weer so skuins na Aspoester, „sou ekself graag die werf besoek....”
„Die hond is gewoonlik in die eetkamer as daar ... besoek is,” sê
Aspoester, want hy was slim genoeg om te sien wat die kraai bedoel.
„Ag ja,” sê die kraai, en hy word sommer ernstig. „Dit is nou eintlik
nie ter sake nie. Ek is nog nie duidelik op één punt nie. Verstaan ek
goed dat ons vriend Rinkals onder die klip was?”
„Ja,” sê Rinkals. „Ek was daaronder. Dit gee ek toe.”
„Onder—nie boöp nie?” vra Kraai weer, en hy kyk ernstig, en skud sy
kop.
„Ja,” sê Aspoester. „Hy was onder die klip en hy kon dit nie roer nie.
Die klip was te swaar vir hom. As ek hom nie daaruit gekry het nie, dan
sou hy nou nog daar wees....”
„Met permissie,” sê die kraai, „met permissie, dit kan ek werklik nie
glo nie.”
„En tog was dit so!” sê altwee.
„Nee,” sê die kraai. „Ek moet dit eers met my eie oë sien, voor ek dit
kan glo. Neem my nie kwalik nie, maar dit is te veel geverg van ’n mens
se geloof. Onder die klip sê jy, onder ... nee” en hy skud weer sy kop.
„Maar ek sê mos vir jou dit was so!” sê die rinkals.
„En tog, met permissie,” sê die kraai, „ek kan dit nie glo nie. Maar
ons kan dit maklik toets. Wys my die plek waar die eienaardige
gebeurtenis voorgeval het. Is dit ver hiervandaan?”
„Omtrent ’n myl,” sê Aspoester. „Ons kan daarnatoe gaan as jy wil.”
„Kom dan,” sê die kraai. „Ek wil graag dit sien. Onder die klip, sê
julle ... merkwaardig ... hoogs merkwaardig! Nog nooit van so iets
gehoor nie ... buitengewoon is geen naam daarvoor nie!... Onder die
klip!”
„Kom ons sal hom wys,” sê Rinkals. „Ek word moeg van al die gesanik.
Ons sal hom wys waar dit gebeur het en dan kan jy gaan platlê, dat ek
vir jou kan byt.”
Die drie het toe teruggegaan. Broer Kraai het stadig vooruit gevlieg,
maar af en toe het hy verby Aspoester gevlieg en aan hom gefluister:
„As ek jou kom besoek, sal die hond seker in die eetkamer wees?” En
Aspoester het gesê: „Ek sal sorg daarvoor.”
„Wat brom julle twee so baie?” vra Rinkals, wat dit nie gehoor het nie.
„Ek sê maar net,” sê Aspoester, „ek sê maar net vir broer Kraai dat die
reën nie veraf is nie. Dit steek al op in die ooste.”
„Daar gee ek niks voor om nie,” sê Rinkals. „Reën of mooi weer is
dieselfde vir my, as ek maar iets te vreet kry.”
Toe hulle by die plek kom waar Aspoester die rinkals verlos het, wys hy
vir die kraai die klip waaronder die slang gelê het.
„Regtig ’n baie groot klip,” sê die kraai en hy spring daarop en kyk of
daar niks te eet was nie. Maar al die goggatjies het al weer weggekruip
en daar was niks nie.
„Alte groot vir so ’n slang,” sê die kraai. „Ongelooflik! En tog, jy
sê, hy was onder hierdie klip?”
„Ja!” sê hulle altwee.
„Sou u so goed wees om weer te gaan lê,” sê Kraai aan Rinkals. „Net
soos u daar voorheen gelê het. Ek kan dit waarlik nie glo, tensy ek dit
met my eie oë sien nie.”
„Wat ’n gedoente oor ’n kleinigheid,” brom Rinkals en hy rol hom op in
die holtetjie waar die klip gelê het. „Waarom kan ek hom nie maar byt
nie, dan is die saak mos afgedaan. Maar so het ek gelê. Die klip was
natuurlik bokant my.”
„So,” sê die kraai en hy kyk weer skuins na Aspoester. „En die klip was
boöp jou. Merkwaardig!... buitengewoon merkwaardig! Ongeloofbaar! Ek
sou graag wil sien of dit so is. Rol tog asseblief die klip boöp hom,
Tweebene.... So ... merkwaardig....”
Aspoester het die klip boöp die slang gesit en die slang het dadelik
begin te kerm, want die swaar klip het op hom gedruk.
Broer Kraai het sy kop eenkant-toe gesteek en geluister.
„Kan u werklik nie uitkom nie?” vra hy. „Merkwaardig ... probeer tog!”
„Nee, ek kan nie!” skree Rinkals en sy stem was flou, want hy had dit
baie swaar onder die klip. „Jy moet die klip optel....”
Aspoester wou dit net doen.
„Kyk, so het ek hom opgetel,” sê hy en hy buk oor die klip, maar broer
Kraai pik sy hand.
„Wat dan?” vra Aspoester.
„Hy wou jou mos gebyt het,” sê broer Kraai. „Laat hom nou maar bly waar
hy is, dan kan hy jou mos nie byt nie.”
„Maskas, maar dis reg!” skree Aspoester. „Dankbaar, Kraai, dankbaar.”
En hy spring sommer van blydskap drie voet vier duim in die lug en val
amper terug op Kraai.
„Bedaar, bedaar!” sê Kraai. „Ons sal hom nou maar hier laat staan en jy
kan huis-toe gaan. Môre, so omtrent sonop, sal ek op die werf wees. Ek
dink die vroeë môrelug is ongesond vir honde....”
„Ja,” sê Aspoester, wat nou regtig dankbaar was, „Floors het ’n bietjie
rumatiek, want hy is al oud. Ek sal sorg dat hy warm in die kombuis bly
as jy kom.”
En daarna het Aspoester huis-toe gestap.
„Ons Hantamse wêreld,” sê hy vir homself, „is tog baie mooi. En een van
die mooiste dinge hier is die witborskraaie. Eerste klas voëls,
daardie, wat behoort beskerm te word.”
V.
DIE KLAPPERTJIE.
Die bontgekleurde Koelies was druk besig om die kiste weg te dra. In
die pakhuis was dit warm en bedompig, want dit was in die middel van
die somer en die nartjiebome—wat nartjies so klein soos okkerneute
dra—was al amper aan die bloei. Die blou eentjies het sedig rondgeswem
tussen die groot wit waterlelies, wat op die water van die
agterplaas-fontein gedryf het. „Warm is dit, baie warm,” het die
klappertjie gesug, want hulle het net die rooi papier om hom vasgeplak
en hom saamgebind met die agt dosyn ander klappertjies wat ’n pakkie
sou uitmaak.
„Dis tog benoud hier, met so baie ander mense heeltemal teen jou,” het
die klappertjie gekerm. „Alleen sou ek dit kan dra, maar so vas gebind
en nogal met bamboestou, maak ’n mens gedaan. Waar gaan dit nou na
toe?”
Die stadige ou mandaryn, aan wie die fabriek behoor het, het op en af
geloop om te sien dat sy Koelies goed werk. Sy swart kophaar was gevleg
in ’n lang stert, wat tot agter sy voete op die grond geval het, met ’n
wit sydraad daardeur gevleg en op sy blou petjie was die kraalknoop,
wat bewys het dat hy ’n edelman van die soveelste rang was.
„So ’n mandaryn sou ek tog graag wil wees,” het die klappertjie gesê,
want hy het nie geweet dat die mandaryn aan hartkwaal ly en die lewe
maar baie ongerieflik vind nie. „Dit moet prettig wees om so ryk te
wees en soveel goed te besit.”
„Ek weet nie,” sê die voetsoekertjie, wat hom gehoor het en wat nog
sonder sy papieromhulsel was, „ek weet nie. Vir my is die vryheid die
beste—om rond te spartel soos jy wil, net soos die goue vissies onder
die lelies daar in die fontein swem.”
„Elke mens het tog sy beskikking,” sê die vuurpyl, wat klaar vir inpak
was. „Hoe hoër jy gaan, des te beter vind jy dit. My oupa het my dit
gesê en hy het tot tweehonderd voet in die lug gespring.”
„Ek weet van jou oupa,” sê die voetsoekertjie en trek sy neus op. „Hy
het verongeluk op ’n bruilof in Pekin. Nie alte welvarend nie, na my
vertel is. Hy het net maar ’n stok agtergelaat.”
„Dit doen ons algar,” sê die vuurpyl. „Ons rykdom steek in ons
geskitter. Dan sien jy wat ons werd is.”
„Julle kan tog nie kompeteer met die sterrereën nie,” sê die
voetsoekertjie, wat snipperig was. „En wat van die groot vuurwerke?
Daarby kom julle nooit nie. Ek het een gesien wat amper driehonderd
tree lank was en wat vir ’n halfuur staan en brand het. Dit noem ek
sukses.”
„Wat dink jy sal van ons word?” vra die klappertjie, want die
voetsoekertjie het met so ’n gesag gepraat, dat hy gedink het dat sy
tog iets moet weet. Dit is die indruk wat baie praterige mense maak,
totdat jy uitvind dat hulle net maar praterig is en nie van
ondervinding kan praat nie.
„Dit weet ek goed,” sê die voetsoekertjie. „As daar êrens pret is, dan
word ons gebruik. Ek hoor die keiser sal aanstaande week ’n groot
kermis hou. Allerhande vermake sal georganiseer word. Dertien rowers
sal onthoof word op die markplein. Dit sal ’n pret wees....”
„Daarby wen ons niks,” sê die vuurpyl. „Dit sal mos by daglig geskied.”
„Nee, maar in die aand kry ons ’n beurt,” sê die voetsoekertjie. „Ek
hoor daar sal honderdduisend kerse aangesteek word en miljoene klappers
sal afgeskiet word. Miskien is jy een daarvan....” en sy knik die
klappertjie welwillend toe.
„Maar hoe ’n soort ondervinding is dit nou?” vra die klappertjie, wat
nog gladnie geweet het hoe dit met hom sou gaan nie. „Dis mos ’n soort
uitmekaarspat, nie waar nie?”
„Natuurlik,” sê die vuurpyl, voordat die voetsoekertjie kon antwoord.
„Dit is die mooiheid daarvan. Jy kan jou nie verbeel, hoe plesierig dit
is as jy boontoe reis nie. My oupa het my herhaalde male daarvan
vertel. Ek sien dit met belangstellende vreugde tegemoet.”
„En nog meer,” sê die voetsoekertjie. „Daar sal tafels wees, vol gelaai
met gemmerkoek en gekonfyte suurlemoene en daar sal volop spanspekpitte
wees, vir algar om van te eet. Ek hoor die keiser sal met sy hele hof
teenwoordig wees. Wat ’n eer vir ons!”
„Maar ek sien nie in,” sê die klappertjie, „ek sien nie in dat dit vir
ons iets sal baat nie. Ons eet tog nie spanspekpitte nie en die keiser
sal nie notiesie van ons neem nie....”
„Van my seker!” sê die vuurpyl, trots. „Hy sal moet opkyk as ek
losbars. Daar is sewentig goue sterre in my en ’n halfdosyn groen
sterre, so groen soos die seewater. Hy sal moet opkyk, dit beloof ek
jou.”
„En van my ook,” sê die voetsoekertjie, hoogmoedig. „Ek sal langs die
grond seil en vir hom ’n lied sing. Ek het dit eergister gedig, toe
hulle my volgelaai het met kruit. Dis ’n baie mooi gedig. Ek kom van ’n
famielie van digters. Wil julle dit hoor?”
„Asseblief,” sê die vuurpyl, wat altyd hoflik was. „As dit nie te lank
is nie....”
„Langdradig is ek nooit,” sê die voetsoekertjie en sy begin opsê:
Waar die sterre in die groen van die helder middernag
En die pronk’rige planete naas die suiderkruis staan wag,
Waar die melkstraat soos ’n paling deur die hemelleegtes kronkel
En die bruidsluier van komete met ’n duisend liggies fonkel,
In die wye hoë ruimte van die helder middernag
Sal ons skitter soos die sterre met ons eie sterreprag.
„Nie jy nie!” sê die vuurpyl, wat ’n bietjie jaloers was, ofskoon hy
hom altyd hoflik gedra het. „Jy sal mos op die grond spartel. Ek, soos
my oupa, gaan boontoe.”
„Maar jy sal tog op die grond val,” sê die voetsoekertjie, ’n bietjie
bitsig. „Alles kom terug op die grond. Dis waar ons algar vandaan kom
en ons gaan algar terug daarheen. Ofskoon ek geen oupa het nie, weet ek
dit tog.”
„Elkeen het ’n oupa,” sê die vuurpyl. „Sommige weet net nie wie hulle
oupa is nie. As jy daaromtrent twyfel, vra dan maar aan die oubaas
daar.”
Die mandaryn, met die kraalknopie op sy pet, het verby gestap.
„Wat maak al die vuurwerk hier?” vra hy, kwaad. „Dit moet al lank
verpak gewees het. Hulle wag daarop by die markplein. Die hofmeester
van die keiser het my al daaroor gevra. Dra dit weg, gou!”
Die Koelies het sommer die voetsoekertjie in ’n pakkie gemaak en die
vuurpyl saamgebind met ’n halfdosyn ander vuurpyle. Die voetsoekertjie
het bly sing, totdat sy agter die papier was. Selfs toe kon jy haar nog
hoor:
In die wye hoë ruimte van die helder middernag
Sal ons skitter soos die sterre in ons eie sterreprag.
Die klappertjie het hulle ook in ’n pakkie gemaak. Hy was nou in die
donker en dit was nie plesierig nie, want hy was vasgebind aan sy maats
en hulle was algar slaperig en wou nie praat nie. Maar die klappertjie
was vol moed en gladnie vaak nie.
„As ek net maar kon sien, wat daar omgaan,” sê hy. „Ek sou graag die
keiser en sy hofstoet te sien kry. Ek hoor hy is ’n mooi vet kêrel. En
daardie rowers ook. Dit moet aaklig wees om ’n rower te wees en jou kop
te laat afkap. Dan wil ek liewerster bars, want dan maak jy tog ’n
geluid en die mense skep daar plesier in. Maar geduld is ’n deug en ek
sal maar geduldig wag tot ek iets te sien kry. So kan dit mos nie vir
altyd aanhou nie.”
Die Koelies het die pakkies weggedra na die groot kanaal. Daar het die
kanaalbote gelê en daarop het die klein seuntjies, algar in wye lang
broeke, met stertjies—die seuntjies natuurlik, nie die broeke nie—en
met bontgekleurde jassies. As daar ’n wit lyntjie in die seun se
kophaarstert ingevleg was, dan het jy dadelik geweet dat hy nog nie
getroud was nie; as daar ’n rooi lyntjie ingevleg was, dan het jy ewe
dadelik geweet dat hy getroud was. Want in daardie land trou die seuns
baie jonk.
O, wat ’n drukte was dit daar op die kanaal. Die seuntjies het dit
selfs baie druk gehad, want hulle moes vinnig wegswem vóór die groot
kanaalbote, wat dwars heen en weer oor die water roei, en die swawels
moes ewe vinnig of nog vinniger vlieg om die bye te vang wat uit die
byeneste op die bote kom. Want sommige van die kanaalbote was klein
dorpies, met tuintjies daarop en prieeltjies. Aan die kant van die
rivier het baie mense geloop en besigheid gedryf of gespeel, want in
daardie land speel die oumense ook en nie net die kinders nie. Daarom
noem die mense dit ook die Hemelse Ryk. Ja, dit was druk daar op die
kanaal. Vanaand sou die groot kermis wees en algar was van plan om dit
by te woon. Jy hoef niks te betaal om die kermis by te woon nie en oud
en jonk, ryk en arm, was welkom daar. En iedereen het reeds geweet van
die rowers wat daar sou onthoof word. Dit sou vir jou ’n pret wees.
Op die kleiner bootjies het die langnekkige dartervoëls slaperig gesit,
elkeen met ’n ring om die nek, want hulle was makvoëls wat gebruik word
om vis te vang. Die vissers was aan slaap, want dit was middag en dit
was baie warm. Op die groter kanaalbootjies het die mense tee gedrink.
Dit doen hulle daar elke dag, of hulle op die kanaalbootjies is of nie.
Die Koelies het die kiste vuurwerk op die bote gelaai en die mandoor
het met groot letters die adres op die kiste geverf. Met ’n kwas en ’n
stuk ink, want die ink is daar hard en moet eers in water gevryf word,
om die vloeibaar te maak. En die letters wat hulle gebruik is baie
koddig. Elkeen lyk asof hy te veel mos gesuip het en dus dronk is—smoor
dronk. En een letter is ’n hele woord.
Dus het die mandoor maar glo A B C op die kiste geskryf, wat beteken:
Aan die Hofmeester van die Allermagtigste en Alombekende Grootbaas, die
Roemryke Keiser van die Hemelse Ryk; vuurwerk; moenie naby die warmte
van die stoomketel sit nie. Anders ontplof dit. Gelewer deur die firma
Heng-Shu-Ling, vuurwerkmakers vir sy Allerhoogste die Keiser.
Duisende kerse het gebrand en duisende lanterns. Dit was algar
papierlanterns, gemaak van rooi, en blou, en grasgroen, en goudgeel
papier, en daar was sommige van bont papier, waarin die kleure soos dié
van ’n reënboog was of soos die kleur wat in die binneste van ’n
seeskulp sit. Die lig het dof deur die papier geskyn, maar algar tesame
het genoeg lig gegee om die markplein helder te verlig.
Die markplein was nie eintlik die markplein nie, want dit was buite die
keiserstad, myle ver buite, waar die grond afgedaal het, afdraand na
die groot rivier, wat nou en dan soos ’n bruisende berg binne gestoot
het. Hier op die groot plein het hulle jaarliks kermis gevier en op die
tye van kermis het die keiser en sy hof altyd die plesierighede
bygewoon, om te toon dat hulle tog ook maar mense was, wat kon geniet
en voel soos ander mense. Maar die keiser het altyd op ’n verhoog
gesit, alleen, met sy eerste minister; ’n mandaryn van die eerste rang
wat die voorreg geniet om ’n kristalknopie op sy pet te dra, twee
trappies onder hom. Die keiser het altyd ’n waaier gehad, net soos elke
ander persoon wat op die markplein was, om hom te waai en koel te hou.
En hy het altyd tee gedrink. Eersteklas tee wat die karavane bring van
die verre hoëlande, tee wat lyk soos buskruit en wat ’n goudgeel tee
maak, wat die keiser sonder melk en suiker gedrink het. Koppiesvol! ’n
Mens kon vra waar hy plek gekry het vir al die tee wat hy ingeslurp
het.
Dit was nou eenmaal die keiser se liefhebbery—om tee te drink. Toe hy
gebore was, het hy daarmee begin. In plaas van melk, het hy tee
gedrink. In plaas om aan ’n bottel te suie, het hy tee ingesluk uit ’n
klein porseleinkoppie, wat so groot soos ’n eier was en so dun soos ’n
seepblasie. Dis seker daarom dat hy so goedhartig was. Want goedhartig
was hy. Vir ’n keiser nogal baie goedhartig. As hy ’n rower moes
veroordeel, om onthoof te word, het hy altyd bygevoeg:
„En sorg dat hy ’n lekker koppie tee kry, voordat sy kop afgeslaan
word!”
Wat ’n bewys is van sy goedhartigheid, want anders sou hy nie soveel
oorgehad het, om aan die rower se plesier te dink nie. Volgens die
keiser was die grootste plesier in die lewe om tee te drink.
Die twede grootste was om vuurwerk te sien afskiet.
Om die twede plesier te geniet, het hy die aand na die markplein gekom
om hom aan sy duisende onderdane, in die lig van die duisende lanterns,
te vertoon.
„Lon-sin,” sê die keiser, „as ek my sestiende koppie tee opgedrink het,
kan jy maar vir hulle sê dat hulle die vuurpyle moet afskiet.”
Lon-sin was die eerste minister en het self ’n pakkie klappers in sy
sak gehad, wat hy van plan was om self af te skiet. Want in daardie
land neem die oumense eweveel lus in klapperskiet as die kinders, en
soms nog meer.
„Lon-sin,” sê die keiser weer, „as ek my twintigste koppie in het, kan
jy vir hulle sê dat hulle nou maar die rowers kan laat onthoof.”
„Ek slaan my beentjies stukkend op die Allerhoogste,” sê Lon-sin—want
op die eienaardige manier was dit die gewoonte om die keiser toe te
spreek.—„Ek slaan my beentjies stukkend. Hierdie niksbeduidende stukkie
vleis sal dadelik bevel gee, dat die eerbare rowers hulle
nie-te-waardeerde koppe verloor.”
„Dit sou goed wees, Lon-sin,” sê die keiser, „as hulle ’n bietjie nader
vorentoe kom. Dan kan ek beter sien, wat daar met hulle gebeur. Nie dat
ek nie dit reeds al baie male gesien het nie, maar om te kyk of dit
alles stigtelik afloop.”
„My ingebore lamlendigheid van verstand,” sê Lon-sin, „laat my vermoed
dat die geëerde rowers dit stigtelik genoeg sal vind. Ek kruip op my
onaansienlike buikie om die Allerhoogste se bevel te volbring.”
Dit was maar so ’n manier van praat, want Lon-sin se buikie was gladnie
onaansienlik nie. Dit was soos ’n stikvat, want hy was taamlik vet.
Toe die rowers tevoorskynkom en agter hulle die skerpregters met hulle
skeermesskerp-sabels, het die keiser sy vyftigste koppie tee ingesluk.
Hy was toe nog goedhartiger as ooit tevore.
„Gee hulle ’n koppie tee,” sê hy, vriendelik „en ’n klappertjie om af
te skiet. Dit sou tog alte wreed wees om hulle kop af te slaan, voordat
hulle ’n bietjie plesier gehad het.”
Juis op die oomblik het die Koelies aangekom met die kiste. Die
hofmeester het die kiste dadelik oopgemaak en ’n paar pakkies klappers
na die verhoog gebring, waarop die keiser gesit het. Daaronder was die
pakkie waarin die klappertjie was.
Toe die eerste minister die papier van die pakkie stukkend skeur, het
die klappertjie die geleentheid gekry om te sien wat daar gaande was.
Hy het al die lanterns gesien, en gedink dat hulle tog baie mooi was.
Hy het die vet meneer Lon-sin gesien en dadelik gedink dat dit die
keiser was.
„Nou is ek tog in goeie hande,” sê hy. „Ek sien nie alleen die keiser
nie, maar ek word gehanteer deur die keiser. Wat ’n eer! Die
voetsoekertjie sal van isegrimmigheid vrek as sy daarvan hoor.”
Maar die voetsoekertjie was al klaar. Hulle het haar afgeskiet en sy
het gesis dat dit ’n pret was. Maar dit het maar ’n rukkie geduur, want
sy was gou uit.
Lon-sin het ’n paar van die klappertjies losgemaak en aan ’n bediende
gegee om dit aan die veroordeelde rowers te gee. Een van die
klappertjies was dié klappertjie.
„Nou wat sal gebeur?” vra die klappertjie verwonderd. „Ek wil tog
liewerster by die keiser bly.”
Maar die rower het hom al in die hand en die rower kom vorentoe, totdat
hy voor die keiser staan en begin te praat:
„Allerhoogste,” sê die rower, „my beentjies breek ek stukkend op
Allerhoogste se genade”—wat weer maar so ’n manier van praat was, want
hy sou die eerste gewees het wat teen so ’n brekery sou geskree het.
„Die minderwaardige skepseltjie wat voor jou staan sou graag nog ’n
bietjie langer sy onnuttige lewe wil geniet.”
Die keiser knik vriendelik.
„Dit kan ek goed verstaan,” sê hy. „Selfs ek, niksbeduidende keiser wat
ek is, sou in soortgelyke omstandighede my ewe waardelose lewe ’n
bietjie wil uitrek. Maar die volk is nou hier om te kyk, hoe jy kop
afgeslaan word, en dit sou te naar wees om die volk teleur te stel. Ek
vrees dat die genot van jou prysenswaardige bestaan nou sal moet
ophou.”
„Daaraan val nog te twyfel,” sê die rower, „as ek my so mag uitdruk.
Volgens die leer van die beroemde Konfu’tse—op wie se gedagtenis ek
ootmoedig wat daar oorbly van my agste klas soort beentjies in flenters
slaan—is daar niks wat seker is nie....”
„In hierdie geval,” sê die keiser sag, „dink ek selfs die beroemde
Konfu’tse sal met my instem, dat die sekerheid van die ophou van jou
bestaan, hoe eerbaar die bestaan ook is, ’n saak is wat nie aan twyfel
onderhewig is nie. Die skerpregter sal dadelik die sekerheid bevestig
deur ’n klein houtjie op jou eersteklas nek te gee met sy
skeermesskerp-sabel....”
„As ek die astrantheid mag hê,” sê die rower, „as ek die astrantheid
mag hê om die deur-die-wêreld-benyde Allerhoogste in die rede te val,
wil ek net maar opmerk, dat die begrip van sekerheid soos opgevat deur
die blinkende verstand van die beroemde Konfu’tse en die ewe
skitterende geestesvermoë van die Allerhoogste, nie akkordeer met dié
van hierdie misvormde skepseltjie nie. Ek wou maar sê dat hierdie
aanstootlike mensie, wat die eer het om voor die Allerhoogste sy
beentjies te breek, gladnie kan toegee nie dat daar ’n volkome
sekerheid bestaan omtrent die onmiddellike ophou van sy onbetwisbaar
niksbeduidende lewe nie.”
„Dit is mos nou wysgerigheid,” sê die klappertjie, wat alles
aangeluister het. „As dit langer duur, sal ek baie slim word. ’n Mens
leer altyd iets, al is dit per abuis.”
„Nee!” sê die keiser. „Alhoewel my stompsinnigheid van verstand dit
onmoontlik vir my maak om die fynheid van jou ongetwyfeld leersame
redenasie volkome op te vat, skyn dit vir my dat, in die benarde
omstandighede waarin jy jou op die oomblik bevind, dit ewe seker is,
dat jy nou sal doodgaan as dit seker is, dat daardie klappertjie wat jy
in jou benydenswaardige mooi hand hou, sal bars as jy hom aansteek.”
„Nou het hulle dit met my te doen,” sê die klappertjie. „Ek wens dat
die voetsoekertjie hier was om te hoor. Magtig, sy sou van
isegrimmigheid uitgebrand het.”
„In dié geval,” sê die rower, „sou hierdie alles-behalwe-plesierige ek
aan die luisterryke Allerhoogste voorstel, dat, as die sekerheid
omtrent die bars van die klappertjie wat ek in my kinderagtige hand
hou, bewys word, nie ’n sekerheid te wees nie, my potsierlike lewe nog
’n kans gegee word, om ’n poging te maak om tot die toestand van
deeglikheid, waarvan die oralsbeminde Konfu’tse elders praat te
geraak....”
„Wat bedoel die vent, Lon-sin?” vra die keiser, wat nou sy
vyf-en-sewentigste koppie tee ingesluk het en ’n bietjie dromerig
geword het.
„Ek breek my beentjies op u,” sê Lon-sin, „maar as ek die agbare rower
goed verstaan—en selfs so ’n nietige skepsel soos ek, kan nog staatmaak
op sy alte verroeste verstand—dan sê hy dat, as die klappertjie
aangesteek word en nie bars nie, dit ’n bewys lewer, dat dit nie so
uitgemaak seker is, dat die klapper sal bars as hy aangesteek word
nie.”
„En wat dink jy daarvan, Lon-sin?” vra die keiser, besig met sy
ses-en-sewentigste koppie tee.
„Dit is wat die mense logika noem, Allerhoogste,” sê Lon-sin. „Ek breek
my beentjies—wat daar van hulle oorbly—weer en ek sê dit is logika.”
„In dié geval,” sê die keiser, „kan ons ’n proef neem. Steek maar die
klappertjie aan, agbare rower.”
Daar die rower geketting was, kon hy dit nie so maklik doen nie, maar
eintlik het hy tog die lontjie van die klappertjie aan brand gesteek en
die brandende klappertjie voor hom op die grond gegooi.
„Nou bars ek,” sê die klappertjie. „Sies—die lont ruik nie lekker nie.
Ek wonder hoe dit sal voel as ek bars. Maar dis tog ’n heerlike iets om
te bars om die logika te bewys.”
Hy het nie geweet wat logika was nie, maar dit was maar weer net so ’n
manier van praat. Baie van ons het dit.
Die lont het uitgebrand maar die klappertjie het nie gebars nie. Dit
het op die grond bly lê, dood.
„Onder die benarde omstandighede,” sê die rower, „soos Allerhoogste
self aan hierdie niksnuts skepseltjie gesê het, is die sekerheid van
die bars van hierdie vervlakste klappertjie bewys as ’n onsekerheid, en
die woorde van die alom geprysde Konfu’tse bewaarheid deur die
gebeurtenis.”
„Dit skyn vir my of die vent reg het, Lon-sin,” sê die keiser en hy
slurp sy tagtigste koppie tee in.
„Dit is logika, Allerhoogste,” sê Lon-sin, wat die hele gedoente
vervelig vind, omdat hy self sy klappertjie wou gaan afskiet.
„In dié geval kan jy maar trap, agbare rower,” sê die keiser. „Daar bly
genoeg oor van jou maters om vir die volk plesier te gee.”