niet aan te
denken, ik wil mij niet aan 't gevaar blootstellen u in den afgrond te
zien vallen.
—Och, vadertje, laat mij het beproeven.
—Volstrekt niet, want als de proefneming mislukte, zoudt gij niet meer
in de gelegenheid zijn haar te hernieuwen.
Lucien liet zich, niet zonder een weinig spijtigheid te betoonen,
vastbinden, terwijl zijn verbaasde hond om hem stond te blaffen.
»Geduld maar! Geduld maar! sprak ik tot hem; je beurt zal ook wel komen,
dan zal je zoo blij niet zijn.”
De riem gleed langzaam af en weldra was de knaap tusschen de takken van
den boom. Daar bond de Encuerado hem met dezelfde zorgvuldigheid en niet
minder stevige knoopen, opnieuw vast. Over den afgrond gebogen, hoorde
ik Sumichrast den Encuerado bevelen den riem met meer of minder snelheid
te laten vieren. Toen ik zag dat hij behouden was aangekomen, gevoelde
ik mij van eene groote zorg bevrijd; ik begon Gringalet, die niet
ophield met janken, sedert zijn meester verdwenen was, vast te binden.
Niettegenstaande zijn angst liet ik den hond in de lucht bengelen; hij
spartelde, huilde, en ontsnapte bijna aan de handen van den Encuerado,
die hem, terwijl hij hem lager liet zakken, het nuttelooze van zijn
geschreeuw en het gevaarlijke van zijn spartelen onder 't oog bracht. Na
de palen en den dwarsstok nog eens goed onderzocht en mij overtuigd te
hebben dat niets vergeten was, gleed ik op mijne beurt naar beneden. Ik
schudde daarop den riem, dien ik gelukkig los kreeg. Onder mij bemerkte
ik Sumichrast en Lucien, op een nauwen voorsprong zittende, welke langs
eene rotsachtige helling naar den voet van den berg voerde. Ik vervoegde
mij bij hen, door den Encuerado gevolgd.
Wij hadden het dwarshout tusschen twee stevige takken bevestigd; ditmaal
schudde ik lang aan den riem zonder dien los te kunnen krijgen. Mijne
nuttelooze pogingen moede, wilde ik het reeds opgeven, toen het stuk
hout eensklaps meegaf en mij bijna dood had geslagen. Sumichrast en
Lucien waren vooruitgegaan.
De marsch werd bezwaarlijk, en het was niet altijd gemakkelijk om
op die, nu eens gladde, dan weer hobbelige rotsen zijn evenwicht te
bewaren. Wij liepen tusschen twee heggen van Orchideeën door, eene soort
vetplanten, waarvan Mexico duizenden soorten bezit; bijna bij elke
schrede staan blijvende om de eene of andere van deze fraaie planten
te bewonderen, die zoo zonderling van vorm zijn en zulke schitterende
bloemen hebben, gewoonlijk echter zonder geur. De Encuerado wees
ons verscheidene planten van de lynx-bloem, die door de Indianen
»slangenbloem” wordt genoemd, en wier vijf, met gele punten bezaaide
bloembladen, met rose, violet en wit gemarmerd zijn. Iets verder
herinnerde eene andere bloem, de _oceloxochitl_, tijgerbloem, door hare
kleur aan de huid van het dier, waar de Indianen haar den naam van
hebben gegeven. Hier en daar eene bloem plukkende, was Lucien weldra in
't bezit van een ruiker, zooals de rijkste plantenkassen er hem geen
zouden hebben kunnen leveren; hij zou den naam van al die fraaie planten
wel hebben willen kennen, maar hij moest zich nu tevreden stellen met
te vernemen, dat, met uitzondering van de vanielje en de Orchidee, die
haar naam aan de geheele familie heeft gegeven, en wier gedroogde
knollen onder den naam van _salep_ bekend zijn, geene enkele van het
schitterende legioen der Orchideeën, iets voor de kunsten noch voor de
nijverheid oplevert.
Wij hadden den voet van den berg bereikt: reeds groeiden eenige struiken
om ons, toen eene onmetelijke rotsmassa ons tot een omweg dwong.
Ik ging voorop en een onvrijwillig uitglijden bracht mij voor den ingang
van eene grot. Op mijn geroep ijlden mijne makkers naar mij toe; ik deed
twee of drie schreden onder het gewelf, onder welks beschutting wij den
nacht besloten door te brengen.
Terwijl ik, door Lucien geholpen, hout verzamelde, ruimde de Encuerado
den grond op en hakte Sumichrast een paar struiken om, die ons het
vrije uitzicht belemmerden. Ik beval den Indiaan het vuur aan te maken,
waarvan de rook ons zou helpen den ingang van de grot te vinden; daarna
moest men er op uit om voor het maal te zorgen.
Toen ik in de vlakte was gekomen, kon ik beter oordeelen over
het kunststuk, dat wij volbracht hadden. Tot op de hoogte der grot
ongeveer, struiken en kreupelhout; hooger op de Orchideeën, wier
levendig gekleurde bloemen en opaalgroene bladeren, sterk op de zwart
en grijs getinte rotsen afstaken; hooger nog een rechte, gladde,
onoverkoombare muur, daarna de kloof waardoor wij gekomen waren.
Sumichrast voerde ons door het struikgewas naar de bosschen, waar de met
welriekende bloemen bedekte broodboomen verkondigden, dat wij het Warme
Land en een anderen plantengroei naderden. Weldra verhief een groote
magonie-boom—_swietenia mahogoni_—met talrijke twijgen en donkergroene
bladeren, zich voor onze oogen; een weinig verder versmoorde een
omgevallen wolboom vijf of zes struiken. De wolboom—_eriodendron
anfractuosum_—door de Indianen _pochotl_ geheeten, is een der grootste
bekende boomen; de peulvormige vruchten bevatten een zijdeachtig dons,
dat de zonderlinge eigenschap bezit van in de zon op te zwellen.
Ik was juist bezig Lucien op deze bijzonderheid opmerkzaam te
maken, toen een vreeselijk gegons zich deed hooren. Een honderdtal
Hercules-kevers, die uit een struik waren opgevlogen, kwamen met kracht
tegen de takken van den boom terecht. Een er van viel ons voor de
voeten. Lucien wilde hem tegen den grond houden, maar het dier worstelde
zich los en vervolgde zijn weg.
—Och! riep de knaap uit, die kever is sterker dan ik.
—Hij draagt ook niet voor niets den naam van _Hercules_, antwoordde
Sumichrast lachende. Zoo als gij ondervindt is zijne kracht even
opmerkenswaardig als zijne grootte. 't Is een inwoner van Brazilië, dien
men slechts nu en dan eens in Mexico aantreft.
—En reist hij altijd in troepen?
—Neen, het geval is zelfs zeldzaam genoeg, om er aanteekening van te
houden.
—'t Is of ik een reuk van snuif in den neus krijg, sprak Lucien,
niezende.
—Drommels! Drommels! 't Zijn de kevers, welke dien van zich geven,
hernam Sumichrast. Dat is nog eene bijzonderheid, die ik aanteekenen
moet.
—Zie eens, Papa! hoe ze aan elkander gaan hangen en zoo een grooten
tros vormen. Bijten zij niet met die groote kaken?
—Wat gij voor hunne kaken aanziet, zijn hunne horens, maar de
plaatsing er van verontschuldigt uwe vergissing. Merk wel op, dat het
bovengedeelte van het lichaam van het insect zwart en glanzend is,
terwijl de dekschilden van een grijsachtig groen en met donkere puntjes
gestippeld zijn.
—Daar is er een, die geen horens heeft.
—Dat is een wijfje, hetwelk een plaatsje opzoekt, waar het haar eieren
kan leggen!
Wij sloegen met veel nieuwsgierigheid het gaan en komen der kolonie
gade, die door onze tegenwoordigheid volstrekt niet beangst scheen, toen
Gringalet, die ook aan 't niezen geraakte, eensklaps klagend begon te
janken. De Encuerado had hem drie of vier kevers op den rug gezet, die
hunne, met dubbele haken gewapende pooten, in de huid van hun rijdier
sloegen. De Indiaan, zelf verbaasd over het gevolg zijner proefneming,
haastte zich den armen hond, die zich over den grond rolde, ter hulp te
komen; hij kreeg hem te pakken, maar had veel moeite om hem van zijne
lastige ruiters te bevrijden. Een hunner klampte zich zelfs aan de hand
van den grappenmaker vast, wiens vreemde gezichten ons zeer vermaakten.
Als hij een poot van het insect losmaakte, vond dit altijd gelegenheid
om zich met een anderen, het had er zes, vast te haken. Boos, omdat hij
met zulk een tegenstander moest worstelen, trok de Encuerado met een ruk
het dier los, zoodat het bloed uit zijne koperkleurige hand parelde.
Altijd tot wraakneming bereid, dreigde hij den geheelen troep te
vernietigen; maar terwijl ik over zijn booze luim lachte, belette ik
hem toch zulk een nutteloozen moord te begaan.
»Ziet me die mooie heeren eens aan, riep hij uit. Omdat men zegt dat
het Herculessen zijn, meenen zij de vingers van hun evennaaste te mogen
verscheuren? Lummels, wier neus langer dan hun lichaam is, en die
Gringalet met blaffen op de vlucht kan krijgen!
—Pak ze, pak ze dan!” riep hij den hond toe.
Maar deze vluchtte met hangenden staart en de ooren in den nek, in
plaats van aan te vallen, en ik merkte dat van dien dag af, het
geringste gegons van een insect voldoende was, om hem onrustig te maken.
Sumichrast, die een der kevers had gegrepen, bedekte dezen met een
steen, die, beider verhouding in aanmerking genomen, hem had moeten
verpletteren; maar de Hercules op zes pooten sleepte, tot groote
verwondering van Lucien, zijne vracht bijna zonder inspanning voort.
Weldra hernamen de kevers een voor een hunne vlucht, en kwamen zij om
ons zweven. Wij moesten nog eens terugwijken, uit vrees dat een,
misschien, zijn buitengewoon lange horens in onze oogen zou steken.
Gringalet nam den terugtocht aan. Lucien ging zitten, om op zijn
gemak te kunnen lachen, want de Encuerado had, in plaats van zich te
verwijderen, zijne machete getrokken, nam eene uitdagende houding aan,
en zijne vijanden uitscheldende, als een held uit Homerus, daagde hij ze
uit om hem te naderen.
Eindelijk ging de weer vereenigde troep aan het uiteinde van een tak van
den wolboom hangen, voor welken boom de Hercules-kever eene bijzondere
voorkeur schijnt te hebben.
Wij hadden onzen maaltijd geheel vergeten; wij gingen dus, ieder een
kant uit, op de jacht. Ik ging, door Lucien en Gringalet gevolgd,
langs den zoom van het woud. Zoo liepen wij ongeveer een uur, zonder
iets gevonden te hebben, toen vier patrijzen met aschkleurigen buik,
bruingele vleugels en een kuifje op den kop, op vijftig pas afstand van
ons opvlogen, om een weinig verder neer te strijken.
Toen zij goed onder schot waren, beval ik Lucien terzelfder tijd als ik
te schieten en twee dezer vogels, die de geleerden Sonini-patrijzen
noemen, kwamen in ons bezit. Deze fraaie hoendervogels worden zelden in
Mexico aangetroffen, althans in dat gedeelte waar wij ons bevonden.
Ik sloeg den weg naar het bivak in, dezen keer het woud binnen
dringende.
»Oh! Papa, wat eene groote spons!” riep Lucien eensklaps uit.
Eene vormelooze, poreuse, geelachtige massa verhief zich aan onze
rechterhand, drie of vier voet boven den grond. Ik herkende het nest van
den termiet, dien de Mexicanen _Comejen_ noemen.
»Dat is een nest van witte mieren,” zeide ik tot Lucien; »het zijn
insecten van de orde der adervleugeligen en verwanten van de
waterjuffers.”
—Maar waar zijn ze dan?
—Dat zal ik u laten zien.
Ik schopte met den voet tegen de sponsachtige massa, en oogenblikkelijk
kwamen er eene menigte insecten uit, die zeer op mieren geleken en naar
alle kanten rondliepen, als om de oorzaak te zoeken van het geraas, dat
hen gestoord had. Lucien wilde ze meer van nabij bezichtigen.
»Pas op, de termieten, die gij nu ziet, zijn slechts weerlooze
arbeidsters; maar spoedig zullen de soldaten verschijnen, en als dezen
bij u kunnen komen, zullen ze u tot bloedens toe bijten.
Lucien keek mij eens aan, denkende dat ik schertste.
»Ik spreek in allen ernst, haastte ik mij er bij te voegen; de
termieten, zoowel als de bijen en mieren, waarop zij op 't eerste
gezicht veel gelijken, leven in gezelschap en bouwen nesten, die nog
veel grooter zijn dan dat, hetwelk gij hier voor u ziet. Dit nest, zeer
regelmatig in celletjes verdeeld, bevat een koning, eene koningin,
werklieden en soldaten. De werklieden zijn bekwame bouwmeesters, die
zich belasten met het bouwen, onderhouden en zoo noodig vergrooten van
de zonderlinge woning, die gij voor eene spons hebt aangezien.
»De soldaten hebben niets anders te doen dan te strijden tegen den
vijand, wie hij ook zijn moge, die den vrede van de kolonie zou komen
verstoren.”
»Maar ik zie duizenden gaten; heeft elke termiet dan eene afzonderlijke
kamer?”
»Ten naasten bij: er is in de eerste plaats eene kamer voor de koningin,
die de grootste is; dan eene voor den koning; dan de kinderkamer, waar
de werksters de eieren inbrengen, welke de koningin dag en nacht legt.
—Wat zou ik dat alles eens gaarne willen zien!”
Overtuigd dat het voorbeeld beter is dan de duidelijkste verklaring,
sloeg ik opnieuw op het nest.
De werksters, die reeds bijna allen verdwenen waren, keerden
onmiddellijk terug, om de bedreigde plek te onderzoeken. Ik streek met
veel geraas mijne machete links en rechts er over, en in een oogwenk
scheen de geheele oppervlakte te leven. Toen bepaalde ik mij er toe, om
slechts op één punt met mijn geraas voort te gaan en weldra zag ik de
soldaten, aan hun grooten kop herkenbaar, te voorschijn komen; eindelijk
sloeg ik een stuk van het gebouw af, en legde zoodoende eene menigte
witte puntjes bloot: dat waren de eieren, welke de werksters met veel
overhaasting naar het binnenste van het gebouw in veiligheid brachten.
Na zoodoende alles in rep en roer gebracht te hebben, haastte ik mij
Lucien mee te trekken, want de soldaten bedekten reeds den grond, en ik
kende te goed de felheid hunner beten, om er mij willens en wetens aan
bloot te stellen.
»Maar ik heb de koningin niet gezien,” riep mijn kleine makker uit.
—Zij bevindt zich in het middelste gedeelte van het gebouw, en is in
eene cel ingemetseld, waaruit zij onmogelijk zou kunnen ontsnappen,
want de omvang van haar lichaam is gelijk aan dien van twintig of
dertig werksters. Sumichrast, die de termieten veel heeft waargenomen,
beweert, dat eene koningin ongeveer tachtigduizend eieren per dag legt.
Nauwelijks zijn de kleine termieten geboren, of ze worden naar ruime
kamers gebracht, waar ze gevoed worden, tot ze sterk genoeg zijn om
zelven te arbeiden. Tegen het regenseizoen worden er eenige witte mieren
geboren, die vier vleugels hebben, zoodat ze verderop nieuwe kolonies
kunnen stichten; maar die vleugels zijn van korten duur; het is gebeurd,
dat ik er gansche hoopen van heb ontmoet, waarvan ik mij de aanwezigheid
niet kon verklaren.
»En hoe bouwen de termieten hunne woningen?
»Die, welke wij gezien hebben, schijnt gebouwd te zijn van aarde,
doorweekt met eene soort gom, welke het insect door den mond afscheidt.
Over het algemeen hebben de onderaardsche gangen van een termietennest
gewelven, die schijnen te bestaan uit hout, dat door eene of andere
kleverige stof stevig is gemaakt. Deze insecten zijn, evenals de mieren,
allesetend en als dezen dragen zij zorg in hunne magazijnen een
overvloedigen voorraad op te stapelen.”
Wij begonnen den berg te beklimmen, en toen ik naar boven keek, was ik
geheel verwonderd mijne twee makkers reeds bij het vuur te zien zitten.