Wij hebben twee weken vacantie, voor wij aan de lessen beginnen, en
dan duurt het nog maar enkele weken, en wij hebben weer vacantie, de
groote zomervacantie, die einde Juli begint.
Ik verlang er naar te beginnen met mijn plan om geld te verdienen, en
ik denk er vandaag maar een aanvang mee te maken. Ik wou er eerst
niets van zeggen, maar ik heb toch vader eerst maar verlof gevraagd,
en hem gezegd, dat hij er niets van aan de anderen moet zeggen. Lena
kan nooit een geheim bewaren; vanmorgen al, toen ze nog in bed lag,
wilde ze mij al vertellen, wat ze doen ging, maar ik stopte mijn
vingers in mijn ooren, zoodat ze kon zien, dat ik het toch niet
hooren wou. Ik geloof stellig, dat we ons geheim niet lang zullen
bewaren; dat spelen we nooit klaar. Was het nu nog één geheim, maar
't zijn er vijf, en die houden we onmogelijk stil.
Vandaag is 't Zaterdag. Tante Caroline houdt elken Zaterdagavond een
huisgodsdienst voor den Zondag, en daar gaan we allen heen. Dat
geschiedt in onze mooie oude kerk; tante Caroline bespeelt dan het
orgel, en wij vormen het koor; Daan noemt het een gekras van belang.
Nu is er een oude man, die als voorzanger dienst doet, en de
antwoorden opzegt, als niemand ze weet. Hij heeft een foei-leelijke
stem, en zingt altijd een heel eind achter. Hij heet Nathan Porter.
Verleden Zaterdag zei Daan tegen hem: "Kijk es, u moet niet zoo hard
zingen, wij kunnen 't best af. Ik denk, dat u wel vermoeid zult zijn
van 't zingen. Waarom gaat u niet midden in de kerk zitten, met een
kussen in uw rug?" De oude man was beleedigd en stampte met zijn stok
op den vloer: "Jongetje, ik ben hier spijkervast huisraad; jelui
doortrekkend volk gaat voorbij als het gras. Ik ben hier al veertig
jaar voorzanger, en nog niemand heeft mij ooit van hier willen jagen.
Ik zing hier al van dat ik knaap was, en ik zal zingen blijven, tot
dat ik naar het koor hierboven ga, en dan zal ik dáár zingen." Daan
voelde zich terechtgezet, en zei geen woord meer.
Ook een kreupele jonge kleermaker, en de onderwijzeres, en vier
schoolkinderen doen aan den kerkdienst mee. Ik houd erg van de
kooroefeningen, maar de jongens niet. Zij hadden vanmiddag liever
gecricket in 't veld. Vreeselijk verhit kwamen zij aanhollen, toen 't
tegen 4 uur liep, en in de grootste haast werden de handen
gewasschen. De kerk was koel, na het voortdurend gejakker in 't land.
In de kerk is één geschilderd raam; de andere ramen zijn gewoon, en
je kunt de wuivende boomkruinen, en de blauwe lucht er door zien. Het
maakt je aan 't droomen, als je dat ziet, terwijl je zit te zingen.
Soms vergeet ik waar ik ben, en dan stooten de jongens mij aan en
fluisteren: "Word wakker, Griet, kijk, een wesp!" Zij weten wel, hoe
bang ik voor wespen ben; en dan schreeuw ik bijna luid van angst, en
zie, dat er niets is. Het is heel moeilijk, je altijd goed te houden
als er jongens bij zijn; zij maken je aan 't lachen en doen je 't
geduld verliezen. En ik wil me juist in de kerk zoo graag goed
houden, vooral als het een mooie dag is, en alles zoo rustig en stil
om ons heen. Als ik dan de gouden vlammen zie bij zonsondergang, en
de blauwe luchten en de rose wolken, dan komt er een lichte huivering
over me, en ik fluister in mezelf: "O God, maak mij goed! Maak mij
goed!"
Daan en Alex zingen heel aardig; hun zang klinkt in de kerk als ....
ja, ik zou haast zeggen als een klok, maar er is nog een lieflijker
geluid: als ge met uw natgemaakte vingers langs den rand van een glas
wrijft! Vader zegt, dat ik ook geen slechte stem heb, maar 't haalt
toch niet bij die van de jongens. Moeder kon prachtig zingen -- maar
ik zal over haar niet spreken, dat maakt me maar droevig -- en dan
word ik boos op de jongens. Ik verwonder mij er vaak over, waarom het
nu zoo verkeerd is, om te schreien. Ik denk, omdat het te
kinderachtig is. Daan is altoos boos, als er een van ons schreit. Hij
zegt, dat het fijnste volk van de wereld de Amerikaansche Indianen
zijn; die lachen nog, terwijl ze onthoofd worden.
Maar ik huil om de minste aanleiding; dan komen de tranen me in de
oogen en ik kàn ze niet tegenhouden. Zelfs de stemmen der jongens
bij de kooroefeningen maken me al bedroefd. Ik wou, dat ik een
Amerikaansche Indiaan was.
Toen de kerkdienst afgeloopen was, bleef ik met tante Caroline nog
even in de kerk, om de zangboeken op te bergen, en toen kwam vader de
kerk binnen. Hij zag er opgewekt uit, liep naar een graftombe dicht
bij den preekstoel, en riep mij bij zich. In den grafsteen was de
figuur van een ridder gebeiteld; wij vinden het altijd zoo jammer dat
zijn neus kapot is, want het bederft z'n gansche gelaat. Maar vader
wees mij op eenige woorden, gegrift aan het voeteneind. "Grietje,"
zei vader, "dat zijn nu de woorden, welke ik ook op mijn graf zou
wenschen, tenminste, als ik er naar geleefd heb. Lees ze mij eens
voor, kind." Ik las ze, hoewel ik ze niet begreep: "Semper fidelis,
semper paratus."
"Altijd getrouw, altijd bereid," zei vader; "niet soms, Grietje. Hoe
weinigen van ons kunnen dat "semper" voor onze deugden plaatsen!"
Ik begrijp vader niet altijd, maar ik zei niets, totdat de zon scheen
door het beschilderde kerkraam, en blauwe en roode stralen over den
ridder wierp. Toen glimlachte ik.
[Illustratie]
"O, vader, wat is het toch een lief kerkje, en is u nu niet blijde,
dat dit alles aan u behoort? Het is toch allemaal van u, is 't niet?"
Hij schudde zijn hoofd.
"Het is niet mijn kerk, Grietje, maar die van mijn Meester."
"Jawel, dat weet ik wel," zei ik langzaam.
Toen zei vader op zachten toon, alsof hij tot zichzelf sprak in
plaats van tot mij: "Slechts rentmeester. En -- van den rentmeester
wordt getrouwheid vereischt, semper fidelis."
Tante Caroline kwam bij ons. "'t Is theetijd, Grietje, kom, mee naar
binnen." Ik ging heen, spijtig, dat ik het heerlijk-koele kerkgebouw
alweer moest verlaten. Ik wou, dat we altoos buiten eten en drinken
konden. Thee is zomers zoo heet. Ik ging de eetkamer binnen. De
jaloezieën waren neer; de pas binnengebrachte theepot stoomde nog.
Alex was bezig met de vliegen te verdrijven van onze boterhammen;
Daan leerde Puf op z'n hoofd loopen, en Lena was nergens te zien.
Ik zou ze net gaan zoeken, toen ze de kamer binnenholde. Heur haar
hing los, haar gezicht was erg verhit en haar schortje vuil als roet.
Ze danste de kamer door en zong zoo hard als ze kon: "Hoerah! Ik heb
het gedaan!" Toen stond ze plotseling stil en liet een kwartje zien.
"Mijn eerste winst," riep ze uit; "ik ben jelui allemaal voor!"
Ik ging naar haar toe en zei: "Ik weet wat je hebt gedaan, ik kan 't
aan je ruiken." "Zeg het nu maar niet! Vang 'm, meneer de
penningmeester! Ik ga me wasschen." Zij huppelde de kamer uit, Puf
keek me ernstig aan.
"Zij heeft suikergoed in de keuken gemaakt." De jongens begonnen te
lachen.
"Makkelijk genoeg, haar geheim uit te visschen, maar ik zou wel es
willen weten, wie er haar geld voor geeft," zei Daan. Ik antwoordde:
"Misschien vader of tante Caroline. Maar laten we daar nu niet naar
raden, totdat ze 't ons zelf vertelt. Dat zou niet in den vorm zijn."
"In den vorm" is een woord van Daan; hij zegt het heel veel.
"Het is niet in den vorm, een kwast te wezen," zei hij.
"Dàt weet ik evengoed als jij."
"Dan ben je 't niet, Griet!"
Toen kwam tante Caroline binnen, en wij eindigden ons getwist.
Toen tante Caroline goed en wel gezeten was, schonk ze thee voor ons
in; daar verscheen Lena, blinkend van frischheid, nu ze zich eens
terdege had gewasschen. Maar nog was haar gezicht opgezet, zoodat
tante uitriep: "Kind, wat zie je er uit!" Ze leek ook wel wat op een
gekookte kreeft. "Ik heb zoo hard gewerkt," zeide ze; "ik zou voor
geen duizend gulden kok willen wezen!"
Vervolgens kwam vader binnen; hij drinkt altijd gelijk met ons thee;
maar zijn eigenlijk avondeten gebruikt hij nooit vóór 8 uur; dan
eet hij met tante Caroline samen. Geen van ons had veel trek in thee;
ze was zoo heet, en er was alleen brood met boter, niet eens bisquit,
geen jam en geen aardbeien. Natuurlijk hebben we die lekkernijen niet
iederen avond.
[Illustratie]
Na het theedrinken gingen de jongens den tuin in, terwijl ik tante
Caroline hielp met het klaarleggen van al onze Zondagsche kleeren, en
het verstellen van eenig ondergoed. We hebben slechts twee
dienstboden, de keukenmeid en Emma; die kunnen dus het verstellen van
ons goed er niet bij hebben. Emma helpt Puf bij z'n bad, waarbij hij
danst en springt en soms over z'n hoofd buitelt in 't water, onder
veel geschreeuw en drukte. Lena is trotsch op haar verdiende kwartje.
Ik kan vóór Dinsdag a.s. niets verdienen, maar dan zal het ook raak
zijn. En nu moet ik met schrijven eindigen, want ik ga naar bed.
Lena kwam juist naar me toe en zei: "Griet, raad eens, hoe ik dat
kwartje heb verdiend." Ik zei haar, dat het een geheim moest blijven.
"Jawel," zei ze, "maar jij kunt toch wel een geheim bewaren, is 't
niet?" "Ik weet, dat je je borstplaat hebt verkocht, maar ik weet
niet, aan wie. Misschien aan Emma, zij is dol op zoet goed." "Emma!
Alsof ik van haar een kwartje zou aanpakken! Neen, niemand hier in
huis gaf het mij, maar een heel voornaam persoon." Dit maakte mij
nieuwsgierig, doch ik wou het haar niet laten merken. "Vader wil niet
hebben, dat je je suikergoed aan vreemden verkoopt," zei ik. "'t Is
geen vreemdeling," en toen, fluisterend aan mijn oor: "mejuffrouw
Ribbon. Zeg het niet tegen de jongens."
Ik schrok. Mej. Ribbon is een beste vriendin van ons, hoewel we haar
nog niet lang kennen. Zij is eigenares van den dorpswinkel, en is
heel dik en heel vriendelijk. Zij heeft een grooten zoon, die dikke
vrienden is met Emma. Hij heeft een paar dichtregels geschilderd
buiten de winkeldeur, een heel aardig versje:
Wie hier eens komt, die komt terug,
Hij wordt geholpen goed en vlug.
Mejuffrouw Ribbon heeft van alles in haar winkel. Alex ging naar haar
toe, en vroeg een Braziliaanschen postzegel, hij verzamelt
postzegels. Zij zei, dat ze hem binnen een week zou hebben, er waren
postzegels besteld. Wij geloofden haar niet, doch op een Dinsdag, als
het marktdag te Lemworth is, stuurde ze haar zoon naar een grooten
boekwinkel daar, en hij kwam terug, niet alleen met een
Braziliaanschen postzegel, maar ook met vele andere, zoodat Alex
langen tijd keuze had. Later ging Daan er heen en vroeg naar een
witte muis. Zij ging naar de stad en bracht er een voor hem mee; ik
zei hem, dat ze een gewone muis had gevangen en die wit geverfd had.
Maar hij geloofde het niet; 't eenige lastige was, dat zij er meer
geld voor vroeg, dan hij bezat. Later merkten we, dat Tom, zoo heet
de zoon van juffrouw Ribbon, een groote menagerie in den tuin had:
duiven, kanarievogels, honden, katten enz.
In juffrouw Ribbon's winkel hangt zoo'n heerlijke geur. Van alles
ruik je er; Daan zegt, dat het een mengsel is van zeep, uien, stroop
en koffie. Ik vind het meer een mengsel van zwavel, spek, appels, en
kaas. Alex vindt het meer ruiken naar suiker, kool, vet en leer.
Altoos helpt juffrouw Ribbon met een vriendelijken glimlach haar
klanten, nooit verliest ze haar hoofd bij de zoo verschillende
boodschappen. Deze moet pepermunt hebben, die worst, een ander zes el
katoen, weer een ander een kookpan, kopjes en schoteltjes, dan weer
touw, veters, inkt, huismiddeltjes, rapen, bisquit, te veel om op te
noemen; altoos weet ze het precies te vinden. Ik zei haar eens, dat
winkel houden mij een heel zenuwachtig werkje leek, want je krijgt
zooveel menschen, die zelf niet weten, wat ze moeten hebben. "Niets
erg," zei ze, "ik weet beter wat ze noodig hebben, dan zij zelf."
Daaruit blijkt, dat ze een knappe vrouw is.
"Kocht juffrouw Ribbon je borstplaat?" vroeg ik aan Lena. "Ja, ik gaf
het haar, en vroeg, of ze 't niet kon gebruiken; ik vertelde haar,
dat ik wat geld moest verdienen. Dat vond ze heel lief; ze kocht het
van me en beloofde Woensdag nog meer van me te zullen koopen."
Ik werd een beetje jaloersch. Wij hebben van jongsaf altoos zelf onze
borstplaat gemaakt. Lena heeft het van mij geleerd. Natuurlijk was
het slim van haar, om er aan te denken, het te gaan verkoopen; maar
toen juffrouw Ribbon het eenmaal wilde koopen, was er voor haar geen
kunst meer aan. En als ik er nu aan denk, wat mijn plannen zijn ....
maar ik zeg er niets van, want de jongens mochten dit dagboek eens in
handen krijgen.
"Ik weet niet, of tante Caroline wel goed vindt, dat jij alle boter
en suiker daarvoor gebruikt," zei ik een beetje gemelijk.
"O, dat maakt de keukenmeid wel in orde, zij heeft al gezegd, dat zij
er voor zorgen zou. Van elke 25 centen, die ik verdien, geef ik er
haar vijf en zij kan er meer boter voor koopen, dan zij noodig
heeft!"
"Ik geloof er niets van, dat zij jou elken dag in de keuken wil
hebben," zei ik.
"Dat zal ook niet elken dag gebeuren, maar de keukenmeid heeft
gezegd, dat zij, zoo dikwijls als ik het maken wil, me zal helpen."
Ik wist, dat dit waar was, want Lena speelt het met iedereen klaar
door haar mooipraterij. Ik begrijp niet, hoe ik zoo verkeerd kwam,
maar 't was nu eenmaal zoo, en toen werd ik nijdig op mij zelf, dat
ik zoo nijdig was, en werd dus nog nijdiger. Lena was zóó akelig
met zichzelf ingenomen, dat zij d'r mond er niet over kon houden.
"Niemand van jelui is nog begonnen met wat te verdienen," zei ze, "ik
ben jelui allemaal voor."
"Ga toch naar bed," schoot ik uit, "je bent zoo lastig en druk, dat
ik niet eens rustig kan schrijven."
Zij liep de kamer uit en schold mij uit voor zeurkous. Ik zal ook
maar naar bed gaan; toch ben ik een beetje huiverig om zoo boos in te
slapen. Wij hebben eens een verhaal gehoord van een jongen, die z'n
zuster niet wou vergeven, voor zij ging slapen; maar zij werd niet
weer wakker: zij stierf van hartzeer.
Ik ben blij, dat 't morgen Zondag is; dan kan niemand van ons geld
verdienen, en dus behoeven we elkaar daarover dan ook niet in 't haar
te vliegen. Daar houd ik trouwens toch niet van; wij hebben allen
noodig, dat we vrede met elkaar houden.
------