Nobilibus Civibas Urbis egregiae Messanensis, sub Pharaone Principe
plusquam in luto et latere ancillatis, Panormitani salutem, et
captivitatis jugum abjicere, et brachium accipere libertatis.
Consurge, consurge filia Sion, induere fortitudinem tuam, quae
jucunditatis exula vestibus, et vestimentis tuae gloriae denudata,
in die calamitatis et miseriae, in die amaritudinis et ignominiae
conttebescis. Noli ultra lamenta promere, quae tui cotentam pariant,
sed tolle arma tua, arcum et pharetram, et solve vincula colli tui. Jam
enim facta es in opprobriam vicinis tuis, alterium et contenitum tuis,
qui in circuitu ejus sunt, barbaris et Christi fidelium inimicis. Jam
humiliati sunt velut Joseph in compedibus pedes tui, et tamquam serva
es pravis Ismaelitis viliter venumdata. Jam gentes tibi improperant
ubi est Deus tuus? et cur ultra expectas; et per patientiam vilis
efficeris non solum hostibus, sed et Creatori? Quid duritus, quidve
miserius plebs Israelitica sustulit temporibus Pharaonis, quam quod
draco iste magnus fecit, qui seducit universum Orbem, et se in hortum
B. Petri, et electam Ecclesiae vincam intulit his diebus? Hic est enim
Satan solutus a vinculis, qui post mille ducentos annos conglutiens
omnia, vitam aufert praesentium et gloriam futurorum. Quid igitur
tibi profuit redemptio piissimi Redemptoris, piissimi Salvatoris, si
tunc eruta de fauce Diaboli, nunc in escam Draconis magni et Æthiopum
populi devenisti? Keu miseri! quam vano fuimus errore decepti Nos
et Ecclesia mater nostra. Sicut enim Lucifer discutiens tenebras in
suo ortu clarus apparet et rutilans, sic istius adventum in nostrum
opinabamur prodire lumen et gloriam caelitus inspiratam, dicentes intra
nos: Noli timere, filia Sion, ecce Rex tuus tibi venit mansuetus, qui
omnem a te tribulationem auferet, omnemque tibi molestiam extirpabit.
Hic est Angelus, cujus ingressum piscina desiderat cordis tui, ut sanet
omnes languores tuos, qui te oleo laetítiae prae participibus tuis
unget. Hic est Cberubin, qui portas tibi aperiet Paradisi; et Raphael,
qui te tamquam unicum Thobiae filium a mortis laqueo praeservabit. O
infelix opinio, et spes fallax! Hic revera est Nero saevissimus, qui
Dei Apostolos trucidavit, et in matris necem crudeliter exarsit. Hic
est ignis aeterni judicti aequaliter omnia dissipans; et velut securis
posita ad radicem. Proh dolori quem pastorem credidimus, est verissime
lupus rapax, et quem agnum putavimus mansuetum, leonete ferocissimum
experimur. Heu! quid nostram sic fascinavit prudentiam, et vires
nostri animi enervavit, ut gentes, quae ebrietati deserviunt, jugum
nobis imponerent servitutis? Certe patientia ingens fecit si igitur
patientia est virtutum omnium condimentum, cur nobis bonorum omnium
attulit detrimentum? Sunt ne ista Principis et Pastoris, ut quos debet
regere, pascere et fovere, destruat, dissipet et evellat? Vehementi
tamen admiratione miramur Dominam nostram et magnam Apostolicam
Matrem Ecclesiam feritatem hujus Principis, et nequitiam sub silentio
transmittere? quomodo tanti ardoris fumus potuit latere in vicinia,
cui de ultimis terrae finibus facta singula patefiunt? Sic autem jam
humiliatus est in pulvere venter noster, quod jam dicere possumus et
debemus; _Beatae steriles, quae non pariunt, et beatae libera, quae
non lactant_; et in laudem prorumpere Michaelis, quod non restat
aliud dicere, nisi, Deus in adjutorium meum intende. Cum igitur
Divina potius quam humana inspiratione compulsi, libertatis antiquae
beneficium resumere intendamus, serpentibus omnibus, quae ad nostra
pendebant ubera, penitus amputatis, et aspidum auribus oppressis,
hortamur vos, fratres carissimi, ne in vanum gratiam Dei vos recipere
conlingat. Ecce namque tempro acceptabile, ecce none dies salutis
vestrae. Nam milvus, et hirundo visitationis suae tempus, testante
Domino, cognoverunt. Surge itaque, surge, illuminare Civitas generosa,
et noctis caliginem procul pelle. Jam enim a Domino tibi dicitur:
_Tolle grabalum tuum, et ambula_, cum sana facta sis. Quae sedebas
in tenebris, et in umbra mortis viliter tabescebas, leva in circuitu
oculos tuos, et contemplare caelum, et novam gloriam libertatis. Non te
decipiat falsus error, et simulata bonitas persuadeat tyrannorum, quae
falsis blanditiis tuis intendit intentionibus obviare, dum virus eorum
vires resumere valeat, quia nunc aquis Divinae gratiae est sopitum.
Sed attende et considera, quod minus tyrannica pravitas exercuit in
subjectis Christicolis, quam in rebellibus Sarracenis. Melius est
igitur nos mori viriliter in conflictu, quam gentis nostrae mala
conspicere, et sub servitute tyrannica viliter deperire. Heu miseri,
dum in laude divina diebus sacri jejunii, Passionis, et Resurrectionis
Dominicae petebamus Ecclesiam, protinus ministri scelerum venientes,
nos inde convitiose trahebant, et ducentes ad carcerem cum clamore
dicebant: _Solvite, solvite Paterini_. Nulla dies quantumeumque
celebris propter hos poterat Divinis obsequiis deputari, nec feriae,
quae ad laudem Dei fuerant per Catholicos Principes introductae, locum
habebant apud tyrannicam potestatem. Eramus enim tamquam oves errantes,
et animae sine fide. Nunc igitur clamemus in caelum, et miserabitur
nostri Deus Omnipotens, qui sanat contritos corde, et alliget
contritiones eorum, ut sit nobis turris fortitudinis a facie inimici,
et gentes, quae in sua feritate confidunt, potentiae ipsius dextera
comprimantur. Estote itaque fortes in bello, et cum antiquo serpente
pugnate, et quasi modo geniti infantes rationabiles sine dolo lac
concupiscite libertatis, ut accipiatis justitiae gratiam in praesenti,
et calamitatis fugiatis miseriam in futuro. Valete carissimi. Dat.
Panormi xiii die Aprilis x Indictione.
_Dall’Anonimi chronicon siculum_, cap. 38.