(Sugilanon)
--Dili mahimo, Elvira; sultihan kó gayud si Tatay ug si Nanay mó ning
atong pagkabutang; sultihan ko silá nga kitá naghinigugmaay ug ang
akong mga tinguha pulós matarong ug dili ang pagpasipala kanimo.
--Ayaw lagí intawon ug sultihi, Luis. Kasab-an unyá akó, paw-on. ¿Dili
ka bá malooy kanako?
Maó kini ang nabati nga sulti sa duhá ka mga binihag ni Cupido,
sa taliwala sa usá ka tanaman nga anaa mahimutang sa luyó sa usá
ka Simbahan.
Ang kagabhion matahum uyamut. Ang Bulan nagakasalop na, daw naikog
nga modan-ag niadtong duhá ka kalag nga nagkinahanglan sa kangitngit,
kanang tabil nga dakú ug maitum sa Kinaiya nga gihalaran sa mga
naghigugmaay, aron motabon sa ilang mga paniba sa dugós nga matam-is
sa gugma.
Gabii. Ika 7 ang takna. Usá ka tigulang lake, nga nagsapót sa usá ka
amerikanang malinis, misaká sa baláy ni Elvira ug naghatag "maayong
gabii".
--Maayo, dayón--mitubag si Capitán Martin, amahan ni Elvira nga
tigulang usab.
Ang misaká maó si Don Severino, amahan ni Luis, nga nagpahayag
pag-ingon:
--Capitán Martin, unsaon ta mán. Ingon kanato nga tigulang ná, kitá
na usab ang magtuman sa tuyo sa atong mga anak. Mianhi lagí akó aron
sa pagpahayag kaninyo nga si Luis, ang bata kó, buut mangasawa sa
inyong bulak nga si Elvira. Akó, sa akong bahin, uyon sa iyang tuyo.
--¿Nagkasabut na bá silá?--misuná si Capitán Martin.
--Kaná kay gisugo akó ni Luis, dayág na lang nga humana nila
sabuti. Mogulá na bá lang ang uhong kong wala pay daog-dog.
--Kaná amo pang pagasabutan, Iyo-Binoy, ug balik lamang dinhi tapus
ang tuló ka adlaw.
Si Don Severino nanaog nagkatawá.
Gabii gihapon. Nagatubangay pagsulti si Capitán Martin, si Carlota
nga asawa niya, ug si Elvira. Kining ulahi malipayon kaayo, nagsalig
katawa, nagpakilokilo sa iyang mata kang Plácido, ang suluguon
niya ug ni Luis, ug magdadala sa ilang mga sulát. Si Plácido maoy
binatonan usab sa balay ni Capitán Martin. Kini, sa walá madugay,
nagpahayag pagingon:
--Si Luis, ang anak ni Don Severino, mangasawa kang Elvira. ¿Mouyon
ka bá niini, Carlota?
--Sa akong bahin--mitubag si Carlota--uyon akó. Ang banay ni
Luis, dungganan man usab, ug siya si Luis akong nailá nga buotan,
mahilumon. Labut pa, panahon na usab nga minyoon ta ná si Elvira. Dugay
na siyang nag-antus..¡Alaut nga anak kó! ... ¡Waláy palad!...
Ug si Carlota, ang mapinanggaong inahan, mihilak kay nahinumdam sa
mga pagantus sa iyang anak, sa palad nga mapintas nga gipaangkon
kaniya sa Kalangitan.
--Ayaw paghilak Carlota--giam-aman ni Capitán Martin. Si Elvira maluwas
ná. Ayaw pagsaba kay hibaloan unya hinoon sa mga tawo....
Si Capitán Martin nagsulát dayon kang Don Severino ug ilang gikasabutan
nga ang kaminyoon sa ilang duhá ka anak himoon sa katapusan niadtong
bulana, Diciembre.
Adlaw ná sa likodlikod. Ang kadasig ug kalipay naghari. Si Plácido,
ang nakasusi ug nahibaló sa tanang kinabuhi ni Elvira, miingkib sa
iyang dila, gikulbaan ug nagkanayón: "Pasayloa akó Bathala; akó waláy
labut sa tanáng gibuhat ni Elvira; akó usá lang ka suloguon".
Usa ka tawong nagkamisin misulod sa baláy ni Capitán Martin ug
gihatag ang usá ka sulat alang kang Elvira. Ang maong sulát
nagingon: "Maluibon: Waláy sapayán nga akó imong talikdan ug
kalitan pagluib. Dunay Bathala nga maalam gihapon mosilot sa mga
mabudhion. Gipalabí mó ang usá ka batan-ong burong ug gitalikdan mó
kining karaang tag-iya sa imong kalag ug lawas. ¿Hain na ang atong
anak? ¿Hain mó tagoa? ¡Waláy ulaw!
Ang kalipay mó dili magdayon; pagbantay. ¡Paghinulsul nga daan!