De Sneine kaem.... en oars scoe ’r wêze as al de oaren fen it jier,
tocht Pronica en moije Styn frijmitsele mei yn in innichheit fen ien
tinsenrin. De Saterdei’s wierne se al to Langwar kaem yn ’t húske oan
’t wetter en sprongen hjar der yetteris út, stedsljue, altyd yn de
binyptens fen bolwirk en poarten en de joune foeren se oer it blauwe
kleare wetter op Balk yn, de wite tinte moast noch op it skipke en
Pronica hie de lichte omslagdoek noch om, hwent it waer wie noch
simmerich en de loft fen in geurige soelens, as droech hja blomt en
sudersinne yn hjar skerldoek en skodde dy yetteris út oer it gea.
De wolkens spegelen hjar yn it wetter, de jongbisten boarten op ’e
sompen, dy-t as lang útstitsene fingers fier yn ’e mar útwiisden oan ’t
djip ta, hwer se huf krigen fen wyn en stream beide. Wyt en sulverich
waeide der in glim fen sulver oer ’e wylgenmoezen, mar de âld stammen
bleauwne onforweechlik en stoef.
Pronica hie de lytse jonge op ’e skoat en skylde him in lekkere ripe
applekoas en seach yn syn prachtige fewielige eagen Jehannes noch ris
wer jong en nij. Alde Falentijn siet neist hjar yn ’t rountsje fen
Ryklef en Jehannes en forlustige him yn it moaije waer. En sa mar sette
’r yn en de oaren foelen him by:
De heerlijkheid der hoogste Majesteit
Zij hoog geroemd en duur’ in eeuwigheid!
Zij blink’ alom, en kenn’ noch paal noch perken!
Dat zich de Heer verblijde in al Zijn werken.
Het aardrijk schudt, als God in gramschap blaakt,
Wanneer Zijn hand de hooge bergen raakt,
Slaan zij terstond aan ’t sidderen, aan ’t rooken,
Inwendig door Gods almacht aangestoken.
Ik zal, zoo lang ik ’t levenslicht geniet,
Gods mogendheid verheffen in mijn lied;
Ik zal mijn God met lofgezangen eeren,
Terwijl ik nog op aarde mag verkeeren.
Mijn aandacht zal op Hem gevestigd staan,
En met vermaak Zijn grootheid gadeslaan,
Ik zal mij in den God mijns heils verblijden,
En dag op dag aan Hem mijn psalmen wijden.—
Ho klonk it oer it stille wetter, yn ’e frede fen dizze timpel fen
natuer! hwer Hy likegoed forhearlike wirde koe as binnen de binaude
rûmte fen tsjerkemûrren. Oeral is God ommers, alles hwet der libbet en
sykhellet, docht det folgens Syn bifel, om to kommen en to wêzen. Selst
it lytste blomke hat efkes Syn libbenbringende amme oanroerd, de Wil
fen Syn almachtige skeppende tins field! De fûgel, dy-t der fljocht, it
wetter, det der bliûwt binnen syn lege iggen, de loft, hwer jouns
millioenen stjerren oan flikkerje scille, somliken folle greater as de
ierde, dogge se it net allegearre op Syn bifel as tsjinders, hwaem
earbied en dwaen nei Syn wil en bistel past? Sá tochte Falentijn ûnder
’t sjongen wei.
Stadich gyng ’t oer ’e stille wetters op Balk yn, sims lavearjende wei,
sims, as der boartlike rukjes kamen fen ’e wyn, der it seil spand fen
stie, in bytke flugger, al mar oan mei dy hearlike helderblauwe
hjerstloft boppe hjar en de sinne hiel stadich sakjende nei de
roazekleurige Westereinder.
Wie ’t tafal ef foege it lot it sa? Ryklef Ripperda seach yetteris as
yn in moai frjemd fisioen de dei nei it Wetterlân foar syn eagen, lang,
lang lyn.... Syn wûndere tsjoen, syn blydskip, de sidderjende bigearte
fen do om it lok yn syn flechtige rin to hâlden en do dy hearlike joun
nei hûs der oerhinne, de loksilligens yn syn hert, Anne hjar siel lyk
as sines yn folle iepenheit bleat for it lok as it jonge jier for syn
maitiid.
Ien skûrring fen in wyn.... it hie foarby west.... In kile spjalte de
ienrin fen hjar libbens en dreau se elts in kant út en nou....? hwet
woe it lot nou wer? treau it se nou wer nei inoar ta? Scoe ’t him nou
goedginstich wêze kinne nei sa ’n lang gefaksear? Scoe it?
Sa mimerjende wei oer âld en nij yn syn hert en kâltsjende oer de
onforskilligste dingen fen ’e wrâld mei syn mûle, lânnen se de joune yn
Balk oan en de oare moarne gyngen se stadich kuierjende fen Balk nei
Wyckel ta. Smûk skaden de beammen noch oer de wegen, grien en fris
sprute it gêrs noch ris wer nij op ’e lege lânnen, spand stiene de
beamtokken yn ’e hôven fen ’t dragen fen ’e kleurige, swiere
krûdtsjefrucht!
Lytse François roan boartsjende foar hjar út en doctor Jehannes syn
lange skonken swaeiden tik-en-honk om alle beammen by de wei lâns. Den
kraeide de lytse man it út fen wille en pake en beppe glimken. Mar yn
hjar glimke beefde it skaed fen in trien....
Der sieten se nou yn ien fen ’e hearebanken, Ryklef hwet efter in
pylder, Jehannes neist him en de lytse jonge op syn knibbel. Ryklef hie
syn each net fen it middenpaed ôf, strak ansens scoe se komme en hy se
ien amerij sjen, sûnder det hja ek mar it lytste bilul ha koe fen syn
bywêzen hjirre. Scoe de âlde tsjoen fen ljeafde noch ris wer sprekke?
scoe hjar earme iensume siel hjar lyk as sines noch ris wer flije kinne
nei de nije ljeafde, bitter en swiet fen beiden?
Hy waerde noch ris wer hiel jong, hy Ryklef Ripperda en hy siet der mei
in triljend hert, de eagen net fen de tsjerkedoar ôf en wachte.... It
oargel spile sêft.... in lytse Viola di Gamba song berneftich en
rein....
Do kaem se. Earst de moije, lyts en hastich en foartdaedlik der efter
hja.... Efkes hekke syn hertslach.... do jage syn bloed him fol
blydskip troch de ieren. Det slanke, greate fromminsk, dy bloune
hierren, dy hals syn swânnebocht! o it wie, as kaem mei hjar syn hiele
jonkheit noch ris wer op him ta....
Do seach ’r hjar lyts famke en yn hjar wezenstrekken it hearlike
lijende fen ’e Mem, de benedijde en de smertdragende fen alle ieuwen.
Syn hert waerde weak.
Op itselde stuit sloech hja de eagen op en seach him. En bidaerd wei
liet se de sinnen fen syn eagen yn hjar blauwen skine.
Wie it net in dream, dy middei? It wer mei-inoar praten, it hearren fen
hjar lûd, hwaens ljeave teare fal hy noch noait forgetten hie, en yn
alle koelens en ynfierenens doch bispeure to meijen, det se him gjin
kwea hert tadroech, by ’t iten neist hjar to sitten en it hantsje oan
to roeren, fen ’t soune fleis en bloed blank en waerm en fen blauwe
ierkes trochkrinkele? Alle jierren.... alle forlerne tiid foel wei, der
hie gjin Popke fen Rhé west, noch banneling wêzen, earm en swalkjend yn
’e frjemdte, it wie nou wer neat oars as Ryklef Ripperda en lytse Anne
Hopperus yn ’t koartmillich jurkje en de greate hoed fol roazen.... O!
it hie noch noait hjerst west.... it moast ommers noch simmer wirde....
En do-t dy gouden hjerstdei nei de ein gyng, sei ’r tsjin hjar, hwet
der yn him omgyng. Net in bult omhael fen wirden brûkte ’r ef in moai
opsteld petear.... de tiid hie him it dichterlike uterjen fen ’e jonge
jierren forleard.
„Der is plak for jimm’ allebeide yn myn hert en hûs,” sei ’r der sêft
oerhinne. „It libben is kâld en hird for in minske allinne, twaresum is
it in nochlik paed.... Ho stiestû der ûnder, Anne?”
„It moit my om de jierren, dy-t foarby binne,” suchte hja en bigoan to
skriemen.
Det koe ’r net ha en naem hjar lytse kâlde hân yn syn greate, as woe ’r
hjar sa treast bringe. „En as der nou noch ris tweintich goede jierren
for ús togearre weilein binne?.... Alle greate lok komt dûkende wei ta
ús troch de poarte fen it leed, det wistû dochs ek wol, net?.... Ien
fen myn bigearten is forfuld, det ’k wer yn Fryslân bin. Meitsje dû my
ryk en gin my de oare. Dû jowste dochs ek noch wol hwet om my?....”
„O!....” sei se en ’t wie him, as iepenbiere de wrâld hjar hiele
hearlikheit oan him op dit iene stuit....
En yn de dagen, dy-t nou kamen, bimûrre hy se yn syn ljeafdetinsen as
de sterke beammen fen ’e bosk it de lytse blom dogge, dy-t op in
sinnich plakje yn hjar foarmidden stiet to bloeijen. Hja fielde hjar
nou feilich yn ’e greate, iensume wrâld, der wie in biskermer, der wie
nou in thús oan ’e ein fen de dagen ta. En boppe alles wie der syn
ljeafde. Hiel stadichoan koe se mar wenne oan dy rykdom.... It wie hjar
to great, ja alles wie hjar hast to great en to wûnderbaerlik.—
En do-t it wer winter waerde—wer de lange, bange winter! helle Minne
Pjirkes in âld skaefbankje yn ’e koken fen it greate hûs fen de
Ripperda’s en stevige planken en hy hammere en sage en timmere it hûs
hast út inoar.
„Dû plichtest to sizzen yn ’t foarige, ast ris mei my trouste, scoest
noait wer brol meitsje,” kibbe Willemke en fage jeuzeljende wei it
saechmoal op en rearde de spoennen op in bultsje.
„Det wie al sa dodestiids,” nikte Minne Pjirkes byfallich en ljurke oan
’t slap pypke. „Ik koe do net witte, det ’k noch ris in slydtsje
meitsje moast for in lyts famke, hwette?”
„Nou né,” sei Willemke, „mar in âld griemer bist.”
In dei ef hwet letter slydte Minne Pjirkes de lytse Nelleke fen Rhé it
bolwirk lâns. Op in distânsje foar him út kuiere de jonker mei syn jong
wiif. It like him ta, as kaem nou Ljouwert wer sahwet yn syn âlde
sitewaesje.—