Poma cadunt ramis, agitantur ab Ilice glandes,
Marcescunt flores, defluit orta seges:
Proles granifera desistit reddere grana,
Irrita thura deo templa geruntque modo:
Qui color albus erat, nunc est contrarius albo,
Pallet et hec gemma que renitere solet.
Nunc est quod Babilon super vrbes nobilitatur,
~Nec manus est fidei talis vt obstet ei~;[574]
Ecclesieque nouis virtus iacet obruta sompnis,
Et Synagoga quasi ~fit modo sponsa dei~.[575] 1210
Nunc iustos veteres constat nec habere sequaces,
Omnes set morti preteriere boni:
Sique mali fuerant tunc temporis, ecce reviuunt,
Dummodo consimilis mos sit in orbe malis.
Decidit in mortem Noë iustus, surgit et ille
Nembrot in arce Babel, spernit et ipse deum:[576]
Mortuus estque Iaphet, operit patris ipse pudenda,
Set modo deridens Cham patefecit ea.
Mortuus est Abraham fidei ~primordia querens~,[577]
Belus adest, ~que deos fabricat ipse nouos~.[578] 1220
Mortuus est Ysaac, ~oritur genus vnde beatum,~[579]
~Set modo degenerans Hismael obstat ei~:[580]
Mortuus estque Ioseph, erat ille pudicus, et ~Oza~[581]
~Nunc sequitur carnem luxus amore suam~.
Mortuus est ~Moyses veteri~ de lege refulgens,[582]
~Transgrediens Abiron viuit in orbe tamen~.[583]
Quem deus elegit Aron mors morte subegit,
Fomes et inuidie dat thimiama Chore.
Mortuus est curru celum qui scandit Helias,
Infera ~qui meruit~ viuit et ipse Dathan.[584] 1230
Micheas moritur, viuit nec in orbe secundus,
Qui modo veridicus audet obesse malis;
Nam Sedechias super omnes esse prophetas
Vendicat, et cuncti nunc famulantur ei.
Est nec Heliseus, Naaman neque fit modo sanus,
Vult tamen en Giesi sumere dona sibi.
Euolat ex archa modo nec redit ipsa columba,
Cuius enim coruus iam regit ipse vices.
Sic capit exempla nullus de lege vetusta,
Quo testamentum defluit ecce nouum. 1240
Dic vbi sunt illi qui nuper in ordine Cristi
Rebus et exemplis dogmata sancta dabant.
Mortuus est Petrus, stat Liberius modo, cuius
Custodit portas Simon in arte Magus.
Nuper conuersum de Saulo sencio Paulum,
Saulum de Paulo nuncque redire scio.
Gregorii scripta verbis seruanda iubemus,
Nostris set factis ipsa neganda damus.
Martini legimus donum, set diuitis aures
Nos surdas gerimus, quo bona nulla damus. 1250
Dic vbi defunctis alter sit in orbe Thobias,[585]
Dic vbi vel pietas corda moderna mouet.
Aduerso paciens, conuerso tempore mitis,
Iob fuit, et stabili mente remansit idem:
Nunc tamen econtra de prosperitate superbit
Omnis, et aduerso tempore murmur agit.
Ordinis instructor nunc mortuus est Benedictus,
Set Iulianus adhuc viuit et obstat ei.
Fallit sal terre, non est in quo salietur,
Fetet ob hoc anima crimine carnis olens. 1260
Non moritur granum, manet in se set modo solum,
Occupat et terram cardo que vastat eam:
Non manet in vite modo palmes, sic neque fructus
Fert ea, set sterilis sicca cremanda iacet.
Lux perit a Phebo stellarum lumine verso,
Et sinit eclipsim subdita luna suam.
Nunc nouus est Arius, nouus est quasi Iouinianus;
Dum plantant heresim, dant dubitare fidem:
Ecce diem noctem dicunt, tenebras quoque lucem,
Iniustum rectum; sic perit omne bonum. 1270
=Hic tractat quod, sicut virtuosis nuper in ecclesia existentibus
succedunt viciosi, sic et mundi proceribus omnis milicie nuper de
probitate famosis succedunt modo alii, qui neque diuine neque humane
laudis digni efficiuntur.=
Cap^m. xx.
Legis diuine si cultores abiere,
Sic proceres mundi nunc abiere probi.
Mortuus est iustus Troianus, et ecce tirannus
Iusta statuta modo deprimit ipse Nero:
Conditor et legum nunc Iustinianus abiuit,
Set Dionisius has dampnat habere suas.
Mortuus est castus probus atque Valentinianus,
Tarquinus ceptri iam regit acta sui.
Largus Alexander moritur rex nuper opimus,
Et modo successit Cresus auarus ei. 1280
Mortuus ille pius est Constantinus, et ecce
Antonius solio iam sedet ipse suo.
Ecclesie cultor Theodosius ipse recessit,
Successitque Leo, soluere vult et eam:
Insultor fidei Constancius acta prophanat,
Tiberiique modo deperit alma fides.
Mortuus est Iulius, qui regna subegit in armis,
Et Romam statuit omnibus esse caput.
Mortuus est Hanibal, per quem Cartago vigebat,
Iam neque Cartago, set neque Roma viget. 1290
Hector, in ense suo qui nuper erat metuendus,
Nunc magis est Heleno bella timente pauens:
Corruit Eacides, pro quo surrexit inermis
Tersites, que suus indiget ensis ope.
Mortuus est sapiens Salomon Roboasque reviuit,
Quo superant iuuenes prouida dicta senum.
Distat amor Ionathe que Dauid modo dissociatus,
Ex odioque furit invidus ipse Saül:
Consulit hic eciam modo Phitonem mulierem,
Dumque dei vacuum gracia linquit eum. 1300
Nunc induratum persistit cor Pharaonis;
Sentit amara dei, nec timet inde deum:
Sic redit in vulnus nullo medicante cicatrix,
Que prius et tenuit sors mala, peior habet.
Consilium prauum nunc creditur Achitofellis,
Consulit et Cusay, quis neque credit ei:
Inuidiaque Ioab inmunem iam necat Abner,
Nec sibi cum rege quem sinit esse parem.
Qui fuerat iudex Cato iustus ab vrbe recessit,
Pilatusque loco iudicat ecce suo. 1310
Nunc occisus Abel iustus fratris perit ense,
Approbat hoc licitum lex tamen esse modum:[586]
Nunc Mardocheum suspensum cerno, set Aman[587]
Eripitur laqueo, lex sinit ista modo.
Nunc iterum Cristus sine culpa fit crucifixus,
Et Barabas latro liber abibit eo.
Sic cadit et stratum ius nescit noscere iustum,
Nec virtus animi iam regit acta viri.
=Hic loquitur adhuc[588] vlterius super eodem, qualiter loco eorum qui
nuper casti fuerunt et constantes, surrexerunt modo alii, qui huius
seculi vanitatem concupiscentes pudoris constanciam penitus amiserunt.=
Cap^m. xxi.
Mortuus est vicia Socrates virtute restringens,
Dispensare quibus nunc Epicurus adest: 1320
Vana relinquendo nunc mortuus est Dyogenes,
Vanus et hunc mundum nunc Arisippus habet.
Mortuus est corpus castigans virgo Phirinus,
Mechus et Agladius viuit in vrbe nouus.
Mortuus est Troilus constanter amore fidelis,
Iamque Iasonis amor nescit habere fidem:
Solo contenta moritur nunc fida Medea,
Fictaque Crisaida gaudet amare duos.
Estuat in lumbis incasta Semiramis, et nunc
Vix si Cassandra casta manere queat: 1330
Mortua Penolope, sic est Lucrecia Rome,
Et regnant Circes atque Calipsa pares.
Ammodo Iustina, luxus que spreuit iniquos,
Transiit, et Thaisis fit resupina magis.[589]
Nunc amor est Paridis communis in orbe quietus,
Vt sine nunc bello quisque fruatur eo.
Non Hymeneus in hiis conseruat pacta diebus,
Set Venus in thalamis reddit agenda suis:
Aurum sponsatur, vultuque decora paratur
Ad thalamum Veneris pluribus apta viris. 1340
Mutua cura duos et amor socialis habebat
Nuper, et vna tamen nunc sibi quinque trahit:
Vt duo sint carne simul vna lex dedit olim,
Ad minus inque tribus nunc manet ordo nouus.
Nunc iubet ipsa Venus et habet sua castra Cupido,
Castus et ad presens tempus abiuit amor.
Ales habet quod amet; cum quo sua gaudia iungat,
Invenit in media femina piscis aqua:
Cerua parem sequitur, serpens serpente tenetur:
Femina virque thoro sunt magis vna caro. 1350
Heus, vbi pacta fides? vbi connubialia iura?
Responsis careo, que ferat alter homo.
Ferrea frons laus est, nescit que signa pudoris,
Et pudor a vicio desinit esse pudor:
Quam solet inque genis ornare rubor muliebris,
Absque pudore malo plus furit ipsa viro.
Graculus ipsa quasi tacet, et quasi casta columba
Se gerit, et paciens est tibi spina rosans:
Vt laticem cribro, sic in muliere recondo
Consilium, set eo scire potes quod amo. 1360
Dum Iesabel regnat blando sermone pervngens,
Qui fuerat Iosue, vertitur hic in Achab.
Dum caput inclinat viciis, sibi subdita membra
Succumbunt ipsis vi vel amore malis:
Comptaque sic viciis stat florigerata voluptas,
Est quoque virtutis flos pede trita viris.
FOOTNOTES:
[500] 31 mos SCEHGT mox DLH₂
[501] 65 gignit CEDL gingnit SHG gingit T
[502] 72 rethia CE
[503] 79 volitans CE
[504] 93 volitat CE
[505] 149 non] vix CD
[506] 187 S_et_ C
[507] 194 subdet SH subdat CEGDL
[508] 225 que L
[509] _Heading_ 4 pestelencie SH pestilencie CEDL
[510] 303 sub acta C
[511] 344 campis C (_corr._)
[512] 353 Aproprias SC Approprias EHGDL
[513] 405 que tunc modo C
[514] 430 orbe CE
[515] 445 id _erased in_ C
[516] 456 ora CE
[517] Cap. vii. _Heading_ 5 ff. innocenciam--excusat] omnipotens qui
cuncta discernit causas melius nouit G (_ras._) D (_Heading om._ L)
[518] 476 quem S
[519] 493 _No paragr._ S
[520] _After_ 522 D _has the following_:--
Regis namq_ue_ modus alios moderat_ur_, _et_ omnis
Iuris ad officium dicitur esse caput.
Si bonus esse velit Rex, hii qui sunt bonitatis
Sunt magis edocti condicione sua:
Si malus esse velit, simili Rex sorte clientes,
Vt sibi complaciant, eligit, ornat, amat.
Iamq_ue_ supercreuit dolus _et_ defecit honestas,
Sentit _et_ opprobrium, quod fuit ante decus.
_Then_ l. 522 (_repeated_) _and_ 523 ff.
[521] 536 vlterius SH (v _nearly erased in_ S)
[522] 555 negligit S respuit CEHGDL
[523] 564 virtum H
[524] 545* magis _om._ T
[525] 549* modo _om._ TH₂
[526] 552* iubent H₂
[527] 561* omnes TH₂
[528] 564* magis _om._ T
[529] 566* complaceant H₂
[530] 576* de peste H₂ depiste T
[531] 579* supercernit T deficit T
[532] Cap. viii. _Heading_ 3 regnaturo] excelentissimo T (_text over
erasure_ SCHG)
[533] 3 doctrine causa] in eius honore T (_text over erasure_ SCHG)
[534] 613 super es SGDL superes CEHT
[535] Cap. ix. _Heading_ 1 rex _om._ C
[536] 652 fatescat H
[537] 658 impungnat S
[538] 663 Viperium CE
[539] 679 legit S
[540] 698 periat SHT pereat CEDL
[541] 700, 705 periat SHT pereat CEDL
[542] Cap. x. _Heading_ 2 supportet erigat _et_ defendat D
[543] 743 sanctita DT sancciata L
[544] 765 fatuos ve C statuam ve E
[545] 779 soluente CEH iubente SGDL
[546] 791 sis] sic CE
[547] 792 septra C sceptra E
[548] 849 decorq_ue_ C
[549] Cap. xii. _Heading_ 1 illecebra CE (_so also below_)
[550] 873 Exemplo C
[551] 890 leta] victa C
[552] 894 fugat] furit CEH
[553] 899 iacet SD
[554] Cap. xiii _Heading_ 4 excerceat C excerciat L
[555] 945 Pugnat et impugnat expugnans CEDL Pungnat et impu_n_gnat
expugnans S Pungnat et impu_n_gnat expu_n_gnans HGT
[556] 979 ne] nil C
[557] 987 cytharistea CE citheristea D citheristia L
[558] 993 aliquile S
[559] 1001 agrum] illum C
[560] 1073 excicii SEHGDLT exicii (_corr._) C
[561] Cap. xvii. _Heading_ 1 in _om._ C
[562] 1142 et SL vt (ut) CEHGD
[563] 1148 choruscus SD coruschus E coruscus CHT coruscas L
[564] 1156 Supleat SEG Suppleat CHDL
[565] 1189 O qui subiectum poteris tibi flectere regnum H O q_ua_m
subiectum poteris tibi flectere regnum CE
[566] 1190 Si prius in mundo sis pius ipse deo C
[567] 1165* adesse DL
[568] 1171* te tangere T detangere DL
[569] 1178* aureis D
[570] 1180* sunt D
[571] 1182* foras D
[572] 1189* p_er_ennes D
[573] Cap. xix. _Heading_ Hic recapitulat quodammodo sub figuris et
exemplis tam veteris quam noui testamenti, in quibus pretendit quod
eorum loco qui in omni sanctitate legem dei et fidem Cristi primitus
augmentantes Ecclesiam colebant, et a diu mortui sunt, iam resurgunt
alii precipue de Clero, qui illam omni viciorum multitudine suffocantes
corrumpunt DLTH₂ (_but_ multitudinem _for_ multitudine)
[574] 1208 _Text_ SCEHG Subditur ecce sibi vrbsque beata dei DTH₂ _Both
forms given in_ LL₂
[575] 1210 fit modo sponsa dei SCEHGL peruigil obstat ei DTH₂
[576] 1216 Nembroth CED
[577] 1219 primordia querens SCGL scrutator et ecce EHDTH₂
[578] 1220 _Text_ SCGL qui diis dat thimiama suis EHDTH₂ (q_ue_ E)
[579] 1221 cui rite deus benedixit EHDTH₂
[580] 1222 Nunc maledictus enim viuit et ipse Caym EHDTH₂
[581] 1223 f. et alter Qui facit econtra regna moderna regit EHDTH₂ et
alter Nunc sequitur carnem nilque pudoris habet LL₂
[582] 1225 Mortuus estque docens Moyses EHDTH₂ (decens D)
[583] 1226 Ac Abiron murmur cum grauitate datur EHDTH₂
[584] 1230 Infera descendens EHDLTH₂
[585] 1251 defunctus DT
[586] 1312 esse] ecce CE
[587] 1313 Mardocheum S (_corr._) CED Madocheum HGLT
[588] Cap. xxi. _Heading_ 1 adhuc _om._ CE
[589] 1334 Taysis CE
=Postquam de singulis gradibus, per quos tam in spiritualibus quam in
temporalibus error vbique diffunditur, tractatum hactenus existit,
iam secundum quorundam opinionem tractare intendit de pedibus statue,
quam Nabugodonosor viderat in sompnis, quorum videlicet pedum quedam
pars ferrea, quedam fictilis, in figura deterioracionis huius mundi
extiterat, in quam nos ad presens tempus, quod est quodammodo in
fine seculi, euidencius devenimus. Et primo ferri significacionem
declarabit.=
=Incipit liber Septimus.=
Cap^m. i.
Quod solet antiquis nuper latitare figuris,
Possumus ex nostris verificare malis:
Quod veteres fusca sompni timuere sub vmbra,
Iam monstrat casus peruigil ecce nouus.
Nunc caput a statua Nabugod prescinditur auri,
Fictilis et ferri stant duo iamque pedes:
Nobilis a mundo nunc desinit aurea proles,
Pauperies ferri nascitur atque sibi.
Non modo magnanimi volat inclita fama per orbem,[590]
Cuius honor mundo congruit atque deo: 10
Non modo pauperibus spergit sua munera largus,
Nec fouet in mensa vix modo diues eos:
Vix pietate modo nudos quis vestit egenos,
Nec capit hospicio quos scit egere vagos.
Non manet obtrusis qui carcere vult misereri,
Sana nec infirmos que iuuat vlla manus:
Inter discordes antiqum fedus amoris
Non est ad presens qui reparare venit.
Nunc tamen esse duas specialius estimo causas,
Ex quibus hic mundus desinit esse bonus. 20
Harum luxuria reperitur in ordine prima,
Ex qua torpor hebes nascitur atque quies.
Sic causatur ea miles modo tardus ad arma,
Quem mulier thalamis mulcet amore suis;
Et clauduntur ea cleri communiter ora,
Quod nequit ipse modo psallere vota deo.
Concilium Balaam nos vicit per mulieres,[591]
Vnde deo moto plebs sua quassa perit.
Altera set causa nunc temporis astat auara,
Que fouet invidiam semper in orbe nouam. 30
Hec predat, pugnat, occidit iuraque falsat,
Quod nequit a bello pax reuenire suo:
Exterius domini tractant bona pacis auari,
Set tamen interius stant sibi bella prius.
Dum poterit guerra plus pace recondere lucra,
Nescit auaricia pacis amare bona:
Nec sinit invidia tua te michi ferre quieta,
Lacrima namque mea ridet in aure tua.
Nil tibi si populus plangat sua dampna subactus,
Dum commune malum dat tibi ferre lucrum. 40
Sic et auaricia procerum se subdere corda
Dicit, et hii dicunt subdere iura volunt:
Sic honor ingenuus descessit victus ab auro,[592]
Ad loca iusticie nec revenire studet:
Sic patet ydropicus nummorum gustus auari;
Dum bibit, inde sitis appetit ipsa magis:
Sic census non diues habet, set habetur ab ipsis,
Sic dominus seruo seruit et ipse suo:
Sic viget ipse foris diues, tamen intus egenus;
Sic habet ipse nichil, dum nichil omne putat. 50
Saxea duricies mentisque liquescere nescit,
Nec pietatis ope soluitur inde gelu:
Pauperis in lacrimis deridet, vultque labore
Pauperis oppressi ferre quieta sibi.
Sic etenim nummis animus sepelitur auari;
Hos habet ipse deos, nec scit habere deum.
=Hic loquitur contra istos auaros omni ferro in hoc precipue tempore
duriores, quorum diuicie, nisi participentur, nullius, vt dicit,
possunt esse valoris.=
Cap^m. ii.
Heu! quid opes opibus cumulat qui propria querit,
Cum se nemo queat appropriare sibi?
Nil possessus habet, quia quisquis habetur habere
Nulla potest; se non possidet, ergo nichil. 60
Seruit habens habitis, nec habet set habetur, auarum
Census habet, domino predominantur opes.
Cum nequeas tuus esse, tuum nichil est; suus esse
Nemo potest, igitur est nichil hoc quod habes.
Si quis enim dominum rerum sibi subdit, et ipsa
Res serui domini dicitur esse sui:
Euicto seruo sequitur possessio seruum,
Et cedunt domino seruus et eius opes:
Adquirit domino, nil adquirit sibi seruus;
Quicquid habet, dominum constat habere suum. 70
Seruus auaricie sibi non dominatur, abutens
Arbitrio proprio proprietate caret.
Cum proprium nichil esse scias, est danda facultas,
Queque retenta nocent, particulata iuuant.
Nullus enim poterit veraciter esse beatus,
Qui sua cum socio participare nequit.
Qui dare nulla potest, satis ipsum constat egere;
Cum desit cui det, diues egenus erit;
Diues in hoc quod habet, set semper egenus in illo,
Quod non sit cum quo participabit opes. 80
Si tibi sit rerum possessio larga, nec vllus
Sit tua cui dones, copia nulla tibi:
Si tibi sit facies, sit honor, sit forma, sit alta
Mens tibi, si tamen hoc nesciat alter, eges.
Dispensa quod habes, vt consulit vsus, ad vsum,
Non ad auaricie pabula confer opes:
Da nudis, da pauperibus de pinguibus vti;[593]
Pingit amiciciam commoditatis amor.
Cum bona cuncta regas, vel ad esum sunt vel ad vsum;
Velle tuum rebus vtere sicut habes. 90
Instat auaricia set tanta modo, quod ad aures
Diuitis est nichilum quod mea scripta ferunt.
Non modo magnates tantum fore constat auaros,
Hos set vulgares nouimus esse reos.
Vt gallina suum granis iecur implet habundum,
De minimis magnum sumit et ipsa cibum,
Striccius hic nummos imbursat et auget auarus,
Nil sibi tam modicum, quin dat habere lucrum.
Iniungit proprio talis ieiunia ventri,
Vt pariat loculus fercula plura suus. 100
Ferreus ille tenax sua seruat corde tenaci
Propria, quod nullus participabit eis;
Perdidit et cordis clauem, qua vult pietatis
Officium claudi, ne deus intret ibi.
Sic nequit ipse suis sibi sumere gaudia questis;
Omnia dumque tenet, nec sibi quicquid habet.
Pectora sic ferri gestant homines quasi cuncti,
Dum caput a statua decidit ecce sua.
Aurea que fuerant iam ferrea tempora constant;
Ferrea condicio sic manet inque viro: 110
Aureus atque modus probitatis, quem coluerunt
Patres, nunc cupido deperit ecce modo.
Plus cupiens miser est, non qui minus optinet; immo
Qui sibi contentus est, habet ipse satis.
Diuitis autem diuicias non dampno, set illas
Approbo, si dentur quando requirit opus:
Non quia diues habet nummos, culpabitur, immo
Se quia nec fratres non iuuat inde suos.
Si sibi larga manus foret, vnde pararet egenti
Partem, tunc laude mammona digna foret: 120
Se tamen vnde iuuet alios vel, diues in orbe
Vix hodie viuit, qui sibi seruat opes.
Sermo, ‘Tene quod habes,’ qui scribitur Apocalipsi,
Iam sua completi iura vigoris habet:
Iam noua sunt silicis circum precordia vene,[594]
Et rigidum ferri semina pectus habet.
Pauperis ex clamore sonos non percipit, immo
Diues in auditu fingitur esse lapis.
Tempus erit quo tu, qui nunc excludis egentes,
Ibis in extrema pauper egendo loca. 130
Ad ferrum, secla, iam vos venistis ab auro,
Et magis est vile, nobile quicquid erat:
Posterior partes superatque cupido priores,
Nec scit honor solium, quod solet esse suum.
=Hic loquitur de statue secunda parte pedum, que fictilis et fragilis
erat, et de eiusdem partis significacione.=
Cap^m. iii.
Vltima per terras superest modo fictilis etas,
Vnde pedes statue dant michi signa fore.
Non cicius figuli fragilis nam fictilis olla
Rupta fit in testas, dum lapis angit eas,
Quin plus condicio fragilis temptata virorum
Rupta iacet vicii de grauitate sui. 140
Fictilis est laicus, set fictilior modo clerus
Eius in exemplis causat agenda malis:
Sic sacra scripta caro conscribitur vndique mundo,
Littera quod Cristi nulla videtur ibi.
Qui iubet vt carnem vincamus, cernere victum
Possumus, et doctum spernere dogma suum.
Clerus habet voce sibi nomen spirituale,
Spiritus in carnem vertitur ipse tamen:
Carnis enim vicia sunt sic communiter acta,
Quod de continuis vix pudet vsus eis. 150
Fit quasi nunc mulier hominis dominus que magister,
Vir fit et ancilla subdita, prona, pia:
Debilis in fortem ruit et vecordia vincit,
Qui foret et sapiens, fictilis ipse cadit.
Preuia dum clerus Veneris vexilla subibit,
Iam Venus a tota gente tributa petit.
Gallica peccata, nuper quibus hii ceciderunt,
Clamant iam nostras intitulare domos:
Nunc licet alterius sponsam quod quisque frequentet
Est status ingenui, dicitur illud amor.[595] 160
Non erit hoc laicis vicium set gracia magna,
Dum sit adulterio magnificatus homo,
Dummodo sponsa stuprum perquirit adultera donis:
Soluet ob hoc sponsus, qui luet illud opus.
Sic se nunc homines vendunt, quasi sint meretrices,
Prospera dum Veneris larga sit illa manus:
Sic sub mendaci specie grossantur amoris,[596]
Perque nephas tale lucra pudenda petunt.
Set qui de clero sponsam promotus adoptat,
Plura dabit Veneri, sit quod adulter ibi: 170
Pauper enim frater capit hic quod ibi dabit, et sic
Aut dans aut capiens proficit ille magis.
In causa fragili sic causat fictilis etas,
Quo nunc de facili frangitur omnis homo.
Ficta set ypocrisis fraudes celare latentes
Temptat, et occulto turpia plura facit:
Sic viget in facie ficti palloris honore,
Macrior vt vultus sordida facta tegat:
Set neque iusticia maxillas mentis adornat,
Immo placens mundo fert maledicta deo. 180
Sic vrtica rose faciem furatur, et ~auri~
Sub specie plumbum dat latitare ~dolum~:[597]
Sic latet iniustum sub iusto, sic maledictum
Sub sancto, que ~scel~us sub recolente fidem:[598]
Virtutum clamidem foris induit, interiorem
Contegat vt culpam, ne quis abhorret eam.
Sic foris apparet ~rutilans albedo~, set intus[599]
Omnis spurcicie tecta nigredo latet:
Sic ~quasi vox pacis odium blanditur ad aures~,[600]
~Os dat amicicias mensque timenda minas~; 190
Sicque columbinis stat pennis coruus amictus,
Turturis ~et falco~ fingit ~habere modum~:[601]
Sic animus Sathane gerit aspectum Gabrielis,
Est caput ancille, cauda set anguis erit:
Sic mellita bona visu tibi monstrat aperta,
Que si gustabis, sunt tibi mirra magis.
Disce quod ypocrisis est demonis archa, reclusum
Sub qua peccati continet omne nephas.
Non acus abscondi valet in sacco, set ad extra
Feruidus ex stimulo quod videatur agit; 200
Nec latet ypocrisis ita quod non se manifestat,
Et sua quod virtus non viciata patet;
Hocque sui vicium vicii vult pandere glosam,
Dum furit impaciens, ira reuelat eum:
Mendacisque diu pietatis fallitur vmbra,
Tam cito, cum grauius quid sibi ferre velis.
Sic lupus agnelli tectus sub vellere dentes
Nudat, et infecta pandit operta mala:
Sub vicii taxa sic virtus victa laborat,
Liber et a seruo nil modo iuris habet. 210
Ad placitum viciis laxantur frena pudoris,
Vt tollant gratam moribus ire viam.
Sic ego concludo breuiter, virtus quod vbique
Subiacet, et vicium scanna priora tenet:
Omnis et econtra fallit modo regula versa,
Sunt et in orbe nouo cuncta referta dolo.
=Hic loquitur adhuc vlterius de miseriis que in pedum statue
diuersitate nouissimis iam temporibus eueniendis figurabantur: dicit
enim quod ea que nuper condicionis humane virtuosa fuerant, in suum
modo contrarium singula diuertuntur.=