=Cabanne=, gononchia; _j'ai unne cabanne_, hagnonchiayen; _tu_,

sanonchiayen; _sa_, hononchia etc.

=Cable=, enrharachera, onconhyendakk8a.

=Cache=, _unne_, 8settakk8a.

=Caché=, 8asetti; _cacher en terre_, gatchatonch;

_je cache_, gassetha, chassetha, hassêta;

_je cache un discours_, gri8asetta, chri8asetta, hari8asetta;

_je cache quelqun_, keyadasetta, cheyadasetta, chagoyadasetta;

_je me cache_, gadasetta, chadasetta, hadasetta.

=Cachot=, ondadenhotonkk8a.

=Cadavre=, hostientogonha.

=Cadet=, _mon_, keguen, cheguen, heguen. _Ma cadette_, keguenha.

=Cadran=, garakk8ichiakch.

=Caillou=, onenhia.

=Calculer=, voyez _compter_.

=Caler= _à fond_, kanon8a gonh8a n8agué.

=Caille=, kokkori.

=Calme=, ôrent8i; _le vent calme_, 8agarent8a hatié.

=Calumet=, kanonah8enta.

=Camarade=, _mon_, guiatsi, dziatsi, honatsi.

=Camp=, gonatayen.

=Camper=, gnatayenha, chnatayenha, hanatayenha.

=Canard=, sorak, chon, pour denoter _le canard noir_, et _le canard de

france_ on dit, gontigouauens (les gros) _canard branchus_, konré konré.

=Canne de roseau=, ochaguenda.

=Canon=, gachionr8anen.

=Capitaine=, hon8ennagueratik, 8stinraguettat.

=Capilaire=, deganontadgis, _id_ à la longue tige; _herbe_, ha8ennokera.

=Capot=, deganiarahra.

=Captif=, hènachk8a.

=Car=, garihonniaha.

=Carcasse=, ôstientôgon.

=Caresme=, togué hiate dzieh8arakch.

=Caresser=, keyaton8esk8atanik; _tu_, cheyaton8esk8atanik,

chagoyaton8esk8a.

=Carnage=, _je fais_, keya8ent8ach. _vel_ agnaguerins, en parlant de

chasse.

=Carnassier=, ah8aragachtha.

=Carpe=, honon8ariô, _carpe_, 8karistona.

=Carquois=, katatchera.

=Carré=, dèyôtôguenron donnion.

=Carrer=, _je me carre_, haguennayente hatié; _tu te_, sennayenti hatié.

=Carriolle=, ontonh8isserèta.

=Cartes= _à jouer_, dehêyen dakk8a gahiatenchera.

=Cascade=, gaskonchienta.

=Casse=, tehiotiagui; _je casse_, deguiakch, dechiakch, dehâyakch.

=Castor=, nagariagui. _Petit castor_, 8st8achia.

=Cavalle=, garondanenk8ik, guenhron.

=Cave=, 8chatagon8a.

=Caverne=, 8stenra gonh8a.

=Cause=; _Cela est cause_, na harihonniaha; _je suis cause de etc_,

hagrihonniaha; _à cause de quoy_, hot garihonniaha.

=Causer=, de8aguettâa, desattaa, dehôtaa.

=Ce qui=, nanê; _à ce qu'on dit_, nané hiondonk. _Est ce que_? ken, qui

se met à la fin du premier mot de la phrase. Ex. _Est ce que c'est toi_,

is kuen? _Es ce ainsi_? token niout vel niôt.

=Ceci, cela=, tchatô; _celuy ci, celuy la_, tchatô.

=Ceder= quelq. chose à quelqu'un: _je cede_, keyat8endettanik,

cheyat8endettanik, chagoyen.

(=Cedre=, _le_, ossohrata; _le cedre rouge_, onendondagri.)

=Ceindre=, voyez _lier, je me ceins_, gatag8arinch, chatag8arinch,

hatag8arinch.

=Ceinture=, ontag8arinchta.

=Cela=. _Es cela_? naye ken? _vel_ naken tchato? _es ce celui la c'est

cela_, nayé _ou_ tchato, _c'est celui la_.

=Cendre=, hoguenra; _jetter de la cendre sur la teste_,

keyaguenrosserach.

=Cent=, 8assen ni8assen.

=Cent fois=, 8assen ni8assen.

=Centre=, _au centre_, achenondzik.

=Cerf=, tchiongaragak nagaronton.

=Cerceüil=, ondadenontahakk8a.

=Cerfeüil=, hōtéhia.

=Cerise=, dehiôkaranich.

=Cerisier=, hêri.

=Certain=. _Je suis certain_, haktôguensek, saktoguensek, hôtôguensek.

=Cervelle=, hotchicheroh8enta.

=Cesser=,

_je cesse de travailler_, guennirhen;

_tu_, chennirhen;

_il_, hanirhen.

_Je cesse de parler_, grihokta, chrihokta, harihokta.

=Cet=, tchâto.

=Chagrin=,

_j'ai du chagrin_, hagnigonkenheyons;

_tu_, sanigonkenheyon;

_il a_, hanigonkenheyon;

_je chagrinne_, kenigonkenheyatha, chigonkenhèyatha,

chagonigonkenheyatha.

=Clair=, 8ahra.

=Chaisne=, degarichtotahah8i.

=Chaleur=, dehiôdonk8ahat.

=Chambre=, ganackta.

=Champ=, kahenta.

=Champignon=, oneracha.

=Chance=, au jeu, 8enda.

=Chanceux=, à la chasse et au jeu, hôyata nonh8é.

=Chandelle=, hetchichkodakk8a.

=Changeant=, dehoterih8anediechkon;

_je change_, degatatah8e;

_tu_, dechatatah8e;

_il_, dehatata etc;

_je change d'avis_, donsongaterih8atenion.

=Chanson=, karennas.

=Chanter=, _je chante_, gaderinnôta, chaderinnôta, haderinnôta; _je

chante unne chanson de mort_, gatnrontha, _vel_ hagnonharioraha; _je

chante une chanson de guerre_, gatonrontha, chatonrontha, hatonrontha.

=Chapeau=, _mon_, hagnonrotchera, sanonrotchera, hononrotchera, on

adjoute deyatarenda. _J'ote mon chapeau_, guenonrotchonch,

chenonrotchonch.

=Chapelet=, garinsa onterennayendakk8a.

=Chaque jour=, hade8entagué.

=Charbon=, hoss8enda; _charbonné_, gass8ndahah8.

=Chardon=, hônonnitha.

=Charge=, karèna;

_je charge quelqu'un_, keguettach, cheguettach, haguettach;

_je suis chargé_, 8akketé, sakketé, hôketté;

_je charge un fusil_, kaguenroch gachionra.

=Charette=, gasseretha.

=Charier=, _je charie_, gnesseré, chessere, hasseré.

=Charogne=, kadgiettagrass.

=Chasse=. _Je vas à la chasse_, gadoratch, chadôratch, hadôratch.

=Chasser=. _Je chasse quelqu'un_, keyateg8ata, cheyâtêg8ata,

chagoyateg8ata.

=Chasseur=, _bon_, hatzino tiô.

=Chateau=, maison en forme de fort, ganonchia attinrayondakk8i.

=Chat=, tagos; _chat sauvage_, tchouêragak.

=Chataigne=, ôhêriatha.

=Chatier=,

_je chatie_, kechok8ahesonk;

_tu_, chechok8ahesonk;

_il_, chagochok8a.

=Chatouiller=, _je chatouille_, deken8sk8atanik;_tu_, dechen8squ8atanik.

=Chatouilleux=, dechagôn8sk8atanik.

=Chatre=, dêhiondadenhonchiatakk8en; _je chatre_, dekenhonchiatakk8ach.

=Chaud=, 8tarihen; _il fait chaud_, 8tarihen; _j'ai chaud_,

deh8aktonk8ahas; _tu_, desadon; _il_, dehodonk8a etc.

=Chaudierre=, kanadzia; _mettre la chaudierre_,----.

=Chauffer=,

_je me chauffe_, gatontetha, chatontetha, hatontêtha;

_je fais chauffer_, gatarihata, chatarihata, hatarihata.

=Chausser=,

_je chausse quelqun_, dekeyarattach, decheyattach, dechagoya etc;

_je me chausse_, degarattach, decharattach, deharattach.

=Chausson=, hatateritchera.

=Chauve=, ononh8arenhi

=Chauve= _souris_,----.

=Chaux=, _de la_, hônâ8ata.

=Chef=, hachennoanen;

_je suis chef_, kehennoanen;

_tu es_, sachennoanen;

_il est_, hachen;

_il a fait cela de son chef_, dadehayadi tchany hotierin.

=Chemin=, 8hate _vel_ 8haha; _je montre le chemin_, kenadonnek tcha

ôhaté; _je cherche le chemin_, kahahichakch; _tu_, chahahichakch; _il_,

hahahicha8ch; _j'ai perdu le chemin_, ongatahattoni; _je trouve le

chemin_, skahahorens, tchahahorens.

=Cheminee=, gatarôtha.

=Chemise=, kagahenha.

=Cher=, ganoron; _cela m'est cher_, gnoronk8a, chnoronk8a, hanoronk8a.

=Chesne=, garitti. Voyez _arbre_.

=Chercher=,

_je cherche quelque chose_, guechakch, chechakch, ahésakch;

_je cherche quelqu'un_, keyatichiakch;

_tu_, cheyatichiakch;

_il_, chagoyati etc.

=Cherir= quelqu'un, _je cheris_, kenoronk8a, chenoronk8a, chagonoronk8a.

=Cheval=, garondanonk8ik; _je vas cheval_, hagueché (_il me porte_)

karondanenk8ick.

=Chevelure=, hononk8era; _jai unne belle chevelure_, haknank8eriô; _tu

as etc_, sanonk8erio; _il a_, hononk8erio; _il a une belle chevelure,

des cheveux bien coupés_, beg8tziô; vel hononk8erio.

=Cheveux=, ah8erôchia; _se faire les cheveux_, gadenonkaronch,

chadenonkaronch, hadenonkaronch.

=Chevet=, hatkonserakk8a.

=Cheville=, entoniodakk8a; _la cheville du pied; chevillé_,

hotchiharog8agué; _je cheville_, kohatchtotha; _tu_, chohachtotha,

hah8achtotha.

=Chevreuil=, chkenonton; _petit chevreuil_, 8statienha.

=Chez=, tcha; _chez lui_, tcha hononchiayen.

=Chiche=, _je suis chiche_, hagniôn, saniôn, goniôn, _vel_ hagnonchté,

sanonchté,hônonchté.

=Chichicoi=, gastah8enchera. Le chichicoi est unne gourde dans laquelle

ils mettent des grennes ou des graines de petite rassade avec laquelle

ils battent la mesure dans leur chansons. _Je bats la mesure avec le

chichicoi_, guechtah8enserondakta, chechta etc, hachtah8en.

=Chien=, tchirha.

=Chier=, _je chie_, guennidahienha, chennidahienha, hennidahienha.

=Chirurgien=, hatedgiens.

=Choisir=,

_je choisis_, degoriachionch, dechioriachionch, dehôriachi;

_je choisissois_, degoriachionchk8a;

_jai choisi_, de8agoriachion;

_javois choisi_, hadegoriachionch;

_je choisirai_, endegorachia.

=Choquer=, offenser quelqu'un,

_je_, kehagatha;

_tu_, chehagatta;

_il_, chagohatha;

_je suis choqué, enragé etc_, degaderiatitonk;

_je me choque_, gadathagatha, chadathagatha, hadathagatha.

=Chose=, _quelque chose_, chtenchonha; _c'est la meme chose_, sagat,

_vel_ sagâta.

=Chou=, ônon8aha, ônêch8.

=Chouette=, onh8arêre.

=Chretien=, hagri8ihi8isti, sari8ihiousti, hori8ihi8sti.

=Chute d'eau=, gaskonchiate.

=Cidre=, hoyagri.

=Ciel=, garonhiagué.

=Cierge=, ononchato guentigué ontacherodakk8a.

=Cigale=, kanenharista.

=Cigne=, héhé.

=Cigüe=, honachinra.

=Cime= _d'un arbre_, garinhaguenhiata; _la cime d'unne montagne_,

honondaguenhiâta.

=Cimetierre=, ondadenonta hachta.

=Cinq=, 8isk,_ vel_ 8ichk.

=Circuit=. _Le circuit dunne chose_, dediot8atassé.

=Ciseau=, te8asserassera.

=Citron=, fruit, oneh8ensta.

=Clair=, dehiorhatek; _clair, net_, dehiostatek; _clair, qui n'est

point troublé_, hiaté hônekhen; _clair, qui n'est point epais_, hiaté

hôssera.

=Clair de lune=, endehen tchagarakk8a sonrekha.

=Claye=, gaya8entaha.

=Clef=, enhotong8atta.

=Cligner= _les yeux_, degatkarikech.

=Clin= _d'oeuil_, deyonkkarikechta.

=Cloche=, heh8ichtondadakk8a; _je_ _vas à cloche pied_, skachidata

keng8a higué.

=Cloison=, deguensaton.

=Clos=, de8atthinrathon, clôture.

=Clou=, heronh8arodakk8a; _clou, apostume_, gog8aronda; _j'ai un clou_,

akk8arontha, sak8aronta, hakk8arontha.

=Cloue=, garonh8arôtha;

_je cloüe_, gronh8arota;

_tu_, chronh8arota;

_il_, haronh8a.

=Cochon=, k8ichk8ich.

=Cocu=, honh8entog8anik.

=Coeur=, hah8eriachia; _j'ai du coeur_, gateriatha, chateriatha,

hateriata; _j'ai mal an coeur_, de8aguéch8ahatanik, _vel_

hagueriachanon8akch; _je vas à contre coeur_, hiaté 8agrih8iosek tcha

higué; _de bon coeur_, 8agrih8iosek.

=Coffre=, kahonchera.

=Cognee=, hetgikk8a hechta.

=Cogner=, _je_, koahech, choahech, ah8ahech.

=Coin=, _au_, kensakta.

=Col=, honiara.

=Colere=, _qui est en colère_, kônâk8enhi; _je me mets en colère_,

ongnak8enha; _tu_, hesanak8enha; _il_, ôhônâk8enha; _je fais metre en

colère_, kenak8atanik; _tu_, chenak8atanik; _il_, chagonak8atanik; _je

suis sujet colere_, konak8enchkon.

=Colique=, _j'ai la colique_, haguechiontanon8akch, sachiontanon8akch.

=Colle=, _de la_, 8sechta.

=Coller_,

_je colle_, guêsechtahach;

_tu_, chechechtahach;

_il_, hachech.

=Collier=, parure, garinsa; _collier pour affaires_, gach8enttha;

_collier à porter_, gachaâ; _collier à lier des prisonniers_, garonkaâ.

=Colorer=, donner de la couleur, _je colore_, gassoch, chassock,

hassoch.

=Combat=, onderioch.

=Combattre=, _je combats_, gaderioch, chaderioch, haderioch.

=Combien=, tônigon; _combien d'hommes_, toni hennadi; _combien je

vous estime_, tchani gonnoronk8a.

=Comble=, _plain_, degaheron _vel_ heyotchiodziota.

=Combler=, deguechodziota, dechéchodziota, dehé etc.

=Commander=, _je commande_, kenhanha, chenhanha, chagonhanha.

=Comme= _toi_, tcha ni8t is; _comme tu voudras_, enchennontonk; _comme

si_, tcha ni8t.

=Commence=, gôssâ8a;

_je commence_, gatierentha;

_tu_, chatierentha;

_il_, hatierentha;

_je commence à jouer_, acha 8oadéguienha;

_je commence à me guerir_, acha s8agadonhatié, vel âchaaktchirendahi.

=Comment=, hôt ni8t; _comment as tu fait cela_? hoe no8a sayerin.

=Commerce=, _je fais commerce_, gatenninonk, chatenninouk, hatenninonk.

=Commerceant=, hatenninonk.

=Commission=,

_je donne commission_, keri8aniettanik;

_tu_, cheri8aniettanik;

_il_, chagorih8aniettanik.

=Commode=, ohiensti _vel_ 8yaneré.

=Commun=, _pas rare_, hiate kaguenhré.

=Communaute=, _je suis en_, de8agadiechti.

=Communier=, _je communie_, ongatkaristianhont8ach.

=Communiquer=, _je communique unne affaire_, keyarongata, cheyarongata,

chagoyarongata.

=Compagnon=, _mon_, hagué; _ma compagne_, dehagnideron, desnideron,

dehnideron.

=Comparaison=, _il n'y a pas de_, hiaté deskeri8atierin.

=Compas=, onteniendenchta.

=Compasse=, _je_, gateniendenha, chatenien, hatenien etc.

=Compassion=, _j'ai_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.

=Complice=, _je suis_, guiataha, teha akiriô.

=Complot=, oderi8ichehiahi; _je fais complot_, gaderi8ichhach,

chaderi8ichhach, haderi8ichhach.

=Compose=, _je me compose_, gadadong8ediochta etc, _vel_

gadatnayettanik.

=Compter=, _je compte_, gassetch, sassetch, hassetch.

=Compte=, _je rends compte d'unne affaire_, skrihokta, tcherihokta,

sarihokta.

=Conclu=, parlant d'affaire, hoterih8ichiahi; _je conclus_, grihonniaha,

cherihonniaha, harihonniaha.

=Concubine=, gotchinadonk.

=Condamné=, onhad8entêthi; _je condamne_, gad8endetha, chad8endêtha,

had8en, etc.

=Conduis=, _je_, kederonné, chederonné, chagoderonné.

=Confesser= quelqu'un;

_je confesse_, skerong8anik, scherong8anik;

_il_, schag8rong8anik;

_je me confesse_, skataterong8anik, tchatateron etc;

_il se_, shataterong8a;

_je confesse, j'avoüe_, gadatnoyotachionch, sadatnoyo etc,

hadatnoyo.

=Confiance=, _j'ai confiance en quelqu'un_, keyenni gonra nendagui.

=Confidence=, _je fais confidence_, dassetigué keyatoriennik.

=Confier=, _je me confie en, etc_, guiatahas, chiataas, chagoyataas.

=Confirme=, parlant d'affaire, _je confirme_, orih8ihio gonniaha,

chonniaha, ronniaha.

=Conformer=, se conformer etc; _je me conforme_, kenagueranik,

chenagueranik, chagona etc.

=Confronter=, _je confronte_, keri8atakk8assek, cheri8atakk8assek,

chagori8a.

=Congelé=, hônechtô.

=Conjecture=, _je_, g8atiguerhé, g8aticherhé, g8atirerhé.

=Connoitre= quelqu'un,

_je connois_, keyentes, cheyentes, chagoyentes;

_je connoissois_, keyendesk8a;

_j'ai connu_, keyendêhi;

_je connoitrai_, enguiendenha.

=Conquester= un pais: _je conqueste_, agnatagariahon, sanatagariahon,

hanatagariahon.

=Conseil=, _je tiens_, akhachin, sahachin, ôhachin; _on tient conseil_,

kôhachin.

=Conseiller=

_je conseille quelqu'un_, kerih8ahienstanik;

_tu_, cherih8a;

_il_, chagorih8a,

_vel_ dekeyatorettanik.

=Consens=, _je_, ongatons; _tu_, hesadons, 8ehodons.

=Conserve=, _je_, hagadensetti, c'est à dire, _je l'ai caché_.

=Considere=,

_je, je regarde_, guektonk, chektonk, haktonk;

_je considere quelque chose, j'estime_, gnoronk8a;

_tu_, chnoronk8a;

_il_, honoronk8a;

_j'ai estimé quelqu'un_, kenoronk8i.

=Consoler=,

_je console quelq_, kenigonracheronniaha;

_tu_, chenigonracheronniaha;

_il_, chagonigonracheronniaha;

_je me console_, gadatnigonracheronniaha;

_je consolois_, kenigonracheronniahakk8a;

_j'ai consolé_, kenigonracherôni;

_j'avois consolé_, kenigonracheroninna;

_je consolerai_, enknigonracheronniaha.

_Subjonctif, je console_, id ac præs etc;

_je consolerois_, akenigonracheronniaha;

_j'aurois consolé_, 8akenigonracheroninna;

_j'aurai consolé_, akenigonracheronnik;

_je te console_, gonnigonracheronniaha;

_tu me console_, chkenigonracheronniaha;

_il me console_, haknigonracheronniaha;

_je le console_, henigonracheronniaha;

_tu le console_, hechênigonracheronniaha;

_il le console_, hianigonracheronniaha;

_il le console_, hônigonracheronniaha.

=Consomme=, hade8agachatti; _je consomme_, guechatta, chechatta,

hatchatta.

=Constant=,

_je suis_, haknigonranendagui;

_tu_, sanigonranendagui;

_il_, honigonranendagui.

=Construire=, gonniaha, chonniaha, ronniaha.

=Consulter=, keri8ahiennik, cheri8ahiennik, chagori8ahiennik.

=Constipé=, aguidanoronk, saindanoronk, hodanoronk.

=Conte=, kagâra; _je fais un conte_, kkaratonk, chkaratonk, hakaratouk.

=Content=, _je suis_, haknigonriosek, sanigonriosek, honigonriosek.

=Contigu=, deguiateraneguen.

=Continuellement=, tiotkont.

=Continûe=, _cela_, 8agari8atatié, _vel_ 8agatatié; _je continue_,

hégadokta, héchadokta, héhadokta.

=Contraire=, _au_, hiadeskiaterih8atierin; _ce que je mange m'est

contraire_, hagoriatanik.

=Contrarie=, _je_, kerihiadakk8a.

=Contre=, degraneguen.

=Contre coup=, dedi8ttatahion.

=Contredis=, _je_, kenoyentanik,

chenoyentanik, chagonoyen.

=Contrefais=, _je_, kenagueranik, chenagueranik, chagonague etc.

=Contrefait=, _difforme_, kahetken.

=Contrepoison=, ononk8atchera, deyorenguenniou hautkon.

=Contusion=, hôtôh8a.

=Convient=, _cela_, ôrasek.

=Convent=, otihiatatoguenti otinonchiayen.

=Convier=, kenonkhé, chenonkhé, chagononkhé.

=Copeau=, ôkara.

=Coq=, kitkit katzina.

=Coquille=, ganocha.

=Coquin=, rong8odahetken.

=Corbeau=, kakaa.

=Corde=, gachira; _je corde_, kehirick, chehirick, hachirick.

=Cordon=, karonkaa.

=Cordonnier=, hattakonnich.

=Corne=, kanagâa.

=Corneille=, kagaa.

=Corps=, _mon_, haguiata, sayata, hoyâta, _vel_ guierongue, chierongué,

hayerongué.

=Corriger= quelqu'un,

_je_, kehre8atta;

_tu_, chere8atta;

_il_, chagoré;

_je me corrige_, gadatré8atta, ohadatre8atta, hadatre8atta.

=Corrompre= quelqu'un,

_je corromps_, kenigonrodag8ach;

_tu_, chenigonradag8ach;

_il_, chagonigonradag;

_corrompu, viande corrompüe_, 8aratkon.

=Coste=, os, ottêgaa.

=Coste=, _rivage_, kenhionhaktatié.

=Costé=, _le_, och8a;

_à costé_, aktaa;

_à côté de moi_, guiadakta, chiadakta, hoyadakta;

_de tous côtés_, dedziaronk8i;

_d'un autre coté_, heren hag8ata;

_de ce côté cy_, nen hag8ati;

_l'un a passé d'un côté, l'autre de l'autre_, 8adiaguiatenna8a;

_de quel coté_? canen hag8a.

=Coteau=, deganessa ronh8a; _au haut du côteau_, kenhiata.

=Coton=, hoskâa.

=Cotonier=, _le_, guenhnens.

=Cotter=, degatatienach,

=Couchant=, _le_, hade8atchot8ach hag8a.

=Couché=, kendagra; _je me couche_, garatch, charatch, haratch; _je vas

me_ _coucher_, garathé, charathé, harathé.

=Coucher= en joue,

_je_, gadesseronniaha;

_tu_, chadesseronniaha;

_il_, hadesseronniaha.

=Coucou=, il n'y en a point en Canada.

=Coudre=, kionchâgué.

=Coudee=, dziéhionchata, tchanions.

=Coudrier=, ostotchera.

=Coulant=, _l'eau coule_, hatnegongotta; _couler quelque chose_,

degongotta; _tu_, dechongotta; _il_, dehongotta.

=Couleur=, 8assoh8i.

=Couleuvre=, h8sarista.

=Coulisse=, hatnegongottakk8a.

=Coup=,

_je donne un coup_, keyenta, cheyenta, chagoyenta;

_je donne un coup de pied_, keyarasint8ach, cheyarasint8ach,

chagoyarasint8ach;

_coup de poin_, kegonrk8a, chegonrk8a, chagogonrk8a;

_faire coup_, gata8ent8a, chata8ent8a, hata8ent8a;

_à coup seur_, hiate ha8et ayagoyéh8a;

_je donne un coup d'oeuil_, keyatkarisatta;

_tu_, cheyatkarisatta;

_il_, chagoyatkarisatta.

_Coup sur coup_, deguiad8ennaseratié;

_faire manquer le coup à quelqu'un; je fais etc_, keyatôriennik,

cheyatoriennik, chagoya;

_je manque mon coup_, sagat8atta, sachatt8atta, sahat8âtta;

_je vais faire coup un parti que je rencontre et que je fais

relacher en lui donnant un prisonnier_, keyatah8ent8asé,

cheyatah8ent8ase, chagoyata.

=Coupé=, degayagui; _je coupe_, deguiakch, _vel_ krenach, chrenach;

_il_, harenach; _une couppe de bois_, kôroho.

=Courage=, tchiaguen;

_je prend courage_, haguedzieguen;

_tu_, sadgiaguen;

_il_, hadgiaguen;

_je perds courage_, gatchentha, chatchentha, hatchentha;

_je donne courage_, kehedgiaronk;

_tu_, chehedgiaronk;

_il_, chagohed;

_j'ai du courage_, hiate h8kk8eniak;

_tu as_, hiaté sag8eniat.

=Courant de l'eau le=, hona8até.

=Courbé=, deyagotchakton;

_je me courbe_, degatchaktonch;

_tu_, dechatchaktonch, dehatchaktonch.

=Courir=,

_je cours_, ktakhé, chtakhé, hatakhé;

_je cours contre un autre_, haguiareron;

_vous_, dedziareron;

_ils_, dehiareron;

_le bruit court_, 8aterih8ines;

_je suis leger la course_, guianôré, chianoré, hianôré.

=Court=, 8ag8a; _s'arester court_, guiatatinehta, chiatatinehta,

hayatatinehta.

=Cousin=, guiarasé; _ma cousin_, aguiarasé.

_Remarque_. Ils appellent cousin les enfans d'un frere et d'unne

soeur, car ceux des deux freres ou de deux soeurs, sont freres et

soeurs.

=Cousu=, kanigon.

=Couteau=, assaa; _mon couteau_, haggassaa, sassaa, hossaa.

=Couter=, _cela coute beaucoup_, hossencherô8anen; _cela coute tant_,

nêtô niô serenchera.

=Coutume=, _c'est la coutûme, sahagoyerat; _c'est ma coûtume_,

saonguierat; _c'est ta_, sasayerat; _c'est sa etc_, sahoyerat.

=Couvent=, voyez _convent_.

=Couver=, _je couve_, gatinnachin, chatinnachin, hôtinnachin.

=Couvercle=, hekohronta.

=Couvert=, _ _, enguié; _je me mets couvert_, enguié heguieuha, enguié

hechienha, enguié heyayenha.

=Couverture= _de maison_, hononcha kohronsta; _couverture de lit_,

ôyenchera.

=Couvrir=,

_je me couvre_, gatkohronch;

_tu_, chatkoronch;

_il_, hatkohronch;

_je couvre quelqu'un_, kekohronch, chekohronch, chagokoh;

_je couvre un mort_, a8enheyonda (_un mort_) keh8asset, (_je

couvre_), cheh8assek, chago8assek;

_je m'achette de quoi me couvrir_.

=Crachat=, hôtkra.

=Cracher=,

_je crache_, gnitchkrondies;

_tu_, chnitchkrondies, hanitchkrondies;

_je crache sur quelqu'un_, kenitchkrondies, chenitckkrondies,

chagonitchkrondies.

=Craindre=,

_je crains quelqu'un_, ketag8as, clietag8as, hôtag8as;

_je crains_, agatterons, satterons, hôtterons.

_Remarque_. Apret le verbe craindre lorsqu'il suit le _de_ et le

_que_ accompagnez d'unne seule négation, comme: _Je crains que tu ne

tombe_, on tourne, _je crois que tu tomberas_.

=Crampe=,

_j'ai la crampe_, hegatchichtenhi;

_tu_, satchichtenhi;

_il_, hotchichtenhi.

=Crâne=, hononhaa.

=Crapaux=, nonsk8arag8aronton.

=Craquer=, _cela craque_, 8akk8aniakch

=Crasse=, hostag8a.

=Crasseux=, _je suis_, hâgnestag8ara, sânestag8ara, hônestag8ara.

=Crayon=, heyatongkk8a.

=Creature=, agong8é.

=Creature=, onton8entgionni tchi (_de tout temps_) hanagueré (_né_);

hag8eguinhehochhiahi, (_il a tout fait_.)

=Credit=,

_j'achepte crédit_, onkkarotanik

_on me prete_; hèsakarotanik

_on te prete_; honhakarotan _on lui prete_;

_je vend à credit_, kekarotanik, chekarotanik, chagokarotanik.

=Creste=, ogbdgiahra.

=Creve=, dehodiatanegaron; _crevé de manger_, honattiagui;

_se crever de manger_, guennattiakch, chennattiakch, hennattiakch;

_je creve quelque chose_, degranegaronch;

_tu_, dechranegaronch;

_il_, deharanegaronch;

_je creve les yeux_, kegattah8enhionch;

_tu_, chegattah8enhionch;

_il_, chagogattah8enhionch.

=Creuse=, 8chtonni;

_je creuse_, kehatonniaha;

_tu_, chehatonniaha;

_il_, hachaton.

=Creux=, 8chaté.

=Cri=.

_Je fais un cri de joie_, degadondarikta;

_tu_, dechadondarikta;

_je fais un cri de nouvelle_;

_tu_, de8akkenhrêtta;

_il_, dehokkenhretta;

_je fais le cri_, gat8ennotin;

_tu_, chat8ennotin;

_il_, hat8ennôtin;

_je fais un cri mort_, kenhré;

_tu_, chenrhé;

_il_, ahenhré.

=Crier=,

_je crie_, _je piaille_, degarsint8ach;

_tu_, decharsint8ach;

deharsint8ach.

=Criard=, _enfant_, gôdziadanen.

=Crible=, deyagongottakk8a.

=Crime=, _je fais un crime_, degaderi8at8atta, dechaderi8atouatta; _il_,

dehaderi8a8atta.

=Crin=, karondanenk8ik ah8erôchia.

=Cristal=, otkonchotchera.

=Crochet=, gatziontkâ; _je fais un crochet_, gatziontkaronniaha; _tu_,

chat etc; _il_, hat etc.

=Cruche=, deyotkchakton.

=Crocodille=, totich gona (id.) _gros lezard_

=Croire=. _On croit_, enrhé; _je crois que oui_, hia; _je crois_,

guerhé, cherhé, rerhé.

=Croiser=, deguiasseraha; _tu_, dechiaperaha; _il_, dehayasseraha;

_croisé_, degayasserah8i.

=Croissant=, _le_, ason te... hoterakk8ichiahy.

=Croitre=, grandir, _je crois_, gatotiach, chatotiach, hatotiach.

=Croix=, degayachonda.

=Croque=,

_je_, gadenotziotta;

_tu_, chadenotziota;

_il_, hadenotziota.

=Crosse= _à jouer_, kanhia... dechiont chik8ahechtakk8a; _je joue à la

crosse_, de8agatchikk8ahé, dechatchikk8ahé, dehatchikk8ahé.

=Crote=, 8dara; crotté, 8dararigui.

=Crotter=, _je me crotte_, gadattarach, chatattarach, hatattarach; _je

crote quelqu'un_, ketarach, chetarach, chagotarach.

=Croupe=, 8hacha.

=Croupi=, _eau croupie_, hiate 8atnegaktendionch.

=Croupion=, v. _croupe_.

=Croûte= _de pain_, ona8enkâa; _croûte de neige_, ah8enssere.

=Croyable=, ah8et, _vel_ ôyendet.

=Crud=, hong té.

=Cruel=, honiagasté.

=Cul ou cu=, hotchig ra.

=Culbute=, _je fais la_, deguennonh8é deriakch.

=Cueillir=, gueg8ach, cheg8ach, hag8ach, _vel_ gnong8entch,

chnong8entch, hanong8entch.

=Cuillier=, hatog8atchera.

=Cuir=, guennonk.

=Cuire=, _je fais_, krittha, chrittha, harittha; _cela est cuit_,

karitthi, _vel_ hi8ri; _cela me cuit_, hagronk8anik.

=Cuisse=, honitcha.

=Cuit=, hi8ri.

=Cuivre=, kanadzia (_à chaudiere_) 8teguentchera (_fer._)

=Culotte=, hetnatchochta.

=Cultiver= la terre; _je cultive_, guient8ach, chient8ach, hayent8ach.

=Cure dent=, ondenotahag8atta, ondenodziaguèh8attakk8a.

=Cure oreille=, ondadahontagueh8atakk8a.

=Curieux=,

_je suis_, gatarondonchkon;

_tu_, chatarondonchkon;

_il_, hatarondonchkon.

=Cygne=, hehé.

=D.=

=Daguet=, _jeune cerf_, tch8garakak ganachasadegna.

=Dame=, rhôna; _les dames_, _les enciennes_, honatonhîsen.

=Damné=, onechon... dehatonhonkariakch; _je me damne_, onechon (_enfer_)

gatatiadondietta.

=Demoiselle=, echenno8anen gonhadektont, gakchagona.

=Danger=, deyodenonhianitti tcha guideron.

=Dans=, hagonh8a; _dans l'espace de etc_, ne s'exprime point.

=Danse=, ônonnia.

=Danser=,

_je danse_, gnoniaha, chnonniaha, hanonniaha;

_je danse la decouverte_, gattonk8ayenha;

_tu_, chattonk8ayenha;

_il_, hattong8at;

_je danse le calumet_, guenereg8arahech;

_tu_, chenereg8arahech;

_il_, haneré etc;

_je danse en rond_, gastoroch, chastoroch, hastoroch;

_je danse la medelline_, khidoch, chidoch, haidoch;

_j'ai envie de danser_, gnonnianonakch;

_tu_, chnonnianonakch;

_il_, hanonnianonakch;

_je danse_, degatk8a, dechatk8a, dehatk8a;

_je danse bien_, gnonniahienk;

_tu_, chnonniahienk;

_il_, hanonniahienk.

=Dard=, hetgiondohiag8atta.

=Darder=,

_je darde_, kagatta, chagatta, hagatta;

_je darde de poisson_, kedgiondôhiag8ach;

_tu_, chedgiondohiag8a,

hedgiondohiag8ach.

=Dartre=, _j'ai unne_, hagneyonchk8aa.

=Davantage=, hiss8a.

=De=. Il est mal de mentir. _De deux jours l'un_, skata8endah8ettaah8i;

_de trois en trois_, achenchon; _je souhaite de le connaitre_, gueché

aheyentenha.

=Dé= _jouer_, oninchtau.

=Dé= _coudre_, onniahahakk8a.

=Debaler=,

_je debale_, gatak8arichionch;

_tu_, chatakk8a;

_il_, hatakk8a.

=Debander=,

_je me debande_, gadekachionch;

_tu_, chadekachionch;

_il_, hadekachionch;

_nous nous sommes débandés_, deong8adekachion.

=Debarbouille=, _je me_, gatkonchôharech, chakoncho, hatkonchoharch.

=Débarque=, _je_, gadidakksa, chadidakk8a, hadidakk8a.

=Debarasse=, _je_, herengakk8itahronk; _tu_, herenchakk8itahront,

herenhakk8ita etc.

=Debats=, _je me_, gatoriahronk, chatoriahronk, hatoriaheronk.

=Debauché=, nhadehori8ahienton, gari8ahetkenchera.

=Debauche=,

_je_, kenigonrodag8ach;

_tu_, chenigonrodag8ach;

_il_, chagoyonigon.

=Debille=, _je suis_, haguiataguenheyon, sayataguenheyon; _il_,

hoyataguenheyon.

=Debonder= _un baril_, kchirodag8ach, tchirodag8ach, hatchirodag8ach.

=Deborder=. _Cela deborde_, heyôhnentonk; _la riviere est debordée_,

hôhuôtondié, _vel_ hotnega8enrati.

=Debouche=, skachiharong8en;

_je debouche_, kchiharong8ach;

_tu_, tchiharong8ach;

_il_, hatchiharong8ach.

=Debourbe=, odaraguenhi; _se debourber_, htaraguens; _tu_, chtaraguens;

_il_, hatharaguens.

=Debouter_,_ cela deboute_, hodokta.

=Debrouiller=, _je_, degoriachioch, dechoriachionch, dehoriachionch.

=Deça=, _en deça_, gârô ahongottakk8i.

=Decachete=, kesechtagatchonh; _tu_, chesechtagatchonch; _il_,

hasechtagat etc.

=Decampe=, _je_, degnatakk8a, dechnatakk8a, dehanatakk8a.

=Decapite=, _je_, keniariakch, cheniariakch, chagoniariakch.

=Deceinds=, _je me_, gatag8arichionch, chatag8arichionch,

hatag8arichionch.

=Deceler=, voyez _decouvrir_.

=Decembre=, _le mois de_, dziotoréha.

=Dechaisne=, _je_, dekch8ichton dag8ach, dechch8iston dag8ach,

dechagah8iston dag8ach.

=Decharger=,

_je me_, _présent_, hagattrennayenha;

_temps passé_, 8agatrenayen;

_tu_, satrenayen;

_il_, hatrenayen;

_je decharge quelq_, kehré na 8asek,

_j'aide à decharger_ vel keguettachionch

_je decharge_ melius;

_je decharge mon coeur_, dagri8achatta tcha ni8aknigonraroten.

(_je dis tout ce que je pense_.)

=Decharge=, _unne decharge de coups de fusil_, sadiechonra 8atton.

=Dechausser=,

_je dechausse_, dekerattachionch, decherattachionch,

dechagorattachionch;

_je me dechausse_, degarattachionch;

_tu_, desarattachionch;

_il_, deharattachionch.

=Dechire=, ôteradzion; _je dechire_, gratzionch, chratzionch,

haratgionch.

=Decide=,

_je_, hadeg8ennagonda, hadechoeennagonda, hadehah8ennag etc;

_l'affaire est decidée_, onen gori8ichiahi.

=Decloue=, hoteronh8arondag8en;

_je decloüe_, kronh8arodag8ach;

_tu_, chronh8arondog8ach, haronharondag8ach.

=Decocher=, _je decoche une fleche_, guiag8ach, chiag8ach, hayag8ach.

=Decolle=, _je_, skanendachionch, chranendachionch, haranendachionch.

=Deconcerté=, g8atihôdetcha... hôtaa; _je deconcerte_, kedechta,

chedechta, chagodechta.

=Decouds=, _je_, kenikong8ach; _tu_, chenikong8ich, chagonikong8ach;

_decousu_, kanikong8en.

=Decourage=, _je me_, voyez _courage_.

=Decours= _de la lune_, ni8ennita guenhiata.

=Decousu=, kanikonig8en.

=Decouvert=, _parti decouvert_, onhatikakkenion; _je vas la

decouverte_, 8agatkatahné, satkatahné, hatkatahné.

=Decouvrir=,

_je decouvre_, kagakkennionch, chegakkennionch, chagogakken;

_je decouvre_, _j'ote une couverture_, keh8asseronch,

cheh8asseronch, chagoh8asseronch; _je decouvre_, _je decele une

affaire_, _je m'aperçois de ce qu'il faut faire_, grihorens, chrihorens,

harihorens.

=Decrasse=,

_je_, guestag8aragueh8ach;

_j'essuie la crasse_, vel guestag8aroharech;

_je lave la crasse_; _je me decrasse_, gadatestag8aroharech,

chatadestag8aroharehi.

=Decrepit=, _je suis_, gadiadichchiahi, sadiadichchiahi,

hodiadichchiahi.

=Decroché=, ganiondag8en; _je decroche_, kniondag8ach, chniondag8ach,

haniondag8ach.

=Decrotte=,

_je me_, gadatetarague8ach;

_tu_, chadatetarague8ach;

_il_, hadatetarague8ach.

=Dedaigne=,

_je_, kguenranik, chguenranik, haguenranik;

_je suis dedaigneux_; kguenranichkon, cheguenranichkon,

haguenranichkon.

=Dedans=, âgônh8a.

=Dedis=,

_je me_, sagatadennoyenta, sachatadennoyenta, sahadennoyenta;

_je dedis quelqu'un_, kennoyentanik, chennoyentanik,

chagonnoyentanik.

=Deffais=, _je_, skegatchonch, tchegatchonch, shagatchonch.

=Deffaut=, _j'ai des deffauts_, hade8agri8ahienton-8ahetken.

=Deffends=,

_je_, keyarichta, cheyarichta, hayarichta;

_je deffends quelqun_, kenhek, chenhek, chagonhek.

=Deffendu=, _cela est_, h8ati hah8enré.

=Deffi=, _je fais un deffi_, gatongarotha, hatongarottha.

=Defier=, _je me defie de_, kenigonrattag8as, chenigonrattag8as,

chagonigonra etc.

=Defoncé=, hotenerarichchon; _je defonce_, kenererarichchonch,

chenererarichchonch, hanererarichchonch.

=Defriché=, kahentonni; _je defriche_, kendonniaha, chendonniaha,

ahentonniaha.

=Defunt=, kôgahiondon.

=Degager=, _se degager de_, deskatatiadakk8a, detchatatiadakk8a,

dethatatyadakk8a; _degager quelq. chose_, deskek8a (_je retire_)

kagaranonna (_mes gages_).

=Degel=, _le_, ganonniana8enha; _cela est degelé_, ononniana8en; _je

fais degeler_, gnonniana8enta; _tu_, chnonniana8enta, hanonniana8enta.

=Degoûté, _je suis_, hiachtenté s8akkah8ach, hiachtentesakah8ach;

_degouter, cela degoute_, 8atchahonnionk.

=Degraisser=,

_je degraisse de la viande_, deguendonseraguenseronch;

_je degraisse_, knagueh8ach;

_tu_, chnagueh8ach;

_il_, hanague8ach.

=Degré=, _un_, heratinchta.

=Deguisé=, hoya ni hodiadodinchti;

_je me deguise_, hôya niguiadotinchta;

_tu_, hoya ni sayadotinchta;

_je deguise ma pensée_, keri8asetta tcha ni8ak (_ma pensée_)

nigonrotin.

=Dehors=, asté.

=Deja= ou _desja_, onenniguéken.

=Dela=, tô; _audela_, chihag8a; _il s'ensuit dela_, on tourne _cela est

cause_.

=Delassé=, hiaté s8aguechkenhyon; _je me delasse_, (voyez _se reposer_,)

gatonrichchenha, chatonrichchenha, hatonrichchenha.

=Delayé=, de8a8enrié; _je delaye_, dega8enriek, decha8enriek,

dehah8enriek.

=Deliberer=, _je delibere_, deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.

=Delicat=, _je suis délicat_, hakkoniench, sakonniench, hakkonniench.

=Delier=, _je delie un prisonnier_, kecharondag8ach, checharondag8ach;

_il_, chagocharondag8ach; _je delie_, grinchionch, chrinchionch,

harinchionch.

=Deluge=, _le_, tchi honodonnion 8entziag8egui, _vel_ sahonnonha

sentgiag8egui.

=Demaillote=, _je_, kerhonchera gatchonch, cherhonchera gatchonch,

harhonchera gatchonch.

=Demain=, hiourhenna; _apres demain_, endgi8rhenna, _vel_ oyahi8rhenna.

=Demande=, _je_, kneganik, chneganik, haneganik.

=Demanger=, _cela demange_, horok8at; _cela me demange_, hagronk8anik.

=Demarche=, hayana; _belle demarche_, hayanio; _mauvaise demarche_,

hayanahetken.

=Demate=, oderondodag8en, ontiercherodakk8a; _j'ai dematé_,

ongaderondodag8en, hesaderondodag8en; _il_, hotonderondag8en.

=Demesle=, _je_, degorachionch, dechorachionch, dehorachionch.

=Demembre=, _je_, hagatchioha, satchioha, hatchioha.

=De même=, sagat _vel_ netô niont.

=Dementir=, _je dements quelqu'un_, kenoyentanik, chenoyentanik,

chagonoyentanik.

=Demettre=, _je me suis demis le bras_, hagnentchanihi; _tu_,

sanentchanihi, honentchanihi.

=Demeure=, _je_, tguideron, tchideron, thenderon. _Ma demeure_, v. _ma

cabanne_.

=Demi=. _à demi_, achênnonk; _fait à demi_, achennonk n8ahokten.

=Demoli=, ôtkatehon; _je demolis_, kkatchonch, chkatchonch,

shakatchonch.

=Demon=, nechchonrhônon.

=Denoter=, _je denote quelqu'un_, keyatanota, cheyatanota,

chagoyatanota.

=Denoué=, ganosk8arodag8en; _je noue_, gnosk8arodag8ach _vel_

krinchionch.

=Dent=, honozzia; _j'ai mal aux dents_, hagnogariakch; _j'arache une

dent_, ken8tgiodag8ach, chen8tgiodagsach, chagon8tgiodag8ach.

=Depescher=, _je depesche quelqu'un_, dekenon8ariahatanik etc; _je me

depesche_, de8aknon8ariahens, desanon8ariahens, dehonon8ariahens.

=Depeint=, _homme depeint_, heyataa, kahiaton (_depeint_) _vel_

gayanati; _je depeins_, kianata, chianata, hayanatha.

=Depenser= son bien; _je etc_, gadek8ichiach tcha ni 8aguien; _tu manges

tout ce que tu as_, chatek8ichiach tcha ni sayen.

=Depeuplé=, ondaton8entgiattonti; _je depeuple_, keyon8entgiattonta,

cheyon8entgiattonta, chago8entgiattonta.

=Deplacé=, herenskayen; _je deplace_, herenheskienha, herenhetchienha,

herenhehayenha.

=Deplais=, _je_, tournez _on me hait_, voyez _hair_.

=Deplanté=, skahniodag8en; _je deplante, keniodag8ach, cheniodag8ach,

shaniodag8ach.

=Deplorer=, _je deplore mon sort_, gatadenhatinha etc.

=Deploye=,

_je_, ktag8arichionch;

_tu_, chtag8aririonch;

_il_, hatag8ari etc.

=Depouillé=, ondat8asseronh8i;

_je depouille_, keh8asserach, cheh8asserach, chagoh8asserach;

_je me depouille_, gad8assaronch, chad8asseronch, had8asseronch.

=Depuceler=, dekeyahariak.

=Depuis q=, tôqué; _depuis quand_, sentonké.

=De quoy=? hôt.

=Deraciné=, gakterodag8en; _je deracine_, kterodag8ach, chterodag8ach,

hakterodag8ach.

=Derangé=, _je derange_, voyez _deplacer_, _vel_ herenkah8ittaheronk.

=Derechef=, hoyag8a.

=Dernier=, _le plus jeune_, hocht8i; _je suis le dernier_, onaguenhigue,

onaguenhiches, onaguenhires.

=Derobe=, _je_, kenenchk8ach, chenenchk8ach, hanenck8ach; _à la

derobée_, dassettigué.

=Derouille=, _je_, kechkenserague8ach, chechenserague8ach,

hachkenserague8ach.

=Deroule=, _je_, k8enonniachonch, ch8enonniachonch, hah8enonnia.

=Derriere=, onaguen hag8a; _derriere moi_, knaguen hag8a, _vel_ kechonné

hag8a; _derriere toi_, chnaguen hag8a, _vel_ chechonné hag8a; _derriere

lui_, honaguen hag8a, _vel_ hechonné hag8a.

=Dez que=, tôke g8ato.

=Desacoutume=,

_je me_, s8agrihondies;

_tu_, dzisarihondies;

_il_, shorihondies.

=Desaltere=,

_je_, keyonriana8enta;

_tu_, cheyonriana8enta, chagoyonriana8enta;

_je me desaltere_, gadatoriana8enta;

_cela desaltere_, ahonriana8ent.

=Desaprouve=, _je_, voyez _je blame_.

=Desarme=, _je_, kek8ach ondatienta, chek8ach ondatienta, chagog8ach

ondatienta.

=Desavoue=, gatonhiha, chatonhiha, hatonhiha.

=Descend=, _je_, gatk8enenta, chatk8enenta, hatk8enenta.

=Descente=, 8hahasnenti, id. _chemin qui descent_; _descente de boyaux_,

hanhonchagonh8a hehio sens, nioyonrassa.

=Desemplir=, v. _vider_.

=Desenflé=, hiate dziodo8a, godo8achion; _je desenfle_, skado8achionch,

tchado8achionch, shodo8achionch.

=Desennuie=, kenigonroriaha, chenigonriaha, chagonigonroriaha.

=Desensorceler=, skedgiens ondatahennaha8inna, (_je gueris le sort

qu'on lui a jetté_.)

=Desenyvre=, _je me_, s8agattoguen hatié hagnon8ahatonhihna, (_ie

ratrape l'esprit que le vin m'avoit ôté_); _je desenyvre

quelqu'un_, kenigonrondahach, chenigonrondahach, chagonigonrondahach.

=Desert=, kayent8i, _vel_ kayentayen.

=Deserte=,

_je_, kentonniaha, chendonniaha, ahendonniaha;

_je deserte_, _fuis_, gadiadattonta, chadiadattonta, hadiadattonta,

_vel_ skeniaguens, tcheniaguens, sheniaguens.

=Desesperé=, honigonkenhêyon;

_je suis au desespoir_, haknigonkenhêyon;

_je me desespere_, _je m'afflige_, 8aguennigonriakch,

_vel_ haguennigonkenheyon;

_j'en desespere_, g8ati8aguennigonriagui;

_je mets au desespoir_, kenigonkenheyata, chenigonkenheyata,

chagonigonkenheyata.

=Deshabille=,

_je me_, gat8asseronch, chat8asseronch, hat8asseronch;

_je deshabille_, ke8asseronch _vel_ keyata8ittachionch.

=Deshonore=,

_je_, keyatehata, cheyatehata, chagoyatehata;

_je me deshonore_, gadatatehata, chadatate, hadatatohata.

=Desja=, _vite_, hôchnôre.

=Desir=, _je desire_, garaganhek, charaganhek, harayanhek.

=Desobeis=, _je_, ke8ennondies, che8ennondies, chago8ennondies.

=Désolé=, voyés _affligé_.

=Désordre=, deyahonniagak.

=Desormais=, entkenhatié.

=Dessossé=, gachtiendatakk8en; _je dessosse_, guechtiendag8ach,

chechtiendag8ach, hachtiendag8ach.

=Dessechée=, _viande_, 8h8aratin; _je fais dessecher_, guerhata,

cherhata, harhata.

=Dessein=, _j'ai_, guerhé, cherhé, rerhé; _à dessein_, ti ha8etti;

_sans dessein_, chkènon.

=Dessale=, hiate dziodchiketta; _je fais dessaler_, gnana8enta,

aontedziketa hendachia.

=Desserré=, karodinchti; _je desserre_, krodinchta, chrodinchta,

harodinchta.

=Dessine=, _je_, guianata, chianata, hayanata.

=Dessoudé=, tiodassonderag8en;

_je dessoude_, gassonderag8ach;

_tu_, chassonderag8ach;

_il_, hassonderag8ach.

=Dessous=, hagonh8a.

=Dessus=, hentken; _par dessus_,----.

=Destin=, _c'est mon destin_, ha8eri, tchani8aguiadodenchti.

=Desunir= les esprits, _je desunis_, dekenigonrakachionch,

dechenigonrakachionch, dechagonigonrakachionch.

=Detacher=, hoterinchion; _je detache_, krinchionch, chrinchionch,

harinchionch.

=Determiné=, _homme determiné_, hiachtente hattag8as; _je me

determine_, gatadenigonrichhkch, chatadenigonrichhach.

=Deterré=, _mort deterré_, ondatchatong8en; _je deterre un mort_,

kechatong8ach, chechatong8ach, chagochatong8ach; _je deterre quelq.

chose_, kech8ahens, chech8ahens, hach8ahens.

=Detorse=, _j'ai une_, hagatcharakkiagui.

=Detortille=, kah8adasechon; _je detortille_, k8adachechonch,

ch8adachechonch, hah8adasechonch.

=Detour=, heren nhéyontronhag8en; _je prend un detour_, heren

hengatronhag8a, heren8achatronhag8a.

=Detourne=,

_je_, heren hekkattha;

_tu_, herenhechkattha;

_il_, herenhehagattha;

_je me detourne_, herenskatkattha, harenhechatkaktha,

herenhehatkattha.

=Detrempe=, _je_, gnana8enta, chnana8enta, hanana8enta; _detrempé_,

ganana8enti.

=Detroit=, _un_, dehi8tah8é.

=Detruis=, _je_, ga8ent8ach, cha8ent8ach, ha8ent8ach.

=Devancer=, _je devance a la course_, keyatongottanik, cheyatongottanik,

chagoyatongattanik.

=Devant=, ohenton;

_je vas an devant_, keyaterattanihé;

_tu_, cheyaterattanihé;

_il_, chagotterattanihé.

=Developpe=,_je_, guerhorochionch, cherhorochionch, rerhorochionch.

=Deviens=, _je_, ne se dit point seul, le mot hatié s'exprime. Ex. _je

deviens fort_, dakk8ichchere-hatié; _quesque cela deviendra_, hôt

nenhiohia-tah8enha.

=Deüil=, _je suis en_, hagaterenhich, saterêhich, hoterehich.

=Devin=, hatadotha kenoyatachionch, (_je devine la pensée d'un autre_.)

=Devine=, _je_, gatadotha, chatadotha, hatadotha.

=Devisage=, _je_, dekekoncharitta, dechekoncharitta, dechagokoncharitta.

=Deviser=, _je_, gataaron, chataaron, hotaaron.

=Devoile=, _je_, kkorochionch, chkorochionch, hakorochionch.

=Devoir=, _c'est mon devoir_, i hagri8a; _je dois, on m'a presté_,

onkkarotanik, hesakarotanik, onhakarotanik; _je dois aller_, enguetta,

enchetta, enretta; _il est de mon devoir_, hagataderi8ahienni.

=Devore=, onhayatagarien; _je devore_, keyatagariakch, cheyatagariakch,

chagoyatagariakch.

=Devot=, g8ri hiousti.

=Deux=, tegni;

_deux hommes_, dehiatague;

_tous deux_, tedziaren;

_deux animaux_, degayatagué;

_lequel des deux_, chonnen dehiatagué;

_de deux jours l'un_, hah8endah8ettahah8i.

=Dextre=, main dextre,

_mon_, keyennerekk8i;

_ton_, cheyenerekk8i;

_son_, hayennerekk8i.

=Diable=, nechchonronon.

=Diamant=, ganenhya nôron.

=Diarée=, dehiagotiatongotta.

=Dieu=, garonhiague, onh8ennagueratti; _je prie Dieu_, gaterennayenha.

=Diffamer=, v. _deshonorer_.

=Differemment=, hoyadzik.

=Different=, _cela est different_, tigâté.

=Difference=,_ je fais de la_, hiate degayondaa; _tu_, hiate

dechayondaa; _il_, hiate dehayondaa.

=Difficile=, onhit; _cela m'est trop_ _difficile_, haguenhittanik,

sanhittanik, honhittanik; _difficile à dire_, honhit ayaheron.

=Digne=, _il est digne de commander_, hotoguentina endiokk8enha 8is; _je

suis digne_, haktoguenti, satoguenti, hotoguenti.

=Digue=, deyosseraronh8a _vel_ osseré.

=Diligent=,

_il est_, hahniahnoré;

_je suis_, guehniahnore;

_tu es_, chehniahnore;

_je me diligente de faire_, guechchnore, chechchnore, hachnore;

_je me diligente de dire_, gad8ennachnoré, sad8ennachnoré,

had8ennachnore;

_je me diligente de marcher_, aguianadet, sayanadet, hoyanadet,

_vel_ guianoré, chianoré, hayenoré.

=Diminue=, cela diminue, _je diminue quelque chose_, guecht8ata,

checht8ata, hacht8ata.

=Dire=,

_je dis_, gatonk, chatonk, hatonk;

_je dis à quelqu'un_, keyatonsek, cheyatonsek, chagoyatonsek;

_je dis_, guiheron, chiheron, honheron;

_je disois_, gatonkk8a, chatonkk8a, hatonkk8a;

_j'ai dit_, 8aguen, isen, ha8en;

_je dirai_, enguiheron, enchiheron, enhenheron;

_je dirois_, aguiheron, achiheron, ahenheron;

_j'aurois dit_, aonguenna, ahesenna, aha8enna;

_j'aurai dit_, enguiheronk, enchideronk, enhenheronk.

_On dit_, hiondonk;

_je te dis_, gonyatonsek;

_tu me dis_, chkatonsek;

_je luy dis_, heyatonsek;

_il me dit_, hagatonsek;

_tu lui dis_, hechatonsek;

_il te dit_, hyatonsek;

_il lui dit_, hotonsek;

_je t'ai dit_, gonyatonsehi;

_tu m'as dit_, chkatonsehi;

_je lui ai dit_, heyatonsehi;

_il m'a dit_, hagatonsehi;

_tu lui as du_, hechatonsehi;

_il t'a dit_, hiatonsehi;

_il lui a dit_, ahotonsehi.

=Discontinue=, _je_, saguennirhen, sachennirhen, sahennirhen.

=Discorde=. _La discorde est entre eux_, hotiri hôte, _vel_

dehonaderih8ah8enné.

=Discours=, gari8a.

=Discret=, hori8anoronk.

=Discourir= _en public_, hagatetaha; _tu_, sataa; _il_, hotaa,

kahacheragonh8a; _discourir_, haguetaron; _tu_, sataron; _il_,

hotaron.

=Disculpe=, _je me_, s8agri8ag8adag8en, hagri8ahechtihna.

=Disert=, _eloquent_, harih8ayenk.

=Disette=, _je suis en_, haguiech8as; _tu_, sayèh8as; _il_, hoye8as.

=Diseur=, _harangueur_, ha8ennotatiésonk.

=Disparu=, _cela a_, g8aton sah8atton; _je disparois_, tonsagadiadatton,

donsachadiadatton, _vel_ donsagatton, donsachatton; _il_, donsachatton.

=Dispersé=, _on les a_, dehonhanareniati; _je disperse_, dekeyareniata,

decheyareniata, dechagoyareniata.

=Dispos=, voyez _agile_, hoyadadet.

=Dispose=, _je me, etc_, gasseroniaha, chasseroniaha, hasseroniaha.

=Dispute=, degadatchach, dechadatchach, dehadatchach.

=Dissemblable=, hia deskiatierin.

=Dissimule=, harih8asetta; _je dissimule_, grih8asetta, cheri8asetta,

harih8asetta.

=Dissipe=, _je_, gnagorach, chnagorach, hanagorach.

=Dissous=, _je_, gassonderag8ach, chassonderag8ach, hassonderag8ach.

=Dissolu=, hôtassonderag8en.

=Dissuade=,

_je_, dekenigonratenionch;

_tu_, dechenigonratenionch;

_il_, dechagonigonra etc.

=Distance=, tcha na deguiatere; _il y a 20 pas de distance_,

deyeyanassen tcha na deguiatere.

=Distinctement=, _cela paroist distinctement_, heyoyendet, hehiohiendat;

_je parle distincte etc_, tchôtah8ente tcha haguetaa.

=Distinguer=, _je distingue quelq chose_, hekeyendes, hechiendes,

hehayendes.

=Distrais=, _je distrais quelqu'un_, kenigonra8enriaha,

chenigonrah8enriaha, chagonigonrah8enriaha.

=Distribue=, _je_, gatenras, chatenras, hatenras.

=Dit=. _Cela est dit_, honen ga8en.

=Diversement=, _on en parle diversement_, hoya na dehiontonhronk.

=Divertis=,

_je_, kenigonroriaha;

_tu_, chenigonroriaha;

_il_, chagonigonroriaha.

_Je me divertis_, gadatnigonroriaha;

_tu_, chadatnigonroriaha;

_il_, hadatnigonroriaha.

_Cela est divertissans_, honigonroriat, _vel_ a on8es 8at.

=Divin=, hotoguenti.

=Divisé=, degakachion; _je divise_, dekekachionch, dechekachionch,

dehakachionch; _les sentiments sont divisés_, dehotinigonrakachion.

=Divulgué=, kanhoanatti; _je divulgue une affaire_, krihôanatta,

chrihôanatta, harihoanatta.

=Dix=, 8assen,

_dixieme. De dix en dix_, 8assen chon;

_dix sept_, 8assen tchiatak kahré;

_dix huit_, 8assen tegueron kahré;

_dix neuf_, 8assen 8aderon kahré;

_dix mille_, 8assen ni8enniaé serassen;

_dix fois_, 8assen nion;

_dix jours_, 8assen ni8entagué;

_dix mois_, 8assen ni8enni;

_dix ans_, 8assen nikaguenhagué.

=Docille=, _je suis_, 8aguennigonrio, chennigonrio, hennigonrio.

=Docte=, _je suis_, hagnigonr8anen.

=Dodu=, _je suis_, hagassen, sassen, hôssen.

=Doigt=, _le_, hônia.

=Dolent=, v. _triste_.

=Dompté=, honhayataguenhiati;

_je dompte_, keyataguenhiata, cheyataguenhiate;

_il_, chagoyataguen.

=Donné=, kotah8i;

_je donne_, keyah8é, cheyah8é, chagoyah8é;

_je donnois_, keyah8ék8a;

_j'ai donné_, keyah8i;

_j'avois donné_, keyah8ihna;

_je donnerai_, enkehion;

_je donnerois_, akehiah8é;

_j'aurois donné_, akehia8ihna;

_j'aurai donné_, akehia8ik;

_Imperatif, donne moi_, dassa _vel_ dagon;

_je te donne_, gonhion, _vel_ gonhiah8e;

_tu me donne_, chkon _vel_ chkiah8e;

_je lui donne_, heyon, _vel_ heyah8e;

_il me donne_, hagon, _vel_ hagah8e;

_tu lui donne_, heson, _vel_ hesah8e;

_il te donne_, hion, _vel_ hyah8e;

_il lui donne_, hohion, _vel_ hohiah8e.

=Dont=, nânê. Ex. _C'est la le couteau dont je me sers_, nânê gata

assaa.

=Doré=, kah8istoserah8i; _je dore_, k8istocherach, ch8ichtocherach,

ha8istoserach.

=Dormeur=, hareserintagachta. _Cela endor_, kodachta, _vel_

koreserintaatta.

=Dormir=, _je dors_, 8aguihtah8i, saentah8i, hotah8i.

=Dos=, _mon_, kechonné, chechonné, hachonné; _nous sommes dos à dos_,

dediadech8enna neguen; _vous êtes_, dezgia etc; _ils_, dehiach8en etc.

=Double=, degannanêta.

=Doubler=, _je double quelq. chose_, deknanetta, dechnanettta,

dehananetta.

=Doublure=, dehiennanetakk8a.

=Doucement=, chkenonha; _je vas doucement_, skenonhahigué, hiches,

hires; _je parle doucement_ (_bas_), gad8ennacht8ata, chad8ennacht8ata,

had8ennacht8ata.

=Douleur=, _j'ai douleur_, hagronhiaguens, saronhiaguens, hôronhiaguens.

=Douter=, _je doute de quelque chose_, gadennoyenta, chadennoyenta,

hadennoyensa.

=Doute=. _Cela est en doute_, hason horih8iô têguen; _sans doute_,

ononché ôtôguenhi.

=Doux=, _qui n'est pas salé_, hiate hotchiketâa; _j'ai l'esprit doux_,

hakni gonrio, sanigonriô.

=Douze=, tegni kahré; _douze fois_, tegni chon kahratie.

=Dragon=, kahacherondietta.

=Drap rouge=, houchterich; _drap bleu_, ti8serenatek.

=Drapeau=, onteniendenchta kagahenha.

=Dressé=, kag8atong8en;

_je dresse quelque chose_, kk8atong8ach, chk8atong8ach,

hakk8atong8ach;

_je me dresse_, gadiatag8arichchionch;

_tu te_, chadiatag8arichchionch;

_il se_, hadiatag8a etc.

=Droit=, _tout droit_, deyotoguenti; _je suis droit_,

hagniatag8arichchion, sayata etc, hoyata etc; _adroit, habille_,

gueyenniô, cheyennio, hayennio.

=Duquel=, chon.

=Durant=, _que tu es la_, hotiesahi (_pendant_) g8atochideron.

=Dur=, hohniri. _Etre dur au mal_, haguiatagaste, sayatagaste,

hoyatagaste.

=Durcir=, _je fais_, knirta, chnirta, hanirta. _Cela durcit_, ôhohniké.

=Dure=, _cela dure longtemps_, kagasté.

=Durillon=, kôsahetata.

=Duvet=, hohnag8a.

=E.=

=Eau=, hohnega.

_Eau benite_, hohnegatoguenti;

_eau froid_, hohnegano;

_eau chaude_, hohnegatarihen;

_eau claire_, hiate hônonhio;

_eau trouble_, hohnèken;

_eau forte_, hohnegadet;

_eau de vie_, 8tchkarat, _vel_ hohnegadzi8aguen;

_les eaux sont basses_, osté;

_je suis tout en eau_, deh8aktonk8ahas;

_tu_, desadonk8ahas; _il_, dehodonk8ahas;

_j'etois en eau_, de8aktonk8aask8a;

_j'ai été en eau_, de8aktonk8aahi.

=Ebauché=, gossah8en; _j'ebauche_, gassah8ach, chassah8ach, hassah8ach.

=Ebloui=,

_je suis_, de8agatkonchkeri;

_tu_, desatkonchkeri;

_il_, dehatkonchkeri;

_cela éblouit_, de8akkahrieh.

=Eborgne, j'=, voy. _borgne_.

=Eboule=, _la terre_, onton8entgia nendachia.

=Ebranché=, karingaroskaron; _j'ebranche_, keringariakch,

cheringariakch, haringariakch.

=Ebranlé=, kaondakti; _j'ebranle_, gondatha, chondatha, hondatha.

=Ebreché=, diotiokta; _j'ebreche_, dekioktonch, dechioktonch,

dehioktonch.

=Ecaille=, karichta.

=Ecaillé=, kenstenti; _j'écaille_, krichtentha, chrichtenta,

harichtentha.

=Ecarlatte=, dgi8taguigôna.

=Ecart=, heren hag8ati; _mettre l'écart_, heren heguienha, hechienha,

hehayenha.

=Ecarté=, _egaré_, godiadaton; _je m'écarte du chemin_, onga ha hatton,

hesahahatton, ohohatton; _j'écarte quelqu'un_, keyadattonta,

chayadattonte.

=Echalotte=, v. _ognon_.

=Echancré=, kag8edâron.

=Echapé=, shôniaguenhi;

_je m'echappe_, sagueniaguenha, saseniaguenha;

_il_, sahoniaguenha;

_je fais échaper_, skeniaguentha, tcheniaguentha, tchagonia etc.

=Echaudé=, koskondahi;

_j'echaude quelqu'un_, keskont8ach, chechkont8ach, hachkont8ach;

_je m'échaude_, gadadeskont8ach, chadadeskont8ach;

_il_, hadadeskon etc.

=Echaufer=,

_J'echaufe quelq. chose_, gatarihata, chatarihata, hatarihata;

_je m'échaufe_, gadiatarihata, chadiatarihata, hadiatarihata;

_je suis échaufé_, deh8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas.

=Echelle=, hêratinchta.

=Echine=, ôronk8êna.

=Echo=, ehioh8ennahechti.

=Echoue= _en canot_, kehonh8arahi; _j'échoue_, konh8aranha,

chonh8aranha, ohonh8aranha.

=Eclair=, deyonnirh8anonk.

=Eclairci=, _poli_, tchiostatek;

_j'éclaircis_, deguechtatetha, dechechtatetha, dehachtatetha;

_j'éclaircis ce qui étoit troublé_, skenonhayent8atta;

_tu_, sehenonhayent8atta;

_il_, shanon etc;

_cela s'est éclairci_, dgiononhayendahi.

=Eclairer=, _j'eclaire_, deguerhatetha, decherhatetha, deharhatetha.

=Eclat=,_ eclatant_, teyostatiatek.

=Eclat= _de tonnerre_, gah8ennotatiésonk.

=Eclater=, _j'eclate de rire_, ag8ennachten haguiondiaha.

=Eclipse=, ong8aterakk8atton.

=Econduit=, _refusé_, ohonhaterayadakk8en; _je conduis_,

keyaderayadakk8as, cheyaterayadakk8as, chagoya etc.

=Eclos=, deyonninhonchiagui; _je fais éclore_, deguenninhonchiak,

dechennin etc, dehennin etc.

=Ecluse=, deyosera ronh8a, _vel_ hosseré; _je brise une ecluse_,

dekronh8ag8ach hossere.

=Ecorce=, gachonta; _la grosse, la premierre écorce_, oh8adgichta; _je

leve des écorces_, knehronch, chnehronch; _il_, hanehronch; _l'ecorce de

bouleau_, kanadgiekk8a.

=Ecorche=, kahienseron; _j'écorche, guienseronch, chienseronch,

hayenseronch.

=Ecorné=, hôtenagariagui; _j'écorne_, knagariach, chnagariach,

hanagariach. _Cornes tombées_, diotenna garenti.

=Ecoulé=, osté vel hotnegongotti;

_j'ecoule_, gastetha, chachtetha, hachtetha;

_je coule_, gatonde, chatonde, hatondé.

=Ecrasé=, degaritti; _j'ecrase_, dekritta, dehritta, deharitta.

=Ecrit=, kahiatonk; _j'écris_, kiatonnion, chiatonnion, hayatonnion.

=Ecueil=, heskôtta.

=Ecume=, oh8ensta; _j'ote l'écume_, k8enstog8ach, ch8enstog8ach,

had8ensto; _je jette l'écume par la bouche_, akk8enstota,

sah8enstota, hah8enstota.

=Edenté=, gotennodgiogaron; _j'edente_, kenotgiogaaonoh

chenotgiogaronch, hanotgiô.

=Effacé=, g8eteraguéh8en; _j'efface_, kraguéh8ach, chragueh8ach,

haraguéh8ach.

=Effarouché=, onhateronk8ani; _j'effarouche_, gateronk8anik,

chateronk8anik, hateronk8 etc.

=Effleuré=, degaguendiagui; _j'effleure_, dekkendiakonk.

=Effondré=, _j'effondre_, guionratakk8ach, chionratakk8ach, hoyonra etc.

=Effort=, _j'ai prit un_, haguiatanihé, sayatanihé, hoyatanihé; _j'ai

fait mes efforts_, deguechkenheya, dechechkenheya, dehach; _la glace a

fait son effort_, onen deyot8ichiah8é.

=Effrayé=, hoterons; _effrayant_, deyodenonhianitti; _j'effraye_,

keyatteronta, cheyatteronta, chagoyatteronta.

=Effronté=, hôterochkon.

=Effroyable=, kahetkengôna.

=Egaux=,

_nous sommes egaux d'age_, sadedionguiadoti;

_nous sommes égaux de hauteur_, sadedinenhies;

_nous sommes egaux en vitesse_, sadedianôré;

_nous sommes egaux en force_, sadedih8ichcheré;

_vous êtes egaux_, sadesna;

_ils sont egaux_, sadehennas.

=Egaré=, godiadatton; _je m'egare_, gadiadatton, chadiadatton,

hodiadatton; _j'egare quelq. chose_, hagattonik, sattonik, hotonik.

=Eglise=, ganonchia toguenti.

=Egorgé=, onhaniariagui; _j'egorge_, guenniariach, cheuniariach,

hanniariach.

=Egout=, tcha heganeguit kentakk8a.

=Egouter=, _cela s'egoute_, skanègnitkenta.

=Egratigner=, _j'egratigne_, dekek8etaronch, dechek8etaronch,

dechagok8etaronch.

=Egrenné=, kaoguenhion; _j'egrenne_, koguenhiach, choguenhiach,

hoguenhiach.

=Eguille=, deh8ateronh8arongotta.

=Eguillon=, gonhagatakk8a; _j'eguillonne_, keyagatta, cheyagatta,

chagoyagatta.

=Eguisé=, kâhiôtiôn; _j'eguise_, kiotionk, chiotionk, hahiotionk.

=Elan=, ou _orignal_, tchi8garagak.

=Elancé=, _je m'elance_, deguennatk8ak8a, dechennask8akk8a,

dehennask8ak8a.

=Elargi=, skagohanatti; _j'elargis_, dektag8enta, dechtag8enta,

dehatag8enta.

=Elever=,

_j'eleve en l'air_, kegnetchk8ach, cheguetchk8ach;

_il_, haguet etc;

_j'elève, je nourris_, kehiodiakch, cheyodiakch, chagahodiakch.

=Elire=, voy. _choisir_.

=Elle=, aônha; _elles_, ônonha.

=Eloigné=, hinon, hêgâyen;

_j'eloigne_, hinon heguienha, hinon hêchienha, heyayenha;

_je m'eloigne_, hinon 8aguetta, hinon 8achetta, hinon 8ahretta.

=Eloquent=, hôrasek tcha hôtaa.

=Embalé=, gastotcheronni; _j'embale_, guistotcheronniaha,

chistotcheronniaha, hastotcheronniaha.

=Embarque=, ondahah8i;

_j'embarque quelq. chose_, kedaak, chedaak, hêdaak;

_je m'embarque_, 8agadidaak, 8achadidaak, 8ahadidaak;

_j'embarque quelqu'un, je donne passage_, keyadidaak, cheyadidaak,

chagoyadidaak.

=Embaras= _dans une riviere_, gask8haro.

=Embarassé=,

_je suis_, haguenhittanik, sanhittanik;

_il_, honhittanik;

_j'embarasse quelqu'un_, kenhittanik, chenhittanik, chagonhittanik;

_je m'embarasse_, gadadenhittanik, chataten etc, hatatenhittanik.

=Embassade=, _je vas en_, 8agnadionhré, snadionhré, hanadionhre.

=Embeli=, h8ihiochti; _j'embelis_, k8ihiochta, ch8ihiochta,

hah8ihiochta.

=Embouchure= _d'une rivière_, hocharonda.

=Embourbé=, hodarari; _je m'embourbe_, guidararanha, saindararanha,

hodararanha.

=Embrasser=, _j'embrasse quelqu'un_, keyatchog8aronnionk, chegatchog8a;

_il_, chogoyatchog8a.

=Embrâsé=, hotgiéhendahi; _j'embrase,_ guetgienhohanatta,

chedgienhohanatta, hatgien etc.

=Embuscade=, deganenrâyen;

_jedecouvre l'embuscade_, kegakkennionch, deganenrahien;

_je tombe dans l'embuscade_, 8aguientenha tcha deganenrahien;

_je m'embusque_, degnenhrayenha, dechnenhrayenha, dehanenrayen etc.

=Embroché=, dehagoh8echti;

_j'embroche_, degahah8echta, dechahah8echte, dehahah8echta.

_J'embroche_, koharha;

_je me desembroche_, gatatiadohahag8ach;

_je m'embroche_, gatatiadôhas.

=Emerillon=, taritari.

=Emeû=, dehoyadissonk.

=Emié=, degaritti; _j'emie_, dekritta, dechritta, deharitta.

=Emmaillote, j',= kerahoncheronniaha, cherahon etc, chagorahon.

=Emmancher=, _j'emmanche une hache_, koharha, choharha, roharha.

=Emmener=, _j'emmene quelqu'un_, keyatenhah8a, cheyatenhah8a,

chagoyatenhah8a.

=Emondé=, karenh8skaron, _j'emonde_, krinh8skaronch, chrinh8s etc.,

harinh8skaronch.

=Emoussé=, deyiotiokta; _j'emousse_, dekiokta, dechiokta, deheyokta.

=Emouvoir=, koriaheronk, choriaheronk, ahoriaheronk.

=Empan=, dgioron karata.

=Emparer=, _je m'empare_, gadad8enniochta, chadad8enniochta,

hadad8enniochta.

=Empescher=, keyarichta, cheyarichta, chagoyarichta; _j'empesche qu'il

ne sorte_, heyarichtahiate hayaguens.

=Emplatre=, ondadiensaronk8a.

=Empli=, degahron; _j'emplis_, dekronch, dechronch, deharonch.

=Employé=, _c'est bien employé_, hadaya nerenha; _j'employe quelque

chose, je me sers de_, guechta, chechta, hachta.

=Empoigne, j',= guiena, chiena, hayèna.

=Empoisonné=, honhanachinranont8i;

_j'empoisonne_, kenachinranont8ach, chenachenranon etc,

chagonachinra;

_je m'empoisonne_, gadatnachinranont8ach, etc;

_je empoisonnois_, kenachinranontsachk8a;

_j'ai empoisonné_, kenachinranont8i;

_j'avois empoisonné_, kenachinranont8ihna;

_j'empoisonnerai_, enkenachinranont8ach;

_j'aurois empoisonné_, akenachinra, nont8ik.

=Emporte, j'=, sakkah8a, schah8a, shahah8a.

=Empoule=, _j'ai une empoule_, haguenniogui; si c'est la main, _j'ai

une empoule au pied_, hagachitogui.

=Empresser=, _je m'empresse_, degadat non h8ariatanik.

=Emprisonner=, _j'emprisonne_, kenhotonk, chenhotonk, chagonhôtonk.

=Emprunte, j'=, aguenihen, senihen, hônihen.

=Empuantis, j'=, guesennahetkenta, chesennahetkenta, hasen etc.

=En=, ne s'exprime point lorsqu'il sert marquer l'espace de temps.

_En_ joint au participe françois comme _en lisant_, se dit, _lorsque je

lisois. En_ mis la place d'un relatif s'exprime par na. Ex: _vous en

êtes le maitre_, is na ch8ennio.

=En=, _dedans_, hagnonh8a.

=En deça=, garhog8a.

=Enchaisné=, degah8ichtotahah8i; _j'enchaisne_, dekeh8ichtotahach,

decheh8ich etc, dechagoh8ich etc.

=Enclos=, de8attenraton.

=Enclos, j'=, degatenratonk, dechatenratong, dehatenratonk.

=Enclume=, heh8ichta hechta.

=Encore=, hôrach; (_pas encore_, ason.)

=Encourager=, voyez courage.

=Encre= écrire, heyatonkk8a-hoss8enda.

=Encre= _de navire_, voy. _ancre_.

=Endepté=,

_je suis_, onkkarotonni;

_tu es_, hesakarotonni;

_il est_, onhakarotonni.

=Endormi=, hotah8i; _je m'endors_, haguitakch, saintakch, hotakch, _vel_

hagreserintahach.

=Endouille=, degayenraritti.

=Endroit=, lieu; _endroit d'unne etoff_, tcha-gan8sk8erondakk8i, hag8a.

=Endurci=, hôhniradi; _j'endurcis_, hakniradi, saniradi, hôniradi;

_endurci la fatigue_, hiaté hatchente.

=Endure, j'=, hagakkasté, sakkasté, hokkasté.

=Enervé=, hadehotaderadietti;

_je m'enerve_, hadegadaderadietta;

_tu_, hadechatadera etc;

_il_, hadehata etc.

=Enfant= _male naissant_, hôtonia; _enfant femelle_, kotonia; _enfant de

deux jusques à 12 ans, male_, akchiaha; _femelle_, hekchaha.

=Enfante, j'=, gadektonk, chadektonk, hadektonk.

=Enfer=, ônêchon.

=Enfermé=, ondadenhoton; _j'enferme quelque chose_, kenhotonk,

chenhotonk, hanhotonk.

=Enfilé=, _j'enfile_, kniharonk, chniharonk, haniharonk.

=Enfin=, oneng8a.

=Enflamé=, dayodonkkonda; _j'enflame_, de8aktonkonda, desadontkonda,

dehodontkonda.

=Enflé=, hôdôh8a;

_j'enfle_, hagodiadoh8aa, sadiadoh8aa, hadiahdo8aa;

_je fais enfler_, gatering8atta, chatering8atta, hatering8atta.

=Enfoncer=,

_j'enfonce en marchant_, hagachitenhi, sachitenhi, hôchitenhi;

_j'enfonce dans la glace_, ongadoh8idgiak;

_j'enfonce dans la boüe_, 8daragonh8a, 8aguiatenha.

=Enfoui=, 8chatagonh8a 8ata; _j'enfouis_, onchatagonh8a gasetta,

chasetta, hasetta.

=Enfui=, g8teg8en; _je m'enfuis_, gateg8ach, chateg8ach, hateg8ach;

_l'eau s'enfuit par dessus en bouillant_, deh8atah8enrat.

=Enfumé=, deyoyeng8ayen; _j'enfume_, gatienrota, chatienrota,

hatienrota.

=Engagé=, onhanhahi;

_j'engage_, kenhanha, chenhanha, chagonhanha;

_j'engage, j'excite_, kenigonrondahach, chenigonron etc, chagonigon,

_vel_ kenigonrondag8ach.

=Engendre, j'=, kenerichiakch, chenerichiakch, chagoneri etc.

=Englouti=, h8entgiagonh8a, choyatenhi.

=Engoué=, ahonhecti; _je suis engoué_, honguechti.

=Engourdi=, _je suis_, hagatchicten, satchichten; _il_, hotchichten.

=Engraissé=, ossen; _moi j'engraisse_, gasinchta, chasinchta, hasinchta.

=Engrossée=, onhanerichiahi; _j'engrosse_, kenerichiakch, v.

_engendrer_.

=Enjambée=, _unne_, dgiehahata; _dix enjambée_, 8assen hièhahagué;

_j'enjambe_, degatahahechta, dechatahahechta, dehata etc.

=Enjoué=, kononkk8ayoden.

=Enyvré=, kononh8ahaton; _j'enyvre_, kenonh8ahattonta,

chenonh8ahattonta, chagononh8a etc; _je m'enyvre_, gadatnonhoua,

hattonta, chadat etc, hadatnon etc.

=Enleve=, goyatakk8en; _j'enleve quelqu'un_, keyatakk8a, cheyatakk8a,

chagoyatakk8a.

=Ennemi=, _mon_, haguiaderioch; lorsqu'il n'y a que de la haine on dit:

dediatadech8ahens; _nos ennemis_, hag8aderioch deyag8atadech8ahens; _nos

ennemis sont venus chez nous sans armes en temps de guerre_,

onkinadions.

=Ennuier=, _je m'ennuie_, kk8adahas, chk8adahas, hakk8adas.

=Enragé= _de peine_, tihonigonkenheyon; _je fais enrager_,

enigonkenheyata, chenigonkenheyata, chago etc; _j'enrage_,

hagueriendachon.

=Enrhumé=, _je suis_, gassakha, chassakha, hassakha.

=Enroué=, _je suis_, degad8enniakch, dechad8enniakch, dehad8enniakch.

=Ensanglanté=, kotk8ensokahah8i; _j'ensanglante_, ketk8ensokach,

chetk8ensokach, hatk8en.

=Enseigne, j'=, keyenstanik, cheyenstanik, chagoyenstanik.

=Enseigne=, _drapeau_, onteniendenchta.

=Ensemble=, _pêle mele_, dehiondiechti; (tedgziarins.)

=Ensemencé=, kanaguen; _j'ensemence_, knakha, chnakha, hanakha.

=Enseveli=, ah8enheyendori; _j'ensevelis_, keyenherendoronch,

cheyenheyen, chagoyen etc.

=Ensorcelé=, honhahennaah8i; _j'ensorcelle_, keyahennahach.

=Ensuite=, chihag8a.

=Entaillé=, karhô; _j'entaille_, keroch, cheroch, haroch.

=Entassé=, toguent kaguehron; _j'entasse_, kehronha, chkeronha,

hakeronha, _vel_ groteh, _vel_ grorkach.

=Entend, j'=, hagatonde, chatondé, hôtondé, _vel_ garonka, charonka,

haronka.

=Entesté=, _je suis_, hagad8ennori, chad8ennori, hod8ennori.

=Entier=, _homme entier_, hôri8as.

=Entonne, j'=, _dans un baril_, knegondahach, chnegondahach,

hanegondahach; _j'entonne une prierre_, gri8agadatch, chri8agadatch,

harih8agadatch.

=Entortillé=, deyot8atassé; _j'entortille_, kk8adasech, chk8adasech,

hak8adasech.

=Entour=, _l'entour_, aktatiéha.

=Entoure=, detonh8at8atassé; _j'entoure_, detk8atassech,

detchk8atassech, dethak8ata etc.

=Entraider=, _nous nous entraidons_, deyag8atatiônah8asek.

=Entraimons=,

_nous nous_, deyag8atadenon8a;

_vous vous entraimés_, des8atadenon8es;

_ils s'entraiment_, dehotitadenon8es.

Voyez au supplement la remarque sur ces mots.

=Entraine, j'=, _quelqu'un_, keyadisseré, cheyadisseré, chagoyadisseré;

_j'ai entrainé_, keyadissereti.

=Entre deux=, dehioguen.

=Entre nous=, ded8ayatoguen; _entre vous_, des8ayatoguen; _entre eux_,

dehatiniatoguen.

=Entre=, _parmi_, achenonk.

=Entre=, éhéyondakk8a; _j'entre_, heguionk, hechionk, hehahionk.

=Entrepoussons=, _nous nous_, dehag8adatrech.

=Entreprenant=, _je suis_, hiachtenn8ahauten te hagnoronsck.

=Entrevoir=, on tourne, _voir un peu, j'entrevois_, degakarongotta,

dechatkarongotta, dehatka etc.

=Entrouvert=, onhahaguianondé.

=Enveloppe=, kah8enonni; _j'enveloppe_, k8enononniaha, ch8enonniaha,

hah8enon, _vel_ kerhoroch, cherhoroch,

harhoroch; _j'enveloppe l'ennemi_, 8atkeh8a heg8a, 8atcheh8a heg8a,

8atchegoh8aheg8a.

=Envenimé=, h8tkenserata.

=Envers= _d'une étofe_, heren hag8ati.

=Envie=,

_j'ai envie de_, garaganhek, charaganhek, haraganhek;

_j'ai envie de manger_, gnonhach, chnonhach, hanonhach.

=Envie=, _je porte envie_, kenossaha, chenossaha, chagonossaha.

=Environ= _ce temps a_, toké ha.

=Environne, j'=, degatat8assech.

=Envisager= _une chose_, deguiatoretta, dechiato, dehayato.

=Envolé=, dedgioden; _il s'est envolé_, desoden; _je m'envole_,

donsakten, donsachten, donsahaten. (_v._ deshôden.)

=Envoyer=, _j'envoye quelqu'un_, kenhas, chenhas, chagonhas.

=Epais=, gatens; _cela epaissit_, 8agatensé.

=Epanouir=, _la fleur s'epanouit_, 8tgidgiahahagui

=Epargne, j'=, gadenonhianitta, chadenonhia etc, hadenonhia etc;

_j'epargne le vaincu_, dekeyatanonhianich, decheyata, dechagohiata.

=Epars=, _dispersé_, dehiorennion.

=Epaule=, onia honskaa.

=Epée=, gachêg8a.

=Eprevier=, garahgonha gôna.

=Epi=, _un_, ononk8eya.

=Epie, j'=, dassetigué dekekahra, dechekahra, dechagokahra.

=Epine=, ohikta, _vel_ oyonh8aa.

=Epie, j'=, kegahenhionk, chegahenhionk, chagogahen.

=Epinette, l'=, (ossohradet; _l'epinette rouge_, ganerattens.)

=Epingle=, onteronh8arotakk8a.

=Eplucher=, _je m'epluche_, gatratinta, chatratinta, hatratinta.

=Epointé=, hotionh8ariagui; _j'epointe_, kionh8ariakch, chionh8ariakch,

hayon etc.

=Eponge=, henegog8atta; _j'eponge_, knegog8ach, ohnegog8ach,

hanegog8ach.

=Epoux, epouse=, rhona, _vel_ kenakk8i, _mon epouse; j'epouse_,

haguenniakch, sanniakch, honniakch.

=Epouvantable=, sattag8at.

=Epouvante, j'=, keyaterong8anik, cheyaterong8a etc; chagoyate etc; _je

fais la nouvelle plus epouvantable quelle n'est_, grih8attag8atta.

=Eprouve, j'=, gatenientenha, chatenhientenha, hatenientenha.

=Epuise=, _je suis epuisé de biens_, hadeh8agueradietti; _je m'epuise_,

degatateradietta, dechatatera, dehata etc.

=Equiper=, _je m'equipe_, gasseronniaha, chasseronniaha, hasseronniaha.

=Equivoque=, dehagonigonrague, _vel_ dehorih8agué.

=Erable, l'=, hoh8atta.

=Errené=, deyagoteronk8eniagui.

=Escalade, j'=, degatah8enratch, dechata etc, chagonchora etc.

=Escalier=, heratinchta.

=Escarmouche, j'=, kechonrah8atonch, chechonra, chagochonra etc.

=Esclave=, _mon_, haguetchênen, satchenen, hotchênen; _je fais esclave_,

kecharonta, checharonta, chagocharonta.

=Escorte, j'=, kegaktatié, chegaktatié, chagogaktatié.

=Espagnol=, seq8anen rhonon.

=Espere, j'=, guerhé, cherhé, rerhé; _j'ai esperé_, 8agueri, sêri,

hôri.

=Espion=, chagogahenhionk.

=Esprit=, onigonra; _j'ai de l'esprit_, haknigonta, sanigonta,

honigonta; _j'ai beaucoup d'esprit_, haknigonroh8anen, _vel_

hagnigonrakchten; _mon esprit, mon ange_, haguiaronchera,

sayoronchera, hoyaronchera.

=Esquiver=, _s'eloigner de quelqu'un_, keyadattontanik; _tu_,

cheyadattontanik; _il_, chago.

=Essaye, j'=, gatenientenha, chatenientenha, hatenienten.

=Essouflé=, _je suis_, agadonricherokta; _je m'esoufle_,

gadonricheroktanik, chadonricherokta etc, hadonriche etc.

=Essuié=, 8teraguéh8ach, haragué8ach.

=Esceq=. naken.

=Esté, l'=, kenhek; _tout un esté_, kenhatatié.

=Estime, j'=, kerakk8a, cherakk8a, chagorakk8a, _vel_ kenoronk8a,

chenoronk8a, chagonoronk8a; _je suis estimé_, kerakk8i, cherakk8i,

harakk8i.

=Estre=, _je suis_, guideron, chideron, henderon.

=Estomac=, _mon_, haguidosseragué, saindosseragué, hodosseragué.

=Estropié=, hoyatahié sahi; _j'estropie_, keyatahiesatta,

cheyatahiesatta, chagoyatahiesatta.

=Et=, 8ng8a.

=Etablir=, _je m'etablis_, guennagueratch, chennagueratch,

hennagueratch.

=Etancher=, _j'etanche un canot_, kesechtahach, chesechtahach,

hasechtahach.

=Etanché=, hiaté hokach.

=Eteins=, hoss8en; _j'eteins_, gass8atta, chas8atta, hass8ata.

=Etend, j'=, guesseratonk, chesseratonk, hasseratonk.

=Etendu=, kasseraton.

=Eternue, j'=, d8aguetchonch, desatchonch, dehotchonch.

=Etincelle=, katchichtondies.

=Etique=, ostientogonha, _vel_ hagatih8en, (_je suis etique_.)

=Etoile=, hotchichsenokk8a; _le ciel est etoilé_, hotchichte

nok8aronnion.

=Etonnant=, _cela est_, horih8as; _j'etonne quelq_, dekeh8ennotka,

decheh8ennotka, dechagoh8ennotka; _je m'etonne de etc_,

8aguennigonrokta, sasennigonrokta, sahonigon etc.

=Etonné=, surpris, demonté,

_je suis_, deh8agasken;

_tu es_, desasken;

_il est_, dehosken.

=Etouffé=, onhachk8egui; _j'etouffe_, kech8ech, chechk8ech,

chagochk8ech.

=Etourdi=, _inconsideré_, hiaté honigonta; _j'etourdis du bruit_,

keyatahonchtéha, cheyahonchteha, chagoyahonchteha.

=Etourneau=, dgiogrichta.

=Etranger=, _un_, hoyan8a heyadotin; _il est venu des etrangers chez

nous_, onkionh8ent dziorenhi.

=Etroit=, nih8asseratié ha; _étofe étroite_, dehionihag8aha.

=Etudier=, n'est point d'usage, voyez _j'aprends_.

=Evader=, voyez _s'enfuir_.

=Evanouir=, _je m'evanouis_, haknigonratton, sanigonratton,

honigonratton.

=Eveille, j'=, keyetta, cheyetta, chagoyetta; _je m'eveille_, 8aguiek,

8achiek, 8ahahiek.

=Eventail=, ontah8akta.

=Eventer=, _je m'evante_, gatah8akch, chatah8akch, hatah8akch.

=Eventre, j'=, ketk8ichtorenha, chetk8ichtoronha, hatk8ich etc.

=Evesque=, harih8ah8agui.

=Eux=, hononrha.

=Euf=, onhoncha.

=Exagere, j'=, grih8anatta, chrih8anatta, harih8anatta, _vel_

grih8ahiechta.

=Examine, j'=, deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.

=Exciter=, _j'ex_, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagoni etc.

=Excrement=, hôta.

=Excuser=, _je m'excuse, je me lave d'unne accusation_, gadiadoharek,

chadiadoharek, (honhatonsekk8a, _de ce dont on l'accusoit_,)

hadiadoharek.

=Exemple=. _Il n'y a point d'exemple de cela_, hiadeskahierondaa, _vel_

hia h8enton te hagoguen, vel hia tôte hah8enhi.

=Expire, j'=, hagonricherattonk, sonnicherattonk, ahonricherattonk.

=Expliquer=, _j'explique, je dresse un discours_, keri8atoguenstanik,

cheri8atoguenstanik, chagori8atoguenstanik.

=Exposer=,

_un fait_, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagorih8ahiennik;

_j'expose quelqu'un à la mort_, kenheyongué, hekeyatondietta,

cheyaton etc, chagoyatondietta etc.

=Exprez=, _à dessein_, tchi agah8etti; _je l'ai fait expres_, tchi

8aguetti; _tu_, tchi setti; _il_, tiha8ehi.

=Exprimer=, _je m'exprime bien_, grih8ahienk, chri8ahienk, harih8ahienk.

=Extenué=, hadehoradietti; _je m'extenue_, gadaderadietta,

chadaderadietta, hadadera etc.

=Extraordinaire=, _cela est extraordinaire_, hoya nhéhiah8enttakk8i;

_homme extraordinaire_, hoyati hong8édoten.

=Extravagant=, dehonihienha.

=Extremite=, _je suis la_, honenhagadatchensé, chadatchensé,

hodatchensé.

=F.=

=Fable=, kagara; _je conte une fable_, kkaratonk, chkaratonk,

hakaratonk.

=Face=, _nous sommes face à face_, dehaguikoncha neguen.

=Fache=, _je suis_, hagnak8enhi, nanak8enhi, honak8enhi; _je me fache_,

hagnak8ens, sanak8ens, hónak8ens.

=Facecieux=, _je suis_, hagonk8esk8at, chonh8esk8at, ahonh8es.

=Facille=, hiaté honhit, _à dire_, ahayeron.

=Façon=, _la façon des sauvages_, ong8ehonh8e ni... heyennotin.

=Fade=, dehiokkaanich.

=Faim=, _j'ai faim_, akchis, sachis, hôchis, _vel_, gatonkariakch; _j'ai

faim de viande fraiche_, haguéch8atens, sach8atens, hoch8atens.

=Faineant=, _je suis_, hagnoronsek, sanoronsek, hônôronsek.

=Faire=, (voyez le supplément);

_je fais_, gonniaha, chonniaha, ronniaha,

_vel_ guecheronniaha;

_fais cela_, sonniaa;

_fais comme cela_, tonôa dzièra;

_cela est bien fait_, hayenk tingui gouchiahi;

_cela ne fait rien_, tocheg8a, _vel_ hah8eri hatié;

_je suis bien fait_, haguiataganonni, sayataganonni, hoyataganonni.

=Fantaisie=, _il ne fait qu' sa fantaisie_, hahonha honigonrati

hahierata.

=Faisan=, hononniagarehi.

=Fait=, _prendre sur le fait_, kekakkennionch, chegakkennionch,

chagôgakkennionch.

=Faut=, _il faut_, on met seulement ha devant le verbe suivant. Ex. _il

faut le tuer_, ha honhario etc; _il s'en faut bien_, hiss8adgikdiodokta;

_peu s'en est falu_, ônen guenhra.

=Fanal=, hehacherondaatha.

=Fantasque=, hod8ennori.

=Faon=, tchichtatienha tch8garagak.

=Farinne=, 8tetchera.

=Farouche=, hiate honigonrahiendas.

=Fatigué=, _je suis_, 8agadatchensé, _vel_ hagronhiaguens; _je me

fatigue_, gadatronhiaguenta, chadateron, hadateron.

=Fauche=, _je_, guechtonderiakch, chechtonderiakch, hachtonderiakch.

=Faucille=, hechtonderiâta.

=Faucon=, garhagonha gôna.

=Favoriser=, _le temps nous favorise_, ong8endiochta.

=Faux=, hechtonderiatha.

=Faute=, _faire_, greh8anerag8ach, chrih8anerhag8ach, harih8anerag8ach;

_sans faute_, hadegagonda; _c'est sa faute_, ahonrh8a horih8a.

=Feins=, kehoretakk8i, schoretakk8a, shachoretakk8a.

=Fellé=, têhiotorin.

=Femelle=, hehron.

=Femme=, hehron goniagui.

=Fendre=, _je fends_, degorinha, dechorinha, dehorinha; _fendu_,

dehiotoren.

=Fenestre=, hônoncha karinta.

=Fente=, tcha tchiotorin.

=Fer=, outeguentchera.

=Ferme=, ohniri; _je tiens ferme, je resiste_, gadiatanitta,

chadiatanitta, hadiatanitta.

=Fermé=, ganhotonk; _je ferme_, guenhotonk, chenhotonk, henhotonk.

=Feroce=, hiaté hoyendetchkon.

=Ferré=, dehoh8ichtanentagui.

=Fesses=, _mes_, gnitchagué, chnitchagué, hanitchagué.

=Fesse=, _je_, kechok8ahessonk, chechok8ahessonk, chagochok8ahessonk.

=Feste=, ah8endatoguenti; _c'est le jour de ma feste_, i haguendah8en.

=Festu=, hah8ennokkerata.

=Feu=, _le_, ontchichta;

_il y a du feu_, outêka;

_bate feu_, outchichta hechta;

_je bats du feu_, gatchichta hechta, chatchichta etc, hatchchichta

hechta;

_je fais du feu_, gatchichta hechta, chatchichta etc, hatchichta

hecta;

_je mets le feu quelque part_, kedgiaronk, chedgiaronk, hetgiaronk;

_je mets le feu à une maison_, gnonchendach, chnonchendach hanon

etc;

_j'eteins le_

_feu_, gass8ata, chass8ata, hass8ata;

_le feu est eteint_, hoss8en.

=Feue=, hôsahêta.

=Feuille=, honeratta; _les feuilles tombantes_, ganerattenha; _les

feuilles naissantes_, ganerattonta; _feuillu_, honeratonda; _les

feuilles sont leur grandeur_, hôtenerattichiah.

=Feurier=, le mois de, (tichha.)

=Ficelle=, gachira.

=Fiel=, dgigah8achera.

=Fiente=, hôda.

=Fier=, _je suis_, gnayé, chnayé, hanayé.

=Fier=, _je me fie à_, keyennigonra, nendagui, cheyen etc. chagoyen etc.

=Fievre=, _j'ai la_, haktonk8ahach, hodonk8ahach.

=Figé=, ôssera hen.

=Figuier=,----.

=Fil=, gachira; _j'ai perdu le fil du discours_, songaderih8attons,

donsaderi8attons, sahoderi8attons; _je reprend le fil du discours_,

sagadatrih8a hiendes, sachatatrih8ahie, sahatrih8ahiendes.

=File=, _je_, kchironniaha, schironniaha, hachironniaha.

=Filet=, ahara, _vel_ ontaharokk8a;

_filet tourtre_,----;

_filet la passée_, ontaharadakk8a;

_filet tourtre suspendu_, ontaharodakk8a;

_j'etend un filet_, gataharokk8a.

=Fille=, _une_, hehron ason te ganakkayenteri.

=Fin=, _delie_, nih8assa; _esprit fin_, honigonradet.

=Fin=, _voila la fin_, neto hodokta; _à la fin, enfin_, ônenhon.

=Finir=,

_cela est fini_, hadegagonda;

_je cesse, je finis_, guennirhenha, chennirhenha, hannirhenha;

_j'ai fini un ouvrage_, 8akehiahi, sachiahi, hôchiahi;

_je finis_, 8agokten, 8achokten, 8ahokten.

=Flamand=, skanettati rhonon.

=Flacon=, kenchèta deyotoguenrhon.

=Flaire=, _je_, hagues8ach, sach8ach, hos8ach.

=Flambeau=, hontchichtodakk8a; _je pesche au flambeau_, gatacheraratié,

chatacheraratié; _il_, hatacheraratié.

=Flambe=, _je_, haktonkota, saktonkota, haktonkôta.

=Flame=, hodonkôta.

=Fort=, _un_, outinra.

=Forest=, _les_, garhaté, _vel_ garhayen.

=Forgé=, kah8ichtonni; _je forge_, k8ichtonniaha, ch8ichtonniaha,

hah8ichton etc.

=Forgeron=, hah8ichtonniaha.

=Former=, _je forme un dessein_, grihonniaha, harihonniaha.

=Fosse=, 8ehata; _fossé_, degatariagui.

=Fouet=, ondatchok8a hechonchta; _je donne le fouet_, v. _je fesse_.

=Fougere=,----.

=Fouille=, _je_, ou _je fouis_, gnag8atch, chnag8atch, hanag8atch.

=Foule=, _la_, kendiok8anen.

=Fouler=, _je foule quelque chose_, kadgioroch, chadgioroch, hadgioroch.

=Foulure=, _j'ai unne_, hakhakk8ahadgi, sahakk8ahad, hohokk8ahadgi.

=Four=, _un_, ontrakkondakk8a.

=Fourbe=, _un_, hadehorih8ahienton.

=Fourbis=, _je_, deguechtatetha, dechechtateta, dehachtateta.

=Fourche=, _une_, dehionhaktoguen.

=Fourmi=, dginhonchtog8en.

=Fourneau=, hênénhiènd ta.

=Fournir=, _je fournis quelq. chose_, kehiah8e, chèhiah8e, chagohiah8é.

=Fourrer=, _je fourre quelq. chose dans un lieu_, hegayata, hécheyata,

hehayata.

=Foye=, _le_, hot8enchia.

=Foyer=, _le_, ontegatakk8a.

=Frais=, hohnânô; _eau fraiche_, hohneganô; _je prend le frais_,

gatinhanochta, chatinhanochta, hatin etc; _un vent frais_, âhôranô.

=Fraises=, _de_, ohondadekakk8a.

=Fraise= _de veau_, hôyonra.

=Framboises=, honadgiokk8a ohonda.

=François=, tiotiaguiga.

=Fraper=,

_je frape quelqu'un_, keyenta, cheyenta, chagoyenta;

_je frape quelq. chose_, guienta, chienta, hayenta;

_je frapois_, keyentakk8a;

_j'ai frapé_, keyenti;

_j'avois frapé_, keyentihna;

_je fraperai_, enkeyenta;

_subjonctif, je fraperois_, hakeyenta;

_j'aurois frappé_, 8akeyentihna;

_j'aurai frappé_, hakeyentik;

_je me frape_, gatadienta, chatadienta,hatadienta.[6]

[Footnote 6: J'ai expliqué au commencement qu' tous les verbes auxquels

on peut mettre je me, comme _je frape_, on peut dire _je me frappe_, il

faut ajouter au devant du mot Iroquois gaded. Ex: keyenta, _je frappe_,

gadadienta, _je me frape_.]

=Fremis=, _je_, 8aguiadondakta. 8achiadondakta, 8ahayadondakta.

=Frene=, voyez _arbre_, (ona8a; _fresne franc_, ganeron; _fresne gras_,

kahon8a.)

=Frere=, _mon_, guiatateguen, chiatateguen, hiatateguen, _vel_

dehiaguiadenondera, dedgiadenondera, dehiadenondera; _mon frere cadet_,

heguenha; _mon frere aisné_, haktehiha.

=Fressure=, hot8encha.

=Friand=, g8niatorich.

=Fricasse=, _je_, garitach, charitach, haritach.

=Frimas= _de glace dans l'eau_, 8chenra.

=Frimas=, dehiogronda.

=Fripon=, henenchk8ach.

=Friponne=, _je_, gnenchk8ach, chnenchk8ach, hanenchk8ach.

=Frisé=, de8aknonkeri, desanonkeri, dehononkeri;

_je me frise_, degadadenonkerich, dechadadenonkerich,

dehadadenonkerich;

_je frise quelqu'un_, dekenonkerich, dechenonkerich,

dechagononkerich.

=Frisson=, _j'ai le_, voyer _je fremis_.

=Froid=, _il fait_, hôtôré; _j'ai froid_, hagatorach, satorach,

hatorach.

=Fromage=, h8ichto chera.

=Froment=, honadgia.

=Front=, kendgiagué, chkendgiagué, haguendziagué.

=Frotte=,

_je_, graniek, chraniek, haraniek;

_je me frotte d'huile_, gadiadokach, chadiadokach, hadiadokach.

=Fruit=, ôhia; _il y a bien du fruit_, 8tahionni.

=Fuis=, _je_, gateg8ach, chateg8ach; _je fais fuir_, keyateg8ata,

cheyateg8ata, chagoyateg8ata.

=Fumé=, _boucanné_, kayeng8aritti; _je fais fumer_, guieng8aritta,

chieng8aritta, hayeng8aritta; _je fume avec une pipe_, hakrota, sârota,

harota, _vel_ gatchog8ach, chatchog8ach, hatchog8ach; _fume_, srotin.

_Fumée_, hoyeng8ara.

=Furieux=, _je suis_, haktag8at, sattag8at, hottag8at.

=Fusil=, gachionra; _mon fusil_, hakchonra.

=Fusille=, _je_, kehonrah8ach, sehonra8atch, hachonrah8atch.

=Fuyard=, _je suis_, tid8agadattonti, tidisadattonti, tithodattoti.

=G.=

=Gagé=, onhanhahi;

_je gage quelqu'un_, kenhas, chenhas, chagonhas;

_je parie, je gage_, deguienha, dechienha, dehayenha;

_gageons_, dedien;

_nous gageons_, dehag8ahienha, deyaguienha;

_vous gagés_, des8ahienha, dedzihienha;

_ils gagent_, dehotihienha, dehienha;

_je gageois_, deguienhakk8a;

_j'ai gagé_, de8aguien, _vel_ 8aguienhi;

_j'avois gagé_, 8aguien hihna;

_je gagerai_, d'enguien;

_je gagerois_, d'aguienha;

_j'aurois gagé_, daonguienhihna;

_j'aurai gagé_, a onguienhik.

=Gagne=, degadentcha, dechadentcha, dehadentcha; _on m'a gagné_,

dehionguetchahi, dehiesatchahi, dehonhatchahi.

=Galand=, _homme_, hehnonchera nonh8et.

=Galette=, _pain_, horakk8aten, _vel_ dyorakk8ag8enten.

=Galle=, _j'ai la_, hagnosserach, sanosserach, honosserach, _vel_

haguistarennion. _Cella est par tache_.

=Galoppe=, ktakhé, chktakhe, hatakhé.

=Gand=, henniotchera.

=Gangrenne=, _j'ai la_, tigahontzi tcha onkkrin _i.e. ma playe est

noire_.

=Garde=, _je_, gnonna, chnonna, hanonna.

=Garde=, _je monte la_, gnatanonna, chnatanonna, hanatanonna.

=Garde=, _je prend_, gachterista, chachterista, hachterista; _je n'y ai

pas pris garde_, hiate h8aguerhi; _prend garde de etc._, ak8l.

=Gare=, herin setta.

=Gaté=, _puant_, houtken; _gaté, sali_, ôhetkenti; _je gate quelque

chose_, ketkenta, chetkenta, ahetkenta.

=Gauche=, _ ma_, skeyennogati; _ta_, cheyennogati; _ sa_, hoyennogati.

=Géant=, ni hanenhies gôna.

=Geay=, _oiseau_, tidi.

=Gelé=, hononniano, _vel_ hononnyagen;

_la terre est gelée_;

_il gele_, gachinhrahyenha;

_la riviere est gelée_, _glacée_, ôh8ichô;

_je suis gelé_, haguiata nonniayen, sayata, hoyata.

=Gemeaux=, dehiôkhen; _nous sommes gemeaux_, deguikhen; _vous_,

dedziken; _ils_, dehikhen.

=Gencives=, _mes_, gnotgiôtakk8i, chnotgiotakk8i, hanotgiotakk8i.

=Gendre=, hagnenhons, chenenhons.

=Gêné=,

_je suis_, deh8agadiatahahagui, desadiato, dehodiatoha, etc;

_je gene quelqu'un_, dekeyatohahach, decheyatohahach,

dechagoyatohahach.

=General=, _en_, hag8eguitchih8en, _vel_ g8atigag8egui.

=Genie=, _un_, ce qui croyent qui les conduit, hoyaronchera. Voyez

_esprit_.

=Genievre=, _le_, onendionni.

=Genisse=, tchichtatienha, tionhochk8aront.

=Genou=, _le_, kontchigué, chontchigué, hontchigué; _je me mets genou_,

degatontkôta, desatontkota, dehatontkôta.

=Gercé=, _je suis_, hagôguen, chognen, hahôgnen.

=Germe=, honenha; _cela germe_, hônenhôta.

=Gesticule=, _je_, degatieronnionk, dechatieronnionk, dehatieronnionk.

=Gibier= _d'eau_, sourac chon; _gibier de terre_, gondidié chon, _vel_

garhagonha gondidies.

=Git=, _cy git_, to gayen.

=Gite=, _mon_, agnakta, sanakta, honakta, _vel_ agnoncha, sanoncha,

hononcha.

=Glacé=, kah8ichioch.

=Glace=, _de la_, oh8ichia; _la glace est sans nege_, hogakkonh8en; _la

fonte des glaces_, tcha ga8ichog8a.

=Glaçon=, hoh8ichiotonnion.

=Glacierre=, _une_ heh8ichiaguébrondakk8a.

=Gland=, garitti.

=Glaise=, _lieu ou le chevreuil et le serf aiment à se trouver_,

hohienguenchen.

=Glande=, hôsahêta; _j'ai unne glande_, haksahetata, sasahetata,

hosahetata.

=Glissant=, dehionh8itchk8at;

_je glisse_, deh8ag8itchk8ach, desah8itchk8ach, dehôhsitchksach;

_je glissois_, deh8ag8itchk8akk8a;

_j'ai glissé_, deh8ag8itchk8en;

_j'avois glissé_, deh8ag8itchk8senna;

_je glisserai_, endeh8ag8itchk8ata;

_je glisserois_, hadeh8sag8itchk8ach;

_j'aurais glissé_, hadehong8itchk8enna;

_j'aurai glissé_, dehong8itchk8enk;

_je glisse exprès_, hegatonh8isech, hechatonh8isech, hehatonh8isech.

=Glorieux=, gnayé, chnayé, hanayè.

=Glouton=, hôniatorieh.

=Glu=, osechta.

=Glue=, _je_, kesechtahack, voyez _gomme_.

=Gobelet=, heneguirhata tiot8enonni.

=Goguenard=, _je suis_, hag8ennores, sah8ennores, hoh8ennores.

=Gôme=, osechta; _je gomme_, kehechtahach, chêchechtahach, hasechtahach.

=Gorge=, _ma_, gueniarigué, cheniarigué, honiarigué; _j'ai quelque chose

dans la gorge_, onguechti; _unne gorgée_,----.

=Gourmand=, honiatorieh.

=Gouter=, _je goute quelque chose_, gatenieutenha, _vel_ guektonk.

=Goute=, _je ne vois goute_, hiate kkenha, hiate chkenha, hiate

haguenha.

=Goutte=, _unne_, skassarata.

=Gouverner=, _je gouverne un canot_, deguennidenh8ata, dechennidenh8ata,

dehennidenh8ata.

=Grace=, _je fais_, ketinrhé, chetinrhé, chagotinrhé.

=Grace=, _j'ai bonne_, haguiatahiensti, sayatahiensti, hoyatahiensti.

=Grain= _de bled_, dziennenhata.

=Graine=, honenchta.

=Graisse=, _de la_, hoh8ichia.

=Graisse=,

_je me_, gadokach, chadokach, hadokach;

_je graisse quelque chose_, knôkach, chnôkach, hanokach;

_je graisse quelqu'un_, kenokach, chenokach, chagonokach;

_graissé_, kanokah8i.

=Grand=

_homme_, hanenhies;

_je suis grand_, gnenhies, chenenhies, hanenhies,

_grand_ (_long_,) hons;

_grand_ (_et gros_,) goh8anen;

_je suis aussi grand que toi_, sadedinenhies;

_je suis aussi grand que lui_, sadehaguinenhies;

_il est aussi grand que toi_, sadedginenhies;

_il est aussi grand que lui_, sadehinenhies;

_nous sommes de même grandeur tous trois_, saded8anenhiedgis.

=Grandeur=, _ma_, tcha niga; _ta_, tcha nicha; _sa_, tcha nihra.

=Grape=, skentok8ata.

=Grapin=, dehiont8ichnendakta.

=Gras=, ossen; _je suis gras_, hagassen, sassen hossen.

=Gras=, _le gras de la gambe_, osnonna.

=Gratter=,

_je me gratte_, gatketach, chatketach, hatkedach;

_je gratte quelq_, kekedach, chekedach, chagokedach;

_je gratte une peau_, kogonch, chogonch, rogonch;

_peau gratter_, hiogonh8ero.

=Gratis=, _je donne_, g8ati skehion.

=Gravé=, kayanati; _je grave_, guianata, chianata, hayanata.

=Gré=, _de mon bon gré_, hagrih8ihosek, horih8ihosek, sarih8ihosek.

=Grêle=, hônêcha; _il grele_, houvcharonkondies.

=Grenne=, honinchta.

=Grenouille=, sk8arak.

=Grez=, _du_, _pierre_, êhiotiônk8a.

=Gril=, ondeskondakk8a.

=Griller=, kentchidach, chentchidach, hahentchidach; _cela est grillé_,

kahentchitah8i.

=Gris=, hohessa hen; _j'ai les cheveux gris_, kouhratin, chonhratin,

ahonhratin.

=Grimace=, _je fais la_, degatkoncharonnionch.

=Grincer=, _je grince les dents_, degutnodgiatahionch, dechadnod etc,

dehadnod etc.

=Grive=, tchichkagak.

=Gronder=, _je gronde quelqu'un_, kedach8ahens, chedach8ahens,

chagodach8ahens.

=Gros=, goh8anen.

=Groiselle=, honadgiokk8a.

=Grosse=, _je suis_, gnèri, chneri, hanéri.

=Grossier=, hodé; _je suis_, haguidi; _tu es_, saindé.

=Grossis=,

_je_, (_je deviens gros_,)8akkoh8anenkhé, chkohs8nenkhé,

hakkôh8anenkhé;

_je grossis quelque chose_, kekohanata, chkohanata, hakohanata.

=Grue=, tarera.

=Gué=, _à_, dehiontchot8ach.

=Guenon=, guennonha, _vel_ ong8é... gakonchondakk8a.

=Guespe=, hônakkonda.

=Guerre=, _la_, honodaguettat; _je vas en guerre_, gareg8ach, sareg8ach,

hareg8ach.

=Guéri=, _je suis gueri_, s8agadon, dzisadon, shôdon, vel onhatedgienhi;

_je gueris quelqu'un_, kedgieus, chedgiens, chagodgiens.

=Guette=, _je_, deh8agnenrayen, desanenrayen, dehonenrayen.

=Gueule=, v. _bouche_.

=Gueux=, _je suis_, degatonhonkariakch, desatonhonkariakch, dehatonhon

etc.

=Guese=, _je_, knegahné, chnegahné, hanegahné.

=Guide=, dehaha hakk8a.

=Guide=, _je_, degahahakk8en hatie, dechahahakk8en etc, dehahahakk8en.

=Guimauve=, herbe,----.

=H.=

=Habile=, _je suis_, gmeyennio, cheyenniô, hayennio.

=Hall=, _exclamation_, h gué.

=Habiller=,

_j'habille quelqu'un_, kehiatah8ita, cheyatah8itta, chagoyata;

_je m'habille_, gadiatah8ita, chadiatah8ita, hadiatahsi.

=Habit=, _mon_, gatiatah8itchera degananeta, satiatah8itchera,

hôtiata8itchera.

=Habitant=, hayent8ach.

=Habite, j'=, guennagueratch, chennagueratch, hennagueratch.

=Habitude=, _c'est mon=, toniguiennoden, toni chiennoden, toni

hayennoden.

=Habituer=, _je m'habitue à quelque chose_, haguiendetchkon,

sayendetchkon, hoyendetchkon.

=Hable=, _je_, guennoyenta, chennoyenta, hennoyenta.

=Hache=, ask8echia; _ma hache_, hagask8echia, sask8sechia, hosk8echia.

=Hache=, _je_, dekritta, dechritta, deharitta.

=Hair=,

_je hais quelque chose_, guech8ahens, chech8ahens, hach8ahens;

_je hais quelqu'un_, kech8ahens, chech8ahens, chagoch8ahens.

=Halé=, _je suis_, hakrak8aritti, sarakk8aritti, hôrakk8aritti.

=Haleine=, _mon_, gatonrits, chatonries, hatonries, _vel_ hagonrichera,

chonrichera, ahonrichera; _je prends halene_, degadonricheratironta,

dechadonri, dehadonri; _ il ne fait pas une halene de vent_, hiata

tkaarôtha; _je suis hors d'halene_, gatonriakta, chatonriokta,

hatonriokta.

=Hameçon=, gachah8inontchera.

=Hanche=, _la_, tcha gatnit chokta.

=Hanneton=, hônôh8a.

=Hanter=, _je hante quelqu'un_, keyerondarha, heyerondarha,

chagoyerondarha.

=Harang=, chonh8a.

=Haranguer=, n'heh8ennotatié, sonk-hah8ennotatié; _je harangue en

conseil_, haguetaa kahachera gonh8a; _je harangue dans le village_,

koh8ennototié, ch8ennotatié, hah8ennotatié.

=Hardes=, _mes_, gasseronniatha, chasseronniatha, hasseronniatha.

=Harcele=, _je_, deguechkenheyata, dechechken, dechago.

=Hardi=, _je suis_, hiachtente (_i.e. de rien_) haguidateronha (_je n'ai

peur_.)

=Hargneux=, agad8ennori, sah8ennori, hah8ennori.

=Harpon=, dehiotgionda hechta; =je pesche au harpon_, gatecheg8aharonk,

chatecheg8a, hatecheg8a.

=Hazard=, _par_, g8ata hadienra.

=Hater=, _se_, deh8aknon8ariahen, desanon, dehonon, voyez _depescher_.

=Haure=, ontonh8iniondakk8a.

=Haussé=, degensechti, _vel_ hentkenkatati; _je hausse_, hentken (_i.e.

en haut_) kraha (_je leve_), chraha, hahraha; _je me hausse_, hentken

gadatraha, chadatr etc, hadatraha.

=Haut=, hentken.

=Hauteur=, _ma_, tcha ni knenhies, chnenhies, hanenhies.

=Hauteur=, _montagne_, onondahra.

=Haut= _mal_, _je tombe du_, akehontahas, sachontahas, hôchontahas.

=Haye= _d'épine_, dehioh8iktaronh8a.

=Hé=, _intergection_, ahi.

=Hebeté=, _je suis_, haguidé, saindé, hôdé; _je rend hébeté_, kedechta,

chedechta, chagodechta.

=Hellebore=,----.

=Hemoragie=, dehiênionkas.

=Hennir=, _je hennis_, degarsint8ach, decharsint8ach, deharsin.

=Herbe=, hah8ennokkera.

=Herce=, _unne_, deganodgionda gassereta.

=Herissé=, dehononkeri.

=Herisson=, honhêta.

=Hermaphrodite=, hehron enerôta.

=Heron=, honiniassag8aton.

=Hesiter=, _je hesite à faire quelque chose_, a sonte hagad8ennondag8en,

chad8en etc, had8en etc, gadouennokta, chad8ennokta, had8en; _je hesite

en parlant_, tchagataa, tcha sataa, hotaa.

=Hestre=, hoskenra.

=Heure=, ils ne comptent point les heures.

=Heure=, _tout à l'heure_, onkken, _vel_ onh8a, _vel_ kendgik; _si la

chose est passé_, achiadgik. _A la bonne heure_, _tant mieux_,

dehianerinha.

=Heureux=, _je suis_, haguitenri, saintenri, gotenri.

=Hibou=, kekôa.

=Hier=, hacheté; _avant hiers_, chichetek.

=Hirondelle=, dgironhiori.

=Histoire=, garih8a; _je conte une histoire_, gatoriaha, chatoriaha,

hatoriaha.

=Hyvers=, kocheragué;

_au milieu de l'hyvers_, kocherahen;

_le commencement de l'hyvers_, hocherakta;

_le fin de l'hyvers_, hocheraguenhiata.

=Hyverne, j'=, gadocheriak, chadocheriak, hadocheriak.

=Hola=, _assez_, onen, _vel_ ak8i, _ne fait pas_.

=Homme=, ong8e; _je suis homme_, hagong8é, chong8é, rong8é; _il est

homme à mentir_, on tourne, _il est homme qui menteroit_, ahennoyenta

tchanihayadoten.

=Honorer=, _j'honore quelqu'un_, kerakk8a, cherakk8a, chagorakk8a.

=Honte=, _j'ai_, gatehens, chatehens, hatehens.

=Hontoye=, _je_, keyatehata, cheyatehata, chagoyatehata.

=Hoquet=, _j'ai le_.

=Horloge=, _unne_, garakk8ichiak.

=Horreur=, _cela fait_, hôttag8at.

=Horrible=, deyodenonhianitti, _vel_ sanigonkenheyat.

=Hors=, _dehors_, aste; _je mets quelqu'un dehors_, keyaditkench,

cheyaditkench, chagoysiditkench.

=Hoste=, _mon_, 8aguion (_j'arive_) tcha (_dans_) hononchiayen (_sa

cabane_) _ton_, 8acheon (_tu_) etc; _son_, 8ahayon (_il arive_) etc.

=Huée=, _je fais la huée_, dekeyadondarikta, decheya, dechago.

=Huit=, tegueron.

=Huile=, ôhna.

=Huile, j'=, gnokach, chnokach, hanôkach; _huilée_, ganonkah8i.

=Humecté=, kananah8enta, hananah8enta.

=Humeur=, _je suis de mauvaise humeur_, degatariendokch, dechaterien

etc, dehaterien; _je suis de bonne_ _humeur_. hagnigonronh8esk8ak;

_c'est mon humeur_, toni knigonrotin.

=Humide=, hout chatenhi.

=Hupé=, hostôserôta, hogokgiâhra.

=Hurle=, _je_, _comme un loup_, garkentat, charkentat, harkentat.

=Hydropique=, haguiadoh8a, sadiadoh8a, hodia etc.

=Hypocrite=, krih8i h8sti hen.

=I=.

=Jabot=, honiata.

=Jadis=, hôrih8a gâyon.

=Jaloux=, _je suis_, hagakkahrin, sakkahrin, okkahrin.

=Jamais=, hia h8enton.

=Jambe=, hononda; _le gras de jambe_, osnonna; _le devant de jambe_.

=Janvier=, le mois de, v. au supplement Mois, (dziotaragona.)

=Japper=, _je jappe comme un chien_, kahhiaha, channiaha, hanniaha.

=Jardin=, kahient8i.

=Jargon=, _mon_, nig8ennodin, nich8ennoden, ni hah8ennoden.

=Jarret=, guiattigué, chiattigué, hoyattigué.

=Jaune=, hotgikk8arogon; _je rends jaune_, hotgikk8a ni8t gassoch.

=Javelot=, ils ne le connoissent point.

=Jaunisse=, _j'ai la_, deh8aguechkennadiagui, desachkenna, dehochkenna.

=Ici=, tonin; _par ici_, tonen hag8a.

=Idée=, _c'est mon idée_, neto ni 8aknigonrotin; _je change d'idée_,

deskagadat nigonratenionch.

=Je= ou _moi_, hi.

=Jai=, (_avoir_), 8aguien, sayen, hoyen.

=Jesuitte=, hatit gienstadgi.

=Jesus=, Hiêssôs.

=Jet= _de pierre_, tcha ni gasseres hagonenhiondi.

=Jetter=, _je jette quelque chose_, gadion, sadion, hodion; _je jette

des pierres à quelqu'un_, kenenhiohiag8ach, chenenhio etc,

chagonenhiohiag8ach; _je jette quelqu'un par terre_, keyah8endahechta,

cheyahsendahechta, chagoyah8enda etc.

=Jeu=, kahienda.

=Jeuner=, _je jeune expres_, haguendondietti, sayendondietti,

hayendondietti; _je jeune de force_, gatonkariakch, chatonkariakch,

hatonkariakch.

=Jeune= _homme_, hakchatasse; _jeune fille_, ekchatasse.

=Ignore, j'=, hakkoudonk, sakkondonk, hokkondonk.

=Ignorant=, _je suis=, hiachtente guehienk, chehienk, hahienk.

=Il=, pronom ne s'exprime ordinairement point. _Ou est il?_ kanen

thenderon; _il est la_, tô thenderon.

=Ile= ou ISLE, ka8enno; _dans l'isle_, ka8ennagué; _au bout de l'isle_,

tcha hot8ennokta.

=Image=, kayatonchera hêyataa.

=Imagine, j'=, guennonk tonnionk, chenonk tonnionk, hononkton.

=Imbecille=, hiate honigonrata.

=Imite, j'=, kenagueranik, chenagueranik, chagonagueranik.

=Immobile=, hiate hotoria heronk.

=Immodeste=, hiate hotehens.

=Imparfait=, _qui n'est pas fini_, ason te 8adeyennichiahi; _plein de

défauts_, ti 8ahetken hayata hien tatié.

=Impatient=, honak8enchkon, _vel_ dehateriendokch.

=Impatienter=, _je m'impatiente_, degateriendokch, dechate etc,

dehaterien

=Impitoyable=, hiate hodanitenron.

=Importe=, _cela_, garih8anoron; _q'importe_, tocheg8a, _vel_ hah8eri

hatié.

=Importun=, _je suis_, akonhachon, sahonhachon, hahonhachon.

=Importune, j'=, keyehonchterha, cheyahonchtaha, chagohonchterha.

=Impression=, _cela fait impression_, gonigonragonh8aèh8asens.

=Imprudent=, hiate dehayatoretta.

=Impudent=, hiate haterakk8a.

=Impudique=, hontehinadonehkon.

=Incapable= _de etc_, godgihoha.

=Incertain=, _je suis_, hìate haktoguensek, satoguensek, hotoguensek.

=Incessamment=, onen g8ato.

=Incision=, _je fais une_, degorinha, dechorinha, dehorinha.

=Incise, j'=, keyatarichta, cheyatarichta, chagoyata etc.

=Incommode=, hah8entonniat.

=Incommoder=, _j'incommode quelqu'un_, keyodatch, cheyodatch,

chagoyodatch.

=Inconnu=, hiate honigonrayendas.

=Incorrigible=, hiate had8ennahakk8a.

=Incredule=, hiate hatondatch, _vel_ hiate horih8ioteronnia.

=Inculte=, ason te kahient8i.

=Indevot=, hiate horih8ihi8sti.

=Indifferent=, hiate hachniach.

=Indigne=, 8ahetken.

=Indigestion=, _j'ai une_, guennaktiach, chennaktiach, hennaktiach.

=Indiscret=, hakrih8agayen, sarih8agayen, hôri8agayen.

=Indocile=, horih8ahetken.

=Indolent=, hônoronsek.

=Industrieux=, ag8egui nhé hayenk.

=Inegal=, dehiote hen.

=Inépuisable=, hiate hah8et ha ondokten.

=Inevitable=, totchi hiah8enhi.

=Inexorable=, hiate hatanitenrhé.

=Infanterie=, hatiskenraguettat hektaguéchon hennes.

=Infatigable=, hiate ta dehachkenheyons.

=Infecté=, 8tkenkagras, _vel_ gasennahetken; _j'infecte_, kehiass8atta,

cheyass8atta, chagoyas8atta.

=Infiniment=, hag8ech.

=Infirme=, _je suis_, haguetgiôha, satgioha, hotgioha.

=Informer=, _je m'informe_, herih8a nondonk, cherih8a nondonk, chagori;

_j'informe quelqu'un_, v. _j'avertis_.

=Infuser=, _je fais_, gnanah8enta, chnanah8enta, hananah8enta.

=Ingenieux=, ag8eguinhehayenk.

=Ingrat=, hiaté hennonk tonnionk tchani onh8entenrhekk8a.

=Inhume, j'=, kenontahach, chenontahach, chagonontahach.

=Injures=, _je dis des injures_, kenanicherong8ach, chenanicheron etc,

chagonaniche etc.

=Inhuman=, v. _cruel_.

=Innocent=, _il est_, hiaté herih8a nerag8en--onh8arih8ahechtina (_de ce

dont on la accusé_.)

=Inquiet=, _je suis_, hiate aknigonriôsek.

=Insensé=, voyez _fol_.

=Insolent=, _je suis_, hakrih8agate, sarih8agate, horih8agate.

=Instant=, tchan8a honissèha; _à l'instant_, toké g8ato.

=Instruire=, _j'instruis quelqu'un_,

kerihoriennik, cherihoriennik, chagorihoriennik.

=Insulter=, _j'insulte quelqu'un_, hadekeyeronnionk, hadechey,

hadechagoyeron etc.

=Interessé=, _je suis_, hasgasteniaron, _vel_ deh8aknonhianiek.

=Interprette=, chagoh8ennagaadatch.

=Interprette, j'=, krih8agadatch, chrih8agadatch, hari8agadatch.

=Interieurement=, haknigonragonh8a.

=l'Interrogation= s'exprime en mettant ken la fin du mot suivant.

Ex: _Es ce toi_? isken? _cela est il bien_! netôken, _vel_ 8hianeréken.

=Interroge, j'=, keyarondonk, cheyarondonk, chagoyarondonk, _vel_

kerih8atakk8ach, cherih8a, chagorih8a.

=Interromp, j'=, kerihoriennik, cherihoriennik, chagoriho etc.

=Intime=, _mon intime ami_, onguiatsi, dziatchi, hônatchi.

=Intimidé=, onhatchanitti; _j'intimide_, keyatetchanitta, cheyatet,

chagoyatet.

=Intrepide=, hah8eriaté.

=Introduis= _quelqu'un_, kederonné, chederonné, chagoderonné.

=Invectiver=, voyez _injurier_.

=Inventer=, _j'invente une histoire_, gri8acheronniaha, chrih8a etc,

harih8a etc.

=Investis, j'=, 8atk8ahêg8a, dech8aheg8a, dehohahêg8a.

=Invincible=, _je suis_, hiate hah8et onknênanianik.

=Invisible=, hiate hoguent.

=Inviser=, _j'invise d'un repas_, kenonkhé, chenonkhé, chagononkhé.

=Inutille=, dont on ne se sert pas, hiate hechta; _cela est inutile,

c'est en vain_, hiatarh8aton.

=Joyeau=, _joyeau_, kanenhia noron.

=Joindre=, _je joins une chose à unne autre_, degraneguenha,

dechraneguen, dehara etc; _cela est joint_, degaraneguen.

=Jointure=, _une_, deyossondera.

=Joli=, hiô, _vel_ kattag8ahi.

=Jonc=, hônôda.

=Joüe=, _la_, kioguensagué.

=Joüe=, _je_, deguienha, dechienha,dehayenha.

=Jongle=, _je_, gatadotha, chatadotha, hatadotha, _vel_ keyatkatt8ach.

=Jouet=, _il sert de_, onhatentoriata.

=Jour=,

_le_, 8endé;

_il fait jour_, ourhenhi;

_le point du jour_, 8rhenguetdzik;

_long jour_, 8endes;

_jour court_, nih8endag8aha;

_un jour_, s8endata;

_tous les jours_, chetechon;

_mes jours finissent_, ongadondoktas;

_je donne le bon jour_, kenonronk8anionk;

_tu_, chenonronk;

_il_, chagononronk8a.

=Journée=, _le chemin d'une_, hehioyondakk8i.

=Joyeux=, _je suis_, haknigonrana8en, sanigonrana8en, honigonrana8en.

=Irresolu=, _je suis_, de8nigonragué, desanigon etc, dehonigon.

=Irrité=, honak8enhi; _j'irrite_, kenak8atanik, chenak8atanik,

chagonak8atanik.

=Isle=, kah8ennio; _à l'isle_, kah8ennagué.

=Juger=, _je juge quelqu'un_, keyad8endetha, cheyad8en etc, chagoyan8en.

=Juillet=, (hiarigona.)

=Juin=, (ichakka.)

=Jumeaux=, dehickhen; _nous sommes jumeaux_, dedikhen, dedgikhen,

dehikhen.

=Jupe= ou _braguet_, kak8aa.

=Jusques la=, tononh8é; _jusques à quand_, 8entonké; _jusques à

present_, toké hanen; _jusques à moi_, tcha hikta.

=Juste au corps=, degananêta.

=Juste=, _tout juste_, netôdzik, netodzik; _fusil juste_,----; _cela

est juste_,----.

=L=.

=La=, article,----.

=Là=, adverbe, tonen; _par là_, to hag8ati; _là ou je suis_, tcha

guideron; _de là_, tô; _par là_, nen hag8a.

=Lac=, ganiataré; _le long du lac_, ganiatahaktatié.

=Laboure=, _je_, guettakarhat8ach, chettakar etc; hohettakar etc.

=Lache=, _dete du_,----; _je suis lache_, _peureux_, haguidogueré,

saindogueré, hodogueré.

=Ladre=, _je suis_, hagnion, sanion, honion.

=Laid=, _je suis_, haguetken, chetken, hahetken.

=Laine=, _de la_, hogonnh8a.

=Laisse= _cila_,

_ny touche pas_, satka;

_je laisse quelque chose expres dans un lieu_, _ou je laisse

garder_, gatakk8anayenha, chatakk8a etc, hatakk8anayen;

_je laisse échapper_, skeniaguenta, tcheniaguenta, shaniaguenta;

_je laisse_, _je permets_, kkahienha, chkahienha, hakkahienha;

_je laisse_, _j'abandonne_, voyez _abandonner_;

_je laisse par oubli_, gnigonrhenha, chnigonrhenha, hanigonrhenha.

=Lait=, _du_, hononrachia.

=Lame=, _une_, gahionta.

=Lamente=, _je me_, degassint8ach,dechassint8ach, dehassiuta etc.

=Lampe=, _unne_, hehnarakk8a, kahachera.

=Lance=, _une_, gacheg8a rohaa.

=Lance=, _je_, 8agadies, hêsadies, hehôdies.

=Lancette=, dehiondadenint cha hechtakk8a.

=Langue=, hônacha.

=Langage=, _mon_, nig8ennoden, nich8ennoden, nihah8ennoden; _je parle un

autre langage_, gad8ennondakk8a, chah8ennon etc; had8ennondakk8a.

=Languis=, _je_, hagronhiaguens, saronhiaguens, hôronhiaguens.

=Lapide=, _je_, onenhia keriotta, cheriotta, chagoriotta.

=Lapin=, sk8ahen.

=Lard=, k8ichk8ich hôdonsera.

=Laquais=, onhanhas.

=Larde=, _je_, degah8esta hodonsera, dechah8esta, dehah8esta.

=Large=, _étoffe_, dehionihes, _vel_ hatag8enta.

=Larme=, oukassera; _verse des larmes_, kkasseraris, chkasseraris,

hakasseraris; _j'essuie les larmes_, kekasserag8eh8ach, chekassera etc,

chagokassera.

=Larron=, hanensk8ach.

=Las=, _je suis_, hadeh8agueradietti, desaradietti, hadehoradietti.

=Lasser=, _je me lasse_, hadegradietta, hadecheradietta, hadeharadietta.

=Lavé=, hioharé; _je lave_, goharech, choharech, hoharech.

=Lavement=, _je donne un lavement par le cul_, hetchigaragonh8a

keneganhont8ack.

=Laurier=, hahennagras, _vel_ hatatiach.

=Laxatif=, dêyâgôdia tongottakk8a.

=Le=, l'article _le_, _la_, _les_, ne s'exprimepoint en Iroquois, on met

cependant quelque fois le mot chou apres celui dont il s'agit. Example:

kanadgia, _la chaudierre_; kanadgiachon, _les chaudierres_; _le long_,

haktatié.

=Leche=, _je_, keganentch, cheganentch, haganentch.

=Leger=, nih8kechté chayonha.

=Lendemain=, _le_, honsahi8rhenha.

=Lent=, _je suis_, haguiadachayen, sayadachayen, hoyadachayen.

=Lendes=, _des_, hotginhontk8a.

=Lequel=, chonnonk, _vel_ kanen ni hayatâa.

=Lettre=, _j'ecris une_, keyiatonsek, cheyatonsek, chagoyatonsek.

=Levé=, _il s'est_, hotkenh8i; _je me leve_, gatkenhach, chatkenhach,

hatkenhach; _je leve quelque chose_, deguekk8ata, _vel_ deguek8a,

dechek8a, dehak8a; _je leve une hache_, keyatchatong8asek.

=Levre=, _la_, hechk8aa.

=Levraut=, tahonta neguen 8st8achia.

=Leurs=, ononrhe ona8en.

=Lezard=, totich.

=Liard=, arbre, skarok, _vel_ chkarok.

=Liberal=, _il est_, hotiesen; _je suis_, hagatiesen; _tu es_, satiesen.

=Libre=, _je suis_, gatat8ennio, chatat8enniô, hatat8enniô.

=Lié=, kahrito; _je lie quelque chose_, knerinch, chnerinch, hanerinch;

_je lie quelqu'un_, kecharontha, chagocharonta; _un homme lie_,

hachanonda.

=Lien=, henerinchta.

=Lierre=,----.

=Lieu=, _en quel lieu_? kanen.

=Lievre=, tahonta naguen.

=Ligne= _à pescher_, ontchirokk8a; _je pesche à la ligne_, atchiroch,

chatchiroth, hatchiroth.

=Liguer=, _se_, _il se sont ligués_, 8atondiechta.

=Limaçon=, ganonchisseré.

=Lime=, heranietta.

=Lime=, _je_, granick, chranick, haranick.

=Linge=, kagarinha.

=Liquide=, hônanah8en.

=Lis=, _je_, de8akiatoncherag8aritti, desaya etc, dehoyaton etc.

=Livre=, kahiatonchera.

=Livre=, _poids_, skatkoncherata.

=Livrer=, voyer _donner_.

=Loger=, _je loge la_, tônin 8agnonchiahien, sanonchiahien, hononchia.

=Loin=, hinon; _tres loin_, hinon gôna.

=Loisir=, _je n'ai pas le_, haguiodéché, sayodéche, hoyodéché.

=Long=, hous; _tu es long à faire_, chiodé tingui tcha chonniaha, _vel_

sachayen; _la longue_, _il fera la longue_, nhenheronniag8a; _tout du

long_, haktatiéha, _tout le long du bord_, haktatié.

=Longtemps=, honissé.

=Lorsque=, toqué; _pour lors_, togué.

=Lot=, _un_, kayakonk; _je fais les lots_, guiakonk, chiakonk, hayakonk.

=Louche=, _je_, kkakkarinhré, chkakkarinrhé, hakakka etc.

=Louche=, hagakkarinhré.

=Loue=, _je_, _je gage_, ongnenniasek, (_on me prete_) ekkariakch, (_et

je payerai_); hesenniasek (_on te prete_) enchkariak; onhenniasek (_on

lui prete_) enhakariak.

=Loüe=, _je_, _je donne des louanges_, dekerincharoiik, decherinsaronk,

dechagorin etc.

=Loup=, tahionni.

=Loutre=, sk8ayen.

=Lourd=, hoyadakchté.

=Louppe=, hôtzikkota.

=Luette=, _la_, ogoncta.

=Luisant=, teyostatek; _cela reluit_, deyoserennatek.

=Lumierre=, deyorhatek.

=Lune=, _la_, karakk8a sonrekha; _croissant de la lune_, asonte

dgioterakk8ichiahi; _plein de la lune_, dgioterakk8ichiahi; _decours de

la lune_, sagarakk8atton.

=Lunette=, hatkonchotchera hêgârha.

=Lutter=, _je lutte_, degatatienaonch, dechatatiena etc, dehatatiêna

etc.

=Luxurieux=, henhroncheranonh8é.

=Lui=, ahonrha; _elle_, ahonha.

=M=.

Dictionnaire François—Onontagué · 第 6 / 7 题