Je viens de terminer la lecture des Sermons de M. QUÉRÉ.
Je ny ai rien trouvé de contraire à la doctrine de la Sainte
Eglise.
Léloge du style de M. QUÉRÉ nest plus à faire. Cest du
breton le plus pur sans purisme, riche en images et en compa-
raisons tirées de la nature et des usages bretons, et en
expressions pittoresques.
Par la simplicité du plan et par la variété des développements,
toujours en harmonie avec la mentalité de nos auditoires
bretons, ces Sermons peuvent être très utiles aux Prêtres qui
voudront se former à la prédication.
Cest dans les sujets de circonstance, surtout, que M. QUÉRÉ
a donné libre essor à sa riche imagination. La lecture de ces
Sermons sera un vrai régal pour les amateurs de langue
celtique.
Veuillez agréer mon cher Ami, mes sentiments dévoués en.
Notre Seigneur Jésus-Chrit
M. GRALL,
Chanoine honoraire,
Curé de Ploudalmézeau.
.NPO
Maurice
Person
Mantallot
Vu le rapport de M. GRALL, Curé de Ploudalmézeau, daté du
27 avril, nous avons permis dimprimer les Sermons de
M. QUÉRÉ, mis en ordre par M. lAbbé JÉZÉGOU, Vicaire à
Châteaulin.
Châteaulin, 17 mai 1906.
- FRANÇOIS-VIRGILE,
Evêque de Quimper et de Léon.
.NPO
EUR GER ARAOG
Aliet oun bet, meur a veach, da gas da voulla sarmo-
niou brezonek an Aotrou Quere.
Mez diegi e 'm oa o kregi el labour.
Sarmoniou an Aotrou Quere oa skrivet, an darn vuia,
var feuillennou paper, distag ha fuillet ama hag ahont.
Ouspenn-ze, kalz anezho oa lakeat an eil en heben.
Ha hent all choaz, noant ket holl skrivet er memez
doare. En he amzer genta, an Aotrou Quere na skrive
ket evel ma rea var fin he vuez. He zarmoniou diveza zo
skrivet ervez grammadek ar Gonidek. Ar re all a zo heb
reolen hebed.
Dibab ha renka kement-se oll, noa ket eul labour eaz.
Mez pelloch, koulzkoude, al labour zo great. Gant
sarmoniou brezonek an Aotrou Quere e zo gellet ober daou
leor euz ar re goanta.
Ra deufent da veza talvouduz !
*
* *
Kredi a raan e raïnt vad, dreist holl, dar veleien
iaouank.
Peurliesa, en eur guitaad ar Chloerdi, ne anavezont
ket nemeur a vrezonek. Ne ouzont ket, dreist-holl, brezo-
.NHO
VI EUR GER ARAOG
.NTO
nek ar c'hatekis nag hini ar relijion. Sarmoniou an
Aotrou Quere ho zikouro d'he deski.
*
* *
Beza int ar c'henta sarmoniou moullet e brezonek iach.
Ar chalz anezho ' zo troet kaer ha livet brao. Meur a
hini ive, evelkent, hen anzav a dleer, a zo disterroch. Holl,
koulzkoude, e meuz lakeat ho moulla. Ar venanen a ra
he mel gant poultren dastumet var bleuniou a bep seurt
liou. Ar prezeger ive a ell kaout er sarmoniou ar re zis-
terra, ar pez a vezo guella, marteze, da lakaat en he
brezegennou.
*
* *
Dreist, e vefen eurus, ma rofe al leor-ma da unan all
benag, ar mennoz da zastum ha da gas choaz du voulla,
sarmoniou brezonek.
Mars eo, na ve ket bet beteg-hen moullet euz ar seurt
prezegennou-ze.
Neo ket, koulzkoude, na vije ket bet, en hor bro, preze-
gerien dispar. An Aotronez Cloarec, Fave, Jaouen, Mor-
gant, Pouliquen, Mingant, Nicolas ha kalz re all, a zo
choaz brudet en hon touez. En ho amzer oant mistri evit
displega 'r religion.
Ma ve bet dastummet ha moullet ho frezegennou, pe-
beuz tenzor e vije bet evit Cadorbrezeg Breiz-izel !
Euz an traou great mad, ne dlefer, morse, lezel netra da
vont da goll.
C. JÉZÉGOU.
.NHO
Eur gerik divar benn an Aotrou Quere
I
An Aotrou Quere a zo ganet, er bloaz 1824, er Choulen,
e parrez Plouenan.
E kelendi Castel e reaz he studi.
P oa beleget, 25 gouere 1850, oa kaset da gure
da barrez Riec.
Mez ne falvezaz ket ganthan, chomm er barrez-se, hag
abarz daou vloaz e teuaz da gure da Blouider.
Eno, var ali eur mignon, ech en em lakeaz da genta da
zeski 'r brezonek.
Mez a veach mhen doa adarre tremenet daou vloaz er
barrez-se, ' oa hanvet da gure e sant Loïs-Brest.
*
* *
Eiz vloaz e chommaz eno, ha goudeze, e teuaz da ber-
soun da Voelan.
En eur ziguezout, ar persoun nevez hen devoa, dioch-tu,
leach da ziskuez he garantez dhe barrisioniz. Eur
chlenved heuzus deuz ar re spegusa, ar vosen, oa en
em ledet var ar barrez. Kalz tud oa taget gant-hi.
Adalek ar mintin betek an noz, bemdez, an Aotrou
Quere a vije var varch du-ma, du-hont, o velet ar re
glanv.
Pa davaz pelloch ar chlenved, Prefet ar Finistère, a
.NHO
VIII DIVAR BENN AN AOTROU QUERE
.NTO
ginnigaz rei ar groaz a enor dar persoun kalounek. Mez
an Aotrou 'n Escob a viraz en eur lavaret: « Beleien va
Escobti, ne labouront ket evit enoriou ar bed-ma. Gortoz
a reont, en eur ober ar mad, eur rekoumpanz all kaeroch
e baradoz Doue. »
*
* *
Er bloavez 1873, an Aotrou Quere, oa hanvet da bersoun
e Bannalec. Mez kement, a garantez a zante en dro
dezhan, e parrez Moelan, ma zeaz da gaout an Aotrou
'n Eskob evit her pedi dhe lezel eno. « Ama, e skrive
goudeze da eur mignon, kement tra ' zo a lavar eur bern
traou da m chaloun. Eur mean, eur vezen, korn an
hentchou, a gemer eur vouez evit kozeal ouzin, dudius.
Ar zonj hebken dho dilezel, a ro da m chaloun melkoni.»
*
* *
Ho dilezel a rankaz, koulzkoude. Er bloaz 1874, e oa
kaset, en despet dezhan, da bersoun da Gastellin.
He barrisioniz nevez a glevaz lavaret na deue da 'vitho
nemet dre fors. An digemer a rajont dezhan na voa ket
deuz ar guella. Mez en eur he anaout, abarz pell, e teujont
dher charout. Ha var fin he vuez ne voa ket, e Castellin,
unan ha n'hen dije ket doujanz, karantez ha respet evit
ar persoun koz.
*
* *
Doue ' zigasaz dan Aotrou Quere eur zamm pounner
da zougen. Epad he iaouankiz hen doa bet great eur
chlenved deuz ar re voasa. Divar neuze, morse ne oa bet mad
avoualch. Mez gant an oad ar beach a bounereaz.
.NHO
DIVAR BENN AN AOTROU QUERE IX
.NTO
Chuech vloaz araog he varo, he izili en em lakeaz da
grena. Ne elle mui chomm en he vele. Noz-deiz, e vije en
he zav, o vale dre he gambr pe harpet deuz eur gador.
Mervel a reaz, dan drivech a vis guengolo 1898, dan
oad a drizek vloaz ha triugent.
Hirio, e gueret Castellin, he barrisioniz ho deuz savet
dezhan eur bez deuz ar re goanta hag a lavaro dan holl,
a dreuz ar chantvejou, pegement ho deuz bet karet ho
phersoun koz.