begost te lachen en hij zé: ja g'houd me wa veur de zot, brurke! Als
ge geene _nikanik_[28] in ouwe zak hebt, zulde nog al lank moete'
rondloopen. Heft gij de steen zelf op, want ik kan ekik het nie.
De geest hefte de' steen op, en daeronder was 'ene groote put, daer
drij groot' ijzere' potten in stonde' vol gouwe geld.
En zou gauw als Jan het geld gezien had, begost het spook te spreke'.
Ziede dâ geld? vroeg het aen Jan.
Wel, gij vieze landsman, riep Jan, ge sprekt gelak Vlaemsch? Nou
beginne' we malkandere' te verstaen. Fransch kan ik toch ook, zulle',
want 'k heb vijf jaer gediend--en Vivan Apoleon! Ja, 'k zien zoo al
iet blinken dâ sterk op tienguldestukke' trekt.
De geest haelde de drij potten uit de' put en zé mê 'en holle stem:
Da zijn drij potte' geld, die ik had verbeurgen eer dat ik dood was.
Eer dâ ge dood waert! riep Jan heel verwonderd. Zijde gij dood? Dâ
zoude nie zegge', 'k Geloof dâ ge me wat opwindt.
Maer de geest die luisterde daer nie naar, en hij zé: Ik heb in d'hel
zoo lank moete' brande' tot dat die potte' zoude gevonde' zijn--en
gij hebt me nou uit d'hel verlost.
Heb ik ouw uit d'hel verlost? riep Jan; dat doe me groot spijt. Ge
zijt dan toch 'ene' schoone jonge'! 'k Zal er maer van zwijge', want
mijn bloed kokt al!
Nou brand ik nie meer, zé de geest, _arrê_! daer is mijn hand, voelt,
nou is ze heel koud....
Bedankt veur de goedheid, zé Jan, houdt uw pikkelbeentjes maer
stillekes t' huis. Zoo weinig komplementen a's 't meugelijk is. Ik
ken u, vogel, gij zijt den duvel te plat, gij!
Zie, zé het spook, van die drij potte' goud verzoek ik u dat g'er
eenen aen den arme' zoudt geven, eenen aen de kerk om missen veur
mijn' ziel te doen, en....
Hola, riep Jan, dâ verwensch ik 'en bitje. Ben ik ouwe knecht? Ge
maekt gij geen' slechte rekening! En wâ zal ik dan hebbe'? Neen, maer
als er wâ drinkgeld overschiet, dan zal ik het doen.... Ge zijt gij
ommers toch rijk genoeg, al is 't dâ ge zoo slecht gekleed gaet, en
dâ nog al in de' Winter.--Ah wel, wa zegde?
Den derde pot, zé de geest, is veur ouw.
Veur mij! riep Jan heel blij, wel Simenie! daer weur ik stapel zot
van. Kom hier, 'k zal u eens kusse, op uw postelijne kaken.
En Jan sprong op van _arreusie_; maer hij strunkelde en hij viel in
de put en zijn licht uit! Het sloeg juist een uer.
Nâ was Jan in den donkere'.
Pietje de dood! riep hem zoo hard a's hem kost, waer zijde? He,
spookske lief, kom eens hier! Heb ik ouw uit d'hel verlost, ge meugt
me nou ook wel uit deze put verlosse'.
Maer het spook was weg.
Jan die kroop dan mê veul moeite de' put uit en raepte zijn' keers
op.
Hij ging dan naer boven, en als hem zijn eige' wat gewarmd had en nog
twee fleskes had gedronke', viel hem in 't slaep.
's Anderen daegs dé Jan hetgeen dat de geest hem gezéed had. Hij gaf
'ene' pot aen den arme, 'ene' pot aen de kerk en hij hiel 'ene' pot
veur zijn eige'.
En Jan was rijk, want in zijne pot ware' wel honderd duzed millioen.
En Jan woonde dan in 'e' groot huis, en hij hiel sees en peerd, en
hij sliep op 'e' fraweelen bed, en hij dronk wijn, en hij gink alle
dagen naer d'herberg....
En daer kwam 'e' varke mê 'ene' lange snuit, en 't vertelsel is uit!
VOETNOTEN:
2: Het bepalend lidwoord, mannelijk enkelvoud, heeft te
Antwerpen geene andere verbuiging, dan dat men voor zekere letters
welluidendheidshalve _de_ of _den_ bezigt, zonder op het geval te
letten. Voor de medeklinkers B, D, H, R en T, als ook voor alle
klinkers, gebruikt men _den_, zoowel in nominativo als in
accusativo.
3: Men heeft te Antwerpen veel kelders, waar des Winters
voor kinderen allerlei vertelsels verbeeld worden, bij middel van
_marionetten_, die zij _poesjenellen_ noemen. _Snoef_ is een
personage, die in alle stukken voorkomt en die bijzonder belast is de
aanschouwers te vermaken, evenals de _Arlequin_. Het is gewoonlijk de
geliefde _acteur_ van het geëerd publiek.
4: De helden der Antwerpsche geschiedenissen trouwen op het
einde onfeilbaar met eene _keuninksdochter_, eene _princers_ van
Turkije, Amerika of Spanje, of wel zij vinden, indien het er spookt,
eenen grooten ijzeren pot met geld.
5: De onbepaalde lidwoorden Een, Eene, Een zijn in
Antwerpen _Ene, En E_, de _e_ hebbende den klank van _e_ in het
Fransche _le._ Voorbeeld: En man, En vrouw, E kind. Voor klinkers en
voor de letter _H_ zijn ze _Enen, En, En_.
6: De uitgang _oude_ wordt verzacht en veranderd in _ouwe_,
als: wij _zouden_, wij _zouwen, koude Winter, kouwe Winter._
7: Het woordje _niet_, zonder nadruk uitgesproken, verliest
de _i_.
8: De l in _als_ wordt niet uitgesproken; b.v. _as_ ik het
zag, zou ik het gelooven.
9: De _n_ wordt nooit gehoord in de uitgangen der
veelsilbige woorden, die op _en_ uitgaan. Men zegt _verbinde, honde,
zinge_, voor _verbinden, honden, zingen_. Voor de klinkers en de
letter _H_, die hier nooit _geaspireerd_ is, heeft de verkorting
geene plaats. Zelf stelt de Antwerpenaar tusschen alle
opeenstootende klinkers, ook tusschen die, welke van zelf versmelten
eene _n_ of andere letter om de _euphonie_. Hij zegt dus: _ik
wilden-u-iets, hy maelden-u-immers_!
10: Het meervoud van het voornaamwoord des tweeden persoons
wordt gemaakt met het bijvoegen van _lie_, zijnde eene verkorting van
_lieden._ Men zegt _geulie_ of _gylie_ en _eulie_ of _ulie_; dit
laatste voor _aan u_, als ook voor de bezittende voornaamw. meervoud
_uw, uwe, uwen_; b.v. _Geulie weet het. Ik zal eulie straks euliën
boek teruggeven_.
11: De onvolmaakt verledene tijd van het werkwoord _zeggen_
is als volgt:
Ik zé, voor: ik zeide, enz.
Gij zè
Hij zé
Wij zéën.
Gijl. zéet
Zij zéën.
Het verleden deelwoord is _gezèed_.
12: Het Fransche woord _pourtant_.
13: Hebt gijlieden onder Napoleon op de scheepstimmerwerf
of _Chantier_ gewerkt? Is ulieder vader _Garde-Chiourme_ of
slavenwachter geweest? Men merke hierbij aan, dat het werkwoord
_zijn_ altijd met het hulpwoord _hebben_ vervoegd wordt.
14: _Zullen_ is een tusschenwerpsel, dat overmatig in de
Antwerpsche straattaal voorkomt: het beteekent _verstaat gij het?
Hoort gij het_?
15: _Nieuw, nieuwe, nieuwen_ is in Antwerpen _nief, nieve,
nieven_.
16: De _g_ na de _n_ op het einde eener silbe verandert
meest altijd in _k_, als _gang, gank; ding, dink; hij zong, hij
zonk_.
17: De onvolmaakt verledene tijd van het werkwoord
_beginnen_ is:
Ik begost, voor: ik begon, enz.
Gij begost
Hij begost
Wij begosten
Gijl. begost
Zij begosten.
Het verleden
deelwoord is _begost_.
18: De onvolmaakt verledene tijd van het werkwoord _doen_
is:
Ik dé, voor: ik deed, enz.
Gij dé
Hij dé
Wij déën
Gijl. dé of deed
Zij déën.
19: In de uitgangen _heid_ en _lijk_ verandert de klank der
_ij_ in _a_ en men spreekt, alsof er stond _had, lak, gezondhad,
gemakkelakhad_, voor _gezondheid, gemakkelijkheid_.
20: De _o_ in _or_ wordt uitgesproken als eene zachte _eu:
zorg, zeurg; verborgen, verbeurgen; hij wordt, hij weurdt_.
21: _Nu_ spreekt men gewoonlijk uit _na_; de _a_ heeft den
korten klank van a in _nat_. Met nadruk wordt _nu, nouw_.
22: Het persoonlijk voornaamwoord _hij_ wordt alleen
gebezigd onmiddellijk vóór het werkwoord, anders zegt men _hem. Zag
hem dat hem sliep_? beteekent _zag hij dat hij sliep_. Deze regel
heeft uitzonderingen.
23: Tegen den avond.
24: Een stuk in den kraag krijgen: _dronken worden_.--Van
zijnen center zijn, _van zijn verstand zijn_.
25: Honger krijgen.
26: Wanneer er ergens koeken gebakken worden, moet degene,
die den eersten koek krijgt, een Vader-ons bidden voor de geloovige
zielen in het vagevuur; daarom noemt men den eersten koek den
zieltjeskoek.
27: De plaats waar de paarden begraven worden.
28: Mécanique.
DE SCHOOLMEESTER TEN TIJDE VAN MARIA THERESIA
ZEDENSCHETS
(_Eene tamelijk ruime kamer, waarin eenige groote schrijftafels en
lange lessenaars geschikt zijn. Aan den wand hangen een zwart bord en
eene wereldkaart. Bij de tafels zitten vele schooljongens, meest
tusschen acht en twaalf jaar oud. De schoolmeester gaat heen en weer
met een ernstig, ja, bijna grammoedig gelaat; hij houdt een pennemes
in de hand en is bezig met pennen te vermaken. Het is zichtbaar, dat
het meerdere getal der leerlingen zich onledig houdt met spelen, en
weinig aandacht op de woorden des meesters geeft; eenigen slapen,
anderen vangen vliegen, sommigen schrijven, maar zijn wezenlijk bezig
met mannekens te maken of okentrek te doen_.)
DE MEESTER, _met luider stem en langzaam_.--Past op dat gij de buiken
van uwe A's wel vol maakt, en dat gij de koppen van uwe B's wel naar
omhoog trekt!
GEROEP VAN ALLE KANTEN.--Meester, versnijd mijne pen
eens!--_Monsieur, ma plume_ is te slap! De mijne is te stijf! _La
mienne est trop maigre_! De mijne is te vet!
VICTOR, _een der leerlingen, aan Karel, die nevens hem zit_.--Ik heb
gedaan, eh na!
KAREL, _met zachte stem_.--Ja, ge zult gij wel op uw' kneukelen
krijgen. G'hebt weer altemaal _hanepooten_ gemaakt, gelijk gisteren.
VICTOR, _zijne stem, zonder het te weten, verheffende_.--Dan moeten
ze mijn' pen maar vermaken.--Karel, willen we wat _pennekepik_ doen,
eh?
DE MEESTER.--_Silence_ daar, met dat _lawijd_![29] Victor, pas op dat
uw geschrift niet goed is, gij zult het beklagen, vogel!
EDWARD, _die nevens Victor zit_.--Mag ik meê _pennekepik_[30] doen?
'k Zal eene nieuwe pen geven.
VICTOR, _bitsig_.--Neen, gij moogt niet meedoen, _aarzak_![31]
EDWARD, _schreeuwende_.--Dan zal ik het zeggen, zie na! Meester,
meester, Victor en Karel doen altijd _pennekepik_!
DE MEESTER, _met gramschap_.--Ha, ze zijn weer bezig,--ik had het
gelijk in 't oog. Wacht, luierikken, 'k zal u daar komen
_pennekepikken_ meteen! (_Hij trekt Victor met zijn oor_.) 'k Zal u
leeren, luie vlegel. Dat ligt daar den heelen dag te spelen, in
plaats van te leeren. Zijt ge niet beschaamd, dat gij het geld uwer
ouders zoo verkwist, deugniet? Moeten ze mij daarom alle maanden
betalen, omdat ge hier _pennekepik_ zoudt doen, _bedorvendans_?
VICTOR, _zoo sterk huilende, dat de meester zijne ooren met de
vingers stopt_.--Ai mij! ai ai! hi hi! och Heer! mijn oor! 'k zal het
aan mijn' moeder zeggen--dan ga ik naar een ander' school, zie na!
DE MEESTER, _streelend_.--Wees wijs, Victor, wees wijs, jongen. Gij
zult het niet meer doen, niet waar? Laat uw geschrift eens zien. Het
is beter dan gisteren,--dat verdient eenen _Bon_[32]. (_Hij schrijft
eenen bon op het papier van Victor en verwijdert zich_.)
VICTOR, _mompelende_.--Met zijne _bons_ altijd! Wat kan ik daarmee
doen? 'k Ben er vet mee, met zijne _bons_! Ai mij, mijn oor!
EDWARD, _tot den meester_.--Meester, het is zijn geschrift van
gisteren. Hij heeft daar straks eenen grooten _Rubbens_ in zijn
_cahier_[33] gemaakt.
DE MEESTER, _tot Edward_.--Zwijg! gij weet dat ik geene overdragers
kan lijden. (_Na eene tusschenpoos tot al de leerlingen_.) Geeft acht
op het _dicté_;--neemt uwe _cahiers_. Zijt gij er altemaal?
AL DE LEERLINGEN TE GELIJK EN VERWARD.--Ja, ja, meester!--ik
niet!--ik wel!--ik kan mijn _cahier_ niet vinden,--mijn pen schrijft
niet,--ik heb geen papier!
DE MEESTER, _dicteerende met slepende stem_.--"De wederspannige
Absolon ... de we-der-span-ni-ge Ab-so-lon...."
VICTOR, _Edward bij zijn haar trekkende_.--Daar nu,--ga, zeg nu nog,
dat wij _pennekepik_ doen, overdrager. Roep nu, dat ik met uw haar
trek, schreeuwbakkes!
DE MEESTER.--"De wederspannige Absolon...." Lawijdmakers, gaat gij er
daar wat uitscheiden?
EDWARD, _weenende_.--Ai, ai! meester, meester, Victor trekt altijd
met mijn haar!
DE MEESTER, _met ongeduld en tegen den grond stampende_.--Zij zullen
mij niet laten voortgaan; leert die barbaren dan al! (_Dicteerende_)
"De wederspannige Absolon...." Silence! "Absolon trok op...."
EDWARD, _roepende_.--Meester, nu nijpt hij weer in mijn' kaak!
DE MEESTER, _dicteerende_.--"Absolon trok op ... tegen...." Victor,
ik zet u meteen van de school, nijdige jongen dat gij daar zijt!...
"trok op tegen het leger zijns vaders.... David ..." Waarom beziet
gij mij zoo, Piet? Schrijf dan!
PIET.--Frans heeft mijne pen weggenomen, meester.
FRANS.--'t Is niet waar, meester, hij heeft ze verloren met
_pennekepik_ te doen.
DE MEESTER, _in gramschap_.--Hier gij! Op uwe knieën. Geef daar eens
twee kassen. Speel nu nog _pennekepik_, oudersverdriet, dat gij daar
zijt! (_Hij plaatst Piet op de knieën in het midden der school en
doet hem met elke hand eene schrijfkas in de hoogte houden. Piet
weent en snikt; doch dit belet hem niet, zijne tong uit de steken en
alle soorten van spottende gezichten te trekken_.)
_Dicteerende_: "tegen het leger zijns vaders ... maar de almachtige
God ... almachtige God ... strafte de boosheid ... de boosheid van
..." Victor, wat doet gij daar? Ik zie u niet schrijven.
VICTOR.--Gij dicteert te gauw, meester. Ik kan u niet bijhouden.
DE MEESTER, _met wanhoop_.--Wel, wel, 't is schrikkelijk zeggen, dat
hij mij niet kan volgen! Ik geloof waarachtig, dat ze een _komplot_
gemaakt hebben om mij van de school te doen gaan loopen;--maar 't zal
niet waar zijn, _revolutionairs_! Gij zult mij niet verjagen....
EDWARD, _schreeuwende_.--'t Is niet waar, meester; Victor heeft weer
_okentrek_[34] gedaan, terwijl dat g'aan het dicteeren waart.
DE MEESTER, _met ongeduld_.--Ha, zijt gij weer _okentrek_ aan 't
doen!--en ik schreeuw mij te barsten voor zulke luie ezels.... 't is
om iets van te krijgen!
(_Hij wendt zich om naar de andere zijde der school_.)
VICTOR, _eenen luiden kaakslag aan Edward gevende_.--Daar nu! zeg het
nu nog. Kom straks naar buiten, als de school uit is, dan zal ik u
eens in de goot slaan, en ga, roep dan uwen vader en uw' moeder maar,
labbekak! (_Zij vatten elkander bij het haar en vechten met groot
gerucht. De meester springt er naar toe, grijpt hen bij den kraag en
trekt ze van elkaar_.)
DE MEESTER, _met groote woede_.--Deugnieten! Schelmen! 't Is erger
dan de kinderen van de Vliersteeg of uit den Zwanengang[35]. Gij zult
mij weer doen bloedspuwen, slangen dat gij daar zijt. Maar ik zeg het
u: zijt zeker, dat de eerste, die zich nog durft verroeren, de school
afvliegt.... Past op! (_Groote stilte in de school. Victor steekt
zijne hand onder de tafel en nijpt in de beenen van Edward; doch deze
durft zich niet roeren. De pijn schetst zich in belachelijke
uitdrukkingen op zijn gelaat_.)
DE MEESTER, _bedaard_.--Waar waren wij? Ha! (_dicteerende_) "De
boosheid van den ontaarden zoon.... Absolon den veldslag ... Absolon
den veldslag ... verloren hebbende ... hebbende, begaf zich op de
vlucht...." Frans, gij let er niet op. Gij zijt weer bezig met papier
knauwen! Laat eens hooren wat ik het laatst gezegd heb?
FRANS.--Heb!
DE MEESTER, _verbitterd en spijtig_.--Wat, heb, ezel? Op de vlucht,
heb ik gezegd, (_dicteerende_) "en reed onder eenen boom door ...
doch zijn lang haar ... lang haar ... verwarde in de takken ...
van...." Frans, doe dat _manneken_ weg en schrijf ... "De takken van
den boom ... boom, en Absolon bleef er aan hangen."
(_Frans heeft gedurende het dicté eenen bal papier tusschen zijne
tanden gekneed, en een uitgesneden manneken er aan gevoegd. Hij werpt
het tegen den balk van het verdiep; het blijft er aan hangen_.)
VICTOR, _blijde_.--Ai, ai, daar hangt Absolon met zijn lang haar!
DE MEESTER, _vergramd_.--Frans, gij zult _noenoveral_[36] blijven
bakken. 'k Zal u leeren papier knauwen! Nu zult gij dezen noen niets
te knauwen hebben. (_Tot al de leerlingen_.) Het _dicté_ is
gedaan.--Victor! spel het laatste woord eens.
VICTOR, _tot Edward_.--Wat is het laatste woord? Gaat gij het zeggen,
of ik geef u eenen neep.
EDWARD.--Neen, nu zeg ik het niet, zie na!
VICTOR _nijpt hem in den rug_.--Zegt ge 't nog niet?
EDWARD, _pijnlijk schreeuwende_.--Hangen! Hangen!
DE MEESTER, _tot Edward_.--Het wordt aan u niet gevraagd, schreeuwer.
Gij, Victor, spel het laatste woord.
VICTOR, _onverstaanbaar en zeer gauw_.--*Abchg*--hang ...
chrstgen--gen--hangen.
DE MEESTER, _het hoofd schuddende_.--Genoeg, genoeg. Wij zullen het
namiddag spellen.--De kleine Catechismussen weg.--De eerste les!
(_Groot gerucht van kassen en banken. De leerlingen steken hunne
cahiers in de laden der lessenaars; de meesten leggen hunne
catechismussen open op hunne knieën om beter te kunnen antwoorden.
Victor en Karel ziet men niet; zij zitten onder de schrijtafel_.)
DE MEESTER.--_Attention_ op de eerste les! Edward, hoevele Goden zijn
er?
EDWARD, _driftig en gauw_.--Drie,--'k wil zeggen twee,--neen, maar
één.
DE MEESTER.--Wat! drie? bottekop! Gij, Victor, hoevele Goden zijn er?
VICTOR, _zijn hoofd onder de tafel uitstekende_.--Zeven:
hoovaardigheid, gulzigheid, luiheid, nijd....
De MEESTER.--Houd op, ketter! _Dat_ weet nog niet, hoeveel Goden dat
er zijn. Gaat gij van onder de tafel komen? Wat doet gij daar weer?
EDWARD.--Zij spelen met de marbollen in de drie puttekens, meester!
FRANS.--Neen, wel, meester, ze doen _klontjen-trek_ en _witbier-zet_
met krieksteenen![37]
DE MEESTER _neemt een reglet en slaat in het wilde onder de
tafel_.--Schelmen, er uit!--gauw! of ik sla u armen en beenen
vaneen....
VICTOR en KAREL, _onder de tafel heen- en weer kruipende_--Ai mij! 't
is in mijn oog!--Ai ai, mijnen kop!--Och God, mijnen neus!
(_Zij komen huilend van onder de tafel. Een van Victors oogen is rood
en schijnt eenen harden slag ontvangen te hebben._)
DE MEESTER, _bij Victor gaande, streelend_.--Victor, Victor, nu ziet
gij wat er van komt. (_Hij neemt hem zoetjes bij de hand._) Kom hier,
jongen; zit aan de groote tafel.--Ge moogt in de eerste klasse
gaan,--ik zal u een nieuw boek geven.
VICTOR, _binnensmonds_.--Dief, dief, na.
(_Er wordt aan de deur gebeld; de meester doet open._)
VROUW VAN LAER, _moeder van Victor_.--Goeden dag, meester Verdonck.
Ik kom eens zien naar mijnen jongen. Ik ben daar naar de markt
geweest, om wat selder en ajuin te koopen, gelijk een mensch zoo al
noodig heeft in zijn huishouden; en ik zeide zoo in mij zelve: wacht,
zeide ik, ik zal eens naar mijnen Victor gaan zien. Zijt gij er
tevreden over?
DE MEESTER, _met fleemende stem_.--Ten uiterste, madam Van Laer.
Victor is wijs,--niet waar, Victor? Het is een mijner beste
leerlingen;--hij is daareven nog eene klasse verhoogd, en morgen gaat
hij in _de Schat der kinderen_[38].
VR. VAN LAER.--Maar wat heeft hij aan zijn oog, och arme? Het is zoo
rood!
DE MEESTER.--Ik heb daar eenen stouten jongen, die altijd kwaad doet
aan Victor,--zeker uit nijd, omdat hij zooveel leert. (_Tot Edward_)
Edward, pas op dat gij Victor nog durft slaan, dan vliegt gij de
school af, wees zeker!
EDWARD, _morrende_.--G'hebt het zelf gedaan. G'hebt Victor met uw
reglet in zijn oog geslagen.
DE MEESTER, _eenen gloeienden blik op Edward werpende_.--Zwijg,
franke ezel[39],--want er is toch niets goed van u te maken. Doe
gelijk Victor, dan zullen uwe ouders ook blij mogen zijn.
EDWARD, _binnensmonds_.--Omdat zijne moeder hier is, eh? Dat 's
niets, straks krijgt hij toch weer haver.
VR. VAN LAER.--Maar, meester Verdonck, daar is de jongen van madam
Laurier,--gij weet wel, die bij meester Huysmans ter schole gaat? Eh
wel, die spreekt altijd van Amerika en van alle vreemde landen,
gelijk een philosoof. Zou Victor dit ook niet kunnen leeren?
DE MEESTER.--De _geographie_, wilt gij zeggen, madam? Wel, zie, daar
hangt ze! (_hij wijst op de landkaart_.) Uw Victor is daar al heel
ver in,--hij is zelfs een van mijn' besten.
VR. VAN LAER.--Dat wilde ik wel eens zien.
DE MEESTER, _tot Victor_.--Kom hier voor de kaart, Victor, en laat
eens zien aan uwe moeder, wat bol gij in de _geographie_ zijt!
(_Victor gaat voor de kaart met den meester en met zijne moeder_.)
Hoevele winden zijn er, Victor?
VICTOR.--Vier.
DE MEESTER.--Ziet gij wel, madam, hij weet het zoo juist, alsof hij
gedurende geheel zijn leven op zee gevaren had! Nu zal hij eens
wijzen, waar de vier winden zijn.
VR. VAN LAER, _in verrukking_.--Wel, God, is 't mogelijk? Zoo een
kind! Waarachtig, 't is gelijk een kapitein van een schip. Hoe kan
hij het onthouden!
DE MEESTER, _hij wijst met een stokje boven de kaart_.--Victor, waar
is het Noorden?
VICTOR, _met stoutheid_.--Van boven.
DE MEESTER, _het stokje onder de kaart plaatsende_.--Waar is het
Zuiden?
VICTOR.--Van onder.
DE MEESTER, _met het stokje de rechterzijde der kaart toonende_.--En
het Oosten?
VCTOR, _met koddigen ernst_.--Daar op zijde, waar gij met uw stoksken
wijst.
VR. VAN LAER, _verwonderd, alsof zij een mirakel geschieden
zag_.--Hoe kan het toch zijn! Kom hier, Victor, dat ik u eenen kus
geef. Gij zult nog minister worden, gij!
DE MEESTER, _tot Victor_.--Waar wonen wij? In welk land staat deze
school?
VICTOR, _zeer ernstig_.--Op de Paardenmarkt.
DE MEESTER, _op zijne lippen bijtende en half beschaamd_.--Ja, ja, op
de Paardenmarkt, juist!--Maar in welk land zijn wij?--In Spanje, in
Turkije, in Lapland of in Belgenland?
VICTOR.--In Belgenland.
DE MEESTER, _vergenoegd_.--Ik wist wel, dat hij het niet vergeten
had. Wijs nu Belgenland op de kaart eens, Victor! (_Victor, na lang
zoeken, wijst het land der Hottentotten op de kaap de Goede Hoop_.)
Dat is mis, Victor. Toe jongen, g'hebt Belgenland daar straks wel
vijfentwintig keeren gewezen. (_Tot vr. Van Laer_.) Madam, hij is
beschaamd in uwe tegenwoordigheid. Hij kan anders alle landen en
steden wijzen met zijne oogen toe. Ho, het is een kind, waar veel
insteekt.
KAREL, _tot Edward met zachte stem_.--Wat leelijke mouwstrijker dat
de meester is, eh?
EDWARD.--Wat grooten hoed dat Victors moeder op heeft, eh? Hebt gij
geenen bol papier, 'k zal eens roos schieten?
FRANS.--Ik heb er eenen: let op, hij gaat!
DE MEESTER, _roepende_.--_Silence_, daar in den hoek!
VR. VAN LAER, _tot den meester_.--Ik heb het altijd gezegd, dat onze
Victor een verstandig kind is. Nochtans, zijn vader wil in zijne
koppigheid hebben, dat mijn Victor een ezel is, en dat het beter ware
hem eenen stiel te leeren;--maar ik zal wel maken, dat hij ten minste
pastoor of advocaat wordt ... want het kind is er zeker toe geboren.
DE MEESTER, _zich buigende_.--Daarin hebt gij het grootste gelijk van
de wereld. Gij kunt er ongetwijfeld eenen pastoor, eenen advocaat of
eenen schoolmeester van maken.
(_Er wordt met eenen bal papier uit eenen hoek der school geworpen.
De bal vliegt met kracht tegen den hoed van vr. Van Laer_.)
VR. VAN LAER, _verstoord_.--Wel wat afgrijselijke dingen!--Een mensch
met papier durven werpen in tegenwoordigheid van den meester. Hoe
slecht dat sommige kinderen zijn opgevoed!
DE MEESTER, _met groote woede_.--Wie heeft dit gedaan? Wie durft die
achtbare madam Van Laer met papier werpen?
EDWARD, _roepende_.--Frans heeft het gedaan, meester! Hij heeft
gezegd: zie, dat is een' kokarde op haren zomerhoed!
DE MEESTER, _Frans bij den kraag naar de deur slepende_.--Hier gij,
schelm! De deur uit, deugnietenkind! (_Hij werpt hem aan de deur_.)
FRANS, _buiten luidkeels schreeuwende_.--Ge meent, dat ik nog zal
weerkomen, eh?--maar 't zal niet waar zijn, beer! leelijke beer!...
(_Stilte_.)
VR. VAN LAER.--Ik ben voldaan over mijnen jongen en ik ga al gauw
naar huis, want ik moet mijne keuken gaan oppassen; maar ik zou
gaarne hebben, dat gij mijnen zoon leerdet pennen vermaken; want hij
wil thuis nooit schrijven, omdat zijne pennen altijd te vet of te
mager zijn, volgens dat hij zegt.
DE MEESTER.--Is 't anders niets, madam Van Laer? Wel, ik zal het hem
op het oogenblik leeren, dat gij het ziet; ik geloof zelfs dat hij
het reeds kan.
EDWARD, _tot Karel_.--Ja, _pennekepik_ kan hij beter, eh?
KAREL, _roepende_.--Meester, Edward lacht u uit!
EDWARD.--Neen wel, meester, hij is het zelf.--Hij zegt, dat Victor
beter _pennekepik_ kan!
DE MEESTER, _dreigend_.--_Silence_, daar, zagemannen! of ik zet u de
school af.... (_Stilte_.) _Allons_, Victor, let wel op, ik zal het u
eens voordoen. (_Hij vermaakt langzaam eene pen en zegt opvolgend_:)
Gij neemt eene pen in de rechterhand en laat ze overgaan in de
linkerhand; dan legt gij ze op haren rug en snijdt ze den bek met
eene groote snee open. Dan legt gij ze op haren buik en geeft ze weer
eene snee....
PIET, _schreeuwende_.--Meester, meester! daar vliegt een
_meuldener_[40] in de school! Pst! Pst!