It is al hûnderten fen jierren lyn, do wie der ris in ryk minhear, dy
krige oanstryd om ek mei to dwaen oan de krústochten en it Hillige Lân
to fordedigjen tsjin de heidens, de woeste Saracenen.
Hy liet in prachtich skip útrisse mei fen alles der yn, iten en
drinken, wapens en klean en sekfollen jild, hwent hy bigriep it ek
wûndere skoan... tûmkrûd binn’ de minsken yn alle lânnen fen de wrâld
like slij nei as nei rys mei resinen. En do syn skip hielendal klear en
reisfeardich wie, liet hy it foar Esonstêd oan ’e wâl komme.
It wie in moaije sinneskyn dei, do-t hy de standerflagge op syn sterke
stiennene state stadich sakjen seach nei de lichte ta en Jelle-man him
oprôlle om ’e stôk. Ho lang scoe it dûrje, eart de kleuren fen syn
adelik slachte wer blinke scoene hjir op ’t hiem? Nou gyng ’r foart...
for hwa wit ho lang... en kaem ’r ea werom? Scoe ’r wer ûnder de âlde
ikebeammen omstappe mei syn lytse bern? Ef wachte him in grêf yn
frjemde groun, de traep fen in fijan syn hynsder ef in houw fen in
skerpe krûmme sabel, hwer syn hert fen stûke for altyd?
Hy seach noch ris om... en noch ris... do makke ’r him ta man en seach
rjucht foarút.
De karafaen ried fen ’e hege Wâldgeasten ôf nei de igge fen ’e wide,
wrede sé ta. Foarop de skyldjonge, deun efter him de hear, in great
harnas oan fen sulveren skubben en in helm fen sulver op ’e holle. Hy
hie it fisier opslein, syn jonge eagen laken tsjin de wrâld mei syn
blierste laeits.
Aventûr! wûnders bilibje! fortelle kinne fen freeslike gefaren en
bjusterbaerlike útreddings! moed toane! for in eale saek stride ta de
lêste drip fen ’t bloed ta!...
Doekele, syn lytse jonge, siet foar him yn ’t seal. „Nimt heit ek hwet
mei? hwet moaijs?” frege ’r. En syn heit skoude de lyfrôk fen swiere
sulveren skubben toside en hy treau de lytse jonge oan syn hert.
„Heit scil Doekeman it aldermoaijste meinimme, hwet der mar to finen
is,” ûnthjitte hy en hy tútte him op syn foarholtsje, krekt op it
deaplakje boppe it rjuchtereach. It jonkje wie ryk mei dit syn ûnthjit
en alle skatten fen syn bernewrâld reizgen dizze amerij oan syn eagen
foarby en sjoch! noch moaijer as al dizzen waerde heit syn presint, det
út dy fiere, frjemde lânnen komme scoe.
Noch moaijer! ja noch greater en o! noch folle frjemder!
Op in stiensmeets distânzje ried syn wiif mei him op hjar stadige
telgonger, fen gjinien yn ’e wrâld ea út de stap to krijen. Hjar
sealkleed fen sulver en fynblau skittere yn ’e sinne, de kostlike
stiennen fen hjar kape skeaten fjûr nei alle kanten, hjar lange
blausidene wale waeide luftich mei de wyn nei rjuchts en lofts en yn in
greate sidene doek biboun droech se it skirtebern, noch gjin trije
moanne âld.
Stadich ried se efter hjar man oan, in feint en in faem oan wearskanten
en twa ruters ta help mei losse hynsders en swierbiladen mei allerhânne
pakkaezje folgen hjar spoar de koarstige dykswei lâns, sa heech, det
min seach de hiele wrâld oer.
Sa lânnen hja by it skip oan en de lytse jonge dribbele nei hjar ta.
„Mem!” sei ’r en loek hjar oan ’e mouwe. „Mem!”
En hja seach him oan mei hjar moaije blauwe eagen en frege sêft fen
wird him nei syn bigear.
„Heit nimt my hwet moaijs mei, as ’r werom komt,” en de blydskip song
yn syn fyn lûdtsje as it sulveren misklokje Sneins yn ’t tsjerkje fen
’e state.
„Ja?!”...en as in sucht kaem ’t noch nei, „as heit ea werom komt....”
„Memke moat noait gûle.... det stiet lyts”, miende de lytse jonge. „Ik
scil ris hwet freegje, det wit Memke net,” en hy nussele him tichter
tsjin hjar oan en flustere wiis: „Hwet is dierberder as it appeltsje
fen ’t each? To nou, wit Memke det wol?”
Ien amerij hâldden de wylde fûgels fen hjar tinsen de flecht yn en wie
se by de tiid, by hjar lytse jonge en forgeat de dei en syn soargen.
In tear fen neitinken loek syn fâlden oer it blank fen hjar foarholle.
Hja tocht nei, om hjar Doekeman syn sin dwaen to kinnen.
„Ik wit it net, ljeave,” sei se do sêft. „Myn holle stiet optheden net
nei geboart.”
„Mar ik wit it wol!” rôp de lytse jonge bliid. „Hwet is dierberder as
it appeltsje fen ’t each? Det is Mem. Heit seit it. Mem is it
alderdierberste op ierde en ik moat op Mem passe as ’t appeltsje fen
myn each, sei Heit, miskien wol jierren lang.”
In pear triennen rôllen as dauwekralen de hege frou oer ’e wangen, do
hie se hjarsels wer yn ’e macht. Hja sei neat. De telgonger stie.
Stadich liet se hjar fen ’t hynsder ôfglide en socht mei man en bern de
koelte en ’t skaed fen in bosk âlde wylgenmoezen oan ’e kant fen in
Wiel. Twa jier lyn hie it wetter dizze djippe kolken draeid mei in
oerstreaming en hjir op itselde plak stie do hjar man en holp syn folk,
om it gat yn ’e dyk ticht to krijen. En nou, strak ansens, scoene dy
wrede wetters hjar for skoften skiede.... Dierberder as it appeltsje
fen syn eagen.... wie se him, reaunte Doekeman syn sizzen yn hjar
tinsen nei....
Do-t de sinne nei ’t Westen ta niichde, dobbere it skip al op ’e sé en
reisgen hja werom, ien minmachtiger. It wie nou koel, de fûgels
bigoanen to sjongen en de froasken kwêken yn ’e poellen.
In mûnts kuiere op it sânpaed njunken de wei, in swarte klyster siet
boppe him yn in hege beam en fluite. Skean en leech foelen de
sinnestrielen, as in mearke lei de wrâld derfoar, gouden en poarperen.
Mar oer de hege frouwe hjar wrâld foel in skaed en reage der alle
sinneskyn yn ien feech út wei.—