commencement de même que le verbe possessif _j'ai_ par les lettres hak,
qu'on met audevant de la chose, appartenant la place des deux
premieres qui composent le mot simple. Ex. gahonha, _un canot_;
hakkonha, _mon canot_; gachionra, _un fusil_; hakchionra; _mon fusil_.
=Maché=, deh8atehkahon; _je mache_, degatchkata, dechatchkata,
dehatchkata.
=Machoire=, _la_, hoyoguensa.
=Madame=, hotonhissen. _Madamoiselle_,----.
=Madrier=, och8engaa.
=Magazin=, tcha ontenninonta.
=Mai=, _un_, kaninharôta.
=Mai=, le mois de, voyez supp. mois, (ganerattogona.)
=Maigre=, _je suis_, hagati8en, chati8en, hôti8en.
=Main=, _ma_, kechotta, chechotta, hachotta; _je serre avec la main_,
guiena8akonk.
=Maison=, _ma_, haknonchiayen, sanonchiayen, hônonchiayen.
=Maitre=, _je suis maitre de quelque chose_, g8enniô, ch8enniô,
hah8enniô, _vel_ hi hagah8en, is sa8ea, aonrha hoh8en; _je me fais le
maitre_, _je m'approprie_, gadad8enniochta, chatad8en, hatad8en.
=Mal=, _j'ai_, hagnonhaktanik, sanonhaktanik, hononhaktanik.
=Malade=, _je suis_, haguenhraras, sanhraras, honhraras.
=Maladie=, _tout maladie generalle_, ganonchi8tarines.
=Mal aisé=, onhit.
=Maladroit=, _je suis_, haguenhis, sanhis, onhis.
=Malfait=, (_quelque chose_), konhihi; (_quelqu'un_), hayata hetken.
=Male=, _unne_, kahonchera.
=Mâle_, hatgîna.
=Malgré= _moi_, dehonharahiadakk8a;
_malgré toi_, diesarayadakk8a;
_malgré lui_, thon harayadakk8a.
=Malheureux=, _je suis_, gaterass8a hetken; _tu_, chaterass8a;
haterass8a.
=Malhabile=, _je suis_, hagueyennahetken, cheyenahetken; _il_, hayena.
=Malicieux=, _je suis_, hagrih8ahetkeri; _tu_, chrih8a; _il_, harih8a.
=Maltraiter=,
_je maltraite_ (_de parolle_), kedach8ahens, chedach8ahens, chagoda
etc;
_je maltraite_ (_de coups_), kekarioch, chedarioch, chagodarioch.
=Mamelles=, gononrachiagué.
=Manche=, _un_, héh8ennohahokk8a.
=Manche=, _unne_ skanintchagaratti.
=Mander=, _je mande quelqu'un_, hekenonkhi, chenonkhi, chagononkhi.
=Mangé=, hôgui, _vel_ hôgarien; _je mange_, higuekch, hichekch, hihekch,
_vel_ gatekonia, chatekonia, hatekonia; _bon manger_, hôgah8i; _je
donne à manger_, kedgientanik, chedgientanik, chagodgien etc; _je fais a
manger_, gatkastonk, chatkastonk, hatkastonk.
=Manier=, _je manie_, _je touche_, 8aguiêna, 8achiêna, 8ahayêna.
=Manquer=, _je manque de_, haguiéh8as, sayéh8as, hôyèh8as; _je manque
mon coup_, sagatt8atta, sachatt8atta, sahatt8atta; _ny manque pas_,
hak8i sanigonrhenha.
=Marais=, _un_, 8chaguendayen, _vel_ kahentayen.
=Marchand=, hatendinonk.
=Marchandises=, hontenninonta, _vel_ hatak8ennia.
=Marcher=,
_je marche_, higué, hiches, hires;
_je marchois_, higuesk8a;
_j'ai marché_, 8aguetti;
_je marcherai_, hengué;
_subjonctif_, _je marcherois_, ahigué;
_j'aurois marché_, ahonguettihna;
_j'aurai marché_, ahonguettik;
_il marche de bonne grace_, hayaniô;
_je marche vite_, gnianore;
_tu_, chianore;
_il_, hayanore;
_je marche doucement_, skenonhigué, chkenonhigué, chkenonhires.
=Marche=, _une longue_, âhahis.
=Marche=, _degré_, heratinchta.
=Marché=, _à bon_, 8atiesen.
=Marecage=, nikentaha.
=Mareschal=, garondanenk8ik... dehattakonniennik.
=Mari=, _un_, kanakk8a.
=Marié=, honiagni; _mariée_,----.
=Marie=, _je me_, haguenniakch, saniakch, honiakch; _je me demarie_,
sagadekachionch, hagueniaguihna.
=Marmite=, deganontonta.
=Marqué=, kayanati; _je marque_, guianata, chianata, hayanata.
=Marraine=, _ma_, hakchennah8i.
=Marri=, _je suis_, skatatreh8atta, tchatatreh8atta, shatatreh8atta.
=Mars=, mois de, v. supp. mois, (tichkona.)
=Marte= ou _martre_, tchêrannoha.
=Marteau=, heh8ahechta.
=Masque=, ontkonchorechta.
=Masque=, _je me_, gatkonchorech, chatkonchoreck, hatkonchôrech,
=Massacré=, onhanon8ariakon; _je massacre_, kenonh8ariakonk,
chenonh8ariakonk, chagonon8ariakonk.
=Masse= ou _massue_, kadgikk8a.
=Masson=, hanonchonniaha, _vel_ hastenronniaha.
=Mast=, _un mast de canot_, harontodakk8a.
=Matelas=, _un_, honnisorakk8a.
=Mâte=, _je mâte en canot_, grondota, chrondota, harondota.
=Matelot=, 8sechtogon 8ng8é.
=Matin=, _le_, ourhenhigué.
=Matinée=, _la_, h8rhenhigué ha.
=Matinal=, hayé h8ata.
=Matou=, tagos.
=Matrice=,----.
=Mauvais= _à mange_, 8ahetken hahiek; _mauvais_, parlant d'un homme,
hahetken; _mauvais_, parlant de quelq. chose, hetken.
=Mechant=, v. _mauvais_.
=Meconnoissant=, v. _ingrat_; _je meconnois quelqu'un_, hiate skeyentes,
hiate tcheyentes, hiate tchagoyentes; _je me meconnois_, hiate
skatadientes.
=Mecontent=, hiaté hônigonriôsek.
=Mecontente=, _je_, skenigonrat8atta.
=Medecin=, hatedgiens. Voy. lesupplement. (Medecinne, hononk8atchera.)
=Medecine=, _je_, kenonk8atcheranont8ach, chenonk8atchera, chagononk8at
etc.
=Medis=, _je_, keh8ennôtas, cheh8ennôtas, chagoh8ennôtas.
=Medisant=, chagoh8ennotachkon.
=Mefie=, _je me_, hagatenhaha, chatenhaha, hatenhaha.
=Mefiant=, _je suis_, hagarharé, sarharé, harharé.
=Megarde=, _je l'ai fait par megard_, hiase h8aguetti.
=Meilleur=, na ne oga8i, _vel_ na ne 8yanere.
=Mêlé,= teyodiechti; _je mele_, deguiechta, dechiechta, dehahiechta.
=Mêle,= _ils sont pêle mêle_, degondiechti.
=Melon d'eau,= onionchiagaté; _melon françois_, kanionchiagras.
=Membre= _viril_, honera.
=Même,= _sagata._ (V. _mesme._)
=Memoire,= _j'ai bonne memoire_, haknigonro8anen, sanigon etc, honigon.
=Memorable,= hiate ayagonigonrhenha.
=Menace,= _je_, kenhariong8ach, chenhariong8ach, chagonharion.
=Mesnage,= _je_, _je suis mesnager_, kchenonniaha, schenonniaha,
hachennon etc.
=Mandiant,= konegachkon, _vel_ hanekha.
=Mandie,= _je_, keneganik, cheneganik, haneganik.
=Mene,= _je_, kuéderonné, _vel_ keyatenhah8i, cheyaten etc; _il_,
chagoyaten; _je le mene voir etc_,----.
=Menterie,= onnoyenda.
=Ments,= _je_, guennoyenta, chennoyenta, hennoyenta.
=Menteur,= hodanoyen.
=Menton,= ohiôha.
=Menu,= nih8asseratiêha.
=Mepriser,=
_je méprise quelqu'un_, keguenranik, cheguenranik, chagoguenranik;
_je suis meprisé_, hiate onkkrakk8i, hiate hesarakk8i, hiate
honherakk8i.
=Mer,= _la_, ganiatar8anen.
=Merci,= _grand_, niah8an.
=Mere,= _ma_, hagnourha, san8rha, hon8rha. Quand on l'apelle on dit:
haha, _ma mere_; _du coté maternel_, kanohencheragué hag8ati; les enfans
des deux soeurs appellent leur tante leur mère, ils sont aussi leurs
fils la manière des Iroquois.
(=Merisier=, _le_, hennichkaha.)
=Merite=, _homme de_, onharonnienchta.
=Meriter=, _il merite cela_ (_en bonne part_) netotdgik tchani onhayato
dinchta; _il n'a que ce qu'il merite_ (_en mauvaise part_) hodayanerinha
netodgik chan8a, hoyatah8cnha.
=Merle=, _grive_, tchichkaga.
=Mesme=,
_c'est de mesme_, netôdzik:
_je suis du même avis que toi_, sade honguinigonrotin;
_en même temps_, tokédgik;
_c'est de même que si etc_, sadehiot;
_non pas même celui la etc_, hia na ganka tchato.
=Messager=, horih8enhah8itta.
=Messe=, _la_, hohachin hatgiens tadgi, _vel_ outerennayenha; _j'entends
la messe_, hagaterinnayen hohachin.
=Mesure=, onteniendenchta; _à mesure que_, n'hag8a.
=Mesure=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatenienten.
=Metamorphosé=, hoya hotatiatondat8i, _vel_ deyotiatadênion.
=Metal=, _cuivre_, henatgionniata.
=Mettre=, _je mets la_, to 8aguien, to 8achien, to 8ahayen; _je mets
apart_, heren hêguienha, hechienha, hehayenha.
=Meunier=, hatetcheronniaha.
=Meur=, 8tchichiahi; _fruit meur_, ohiari.
=Meure=, 8sahies.
=Meurier=, sahies garonda
=Meurir=, _les fruits meurissent_, ohiari hatié.
=Meurtri=, ohrahennata hen; _je meurtris quelqu'un_, kerahennatach,
cherahen etc, chagoraheu.
=Mi=, _à demi_, achênon.
=Midi=, garonhiahen, _vel_ endiek.
=Miel=, orana8enda.
=Mie= _de pain_, orakk8a gonh8.
=Mien=, i hagah8en; _le tien_, is sa8en; _sien_, ahonrha hoh8en.
=Mieux=, le comparatif _mieux_ ne s'exprime qu'en montrant les choses
comparées et disant de l'unne: _celle la est bien_, (nayé ting8ach)
_vel_ nêtôdgik, lorsqu'il y a, _il vaut mieux_.
=Mil=, nombre, 8assen tch8enniah8é.
=Milieu=, _le_, achénonk; _au milieu de nous_, ded8ayatoguen; _au milieu
de la ville_, kanathin.
=Mince_, kagarinha.
=Mine=, _je fais la_, hagatkengrenti, satkengrenti, hotken etc; _j'ai
bonne mine_, haguiataganonni, sayata etc, hoyata etc.
=Minuit=, assontin.
=Miracle.=
=Miroir=, hatkonchotchera.
=Misérable=, _je suis_,----.
=Mis=, to gayen.
=Mitaines= _mes_, hoguenniotchera, senniot etc, honniot etc.
=Mobile=, ahondakta, _vel_ hatoriaheronk.
=Mode=, v. _façon_.
=Modere=, _je me_, skenonha, gatatonniaha.
=Moderne,=----.
=Moeurs=, _nos_, tcha ni ag8ayeunodin.
=Moi=, î, _vel_ hî, on appuie beaucoup sur l'î.
=Moindre=, hocht8i.
=Moineau=, garioha.
=Moins=, hodgidacht8i; _tout au moins_, honsk8aha; _le moins que tu
pourras_, enchatkenrata hahiguen; _tu en as le moins_, on tourne, _il en
a le beaucoup_, hissôa hôyen; _j'en donne moins_, guecht8ata,
checht8ata, hacht8sata.
=Mois=, s8ennidata. Nom des mois,
_janvier_, dziotaragona;
_fevrier_, tichha;
_mars_, tichkôna;
_avril_, ganerattoha;
_mai_, ganerattogona;
_juin_, ichakka;
_juillet_, hiarigôna;
_aoust_, chereské ha;
_septembre_, chereské gona;
_octobre_, kenten ha;
_novembre_, kentengôna;
_decembre_, dziotoré ha;
_un mois_, dgionnidata.
=Moisi=, 8chkenharé.
=Moisson=, _temps de la_,----.
=Moite=, honanah8en.
=Moitié=, _la_, sate8achenonk; _par moitié_, achenonk.
=Mol=, nyohrodinha; _cela s'amolit_, ohrodins.
=Mon=, s'exprime en mettant devant le substantif ces trois lettres: hag.
Ex. assaa, _couteau_; hagassâa, _mon couteau_.
=Monceau=, kaguéhron.
=Monde=, _le_, 8entgiag8egui; _beaucoup de monde_, kendiok8ânin.
=Monstre=, kahetken gôna.
=Mont=, hônondahra.
=Montée=, honetota atti.
=Monter= _une côte_, _je monte_, knetotahach, chnetotahach,
hanetotahach; _je monte dans une chambre_, gratinha, chratinha,
haratinha.
=Montrer=, _je montre au doigt_, keyatchiatanik, cheyatchia etc,
chagôyat etc; _je montre quelque chose à quelqu'un_, kenatonnik,
chenatonnik, chagonatonnik; _je me montre_ (_caché que j'etois_),
gadodachionch, chadodachionch, hadoda etc.
=Montre=, _unne_, karakk8ichiakch, _vel_ karakk8a gahenhionk.
=se Moquer= _de quelqu'un_,
_je me moque_, keyatentoriata;
_tu_, cheyatentoriata, chagoyatentoriata;
_c'est en se moquant que etc_, ôchoretakk8a;
_on se moque de moi_, hongatentoriata.
=Moqueur=, _je suis_, akchoretakk8a, sachoretakk8a, hochoretakk8a;
=Morceau=, degayagui; _morceau de viande_, otchokk8a.
=Mordre=,
_je morde_, kerich, cherich, chagorich;
_je te mord_, gonrich;
_tu me mord_, chkrich;
_je le mord_, herich;
_il me mord_, hagrich;
_tu le mord_, hécherich;
_il te mord_, hiarich;
_il le mord_, hôrich;
_je mordois_, krichk8a;
_j'ai mordu_, krigui;
_j'avois mordu_, kriguina;
_je morderai_, engrik;
_je morderois_, enhegrik;
_j'aurois mordu_, aongriguihna;
_j'aurai mordu_, ag8a engrik;
_mordu_, karigui.
=Maure=,----.
=Morfondu=, _je suis_, hagatorach, chatorach, hatorach.
=Moribond=, _je suis_, de8akk8atonch, desakk8atonch, dehok8atonch, _vel_
gadatchensek, chadatchensek, hodatchensek.
=Mort=, _la_, ne se dit point; ohrenich; _je condamne à la mort_,
keyad8entetha, cheyad8en, chagoya; _je pleure la mort_, kenas, chenas,
chagonas; _je cherche la mort_,----.
=Mort=, kahonhêyen, _vel_ hochkenna.
=Mortellement=, enhiahi hèyata.
=Mortier= _à massonner_,----; _mortier_, kanigakta.
=Mortifié=, _chagrin_, dehoriendaninseronk; _je mortifie quelqu'un_,
dekeriendanintanik, dcherien, cechagorien etc; _viande mortifiée_ ne se
dit point; _se mortifie_, dehatatenhonkariatta, _vel_
gatateronhiaguenta.
=Morue=, hetginonkera.
=Morveux=, _je suis_, haguetginonk8arota, satginonk8a etc, hotginon etc.
=Mot=, dgie h8ennata, _vel_ skari8ata;
_je ne dis mot_, hiachtente guiheron, hiachtente chicheron,
hiachtente henheron;
_ne dis mot_, ak8i chtente chicheron;
_je prend au mot_, ne se dit point;
_mot mot_, skata chongué.
=Motte de terre=, ohetta g8aronton.
=Moucher=,
_je mouche une chandelle_, kchichtohag8ach;
_je mouche quelqu'un_, ketchinonkerague8ach;
_tu_, chetchi; _il_, chagotchinon etc;
_je me mouche_, gadatchinonkeragué8ach;
_tu_, chadat etc;
_il_, hadat etc.
=Mouchoir=, hontehinonkerague8atta.
=Moud=, _je_, ketetha, chetetha, hatetha.
=Mouelle=, hostaronh8a.
=Mouillé=, ôhranonh8en;
_je mouille quelque chose_, gnana8enta, chnana8enta, hanana8 etc;
_je mouille quelqu'un_, keyadosserach, cheyadosserach,
chagoyadosserach.
=Moulé=, ganana8enti.
=Moule=, _un_, ne se dit point.
=Moulin=, ganigakta.
=Mourant=, (voyés moribond,) enheyonseré.
=Mourir=, _je meurs_, quiheya, chiheya, hiheya.
=Mousquet=, voir _fusil_.
=Mousse= _qui est aux arbres_,----.
=Moutarde=,----.
=Mouton=, tiotinagaronton ha.
=Mouvant=, hatoriaheronk; _je mouve_, gatoriahronk, chatoriahronk,
hatoriahronk.
=Mouvement=, ontoriahronk.
=Moy=, î.
=Moyen=, _je n'ai pas le moyen_, hiate 8aguien.
=Müe=, _il_, (pour une bete) 8atkonh8enta; (pour un oiseau)
8adenag8entha.
=Mugis=, _je_, gatâa, chatâa, hatâa.
=Mur=, _muraille_; _je fais un mur_, guechtinronniaha, chechtin etc,
hachtinronniaha.
=Museau=, kanionehagué.
=Mutilé=, pour un bras, dehodenintchiagui.
=Mutin=, _je suis_, hagaderihori, chaderihori, hôderihôri, _vel_ hiate
horatchkon, _il ne veut pas ceder_.
=Mutine=, _je me_, gadadenak8atanik, chadadenak8atanik, hadadenak8a etc.
=N.=
=Nager=, _je nage_, _je me baigne_, gateniondes, hateniondes,
hateniondes; _je nage en canot_, kka8et, chka8et, haga8et.
=Nage=, _je suis en_, gatarihens, chatarihens, hatariens, _vel_
de8aktonk8ahas.
=Nageoire= _d'un poisson_, ona8ena.
=Nain=, _un_, nyhanenhiag8aha, _vel_ haht8i.
=Natif=, _je suis_, gnaguera, chnaguera, hanaguera.
=Nation=, _ma_, ag8anaguera, _vel_ saguion8entgiata; _de quelle nation
es tu_, hotno8a chiadotin.
=Natte=, kentchka ha.
=Nature=, _cela lui est naturel_, sahôhierat.
=Naufrage=, _j'ai fait_, hakonhiohi, sahonhiohi, ohonhiohi.
=Navigable=, hehoyondietta.
=Naviger=, _je navige_, konhiondies, chonhiondies, ahonhiondies.
=Navire=, gahonhiô8anen.
=Nay= ou _né_, gonaguerati.
=Ne= devant l'imperatif francois s'exprime par ak8i. Ex. _Ne fait pas
cela_, ak8 tônô8a chiêra. _Ne_ dans l'interrogation s'exprime par ken.
_N'est ce pas toi_? hia ken is.
=Necessaire=, tiotkont hechta.
=Nefle=, il n'y en a point dans ce continent.
=Nege=, ôgra; _il nege_, okrondies; _combien y a t-il de nege_? kanin ny
okrayen _vel_ kanin ny onniêyen.
=Negliger=,
_je neglige_, hiate gasterista;
_tu_, hiate chasterista;
_il_, hiate hasterista.
=Negoce=, ce terme n'est point en usage chez eux.
=Negre=, kahontzi.
=Nerfe=, dzinonhiata.
=Nerveux=, hotzinonhiata gaté.
=Néz=, onionchia.
=Net=, _ou il ne paroist rien_, hiachtenté, hotiêrin; _net_, _lavé_,
korague8en.
=Netoye=, _je_, krague8ach; _tu_, chrague8ach; _il_, harague etc.
=Neud=, otgikk8aronda.
=Neveu=, _mon_, gon yen 8aden, cheyen8aden, chagoyen8aden.
=Neuf=, assez; _tout neuf_, assédgik.
=Neuf=, nombre, 8aderon.
=Ni=, hia.
=Niais=, hôdé; _je suis_, haguidé; _tu es niais_, saindé.
=Nid=, hotinnachin, _vel_ honakk8ahra.
=Niece=, voyez _neveu_.
=Nie=,
_je_, gatonhiha, chatonhiha, hatonhiha;
_je niois_, gatonhihakk8a;
_j'ai nié_, 8agatonhihi;
_j'avois nié_, gatonhihihna;
_je nirai_, engatonhiha;
_je nirois_, hagatonhia;
_j'aurois nié_, aongatonhihihna;
_j'aurai nié_, nengatonhiha.
=Nippes=, tiatah8it cherachon; _nippes mettre dans des souliers
sauvages_, hatatitchera.
=Noble=, _je suis_, kchenno8anen; _tu es_, schenno8anen; _il est_,
hachenno8anen.
=Noces=, ce terme n'est point usité.
=Noël=, _feste_, sahennaguerat Jes8s.
=Noir=, oss8endogon, _vel_ hontzi.
=Noircis=, _je_, gass8endosserach, chass8endosserach, hass8endosserach.
=Noisette=, ôcha8issera.
=Noix=, ôchôg8a.
=Nom=, _mon_, hakchinna, sachinna, hochinna; _je nomme le nom de
quelqu'un_, keyasonk, cheyasonk, chagoyasonk;_comment cela se
nomme-t-il_? hot kayadzi.
=Nombre=, _je_, gassetach, chassetach, hassetach.
=Nombril=, _mon_, haguitchetota, saintchetota, hotchetôta.
=Non=, hia, _vel_ hiakten.
=Nonante=, 8aderon ni8assin.
=Nord=, hôtôrégué hag8a.
=Nos=, chong8a.
=Notre=, chongui, (onguionrha ong8a 8en.)
=Noué=, kanonok8arota; _je noud_, gnonok8arota, chnonsk8arota,
hononsk8arota.
=Nourri=, ônadgientanik; _je nourris_, kedgientanik, chedgientanik,
chagodgientanik.
=Nourisse=, hanong8erhata, (_elle donne son lait_.)
=Nourisson=, onhanong8erhata, (_on lui donne du lait_.)
=Nous=, onguionrh8a; _vous_, s8aonrh8a; _eux_, ononrh8a; _duel_,
ognonrhaa, snonhaa, ononhaa; _nous sommes deux_, dehaguiatagué; _vous
etes deux_, dedgiatagué; _ils sont deux_, dehiatagué. (V. _pronom_.)
=Nouveau=, orih8assé; _fruit nouveau_, achia ohhiari.
=Nouvellement=, âchiadgik.
(=Novembre=, kentengona.)
=Noyeau=, oninchta.
=Noyé=, gochkohi; _je me noye_, gueskonha, chechkonha, hachkonha; _je
fais noyer_, keskonha, chechkonha, chagochkonha.
=Noyer= _dur_, oninnogaha; _noyer tendre_, hoguie8atta; _noyer longues
noix_, dgiôchog8ess; (_aux noix rondes de France_, oguieh8ada.)
=Nu= ou _nud_, k8asseron;
_je suis nud teste_, hiate haknonrori, sanonrori, hononrori;
_je vas nuds pieds_, hagachkonchon higué, hiché;
_il_, hirers.
=Nuage=, hotchiguera ronnion.
=Nuée=, hotchiguera.
=Nuire=, _je nuis à quelqu'un_, dekayete8en, nah8eriasek decheya,
dechago etc.
=Nuit=, sonrek; _il fait nuit_, hôgarah8i; _minuit_, assontin; _la nuit
vient_, dehiogarah8i hatié.
=Nul=, hia chongara.
=Nulle= _part_, hia ganka.
=O=.
=Obeis, j'=, ke8ennarakk8a, che8ennarakk8a, chogo8enna, ou bien
gatondatch, chatondatch, hatondatch.
=Obligé=, _je te suis obligé_, nia8an chkiterhekk8a, c'est à dire, _je
te remercie tu m'a secouru_; _tu m'obligera_, hachkita nitenra; _je suis
obliger de faire etc_, _obliger_, _contraindre_, _etc._
=Obscurci=, de8atta sondiak.
=Obscur=, _lieu obscur_, deyodassondarigui.
=Observe, j'=, deguiato8etta, _vel_ de8akuenrayen.
=Obstiner=, _je m'obstine à ne etc_, gaderayadakk8a, chaderaya, haderaya
etc.
=Occident=, tcha dehatchot8ach hag8a.
=Occupé=, _embarrassé_; _je suis occupé_, haguiodé, sayodé, hôyôdé.
=Occuper= _un lieu_, _j'occupe_, gnaguere, chnaguere, honagueré.
=Océan=, ganiatara 8anangona.
=Occasion=, _quand l'occasion st presentera je lui ferai le meme
plaisir_, 8enton guig8a tonin sheyera tcha ni haguierin, c'est à dire,
_il pourra être un tems_, _quand je ne sais pas_.
=Octobre=, kentenha.
=Odeur=, _bonne_, oga8i tcha 8agras, _vel_ gasinniô; _mauvaise odeur_,
gasinna hetken.
=oeil=, _mon_, kegara, chegara, hôgara; _oeil_, hegâra; _bel oeil_,
8gariô.
=oeillade=, degatkarikkont.
=oeuf=, onhonchia.
=Offenser=, _j'offense quelqu'un_, kenigonrahetkenta, chenigonra etc,
chagoni etc.
=Offre, j'=, kehiah8e, cheyah8é, chagoyah8é. _Offrir_ et _donner_ parmi
des Iroquois c'est la meme chose parceque celui à qui l'on offre seroit
incivil s'il refusoit, et il prend toujours.
=Ognon=, ononch8anen.
=Oindre=, voyés _graisser_.
=Oiseau=, gariôha.
=Ombrage=, outinhanochti.
=Ombre=, outinhano.
=On=, particule. _On l'aime_, il faut dire, _ils l'aiment_,
onhanon8es.
=Ongle=, _mon_, haguetta, sahetta, ôhetta.
=Onze=, 8ssin skata kahré.
=Oncle=, _mon_, gnossens; _ton_, hianossens; _son_, honossens.
=Opinion=, _c'est mon opinion_, nane 8aknigonrotin; _c'est ton etc_,
nane sanigonrotin; _c'est son_, nane honigonrotin.
=Opiniatre=, voyez _mutin_.
=Opposer= _au sentiment de quelqu'un_, _j'oppose_ etc., hiate
gri8anon8es, hiate chri8anon8es, hiate hori8anon8es.
=Opte, j',= grag8ach, chrag8ach, harag8ch.
=Opulent,= _je suis_, 8âkkâté, sag te, hôg te.
=Or=, 8ichtanoron tzitk8arogon.
=Orage,= dagah8ennotatié (_tonnerre_) 8stara (_et pluie_) degondiesti
(_meslée._)
=Orange,= fruit.
=Ordinaire,= _c'est mon ordinaire_, songuierat, sesayerat, sahôyerat.
=Ordre,= _je donne_, gatenhas, chatenhas, hatenhas; _je mets d'ordre_,
gadeyennonniaha, chadeyennon, hadeyennon etc.
=Ordure=, ha8ennokkera chonha.
=Oreille,= ohonta.
=Oreiller,= ontkonserakk8a.
=Orgueilleux=, gnayé, chnayé, hanayé.
=Orient,= tkarakk8inkens, hag8a.
=Orme,= kahongaha; (_orme blanc_, hochkera.)
=Orteil,= onhiag8ira.
=Ortie,= hôhèchera.
=Os,= hechtienda.
=Ose, j',= hiate gatigueronha; _tu,_ chatigueronha, hiate hatigueronha.
=Oseille,= oneratta deyoyodgich.
=Osier,= osetta.
=Ours,= ôqu8ari; _ourson_, ôtatchera.
=Otage,= karih8a nonna; _j'ote_, dekték8ach, dechak8ch, dehak8ach.
=Ou,= kanin; _le village ou j'ai esté_, hadekagakton; (_ou vas tu_,
kanin 8aché; _d'ou viens tu_, kanin dachetta; =par ou=, kanin hag8a.)
=Ovale,= hons deyot8enonni.
=Oubliois, j',= knigonrhensk8a;
_j'ai oublié_, haknigonrhenhi;
_j'oublie_,knigonrhens, chnigonrhens, hanigonrhens;
_j'avois oublié_, knigonrhenhihna;
_j'oublirai_, enknigonrhensa;
_je t'ai oublié_, gonnigonrhenhi etc.
=Oui=, nètô, nayé, ni8, tignech, hê-én.
=Oüis, j'=, gatondé, chatondé, hotondé.
=Outarde=, kahonk.
=Outil=, ontierata.
=Outre=, _je perce d'outre en outre_, degongotta, dechongotta,
dehongotta.
=Ouvert=, 8tenhotong8en, _vel_ ganhotong8en; _je parle à coeur ouvert_,
haknigonrag8egui (_de tout mon coeur_) haguètaha (_je parle_.)
=Ouvrage=, gonniaha; _il y a bien de l'ouvrage_, hissoa hayagoyodenha.
=Ouvre, j'=, guenhotong8ach, chenhotong8ach, hanhotong8ach.
=Oye=, konkha, _vel_ d8ad8enniakch.
=P.=
=Pacifique=, onigonriô.
=Paie=, _je_, voyé's _je paye_.
=Paille=, hochtondera; _une paille_, dgiochtonderata.
=Pain=, orakk8a.
=Paire=, _une_, tegni.
=Pays=, _mon_, hagonh8entgiagué, chou8entgiagué, ahont8enigiagué; _de
quel pays es tu!_ chon rhonon? _vel_ kanin rhonon?
=Paitre=, _il paist_, ha8ennokerach.
=Paix=, chkenon;
_on est en paix_, hiaté hagoderi ô;
_ils out fait la paix_, schkenon shonadon;
_ils rompent la paix_, dgionderiocheré;
_paix la! taisez-vous_! dgiatierink.
=Pale=, _je suis_, de8aguechkennadiagui, desachkennadiagui,
dehochkennadiagui.
=Palis=, _je_, dkechkennadiak, tchechken etc, thakkenna etc.
=Pamé=, honigonratton.
=Panchant=, _le_, kakarinhré.
=Panche=, _je me_, gatchaktonch, chatchaktonch, hatchak etc, _vel_
gadiatkarinratch, chadiatkarin etc, hadiat etc; _il panche de ce coté
là_, nen hag8a kagarinré.
=Pannier=, kahassera.
=Panse=, _la_, 8neguerinda.
=Pante=, 8agarenhré, _vel_ ontonharonnentakk8a.
=Papier=, kayatonchera.
=Papillon=, anah8en.
=Pasques=, tcha nens hatonhek.
=Paquet=, kahrêna;
_je fais un paquet_, khrenonniaha, chrenon etc;
_je delie un paquet_, krenagatchonch, chrenagat etc;
_je charge un paquet_, gatrenaraha, chat, hatrena etc,
=Par=, _par là_, nenhag8a; (_par icy_, to hag8a) _par ou_, kanin hag8a;
_partout_, g8atigag8egui; _parceque_, garihonnia: (_par la ville_,
ganataguéchon.)
=Paradis=, garonhiagué.
=Parasite=, hakk8anen.
=Parcours=, _je_, guêsonk, chêsonk, rhêsonk.
=Pardonne=, _je_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.
=Paré=, hodiadacheronni; _je me pare_, gadiadacheronniaha,
chadiadacheron etc, hadiadacheron etc.
=Parer=, _je pare un coup etc_, gadennahag8ata.
=Parent=, _mon_, kenonk8a, chenonk8a, chagononk8a.
=ParesseuX=, _je suis_, haknoronsek, sanoronsek, honoronsek.
=Parfais=, _je_, gadeyennichiak, chadeyennichiakch, hadeyennichiak.
=Parfait=, 8adeyennichiay; _homme parfait_, hiachtente hayerin.
=Parie=, _je_, deguienha, dechienha, dehayenha.
=Parle=,
_je_, haguetaa, sataa, hotaa;
_je parle mal de_, ke8ennotahas, che8ennotaas;
_il_, chago8ennotahas;
_de qui parle tu_? chon cheyatanota.
=Parleur=, _grand_, horih8enhi.
=Parmieux=, _je suis_, nadeyag8adiechti.
=Paroitre=, _cela paroist_, hoguent;
_je parois plus grand_, on tourne, _je me croyois plus grand_; _tu
parois_; _il paroist_.
=Parolle=, _ma_, he8enna, che8enna, ha8enna.
=Parain=, _mon_, hakchinnah8i, sachinnah8i, hochinna.
=Part=, _par quelque part_, kenka chonha; _de toutes parts_, g8ati
gags8gui; _je mets à part_, heren 8agatienhas, herenchatienhas,
herenhatienhas; _je prends ma part_, gataterag8ennik, chata etc, hata;
_je fais plusieurs parts_, guiakonk, chiakonk, hayakonk.
=Partage=, sadeguienha, sadechienha, sadehayenha; _cela est partagé_,
sadegayenton.
=Partie=, _unne_, _unne partie de jeu_, skayendata, _vel_ skanedgiata.
=Parures=, ondiada cheronniata.
=Pas=, dgiehahata; _à chaque pas_, nadchathahekk8ag8a.
=Passage=, ontongotlakk8a.
=Passant=, hatongota; _passé_, hotongotti; _le temps passé_, onissi; _je
passe_, gatongotta, chatongotta, hatongotta; _le temps passe vite_,
hiate honontonch, hontocherongotta.
=Passeport=, ontongottakk8a gayatonchera.
=Passoire=, onakta.
=Pâte=, _de la_, 8esera, _vel_ gatetchera na8enti.
=Parti=, _un parti de guerre_, kaninhra; _il vient un parti_,
kaninhrondié; _je vas en parti_, gareg8ach, chareg8ach, hareg8ach.
=Partir=, _je pars_, gaktendia, chattendia, hattendia.
=Pate=, _pied_, ôchida; _pate de chevreuil_, hotginarenda. C'est le meme
mot pour tous les animaux qui ont de la corne aux pieds.
=Patient=, chkénon, henonna, tcha non daya8ensere.
=Patience=, _je prends_, g8atig8enonk tonnionk, chenonk tonn etc,
hônonktonnionk; _je pers patience_, guennigonrokta, chennigon etc,
hennigonrokta.
=Patin=, ontodginekakk8a; _je vas sur les patins_, degatodginetta,
dechatodginetta, dehatot etc.
=Patir=, _je patis_, hakronhiaguens, saronhiaguens, hôronyaguens.
=Patrie=, _ma_, hagonh8entgiagué, chonh8entziague, hahon8entziagué.
=Pavé=, _le_, gachtinratintaha.
=Pavillon=, ontiencherodakk8a gayanerinchera, _vel_ onteniendenchtakk8a
kagarinha.
=Paupiere=, _ma_, kkarattagué, chkarettagué, hakkaretagué.
=Pauvre=, _je suis_, degatonhonkariakch, dechatonhonka etc,
dehatonhonka.
=Payer=, _je paye quelqu'un_, kekariakch, chekariakch, chagokariakch;
_je paye simpl_, kkariakch, chkariakch, hakariakch.
=Peau= _verte_, hoserochia; _peau qui a été tendue_, kaneh8a; _peau
passée_, katkonhata.
=Péché=, gorih8a neragui.
=Pèche=, _je_, grih8aneragnach, chrih8anerag8ach, harih8a etc.
=Peigne=, kanakta.
=Peigne=, _je me_, degadodarichchionch, dechadodarichchionch,
dehadodarichchionch; _je peigne quelqu'un_, dekeyodorichchionch,
decheyoda etc, dechagoyoda etc.
=Peine=, _chagrin_, _j'ai de la peine_, haknigonrahetkens,
sanigonrahetkens, honigonrahetkens; _j'ai de la peine au travail_,
hakronhiaguens, saronhiaguens, horonhiaguens; _à peine_, to serinké.
=Peins=, _je_, voyés _j'écris_, _vel_ guianatonk, chianatonk,
hayanatonk.
=Pêle mêle=, degoudiechti.
=Pele=, deyenakk8ata.
=Pelé=, kagonhenti; _je pele_, kagonhenta, chkonhenta, hagonhenta.
=Pelure= _d'un fruit_, hôrah8ichta.
=Pelotte= _à jouer_, hodgikk8a.
=Pendant que=, tô kué.
=Pendre=,
_je pends quelque chose_, gnionta, chnionta, hanionta;
_je pends un homme_, kehonderinch, chehonderinch, chagohonderinch;
_pendu acroché_, kaniondâ.
=Penetre=, _je_, degongotta, dechongotta, dehongotta.
=Pense=, _je_, _je songe_, guenonktonnionk, chenonkton etc, hononkton
etc.
=Pense=, _je_, _une playe_, keronsek, cheronsek, chagoronsek _vel_
keyensaronk.
=Pensée=,
_ma_, tcha ni8aknigonrotin;
_ta pensée_, tcha nisanigonrotin;
_sa pensée_, tcha nihonigonrotin.
=Pensé=, _j'ai_, _j'ai presque_, onenguenhra; _j'ai pensé mourir_,
onenguenhra (_peu s'en est falu_) guiheyonna (_j'etois mort_.)
=Pensif=, hênonktounionk.
=Pepin=, oninchta.
=Percant=, ôhiôtié.
=Percé=, 8karinta; _je perce_, kkarinta, chkarinta, hakarinta, _vel_
degahechta, dechahechta, dehahechta.
=Perche=, _une_, ontahennotakk8a.
=Percher=, _je perche en canot_, gatahennota, chatahennota, hatahennota;
_je suis perché_, deh8agatk8ahra, dechatk8ahra, dehatk8ahra.
=Perdu=,
_quelque chose perdu_, hotton;
_nous sommes perdus_ end8enhaya ong8ayadatton (_écartes_);
_je pers quelque chose_, ongattons, hésatons, ohotons;
_je perd au jeu_, dehiouguezchach, dehiesatchach, dehonhat etc;
_je suis perdu_, _écarté_, gadiadaton, chadiadaton, hodiada etc.
=Perdreau=, hononniagareri 8cht8achia.
=Perdrix=, hononniagareri, _vel_ ôk8essen.
=Père=, _mon_, kniho, hianiha, hôni; _mon grand pere_, kehiôtaa,
sachiotaa, hochiôtaa; _mes peres_, hagatouni; _vos_, s8atonni; _leurs_,
honatonni; _mon beau pere_, hagnenhons.
=Péril=, _il y a du peril_, hotteron, _vel_ deyodenonhianitt.
=Peris=, _je_, guihêya, chiheya, ahihêya.
=Permets=,
_je_, kkayenha, chkayenha, hakkayenha;
_cela n'est pas permis_, hiah8enton tôté heyerha;
_il est permis_, sôyerati.
=Perroquet=, degaktiakch.
=Perruque=, hononrorekta hah8erochia.
=Persecuté=, onhaterong8ani; _je persecute_, keyaterong8anik,
cheyaterong8anik, chagoyaterong8anik.
=Persil=, 8kteyahen.
=Personne=, hiachongara; _personne_, _pour quelqu'un_, ong8é.
=Persevère=, _je persévère à l'aimer_, on tourne, _c'est toujours de
meme que je l'aime_.
=Persuade=, _je_, kenigonrakarhat8ach, chenigonra, henigonra.
=Pervertis=, _je_, kenigonrodag8ach, chenigonro, henigonrodag.
=Pesant=, 8kchté.
=Pesche=, _fruit_, ogonhoré ôhia.
=Pesche= _à poisson_, hedgiag8atta.
=Pesche=, _je_, guetdgiag8ach, chedgiag8ach, hedgiag etc; _je pesche a
la ligne_, gatchiroch, chatchiroch, hatchiroch.
=Pese=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatenientenha.
=Pesle mesle=, dehondiechti (si ce sont des hommes) _vel_ degondiechti,
(si ce sont des femmes)
=Peste=, _la_, ganonchiotarines gôna.
=Peste=, _je_, haguenienda hetkens, sanienda hetkens, hanienda hetkens.
=Pet=, gounidenion; _je pete_, guenidenionch, chenidenionch,
hanidenionch.
=Petillant=, 8atta tong 8ach.
=Petit=, ni8a; _petit homme_, nihanenhiag8aha; _le plus petit_,
héhocht8i.
=Peu=, h8cht8iha; _un peu_, nionha; _trap peu_, hodgidacht8i.
=Peuple=, _le_, gatonh8entgionniaha, chaton8entgion etc, haton8entgion.
=Peur=, _j'ai_, haguidatterons, saindatterons, ho atterons; _je fais
peur_, _j'épouvante_, kadatterong8anik, chedatterong8anik, chagodat etc.
=Peureux=, _je suis_, haguidogueré, saindogueré, hodogueré.
=Peut etre=, togat, _vel_ chtenguig8a.
=Phantome=, hechkenna.
=Phiole=, katchêta.
=Phisionomiste=, hadekekarahiendat.
=Piaille=, _je_,----.
=Pie=, _oiseau_,----.
=Piece=, _morceau_, deguenhniakonk; _je mets en piece_, degritta,
dechritta, deharitta, _vel_ deguiakonk, dechiakonk, dehoyakonk; _je
taille en piece l'ennemi_, kenenianioh, chenenianich, chagonenianich;
_jouer piece_, dekeyeronnionk, decheyeronnionk, dechagoyeronnionk.
=Pied=, ochida;
_mon pied_, hagachida, sachida, hôchida;
_j'ai mal au pied_, agachidanonakch, sachidanonakch, hochidanonakch;
_pied à pied_, _gradatim_, chkenonha;
_de pied ferme_, dehiong8achidanirik;
_mettre sur pied une armée_, kenenhronniaha, chenenhron,
chagonenhronniaha.
=Piege=, heyentonk8a; _donner dans une piege_, gatadena8a, chatadena8a,
hatadena8a.
=Pierre= _à fusil_, ônenhia, _vel_ hochtinra; _pierre_, _rocher_; _je
jette des pierres à quelqu'un_, kenenhioyag8ach, chenenhio, chogonen
etc; _pierre précieuse,_ ganenhianoron; _pierre éguiser_, onenhia
ehiotionk8a.
=Pigeon=, tchiourakkoya.
=Pile= _à piler_, ganigakta; _je pile_, guetetha, chetetha, hatetha.
_Pilon_, hétetakk8a.
=Pin=, _arbre_, honetta; _pin rouge_, honectoya; (_pin blanc_, ôhnêtta.)
=Pincer=, dekenanonk8anik, dechenanonk8a etc, dechagona etc.
=Pinces=, _des_, _à feu ou à fumer_, dehiêdgichtohâ hâta.
=Pioche=, tchioktonchera.
=Pioche=, _je_, gatchioktonch, chatchioktonch.
=Pipe=, hatchog8atta.
=Piquant=, _qui pique_, ohionhadet.
=Pique=, _epée emmanchée_, gacheg8arohaha.
=Piquer=, _je me pique de savoir ou de faire_, hagnenonktonk tchi h8en,
chenonktonk, henonktonk etc.
=Piquet=, kanagarotion, _vel_ kahennotionk; _je plante un piquet_;
kahennotaha, chahennotaha, hahennotaha; _j'arache un piquet_,
kahennotag8ach, chahennotag etc, ahennotag8ach.
=Piqueure= _de mouche._
=Pique=, _il me_, kotcherenda garien; _je pique avec une epingle_,
dekeyahechto, decheyahechta, dechagoyahechta.
=Pire=, nat ché g8a ahetken.
=Pis= _ de mal en pis_, degatkensereg8a; _au pis aller_, nhêyah8enhag8a.
=Pissat=, onhenha.
=Pisse=, _je_, guenichtiaguech, chenichtiaguech, hennichtiaguech.
=Pistolet=, nigachionrag8aha.
=Pitie= _de_, _j'ai_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.
=Pitoyable=, _je suis_, hagatanitenrachkon.
=Pituileux=, _je suis_, de8aguenioncha hechta, desanioncha hechta,
dehannioncha hechta.
=Pivert=, _oiseau_, g8itôg8itô.
=Place=,
_ma_, hagnakta, sanakta, honakta;
_je fais place_, kenaktotas, chenaktotas, chagonaktotas;
_je me fais unne place_, gadatnaktotanik, chadat, hodanaktotanit.
=Plain=, _plat_, sade8entgiate.
=Plains=, _je me_, akchodionch, sachodiouch, hôchodionch; _je me plains
de quel etc_, kerihostanito, cherihostanik, chagorihostanik.
=Plaine=, dehoh8ennonda.
=Plaine=, _arbre_, hotkonchó; _cotonnier_, _arbre_, gueunens. (V.
_arbre_.)
=Plais=, _je_, ongnon, 8es, hesanon, 8ses, ouhanon, 8es.
=Plaisant=, _il est plaisant_, _agreable,_ ahon, 8esk8at.
=Plaisante=, _je_, keyatontoriata, cheyatontoriata, chagoyatontoriata.
=Plaisir=, _c'est un plaisir_, hotehennonniat; _je fais plaisir_,
_j'oblige_, keyenna8asek, cheyenna8asek, chagoyena8asek; _j'ai du
plaisir_, hagatchennonia, satchennonnio, hatchennonnia.
=Planche=, hoch8engahâ; _je fais des planches_, keh8engaronniahe,
seh8engaron etc, hoch8enga etc.
=Plant=, _du_, ahenniôtin.
=Plante=, _je_, gueniota, cheniôta, haniôta.
=Plante= _des pieds_, herag8atta.
=Plantin=, hochk8enrita.
=Plaque= _de fusil_, otginonkara.
=Plat=, _uni_, de8atag8enten; _j'aplatis_, dektag8entenha; _tu aplatis_,
dechta etc.
=Plat= manger, hatgien.
=Platon=, dehia8entgiakk8en.
=Plausible=, ahôri toguech aguenk.
=Playe=, dehionihniagué; _je pense une playe_, keronsek, cheronsek,
chagoronsek.
=Plein=, degaheron. Lorsque _plein_ est joint à un substantif il
s'exprime en changeant sa derniere lettre en i. Ex. _baril_, ganakk8a;
_baril plein_, ganakk8i; _pleine lune_, garakk8a g8egui; _plein jour_,
garonhiahen, _vel_ 8endéhné; _pleine nuit_, assontin.
=Pleurs=, oukassera.
=Pleure=, _je_, garkentat, charkentat, harkentat; _je fais pleurer_,
keyarkentakk8a, cheyarkentakk8a, chagoyarken.
=Pleureux=, _enfant pleureux_, hotgidanen.
=Pleuvoir=, _il pleut_, h8starondiés.
=Pli=, _un_, hottogueri.
=Plier=, dekehaktonch, desatchaktonch, dehatchaktonch; _plié_,
dehiotchakton; _je me plie_, degadatchaktonch, desadatchaktonch,
dehadatchak.
=Plissé=, _visage plissé_, dehiotkonchkeri; _etofe plissée_,----; _je
plisse_, dektoguerich, dechtoguerich, dehatoguerich.
=Plomb=, onenhia; _à plomb_, dehiotoguenti.
=Plonge=, _je_, gatonroch, chatonroch, hatonroch.
=Plongeon=, _plongeurs_, oiseaux de rivierre, kontonroch.
=Ploton=, deliiot8enonni.
=Pluie=, hostââ.
=Plume= _à ecrire_, kahrata ehiatonkk8a.
=Plumage=, _plume_, onag8a, _vel_ oronra.
=Plumet=, deganachahra.
=Plus=,
_d'avantage_, hisson;
_plus souvent_, tiotkontaguenk;
_plus que moy_, onguiatongottanik;
_plus que toy_, hesatongottanik;
_plus que luy_, hehonhatongottanik;
_plus fort_, nahah8issêré;
_plus qu'il n'en faut_, hyokonchôta;
_le plus tost que je pourai_, ils disent, _je me depescherai_;
_plus tost que lui_, voyez _avant lui_;
_je viens plus tost_, kendé, chendé, âbendé.
=Pluvier=, tah8ichlah8ich.
=Poche=, gayara.
=Poële=, atog8atehera (_cuiller_) ondechkondakk8a (_à frire_); _poelon_,
id.
=Poid=, onteniendenchta.
=Poignard=, hassaha ondadientakk8a.
=Poignarde=, _je_, assaha keyenta; hassaha cheyenta; hassaha chagoyenta.
=Poignée=, _une_, 8atgiogari.
=Poing=, _poignet_, hechiottagué; _je donne de coups de poing_,
kegonrk8a, chegonrk8a, chagogonrk8a.
=Poignet=, echeottagué.
=Poil=, hogonh8a; _je fais le poil_, kegonh8enta, chegonh8enta,
chagogonh8enta.
=Point= _du jour_, hourhenhiguet chik dediah8endaronh8a.
=Point=, negation, hia.
=Point=, _le_, _d'unne montagne_, nionondaguenhiata.
=Point=, _je suis sur le point de_, onentoha, _vel_ onengatendoktanik,
_sur le point de partir_.
=Pointe=, ehiotion8arokta; _pointe de terre_, oniata.
=Pointu=, kahiotion; _j'apointis_, kiotionk, chiotionk, ahiotionk.
=Poire=, ohia hotkonnonni.
=Poireau=, hônonchia.
=Pois=, _legume_, 8sahêta.
=Poisson=, hotgionda.
=Poitrine=, éhachigué.
=Poivre=, ononk8atchera ontkastonk8a.
(=Poivrier=, hostkata.)
=Poizon=, hônachinra.
=Poix= _raisinne_, 8sechta.
=Poli=, deyostatek; _je polis_, deguestata, dechechtata, dehastata.
=Ponant=, _le_, _le couchant_, tcha tehiot chiot 8ach hag8a.
=Pondre=, _elle pont_, honinhonchenda.
=Poltron=, hâdogueré; _je suis_, haguidoguere; _tu es_, saindogueré.
=Pomme=, s8ahiona.
=Pommier=, s8ahiôna ohonda.
=Pont=, 8askôhi.
=Porc=, k8ichk8ich.
=Porc espic=, onhêta.
=Port= _pour les vaisseaux_, tcha kontonhiondakk8a (_ou jettent
l'ancre_) kahonhio8anan (_les navires_.)
=Porte=, kanhoh8a.
=Porté=, _enclin_, hagachta.
=Portée=, _a_, tcha (_dou_) na (_lon_) dehierondoyag8achniore
(_tire juste_.)
=Porter=,
_je porte une charge_, akketé, saketté, hoguetté;
_je porte un enfant_, kechatins, chechatins, chagochatins;
_je me porte bien_, hiachtente haguiata 8ens;
_comment te porte tu_? hyaken chtente sayata 8ens,
_vel_ chkenonkuen tcha chonhek.
=Portion=, hagatchiok8a, satchiok8a, hatchiok8a.
=Portrait=, hêkonchâa.
=Pose=, _je_, 8agnien, 8achien, 8ahien.
=Possede=, _je_, haguien, sayen, hôyen.
=Possible=, hah8et ah8aton; _cela n'est pas possible_, hiate ha8et
ah8aton; _je fais mon possible_, deguechkenheyons, dechechken etc,
dehochken etc.
=Poste=, _je cours la_, degarattat gri8enhasi; _tu_, decharattat
cheri8enha8i.
=Poster=, _je poste des guerriers_, kederondonk, chederondonk,
chagoderondonk.
=Pot=, kenchèta.
=Potable=, ahié neguirha (_se boit_)tchato (_cela_.)
=Potier=, henchetonniaha 8dara.
=Pouce=, ohionkaha.
=Poudre=, _poussiere_ hoguenra ho8entgia; _poudre à tirer_, hoguenra
hechonrah8asta.
=Poudre=, _je me_, gatetesserosserach, chatetesserocherach, hatete.
=Poudrerie=, _il fait de la poudrerie de neiges_, onieng8atasse,
_poudrerie de poussiere_, 8taguenrotag8en.
=Poudré=, hote tesse sera h8i.
=Poudreux=, dehioguenhrongo.
=Poule=, kitkit.
=Poulet=, kitkit 8st8achia.
=Poulin=, karonda nenk8ik tchichtatienha.
=Pouls=, hentchigué 8atonries.
=Poumon=, hônag8a; _j'ai mal aux poumons_, hagnag8anon8ak.
=Pour=, ne se dit point seul.
=Pourquoy=, hotgarihonniaha, _vel_ hotinnayé.
=Pour lors=, tokué.
=Pourpre=, _maladie_, hogonk8aha; _couleur_, ni8taguigona.
=Pouri=, hotkuen; _cela se pourit_, otkens, _vel_ hyotkenha.
=Poursuis=, _je_, kecheré, chesseré, chagocheré.
=Pourtant=, _pourvu que_, s'exprime par perifrase.
=Pousser=,
_je pousse quelque chose_, kreg8ach, chereg8ach, hareg8ach;
_je pousse quelqu'un_, keyatareg8ach, cheyatereg etc, chagoyata;
_je pousse quelqu'un about_, 8agranhag8a, 8achranhag8a,
8aharanhag8a.
=Poutre=, kanoncharakk8i.
=Pouvois=, _je peux_, hagatonsek, satonsek, hatonsek.
=Poux=, _un_, hotgikta.
=Prairie=, kahintin; _pré_, id.
=Pratiquer=, _cela se pratique_, netonigarihotin.
=Precaution=, dehiagoyatoretti; _je prends mes precautions_,
deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.
=Precede=, _je_, kendé, chendé, hahendé.
=Presche=, _je_, ketahanik, chetahanik, chagotahanik.
=Precieux=, ganoron.
=Precipice=, hoton 8ent giagai; _je tombe dans un precipice_, guiatinha
tcha hoton 8entgiagui.
=Precisement=, netôdgik.
=Predire=, _je predis_, 8aktoguensek (_je sais_) tcha non (_ce qui
doit_) daya 8ensere (_arriver_.)
=Prefere=, _je_, kekonnienchta, chkonnienchta, chagokonnienchta.
=Premedite=, _je_, _ce que je fais_, kenonktonionch tcha ni guierha.
=Premier=, _je suis le premier_, ohenton gata, (_devant je suis_),
ohenton (_devant_) sata (_tu es_), ohenton (_devant_) hata (_il est_);
_la premiere fois que_, tiotierenti; _premier né_, hagoanen.
=Premierrement=, dontierenta.
=Prend=, _je_, voyés _je vole_; _je prend ce qu'on me donne_, guiena,
chiena, hayêna; _prend_, dziena; _il s'y prend bien_, hayenk (_il sait_)
tcha ny (_ce qu'il_) hayerha (_fait_), _je m'y prend bien_, guehienk,
cheyenk, hahienk; _il s'en prend à moy_, hagrihostanik; _je m'en prend
à_, kerihostanik, cherihostanik, herihostanik; _je m'en prend à toi_,
gonrihostanik; _il me prend pour_, on dit, _il croit que je suis_.
=Prepare=, _je_, _quelque chose_, keyennoktanik, cheyennoktanik,
hayennoktanik; _je me prepare _, gadeyennokta, chadeyennokta,
hadeyennokta.
=Prépositions=,
_pres_, _aupres_, touchtenka;
_chés lui_, tcha ononchiayen;
_deç _, garo;
_dans_, hagon8a;
_dela_, chihag8a;
_entre nous_, dehaguiataneguen;
_par la_, nen hag8a;
_entre_, achenondgik;
_devant_, ohenton;
_aprez_, onaguen;
_pres de_, akta;
_contre_, degareneguen;
_sous_, hagon8a;
_au dessus_, hentkuen;
_le long_, aktatie;
_pour_, _sans_, _si_, ne se disent point.
=Pres= _de_, akta; _tout pres_, to g8ato.
=Présent=, _je fais present dans un conseil_, kue8ennendasek, che8ennen;
_je fais present_, kehiah8e, chehiah8e, chagohiah8e; _je ferai present_
id, enkehion, enchêyon, enchagohion.
=Présent=, _je suis_, guideron, chideron, henderon.
=Présent=, _des à_, onkkeng8atô.
=Presente=, _je_, v. _je donne_.
=Preserve=, _je_, _quelqu'un de_, keyatononchtat, cheyatononch etc,
chagoyata etc.
=Preside,= _je_, I haguetaa, is sataa, ahonha hôtaa.
=Presomptueux,= _je suis_, gadatkonnienchta, chadatkonni etc,
hadatkonnien.
=Presque,= onen guenhra.
=Presqu'isle,= ka8ennagué hen.
=Presse,= _dans la_, kendiokk8a gonh8a.
=Presse,= _je_, _quelque chose_, _j'exprime_, degahon8etch, _vel_
knitta, chnitta, hanitta; _je presse quelqu'un de etc_,
dekenon8ariahata, dechenon8aria etc, dechagonon etc; _je suis pressé_,
de8aknon8ariahens, desanon8ariahens, dehonon; _le temps presse_,
dehionon8ariahat.
=Prest,= _je suis_, agadeyennoktahi, desadeyennoktahi, dehadeyennok etc.
=Preste,= _je_, _quelque chose_, keyenniasek, cheyenniasek,
chagoyenniasek.
=Pretexte,= _c'est un_, nag8a ahienra tona haguiera.
=Pretre,= haniask8iro.
=Prevois,= detkiatoretta, detchiatoretta, dethayatoretta.
=Preuve,= _c'est la_, tchit kari8ahieri.
=Prier,= _je prie Dieu_, gaterennayenha, chaterennayenha,
haterennayenha.
=Prince,= Onontio gona (_de Roy_) hoha8ak (_fils_.)
=Printemps= _passé_, keng8ité; _à venir_, tchioguenhondion.
=Prison,= ondadenhotonk8a; _enprisonner_, kenhotonk, chenhotonk,
chagonhotonk.
=Pris,= onhahiénaon, _vel_ ondadenhotonk, (_enfermé_.)
=Prisonnier= _de guerre_, hênachk8a; _je fais un prisonnier_,
kenachkonniaha, chenachkon; _je delie un prisonnier_, kecharondag8ach,
checharon, chagocha etc.
=Prix,= _hors de prix_, ossencheroanen; _de quel prix cela est-il?_
tonio senchera; _à quelque prix que ce soit_, tochêg8a tcha neyot
sencherakch.
=Proche,= touskenha.
=Proclame,= _je_, de8atkenhretta, dechathenhretta, dehatkenhretta.
=Prodigue,= _je_, gatiessen, chatiessen, hotiessen.
=Produire,= _la terre produit des ronces_, hotonni (_il croit_) hohikta
(_des ronces_) 8entgiagué (_sur terre_,)
=Profitable,= _cela m'est_, gatkenh8atta, chatkenh8atta, hatkenh8atta.
=Profite,= _cet arbre profite_, hoterontatisnoré; _j'en profite_, id;
_cela m'est profitable_.
=Profond,= agonh8adgyk; _profond_, _parlant d'eau_, onodess.
=Proye,= _ma_, de8agadentchai; _oiseau de proye_, garhagonha.
=Prolonge,= gueyennis, cheyennis, hayennis.
=Promene,= _je me_, g8ati guesha, g8ati chesha, g8ati resha.
=Promets,= _je_, nêto tcha ni guiera, neto tcha ni chiera, neto tcha ni
hayera.
=Prompt,= _de corps_, hoyadadet; _prompt d'esprit_, onigonradet;
_prompt, colere_, honak8enchkon.
=Pronom,=
_moi_, i;
_toi_, is;
_lui_, ahonrha;
_nous_, onguionrha;
_vous_, dzionrha;
_eux_, ononrha;
_mon_, i haga8en;
_ton_, is sa8en;
_son_, ahonrha ho8en;
_notre_, onguionrha ong8a8en;
_votre_, dgiourha s8a8en;
_leurs_, ononrha ona8en.
=Prononce,= _je prononce bien_, gue8enniô, che8ennio, hah8ennio; _je
prononce mal_, gue8enna hetken, che8enna hetkuen, hah8enna etc.
=Proportion=, _a_, tondahion daten nagueratta.
=Propos=, _a_, adsk8i; _à propos deliberé_, tondahionna gueratta.
=Propose=, _je_, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagori8ahi.
=Propre=, _je suis_, gneniô, chneniô, haneniô.
=Protege=, _je_, keyasterista, cheyasterista, chagoyasterista.
=Protester=, v. _asseurer_.
=Prostituée=. kotchinadonchkon.
=Provision= _de vivres_, ondenatchera; _je fais mes provisions_,
gadennatcheronniaha, chaden etc, haden.
=Prunes=, tichionk.
=Prunier=, tichionkohonda; (_prunier damas_, guenhrahra.)
=Pruche=, arbre, onenda.
=Puant=, hasennahetken, _vel_ kagras.
=Puberte=, _age de_, hekchataséha.
=Public=, _en_, kendiokk8agué, _vel_ kasseragué.
=Publie=, _je_, kerihonata, cherihonata, harihonata.
=Puce=, te8atchotonch.
=Pucelle=, hiate henakk8a hienteri.
=Pudiq.= id, _vel_ hiaté hayerin.
=Pus=, _je_, guiatagras, chiatagras, hoyatagras.
=Puis=, tcha hetgientakk8a degachtinratonk.
=Puiser=, _je puise de l'eau_, guetgienta, chedgienta, hatgienta.
=Puissant=, ha8ennio tcha hanagneré.
=Pulmoniq=, honag8a non 8akch.
=Pulverisé=, degahritti.
=Punais=, hanionchagras.
=Punis=, _je_, kereh8atta, chere8atta, chagoreh8atta.
=Punaise=, hodgiktoya.
=Pupille=, kahonha okonchotti, _vel_ hiate agonhek gonhadekton8a.
=Purge=, _je_, dekeyadiaton gottakk8a.
=Pur=, hiate degayesti.
=Purgatif=, ondadiatongottakk8ata.
=Pus=, apostume, otkenseri.
=Pustule=, dehiagotonh8anik.
=Q.=
=Quadrand=, garakk8ichiakch.
=Quand=, 8enton; _quand donc?_ 8enton ti? _je ne sçais pas quand_,
8enton guig8a.
=Quarante=, gayeri ni8assin.
=Quart=, _le_, gayeri degayagui.
=Quartier=, _demander_, voyés _pitié_.
=Quasi=, hen.
=Quatre=, gayeri.
=Quatorze=, ouassin (_dix_) gayeri (4) kahre (_de plus_.)
=Quel=, _le_, chongaa; _lequel de ceux la_, canen ny hayataa.
=Que= _ne_, hot nen? garihonniaha.
=Quesque= _cela_, hotnen n8ahautin.
=Quelque= _chose_, chtenchonha;
_quelque peu_, nionka;
_quelques jours_, togaha ni8entagué;
_dans quelque tems_, togaha hi8entaguek;
_quelque fois_, onderinhaguens, _vel_ g8atiguéha;
_quelqu'un_, dgiadata chonha.
=Querelle=, _je_, kedach8ahens, chedach8ahens, chagodach8ahens.
=Querir=, _je vais_, guég8ahé, cheg8ahé, hag8ahé.
=Questionne=, gatarondonk, chatarondonk, hatarondonk.
=Question=, _de quoy est-il question?_ hot neya8enha.
=Quitte=, _je_, voyez _j'abandonne_ ou _je laisse_ ou _je jette_.
=Quitte=, _je suis_, sagatog8a, sachatog8a, _vel_ akkarokta, _pour
deptes_.
=Qui= _es ce_, chonnen.
=Quiconque=, tochegu8oua ny heyadotinhak.
=Quinze=, h8isque (_cinq_) kahre(_de plus_) 8assin (_dix_.)
=Quoy=, hot onk.
=Quoiqu'il= _en soit_, nehey8senha hag8a.
=Queüe=, outinra; _queüe de poisson_, 8tachia.
=R.=
=Rabaissé=, voyés _abaissé; je rabaisse_, v. _abaisser_.
=Rable=, oronksêna.
=Rabas=, _je, de prix_, detkonnenta, detehonnenta, detronnenta.
=Racommode=, _je_, skecheronniaha, tchecheronniaha, shacheronniaha.
=Raccorde=, _je_, kenigonracheroniaha, chenigonra, chagonigonra.
=Racourcis=, _je_, skeg8atta, toheg8atta, shag8atta.
=Rachepte=, _je_, skninonk, tchninonk, shaninonk.
=Racinne=, ouktera.
=Racle=, _je_, keguetach, cheguetach, haguetach; _raclé_, kagueten.
=Raconte=, _je_, gatoria, chatoria, hatoria.
=Radote=, _je_, de8agnehienha, desanihienha, dehonihienha.
=Rafermis=, _je_, sknitta, tchitta, shanitta.
=Rafraichis=, _je_, skanochta, tchanochta, shanochta; _rafraichi_,
skananochti.
=Rage=, _la_, ha8eriendachon; _j'enrage_, hagueriendachon.
=Ragout=, dega8araritti.
=Rajeunis=, _je_, skadekchagoaniha, tchadetchago etc, shadetcha.
=Raille=, _je_, g8ennores, ch8ennores, ha8ennôres.
=Raisin=, ohiong8issera.
=Raison=, _avec raison_, gari8ahierik; _j'ai de la raison_, toguech (_je
sai_) tcha (_ce que_) niguiera (_je fais_), toguech (_tu sais_) tcha
(_ce que_) nychiera (_tu fais_.)
=Raisonne=, _je=, haguètaha, satâha, hôtâha.
=Rallie=, _je_, skediokk8arorech, tchediokk8arorech tchagodiokk8a.
=Rallonge=, _je_, skonchta, tchonchta, shonchta.
=Ralume=, _je_ skategata, stohategata, shategata.
=Ramasse=, _je_, hagnon8entch, chenong8entch, hanong8entch.
=Ramenne=, _je_, skederonné, tchederonné, tchagoderonné.
=Ramolis=, _je_, krodinchta, chrodinchta, harodinchta.
=Range=, _je_, herenk8ita, herensk8ita, herenhak8ita.
=Rapide=, kanah8ara;
_au bout du rapide_, kana8aguenhiata;
_je descend le rapide_, haguenna8enti hatié, chenna8enti etc, ahenna
etc;
_je monte le rapide_, hagnora 8i hatié, sanora 8i hatié, hanora etc.
=Rapporte=, _je_, skienhné, schienhné, shayenhné; _je m'en rapporte à_,
agatondé tchany haytera, _vel_ keyat 8ennatondé.
=Rameau=, onerattonta.
=Ramier=, tchiourhoya.
=Ramonne=, _je_, gataragué8ach, chatarague etc, hatara etc; _cheminée
ramonée_, gataragué8en.
=Rampant=, kayatarissere; _je rampe_, haguiadissere, sayadissere,
hayadissere.
=Rançon=, dehiondadiadakk8ata; _je paye rançon_, kekariakch tcha
skayatakk8a.
=Rancune=, _j'ai de la_, hiate s8aknigonrhens sayongnigonrat8atti, _je
n'oublie point le mal qu'on ma fait_.
=Rang=, ils n'out point de rang.
=Rang=, _je suis en_, kaninhragué hikta, hichta, hata.
=Range=, _je me_, herengatk8ita, satk8ita, hatk8ita; _range toi_, heren
satk8ita.
=Rape=, heranietta.
=Rape=, _je_, graniek, chraniek, haraniek.
=Rapelle=, _je_, skerinha, tcherinha, tchagorinha.
=Raporte=, _je_, ou _je raconte_, skatoria, tchatoria, shatoria.
=Raprend=, skadehien tanik, tcha dehiens, shadehienstanik.
=Raproche=, _je_, garo sagatk8ita, sachatk8ita, sahatk.
=Raquette=, kah8enguha; _je vas en raquette_, de8akk8engarondadies,
desa8en, deho8en.
=Rare=, 8aguenhré.
=Rarement=, g8ati guesha guens, 8agonreuha.
=Ras=, ouheudoskon.
=Rassade=, 8starog8i.
=Razé=, kagonhenti; _je rase un fort_, ganatagat chonch.
=Raze=, _je me_, gadatenos kerogaronch; _tu_, chadat; _il_, hadetenos
etc; _je raze_, kenoskerogaronch, chenoskerogaronch, chagonoskero.
=Razoir=, ondadenoskerogaronta.
=Rassazié=, _je suis_, agatâï, sattaï, hott ï; _je me rassazie_,
gatanha, chatanha, hotanha.
=Rassemble=, _je_, skeyatkennichiatta, tcheyatkennichi etc, tchagoya.
=Rasseure=, _je me_, songnigon rayendanha.
=Rassois=, _je me_, skatienha, tchatienha, shatienha.
=Rat=, tzitenha.
=Rate=, _la_, osk8echia.
=Rateau=, ehentonniata deganotgionda.
=Rature=, _je_, skiatong8ach, tchiatong8ach, shoyatong8ach.
=Ravage=, _je_, degonh8entgearitta, dechonh8entgearitta, dehonh8ent etc.
=Ravinne=, ohionhentaheron.
=Raviser=, _se_, denskiatoretta, dentcheatoretta, denshayatoretta.
=Ravoir=, s8aguien, shayen, shôyen.
=Raye=, kayanaty.
=Rayé=, id, _effacé_, skarague8en, _vel_ oterague8en; _je raye_,
_j'efface_, skerague8ach, scherague8aoh, sharague8ach; _je raye_,
guianata, chianata, hayanata.
=Raye=, _à poison_, ahara; _je fais unne raïe_, kaharonniaha,
chaharonniaha, aharonniaha; _je tend une raïe_, kataroch, chataroch,
hataroche.
=Rayon=, 8tinharôta.
=Rebatre=, _redire_, _je rebas_, skari8ata keng8a skatona, _la meme
chose je raconte_.
=Rebatis=, _je_, sknonchonniaha, tchnonchonniata, shannonchon.
=Reblanchis=, skrahestonniaha, schrahestonniaha, sharahes etc.
=Rebondis=, _cela rebondit_, deh8adekk8a.
=Rebord=, aktatié, _vel_ aktaa.
=Rebouché=, skachiharon.
=Rebours=, _de_, okarahetken.
=Rebroussé=, dedioktatahion.
=Rebut=, _de_, k8ch8ahenhi.
=Rebute=, _je_, _quelqu'un_, ke8ennondies,che8ennondies,
chago8ennondies.
=Recelle=, gasseta ganenchk8en, chasseta, hasseta.
=Recent=, assez.
=Reçois=, _je_, guienach, chiênach, shayènach.
=Rechappe=, _je_, skeniaguens, tcheniaguens, shoniaguens.
=Recharge= _un fusil_, skaguenroch; _un canot_, skondahach, _j'y mets
des effets_.
=Rechauffe,= _je, quelq. chose_, skatarihata, stchatarihata,
shatarihata; _je me rechauffe_, sgadiatatarihata, tchadiata,
shadiatata etc.
=Recherche=, _je_, skechakch, shechakch, srechakch.
=Recite=, _je_, gatoria, chatoria, hatoria.
=Recidive=, _je_, dekata sa8enha, dechkata etc, dechakatasa.
=Reclame=, _je_, saguientenha, haga8en, sachientenha sa8en.
=Recolte=, _temps de_, tcha ni heyent8ag8ach; _je fais recolte_,
gnorag8ach, chnorag8ach, hanorag8ach.
=Recommande=, kodgiaronk, chedgiaronk, chagodgiaronk.
=Recommence=, _je_, dondagatierenta, dondachatierenta, dondahati etc.
=Recompense=, _je_, gatonhracheronk, chatonhrache etc, hatonhra etc.
=Reconcilie=, _je_, skenigonracheronniaha, tchenigonra, tchagonigon.
=Reconduis=, _je_, skederonné, schederonné, schagoderonné.
=Reconnois=, _je_, skientes, schientes, schagoyentes.
=Reconnoissant=, _je suis_, s8agarhas (_je me souviens_) tcha (_qu'on_)
onguitenrhek (_ma soulagé_).
=Recoquillé=, dziot8enonni.
=Recoudre=, sknikonk, schnikonk, shanikonk.
=Recouper,= itkiakch, itchiakch, shayakch.
=Recourir,= _a_, keniende, cheniende, haniende.
=Recousu,= skanikonk.
=Recouvert,= skakoron8i; _je recouvre unne maison_, skohronk,
schkohronk, shakohronk; _je recouvre_, skohrins, schkohrins, shakohrins.
=Recrée,= _je me_, gadatnigonroriaha, chadatnigon, hadatnigonro etc.
=Recrie,= _je me_, hag8ennôta, sa8ennota, ha8ennota; _je recris_,
skiatonk, tchiatonk, shayatonk.
=Recueille,= _je_, skniondag8ach, tchniondag8ach, shaniondag8ach.
=Recuis,= _je_, skritta, tchritta, sharitta.
=Reculé,= dediotonnon; _je reculle_, herenkk8ita, herenchk8ita,
herenshakk8ita, _vel_ katontkach, chatontkach, hatontkach.
=Recullons,= _a_, echonné hag8a.
=Recuse,= _je_, voyez _je rebute_.
=Redemande,= _je_, skeyarondonk, scheyarondonk, shagoyarondonk.
=Redige,= dondagatnanetta, dondacdatnanetta, dondahatnanetta.
=Redonne,= _je_, skeyah8e, tcheyah8e, tchagoyah8e.
=Redouble,= _je_, deskiasseraha, deschiaseraha, deshayaseraha.
=Redoute,= _je_, keteg8ach, chetag8ach, chagotag8ach; _je me fais
redouter_, keteg8atta, chetag8atta, chagotag8atta.
=Redresse,=
_je, quelque chose_, skak8atong8ach, chag8atong etc, hag8aton etc;
_je redresse celui qui parle_, kerihohensek, cherihohensek,
chagoriho;
_je me redresse le corps_, gadiatag8arich chionch, chadiata,
hadiata.
=Reduire,= _je reduis à l'extremité_, kegaronniaha, chegaronniaha,
chagogaronniaha.
=Refais,= _je_, skecheronniaha, schecheronniaha, shacheronniaha.
=Referme,= _je_, skenhotonk, schenhotonk, shanhotonk.
=Reflechis,= _je_, deskiatoretta, deschiatoretta, dethayatoretta.
=Reforme,= _je_, decktenionch, deschteniononch, deshatenionch.
=Renfrogne,= _je me_, degatkonchkerich, dechatkonchkerich,
dehatkonchkerich.
=Refroidir,= _je fais_, sknassochta, schnanocha, shananochta.
=Refond,= _je_, skana8enta, schnana8enta, shanana8enta.
=Refugie,= _je me_, skennagueratch, tchennagueratch, sahennagueratch.
=Refuse,= _je_, de8aknonhianik, desanonhyanik, dehononhianik.
=Regagne,= _je_, donsagatentchaa, donsachatentchaa, donsahatentchaa.
=Regale,= gateniota, chateniota, hateniôta.
=Regarde,= _je_, dekkahra, _vel_ gatkatt8ach, chatkatt8ach, hatkatt8ach.
=Regle,= _je_, gri8acheronniaha, chri8acheronniaha, hari8acheron etc.
=Regne,= _je_, v. _je commande_.
=Regorge,= _je_, haguesennies, sachennies, ochennies.
=Regret,= _a_, onhatink.
=Regrette,= _je_, _les morts_, guenhatenha koh8endahi; _je regrette
quelque chose_, guenhatinha, chenhatinha, henhatinha.
=Rehausse,= _je_, henken gnionta, chnionta, hanionta.
=Rejaillit,= 8ad8atog8a, _le sang rejaillit_, 8adetk8ensôg8a.
=Rejette,= _je_, s'8agadi, sesadi, sahodi.
=Rejetton,= osk8eya.
=Reine,= onontio gona rhôna.
=Reins,= _les_, oronk8ena,
=Rinse,= _je_ goharek, choharek, roharek.
=Rejoins,= _je_, deskraneguenk, deschraneguenk, desharaneguenk.
=Rejoüis,= _je me_, agatonhahra, chatonhahra, hatonhahra.
=Relache,= _je_, _de voyage_, dondagakta, dondasakta, dondahakta.
=Relache,= _je_, voyez _je denoüe_, grinchonch, chrinchonch,
harinchonch.
=Relation,= _j'ai relation avec lui_, gayasserinchera (_d'affaires_)
deagnitaa (_nous parlons_.)
=Relever,= _je releve de terre_, deguekk8ata, dechekk8ata, dehakk8ata;
_je me releve_, dondagatkenha, dondachatkenha, dondahatkenha.
=Relie,= _je_, skringach, sehringach;
sahringach; _relié_, skahrin.
=Relis,= _je_, gayatoncheragon8a (_dans un livre_) dekkahra (_je
regarde_.)
=Religieux,= goyatatoguenti.
=Reluisant,= deyostatek.
=Remarie,= _je me_, s8aguenniakch, sachenniakch, sahenniakch.
=Remarque,= _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatennien etc.
=Remede,= ononk8atchera.
=Remedie,= _je_, kedgienta, chedgienta, chagodgienta.
=Remenne,= _je_, v, _je reconduis_.
=Remercie,= _je_, gatonracheron, chatonracheron, hatonracheron.
=Remets,= _je_, skien, tchien, shahien; _je remets_, _prolonge_,
gri8esta, chri8esta, hari8esta.
=Remontre,= _je_, _à quelqu'un_, skeyenstanik, tcheyenstanik,
tchagoyenstanik.
=Remplis,= _je_, dechkehronch, dechchehronch, dechharonch.
=Remporte,= _je_, onsachkah8a, onsachchah8a, onsahahah8a.
=Remüe,= _je_, gatoriaheronk, chatoriaheronk, hatoriaheronk, _cela
remue_.
=Renard,= skennakchen.
=Rencontre,= _je_, 8atkateranha, 8atchateranha, 8athateranha.
=Rencontre,= _je vas à la_, kataratta hné, chateratta hné, hateratta
hné.
=Rendre,= _je_, sakeyon, sacheyon, sahayon; _je me rend_, _j'arive_,
saguion, sachion, sahayon, _je me rend_, _je suis vaincu_, gnadion,
chnadion, hanadion.
=Renfle,= _cela_, sondonh8a hatié.
=Renforce,= _je_, s'akk8ichcherinha, sach8ichcherinha, sahah8ich etc.
=Rengage,= _je_, skatenhanha, tchatenhanha, shadenhanha.
=Renonce,= _je_, sagrihondies, sarihondies, sharihondies; _j'y renonce_,
skad8endeta, tchad8endeta, shad8endetta.
=Renoüe,= _je_, skringach, schringach, sharingach.
=Renouvelle,= _je_, assé skonniaha, assé chonniaha, assé ronniaha.
=Rentre,= _je_, heskionk, hetchionk, hehayont; _rentre_, onsatgion.
=Renverse,= _je suis à la_, haguechatahi, sachatahi, hochatahi.
=Renverser,= _je renverse quelqu'un_, kechata, chechata, chagochata;
_renverse, repandu_, kahri8i; _je renverse_, hikrich, hichrich,
heharich.
=Renvoyer,= keyatendietta, cheyatendietta, chagoyatendietta.
=Reparer,= v. _refaire_.
=Repasse,= _je_, _je reviens_, skatongotta, tchatongotta, shatongotta.
=Repend,= _je me_, gattatre8atta, chatatre8atta, hatatre8atta.
=Reperds,= _je_, _quelque chose_, songaton, sesaton, sahotton.
=Replace,= v. _je remets_.
=Replante,= _je_, skeniotta, tcheniotta, sahenniotta; _replante_,
sasenniotin.
=Replet,= _je suis_, hagassen, sassen, hassen.
=Replie,= _je_, dekchaktonch, desachaktonch, dehatchaktonch; _replie_,
dedgiotchakton.
=Repond,= _je_, saguiheron, sachiheron, sahenheron.
=Repose,= _je_, agadonrich chen, sadonrich chen, hadonrich etc.
=Repos,= _je suis en_, chkenon guideron, chideron, henderon.
=Repousse,= _je_, _quelque chose_, skaniotta, schaniotta, shaniotta; _je
repousse quelqu'un_, keyatareg8ach, cheyatareg8ach, chagoyata etc.
=Reprend,= _je_, v. _je recois_; _je reprend_, _je corrige_, kehre8atta,
chehre8atta, chagohre8atta.
=Represente,= _je_, _je remontre_, keyatchatanik, cheyatchatanik,
chagoyat etc.
=Reproche,= _je_, keyatanotha, cheyatanota, (_melius_)
dekerencharong8ach.
=Repudie,= _je_, keyateg8atta, cheyateg8atta, chagoyateg8atta.
=Reserve,= hagadensetta, chadensetta, hadensetta.
=Resiste,= _je_, gnagoras, chnagoras, hanagoras.
=Resolu,= _je suis_, gateriatha, _vel_ agnigonrat chanit; _je me
resous_, agata dennigonra chatti chatadenni etc, hatadeni etc.
=Respecte,= _je_, gnoronk8a, chnoronk8a, hanoronk8a.
=Respire,= _je_, gatonries, chatonries, hatonries.
=Ressemble,= _je_, skehierin, tchehyerin, sahoyerin.
=Ressere,= _je_, sknirta, tchnirta, shanirta.
=Ressort,= _je_, teyonkchakton; _c'est de mon resort_, hihagri8a.
=Ressouds,= _je_, _en plongeant_, gatonrog8ach, chaton etc, hatonro.
=Ressouviens,= _je me_, s8agarhas; dgisarhas, shorhas.
=Reste,= _le_, okonchôta; _voila le reste_, neto ny dgiotatenri; _j'ai
du reste_, gatatenrasek.
=Rester,= _il ne reste aucune esperance_, onguesenni; _reste icy_, tonin
stak, _vel_ tchiderondak.
=Restitue,= _je_, kehiah8e (_je rend_) gnesk8enna (_ce que j'avais
volé_.)
=Retarde,= _je_, agatengondotta, chatendongotta, hatendongotta; _je
retarde quelqu'un_, keyendongottanik, cheyendongottanik, chagoyen.
=Retiens,= _je_, _quelqu'un_, keyatadinchta, cheyatadinchta, chagoyata
etc.
=Retentit,= _cela_, 8a ho enna hechta.
=Retirer,= _je retire profit_, aguiendas, sayendas, hoyendas; _je me
retire_, dondagatonka, dondachatonka, dondahatonka.
=Retombe,= _cela retombe sur moi_, ongaderi8ahienhas.
=Retoucher,= skiata hechta, chiata hechta, shayata hechta.
=Retourne,= _je_, onsagné, onsaché, onsahré.
=Retranche,= _je_, skorag8ch, schorag8ach, sahorag8ach.
=Retrecis,= _je_, skechtouata, schechtouata, shachtouata.
=Retrousse,= _je_, gaadatch, chaadatch, hahadatch.
=Retrouve,= _je_, skorich, schorich, sahorich.
=Ret,= v. _raye_.
=Reue,= gonterass8in; _reve pour_ _acomplir_, de8akkahrahi; _j'ai fait
un mauvais reve_, ongreserentakchtenha.
=Reve,= _je_, gaterass8ach, chaterass8ach, haterass8ach.
=Reveille,= _je_, keye8atta, cheye8atta, chagoye8atta; _je me reveille_,
8aguiek, 8achiek, 8ahahiek.
=Revelle,= _je_, gri8atachia, chri8atachia, hari8atachia.
=Revend,= skeninonk, scheninonk, shaninonk.
=Reviens,= hisqué, hitché, hisseré.
=Reverdit,= _cela_, sagat gikk8arontin.
=Revers,= agonh8agonha.
=Resveur,= _je suis_, gaterass8ahonk, chaterass8ahonk, hoterass8a.
=Reunis,= _je_, gassouderaha, _vel_ skata skonniaha.
=Revois,= _je_, skeguenha, tcheguenha, shaguenha.
=Revolte,= _je me_, ke8enna ch8aens, che8enna ch8ahens, chago8en.
=Reussis,= _je_, ongatons, hesatons, ahôtons.
=Reume,= _je suis enrumé_, gassakha, chassakha, hassakha.
=Riche,= _je suis_, gotchogona, chotchogona, hotchogona.
=Ridé,= 8agatchkoncheri, satkoncheri, hotkoncheri.
=Ridiculle,= _je suis_, hagri8aguenniata, sari8aguen etc, hori8aguen
etc.
=Rien,= hiachten.
=Ris,= guiondiaha, chiondiaha, hoyondiaha.
=Risque,= _je_, garichkon, charichkon, harichkon.
=Risq,= _il y a du_, hotteron, _vel_ dehyodenonhianitti.
=Rivage,= _de rivierre_, kinhion actatié; _de lac_, ganataaktatié.
=River,= detkron8araktonch, detchron8ar etc, detharon8ar.
=Rivierre,= skenhion8ate.
=Robe,= atiata8itchera.
=Roche,= onenhia.
=Roder,= g8atiguesha, g8atichesha, g8atiresha.
=Rogner,= detkiakch, detchiakch, dethayakch.
=Roide,= hohniri; _roide_, _à piq_, hiate kagarenhre.
=Roidir,= v. _resserrer_.
=Romps,= _je_, deguiakch, dechiakch, dehayakch; _rompu_, deyayagui.
=Rond,= ot8enonni.
=Ronde,= _je fais la_, guennatatasech, chennatatassech, hennata etc.
=Ronfle,= deguenniongaha, dechenniongaha, dehennion.
=Ronge,= _je_, guechtiendoganinch, chechtiendo etc, ahestiendo etc.
=Rose,= hodgidgiahahagui.
=Rossignol,= karich kensé.
=Rotte,= _je_, guenniadiakch, chenniadiakch, henniadiakch.
=Roti,= oskon8a; _je fais rotir_, gadeskonta, chadeskonta, hadeskonta.
=Roüe,= _je_, kechtiendaritta, chechtiendaritta, hachtiendaritta.
=Rouge,= qu8enta rogon.
=Rougis,= _je_, qu8enta rogon onkoncha renha; _je rougis_, _je teins_,
qu8enta rogon gassoch, chassoch, hassoch.
=Rouillé,= 8tkenserarigui.
=Roule,= _je_, karhatenion hatié; _je me roule_, gadiata guenriek,
chadiata guen etc, hadiata.
=Roupie,= _j'ai la_, gadginonkerota, satginonkerota, hatginonkerota.
=Rousseurs,= _j'ai des_, agatzichtenoton kekonchigué.
=Roussi,= ohentsita teguen; _je me roussis_, hakentsitategach,
sahentsitategach, sohentsita.
=Route,= tcha nheyens, _vel_ tchanhéyotahinon.
=Roux,= ohessa ni hononk8erotin.
=Ruban,= ononh8a.
=Rüe,= dionatag8entatié.
=Ruer,= _je_, keyarasint8ach, cheyarasint8ach, chagoyara etc.
=Ruiné,= _je suis_, hiachtente s8aguien, sayen, hoyen.
=Ruisseau,= ny kenhiaha.
=Rusé,= hagnigonradez, sanigonradez, onigonradez.
=Rut,= _le_, tcha degondatcherez.
=S.=
=Sa,= ô; _son_, hâ; _ses_, hô, _vel_ ô au feminin.
=Sable=, onêcha.
=Sabre=, assaregôa.
=Sabre,= _je_,----.
=Sac,= gayara; _sac tabac_, kayetta;_de medecine de guerre_, ganota;
_je mets à sac_, keya8ent8ach, cheya8ent8ach, chagoya8ent8ach.
=Safran,= hotgikk8a onsôkk8a.
=Saigne,= _je_, _du nez_, deguenionkach, dechinionkach, dehenionkach;
_je saigne quelqu'un_, dekenintcha hechta, dechenintcha etc,
dechagonintcha.
=Sacrifice,= _je fais un_,----.
=Sage,= _je suis_,----.
=Sain,= _je suis_,----.
=Saindoux,= hohna oqu8ari.
=Saint,= gayatatoguenti.
=Saisis,= _je_, kek8ach, chagok8ach.
=Salade,= henerattach.
=Sale,= 8astag8arigui.
=Salé,= katchik etokka h8i.
=Salis,= _je_, kag8arokach, chtag8arokach, hatag8arokach.
=Salpêtre.=
=Salüe,= _je_, kenonronk8anion, chenonronk8anion, chagononron etc.
=Salive,= _je_, 8tchera.
=Saliver,= v. _cracher_.
=Sandale,= chitagon hottak8a.
=Sang,= hotk8ensa.
=Sangfroid,= _de_, 8ahennigonronniaha.
=Sanglant,= hotk8ensogonha.
=Sans,= ne se dit point, on dit _vous estes_ ou _vous nete pas cause_.
=Sanglote,= gassint8ach, chassint8ach, hassint8ach.
=Sanguin,= guenkensoanen, chenk8ensoanen, henk8ensoanen.
=Sans doute,= hag8ach.
=Sans faute,= gatoguen tchi h8en.
=Sans retardement,= 8tendoktin.
=Sancte,= _je suis en_.
=Saoul,= _je suis_, (_de vin_,) hagnon 8ahaton; _je soule quelqu'un_,
kenon 8ahatonta; _je suis saoul de viande_, hagatai; _je rassassie
quelqu'un_, ketanha.
=Sarcelle,= _oiseau_,----.
=Sas,= onakta.
=Sasse,= _je_, gate8ach, chate8ach, hate8ach.
=Sapin,= _arbre_, ôssohra.
=Satisfait,= _je suis_, gatchennonni, chatchennonni, hatchennonni; _je
satisfais_, keyatchonniata, cheyatchonniata, chagoyat etc.
=Savetier,= shatakk8anikonk.
=Sauve conduit,= gayatonchera ayontongottakk8a.
=Saule,= ôsetta.
=Saumon,= tachiona.
=Saumur,= gatchiketa hohnéga.
=Savon,= onyenchero haretta.
=Savonne,= _je_, guiencheroharek, chienseroharek, hayencheroharek.
=Savonnette,= henoskeroharetta.
=Sauce,= _je sauce du pain_, gatrakkoch, chatrakkoch, hatrakkoch.
=Sauce,= _ma_, agok8a.
=Saucisse,= hoyonra degah8aritti.
=Saute,= deguennachk8akk8a, dechennach etc, dehennach etc.
=Sauvage,= ong8e honh8e.
=Sauve,= _je me_, skeniaguens, scheniaguens, shoniaguens; _je fais
sauver_,----.
=Sçavant,= _je suis_, gnigonro anen, chenigonro anen, honigonro anen.
=Sçais,= _je_, guienteri, _vel_ guenonktonk, _vel_ aktoguenha; _on ne
sçauroit_, hiate hah8et; _c'est à savoir_, ongatoguenha; _je ne sçai
pas_, hôtôgat, _vel_ hiate aktoguenha.
=Scelerat,= ong8edahetkengona.
=Scie,= deyech8engariatta.
=Scié,= _scie_, degorinha, dechorinha, dehorinha.
=Scorbut,= ononchiotaha.
=Se,= _il se etc_, hatat. Ex. _il se tue_, hataderio.
=Sec,= ourhen; _bois sec_, oyendaten.
=Secher,= _je le fais_, guerhata, cherhata, harhata.
=Second,= tegni 8atonta.
=Seconde,= _je_, _quelqu'un_, keyarichkonta, cheyarichkonta,
chagoyarich.
=Secoue,= _je_, gah8atch, chah8atch, hah8atch; _secoué_, 8ah8agui.
=Secours,= _je donne_, kenhêsck, chenhesck, chagonhesck.
=Secret,= _en_, dassetigué; _je garde le secret_, grih8asetta,
chrih8asetta, harih8asetta; _je devulgue le secret_,----.
=Seditieux,=----.
=Seduis,= _je_, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagonigon etc.
=Sein,= henonrachiagué.
=Sejourne,= _je_, kendokta, chendokta, ahendokta.
=Seize,= 8assin hayak kahré.
=Sel,= hotchiketa.
=Semaine,= _une_, ne se dit point, ils ne comptent que par lune.
=Semblable,= toniôt.
=Semblant,= _je fais_, akchoretakk8a, sachoretakk8a, hachoretakk8a.
=Semble,= _il me_, guerhé.
=Semé,= ganag8en; _semer_, gnakha, chnakha, hanakha.
=Semence,= oninchta.
=Sêne= _à pêcher_, ontaharokk8a hoyaronda. (=Senellier=, _le_,
dzionkarettes.)
=Sens,= _le bon_, hagnigonrag8egui.
=Sensible,= _je suis_, hagakkahrin, sakkahrin, hakkahrin.
=Sens,= _je_, _je fiere_, hagues8ach, sach8ach, hos8ach.
=Sentiras,= _tu t'en_, engisarharanha.
=Separer,= _je separe quelqu'un_, dekekachionch, dechekachionch,
dechagoka; _je separe quelque chose_, deguekachionch, dechekachionch,
dehokachionch.
=Sept,= tchiatak; _le septieme_, tchiatak otonta; _septante_, tchiatak
ni8assin; _sept cent_, tchiatak te8enniah8é.
=Septembre,= chereskegona.
=Serein,= _le_, ôh8ahia.
=Serieux,= _je suis_, degatkuengerenti, dechakkenguerenti, dehotken etc.
=Serpent,= 8sarichta; _serpent d'eau_, hanadonk; _serpent à sonnettes_,
cheg8aronda; _serpent au long corps_, shayadess.
=Serré,= _lié_, kanitti.
=Serre,= _je_, gnirta, chnirta, hanirta: _je serre_, _je cache_,
gassèta, chassêta, hassêta.
=Serrure,= enhôtongk8a.
=Sers,= _je_, _quelqu'un, _je rend service_, keyenna8asek, vel_
nguenhas, hesanhas, honanhas; _je me sers à manger_, gatateranik,
chatateranik, hatateranik; _il me sert de pere_, ha8et knihô; _je me
sers de cela_, guechtaa, chechtaa, hachtaa; _je ne me resers pas_,
gayerati.
=Sêve=, onanah8en; _les arbres sont en sêve_, tkaranah8en.
=Seucre=, oh8ennaset.
=Seul=, _je suis_, agonrh8aa, son8h8aa, ahonrh8aa; _je n'ai que ce seul
etc_, nag8a heguen ha.
(=Seullement=, kueng8a.)
=Seur=, gatoguen.
=Seur=, _à coup seur_.
=Sêvre=, _je_, _une enfant_, kenonrachiatkah8ach, chenon etc, chagonon
etc.
=Sexe=, _masculin_, hehronchonha; _sexe feminin_, hatginachonha.
=Si=, né; _si cela est vrai_, ne toguech g8a, héguenk; _si tu ne peux
pas_, né sanorons; _si tu ne veux pas_, né chera hia; _comme si tu en
avois_, né ensayendak.
=Sied=, _cela me_, hagrasek, sarasek, horasek.
=Siege=, _faire un siege_, kenata; _je leve le siege_, donsagnenrakkra,
donsachnenrakk8a.
=Siege= _pour s'assoir_, ontiendakk8a; _je m'assois_, gatienha,
chatienha, hatienha.
=Sien=, _le_, ahonrha hoh8en.
=Sifle=, _je_, gnagarerach, chnagarerach, hanagarerach.
=Signal=, sa honteniendenchta; _je donne le signal_,----.
=Signalle=, _je me_,----.
=Signe=, _je fais_, keyenniatach, cheyenniatach, chagoyenniatach.
=Signifie=, _quesce que cela_, hos n8a hautin de8ateniendenchti (_s'il
paroist quelq. chose_.)
=Silence=, _taisés vous_, datgiaticrin.
=Silence=, _je garde le_, ti8agatierin, tisatierien, tihotierin; _je
romps le silence_,----.
=Silencieux=, tihotierin.
=Simples=, _herbes_, hônonk8at chera chon.
=Simplement=, nag8aheguenha.
=Sincere=, _je suis_, hiate hognoyen, hyate sanoyen, hiate honôyen.
=Singe=, ong8e gakonchondakk8i, _vel_ guennonha.
=Singeries=, _je fais des_, degatieronnionk, dechatieronnionk, dehatier
etc.
=Singulier=, v. _rare_.
=Sinon=, nayég8a.
=Sirop d'erable=, oranah8entagueri.
=Situé=, _bien_, a honh8entgia 8ensti.
=Situation=, _belle_, oyenoti.
=Six=, hayak; _six fois_, hayaknion; _sixiesme_, hayak otonta.
=Sobre= _à manger_, _je suis_, nigakk8aha, nichakk8aha, nihakk8aha;
_sobre boire_, hiate kneguirha, hiate chneguirha, hiate haneguirha.
=Soc=, dehia go onh8entgiorinchta.
=Société=, _je suis en_, deh8agadiechti, desadiechti, dehodiechti.
=Soeur=, _ma_, _ainée_, âkchih; _ma soeur cadette_, keguenha.
=Soif=, _j'ai_, gonriatins, chonriatins, ahonriatins.
=Soigne=, _je_, gachterista, chasterichta, hachterista.
=Soigneux=, hachterichta.
=Soin=, _je n'ai point de_, gadiondiata, chadiondiata, hadiondiata.
=Soir=, _le_, tetinrea; _du matin ansoir_, hendag8ektchih8en.
=Soit=, niô.
=Soixante=, hayak ni8assin.
=Soldat=, _je suis_, haguechkenraguettat, sachkenra etc, hachkenra etc.
=Soleil=, garakk8a; _soleil levant_, garakk8inkens; _soleil couchant_,
de8atchot8achgarakk8a.
=Solide=, hiate honagorach.
=Sollicite=, _je_, keskenhatanik, cheskenhatanik, chagoskenha etc.
=Sombre=, dehiodassondariagui.
=Sommeil=, _j'ai_, haguitakch, saintakch, hotakch; _j'interrompe le
someil_, kere serintoriaha, cheresin etc, chagoreserintoria.
=Somme=, _je_,----.
=Sommet=, _le_, âguenhiata.
=Son=, _bruit_, 8tkak.
(=Son=, ahonrha ho8en.)
=Sonde=, onteniendenchta.
=Sonde=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hateirientenha.
=Songe=, _reve_, gaterass8en.
=Songe=, _je_, v. (_je reve_,) gaterass8ach, chaterass8ach,
haterass8ach; _je songe_, v. (_je pense_,) guenonktonionk,
chenonktonnienk, hennonkton etc.
=Sonne= _une cloche_, k8ichtondatha, ch8ichtondatha, ah8ichton.
=Sonnette=, eh8ichtondatakk8a.
=Sorcier=, _je suis_, gatahennahach, chatahennahach, hatahennahach.
=Sort=, _tirer au_, on dit _jouer_.
=Sorte=, _quelle sorte d'homme esce_? hotni rong8edôtin; _je fuis en
sorte_, grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.
=Sortir=, _je sors_, skiaguenha, schiaguenha, shayaguenha; _je fais
sortir_, skeyaguens, tcheyaguens, tchagoyaguens; _je fais sortir_, voyés
_je chasse quelqu'un_.
=Sot=, hôdé.
=Souls=, v. _saous_.
=Souche=, kokehina; _il y a une souche_, hokchinôta.
=Soucie=, _je me_, _je ne m'en soucie pas_, hiachtente guerhé, herhé,
rerhé.
=Soude=, _je_, gassonderaha, chassonderaha, hassonderaha.
=Soufle=, _je_, garondatch, cherondatch, harondatch.
=Souflet=, _je donne un_, kekonchahech, chekonchahech, chagokonchahech.
=Soufre=, _du_,----.
=Soufre=, _je_, hagronhiaguens, saronhiaguens, horonhiaguens; _je fais
soufrir_, keronhiaguenta, cheronhiaguenta, chagoronhiaguenta.
=Souhaite=, guerhé, cherhé, rerhé.
=Souillé=, outetkenti; _je souille_, ketkenta, chetkenta, hatkenta.
=Soulage=, _je_, keyêna 8asek.
=Soue=, voyés, _saoüle_.
=Souleve= _de terre_, _je_, deguek8ata, dechek8ata, dehak8ata.
=Soulier=, attak8; _je mets mes souliers_, degarattach, decharattach,
deharattach; _j'ote mes souliers_, degarattachionch,
decharattachionch, deharatta; _je racommode mes souliers_, garakkoronch,
charakkoronch, harakkoronch.
=Soupçonne=, _je_, _quelqu'un_, kerasek, cherasek, chagorasek.
=Soupe=, _de la_, onondaa degarakkaritti.
=Soupose=, _je_, gatenientenha tcha ny oukchté.
=Soupire=, _je_, gatonriés, chatonries, hatouries.
=Souple=, parlant de bois, ô kario; _corps souple_, hoyadadet.
=Source=, ona8arôta, _vel_ otoncherôta.
=Sourcil=, hekakk8a hâgué.
=Sourd=, _je suis_, degass8égui, dechass8égui, dehass8egui.
=Souris=, _je_, aguiondiaha, sayondiaha, hoyondiaha.
=Souriciere=, tchitenha gayenton.
=Souris=, tchitenha.
=Sous=, _dessous_, agonh8a.
=Soutiens=, _je_, gniktakk8a, chniktakk8a, haniktak.
=Soutien=, _appui_, kohniktakk8i.
=Souviens=, _je me_, s8agarha, dgisarhas, shoras; _je fais souvenir_,
keyarharatta, cheyarharatta, chagoyarharatta.
=Souvent=, chetechon, _vel_ tiotkont.
=Soye=, dginonha, hotikon chichiahi.
=Sperme=, onenha.
=Spirituel=, hônigonta.
=Squelette=, onhrênich.
=Sterille=, hiate hadektonk; _terre sterille_, hiactente 8atonnian.
=Stupide=, hôdé.
=Submergé=, ohnôdon.
=Suborne=, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagonigon.
=Subtil=, agueyennadet, cheyennadet, hayennadet.
=Suc=, orana8enta ga8i.
=Suce=, _je_, gotgiekch, chotgiekch, hodgiekch.
=Sucre=, orana8enta ga8i.
=Sud=, garonhiahen hag8a.
=Suë=, _je_, de8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas; _je sue
dans une sürie_, guenêyonk, cheneyonk, onêyonk.
=Suffisant=, hadat konnienchta.
=Suie=, ohaguenta.
=Suif=, o8ichia.
=Sujet=, _mon_, agong8eda, chong8eda, rong8eda.
=Sujet=, _je suis_, _enclin_, saonguierat, sesayerat, sohoierat.
=Suite=,
_ensuite_, chi hag8a;
2 _jours de suite_, te8enda neguen;
_tout de suite_, 8asonni hatié;
_à l'avenir_, _dans la suite_, ag8a honaguen.
=Suis=, _j'y_, guideron, chideron, henderon; _je sui_, kenonderadies,
chenonderadies; _je suis unne piste_, keyanenhah8a, cheyanenhah8a,
hayanenhah8a.
=Superbe=, hanâyé.
=Superieur=, hago8anan.
=Supersticieux=, hadeh8agrih8a hienton.
=Suplicie=, kerioch, cherioch, chagorioch.
=Suporte=, _je_, 8akkete, saguetté, shoguetté; _je suporte_, v.
_soufrir_.
=Supposition=, ennoyenta.
=Suppure=, _cela_, diotkenserarihi.
=Suppute=, _je_, v. _je compte_.
=Sur=, _dessus_, hentken.
=Surchargé=, _je suis_, haguechtahne, sachtahne, hachtahne.
=Surplus=, hetgiokonchôta.
=Surprendre=, _je surprend l'ennemi_,----; _cela me surprend_,
agnigonkenhêyon; _cela est surprenant_, sanigonkenheyat.
=Suspect=, _je suis_,----.
=Suspens=, _je suis en_, asong8a nenti 8aguierin.
=Syrop=, orana8entagueri.
=T.=
=Tabac=, oyeng8a.
=Tabatierre=, oyeng8atakk8a.
=Table=, och8engaha ondekonniata.
=Tableau=, ong8é hayataa.
=Tache=, _macule_, ohnâra.
=Tache=, _je_, gnosserach, chnosserach, chagonosserach; _je tache_,----.
=Taillant= _de hache_, kahiontagué.
=Taille=, _pierre de_, kanenhia cheronni.
=Taille=, _je_, _en piece l'ennemi_, voyez _piece_; _coupe par
piece_,----.
=Tais=, _je me_, ti8agatierin, tisatierin, tihotierin.
=Talon=, _le_, horadigué.
=Tambour=, kahonchera.
=Tambourinne=, _je_, koncherahech, chonchera etc, hahonchera.
=Tamis=, onakta; _je tamise_,----.
=Tandisq=, tcha heu hahonissé.
=Tant=, nêtonion; _tant que je vivrai_, tcha hen hionissé engonhek.
=Tante=, agrahak, sarhak, horhak.
=Tapisserie=, deyeyencheratonk8a.
=Tapisse=, _je_, deguiencheratonch, dechiencheratonch, deyayen.
=Tard=, onen ôgaak.
=Tari=, osté; _je taris_, guestata, chestata, hachtata.
=Tas=, ogate, _vel_ kaguèhron; _je mets en tas_, kehronha, chkeronha,
sharonha.
=Tasse=, eneguirhata (_à boire_) atgien (_plat_.)
=Tâte=, _je_, guenniadatch, chenniadatch, henniadatch.
=Tâtons=, _a_,----.
=Taupe=, dginiagarinha.
=Taureau=, tionhonchk8aront (_boeuf_) onhonchiata (_non tourné_.)
=Taie=, _j'ai une_, _sur l'oeil_, hagnecho, sanecho, hônêcho.
=Teins=, _je_, gassoch, chassoch, hassoch.
=Teinture=, onssôk8a.
=Themoin=, _je suis_, gatondé, satondé, hôtondé.
=Tempeste=, ga8ennotaties oustara degondiechti.
=Temps=,
_le_, onenda;
_il est temps_, onen haron;
_il n'est pas temps_, ason haron;
_pour quelque temps_, endgionissea;
_beau temps_, onendio, onenda hetken;
_il viendra un temps_, end8endondié;
_tout d'un temps_, keng8atô;
_dans peu de temps_, keng8at kendgik;
_depuis le temps_, tcha noâ honissé;
_de notre temps_, hagon henion (_sans envie_) hotiguen
(_ceux qui tout veu_);
_de tout temps cela a été_, hotonh8entgionni tot, chigarihotin.
=Tendre=, _mol_, ôhrodin.
=Tend=, _je_, _un filet_, gataarok, chataarok, hataarok; _je tends une
ligne_, gatchirok, chatchirok, hatchirok; _je tend une
peau_, ueseratonk, cheseratonk, hasseratonk; _je tend un fusil_,
kehonratonk, chechonratonk, hachonratonk.
=Tiens=, _je_, guiena, chiena, hayena; _je me tiens debout_, ikta,
ichta, hata; _il ne tient qu'a toi_, is enchennonktonk.
=Tente=, _pavillon_, kagarinha ganoncha.
=Tente=, _je_, _je debauche_, kenigonrodag8ach, chenigon etc, chagoni.
=Terme=, _borne_, kanedgiôta.
=Terminé=, outeri8ichiahi; _cela se termine_, la tô oterihokta.
=Terni=, hiate (_pas_) dehyostatek (_clair_); _je ternis ma reputation_,
gadatkenronnionk, chadatkenronnionk, hadatken.
=Terrasse=, keyonh8enda hochta.
=Terre=, ôhetta; _toute la terre_, 8entgia g8egui (_toute_.)
=Terroir=, ohetta.
=Themoigne=, _je_, gri8atachionch, chri8atachionch, hari8atachionch.
=Tête=, onon8aa; _le devant_, 8kentgiagné; _le derriere_, hénon, _vel_
chagué; _je casse une tête_, kenon 8ariakonk, chenon8aria etc, chagonon
etc; _je romps la tête de bruit_, kenon8aktanik, chenon8aktanik,
chagonon8ak; _tête à tête_, deyadenon hara neguen; _la tête de
l'armée_, kanenraguenhiata.
=Tete=, _je_, gnonguerha, chnonguerha, hanonguerha; _je donne à teter_,
kenonguerhata, chenonguerhata, chagonon etc.
=Teton=, ononrachia.
=Tiede=, _eau_, onega tarihen.
=Tien=, _le_, is sa8en; _prend tien_, k8a _vel_ dgièna.
=Tiers=, _le_, achen na degayagui.
=Tige=, ohion8aa.
=Tigre=, kendachech gona, _vel_ guenhrach.
=Timide=, _je suis_, gatchens, chatchens, hatchens.
=Tirre bourre=, enenhiatakk8ata.
=Tire=, _je_, _quelque chose_, gatironta, chatironta, hatironta; _je
tire un fusil_, kechonrah8ach, chechonrah8ach, chachonra etc; _je tire
quelqu'un_, keyatatironta, cheyatatironta, chagoyata etc; _je tire au
blanc_, degrondyag8ach, dechrondoyag8ach, deharon etc.
=Tison=, _allumé_, okonkono; _tisonmort_, oss8en.
=Toi=, is.
=Toit= _de maison_, ganonchakohronh8i.
=Toison= _de mouton_, tioti nagaronton hôgonn8a.
=Tombe=, henonta.
=Tombe=, _je_, guiatenha, chiatenha, hayatenha; _je fais tomber_,
kedagueratta, chedagueratta, chagodagueratta.
(=Ton=, ssa8en.)
=Tondu=, kagonhiagui.
=Tonneau=, ganakkoanen.
=Tonnerre=, gachagayondes, _vel_ hihron.
=Tonne=, _il_, hihnon ka8ennotatié.
=Torche=, _je_, gragueh8ach, chrague8ach, harague8ach.
=Torchon=, herague 8achta.
=Tords=, k8adasech, chk8adasek, hak8adasech.
=Torrent=, onah8âte.
=Tort=, _tortu_, teyat, chaktonk, _vel_ deyotk8adon; _j'ai tort_, i
ongri8anhik.
=Tôst=, _trop tôst_, ochnoré.
=Touchant=, _je parle touchant cela_, haguetaa hakk8i.
=Touche=, _je_, kenotias, cheniotas, henniotas; _je suis touché_,
de8agnigonranonson, desanigohra etc, dehonigonra etc; _j'y touche_,
aguiataneguin, chiataneguin, hoyataneguin.
=Toujours=, tiotkont.
=Tour=, _je fais le tour_, degat8atassé, dechat8atassé, dehat8atassé.
=Tour=, _unne_, ganigaktota.
=Tour= _à tour_, dziéhiadata chongué; _autour de la ville_,
dediodenatatassé.
=Tour=, _je fais_, _piece_, keyeronk, cheyeronk, chagoyeronk.
=Tourmente=, _je_, _quelqu'un_, dekeyeronnionk, decheyeronnionk,
dechagoyeronnionk; _je tourmente un patient_, keronhiaguenta,
cheronhiaguenta, chagoron.
=Tourné=, outkarhat8en.
=Tourne=, _je_, kkarhat8ach, chkarhat8ach, hakarhat8ach; _je tourne
autour_, gat8atasech, chat8atasech, hat8atasech.
=Tourterelle=, tchiourha.
=Tousse=, _je_, gassakha, chassakha, hassakha.
=Tout=, ag8ekchih8en, _vel_ ag8egui;
_je donne tout_, guechatta, chechatta, hachatta;
_tous les jours_, hade8entaguek;
_tous les mois_, hade8ennitaguek;
_partout_, g8atigag8egui;
_tout juste_, netôdgik.
=Tout à fait=, hadegagondo.
=Trace=, ouhaté.
=Trace=, _je_, guianata, chianata, hayanata.
=Trafique=, _je_, degatatah8é, dechatatah8é, dehatatah8é.
=Trahis=, _je_, dekenigonraseraha, dechenigonraseraha, dechagon.
=Traitre=, dehanigonraseraha.
=Trajet= _d'eau_, deyehiayakta.
=Trainne=, _unne_, gasserèta.
=Traine=, _je_, gasseré, chesseré, hasseré; _je traine quelqu'un_,
keyatisseré, cheyatisseré, chagoyatisseré.
=Traire=, gnong8atakkach, chnong8atakkach, hanong8a etc.
=Trait=, _fleche_, kahechkaa.
=Traite= _d'un jour_, sahoyôndakk8i.
=Traite=, _je_, _je festine_, gatenniota, chatenniota, hatenniota; _je
traite des marchands_, gatenninonk, chatenninonk, hatenninonk; _je
traite_, _je soigne_, kedgiens, chedgiens, chagodgiens.
=Traitre=, dehanigonrasseraha.
=Tramontane=, _je perd la_, gnigonrattonta, chenigonrattonta,
honigonrattonta.
=Trame=, _je_, grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.
=Tranchant=, kahionta.
=Tranche=, _unne pour couper la glace_, he8ichientakk8a; _de viande_,
dgio dgio k8ata.
=Tranche=, _je_, _de la glace_, k8ichienta, ch8ichienta, shah8ichienta;
_je tranche de la viande_, dek8araritta, dech8araritta, dehohararitta.
=Tranquille=, schkenon hononktonnionk.
=Transfere=, heren kah8itta, cha8itta, ha8itta.
=Transi=, _je suis_, haguiadondakta, sayadondakta, hoyadondakta.
=Transplante=, skeniota, scheniota, shaniota.
=Transporter=, id, _transferer_
=Transporté= _de plaisir_, de8agueniadissonk tcha, ongonh8esk8anik.
=Travaille=, _je_, haguiodé, sayodé, hoyodé.
=Travers=, _de_, degaronh8a.
=Travers= _de doigt_, _un_, dgieniada tcha na deguiatere.
=Traverse=, _je_, _d'outre en outre_, dekeyatongotta, decheyatongotta,
dehayatongotta; _je traverse unne rivierre_, deguionhiakch,
dechionhiakch, dehayonhiakch; _je traverse le bois_, degonniakch,
dechonniakch, dehonniakch.
=Travestis=, _je me_, agoyagatia dondakk8a.
=Trefle=.
=Treize=, 8assin achen kahré.
=Tremblement= _de terre_, ah8entgiondâtâ.
=Tremble=, _je_, haguiadondata.
(=Tremble=, _le_, oncratkarêhi.)
=Trempe=, _je trempe unne hache_, sak8aheg8a ask8êchia.
=Trenche=, _je_, _je coupe_, krenach, chrenach, harenach.
=Trente=, achen ni8assin.
=Trepasse=, _je_, guiheyons, chiheyons, henheyons.
=Tresaillis=,_je_, voyez _transporté de joye_.
=Tresse=, _unne_, dgi8stenserata; _je mets en resse_,
guechtenseronniaha, chechtenseronniaha etc.
=Tressé=, karaskenti; _je tresse de la filasse_, graskentonniaha,
chraskenton, harasken.
=Triche=, _je_, hag8ennata, cha8ennata, hah8ennata.
=Trie=, _je_, degoriachionch, dechoriachionch, dehoriachionch.
=Triple=, hachenk nionk achen nôa songotta.
=Triste=, _je suis_, gnigonrahetken, chnigonrahetken, honigonra etc.
=Tripes=, _les_, oyonra.
=Troc=, ondatatah8e; _bon troc_, deondatatah8ihio.
=Trois=, achen; _troos trois_, achen chon; _trois fois_, achennion;
_de trois en trois jours_, achen chen nenguen hatié.
=Trompe=, _je_, _quelqu'un_, kenigonrtanik, chenigon, chagonig etc; _je
me trompe en parlant_, heren nôa gatoria.
=Trompeur=, hanigonrhata.
=Trompette=, hotonrag8aton.
=Tronc d'arbre=, kchinota.
=Tronçon=, degoyagui.
=Trop=, hisso, adgik; _trop peu_, 8dgidacht8i.
=Troque=, _je_, degatatah8e, dechatatah8e, dehatatah8e.
=Trotte=, _je_, ktakhé, chtakhé, hatakhé.
=Trouble=, _je_, _l'eau_, gnegata, chnegata, hanegata; _je trouble la
terre_, konh8entgia, hetkenta, chonh8entgia, oh8entgia; _troublé_,
hongonratton; _je me trouble en parlant_, degatat nigonra h8enriek
dechatat etc, dehatat.
=Trou=, _je fais un_, kchatonniaha, chechatenniaha, hachatonni etc.
=Troupe=, _unne_, kaninhra.
=Trousse=, _je_, kehedchodag8ach, chehedchodag8ach, chagohed etc; _je
me trousse_, gadekarichchionch, chadeka etc, hadeka.
=Trouve=, _je_, gorinha, chorinha, horinha, _vel_ gatchonnionch; _je vas
trouver_, sakeyatorinsere, 8acheyatorin etc, 8achagoyato; _je trouve
bon_, onkkah8a; _j'aprouve_, hagrihsi8sek; _je me trouve bien_,
agatchennonni, satchennonni, hatchennonni; _je trouve à redire_,
keyatoendeta, cheyatoendeta, hoyatoen.
=Truite=, kanodgionk gôna.
=Truïe=, k8ichk8ichi guenhron.
=Tu=, _toi_, is.
=Tué=, gonhario; _je tue une bete_,grioch, cherioch, harioch; _je tue
quelqu'un_, kerioch, cherioch, chagorioch; _je me tue_, gataderioch,
chatadorioch, hataderioch.
=Tuyeau=, kahatadakk8en.
=Tumeur=, ódôh8a.
=Tumulte=, gokennichiahi goderistaha.
=Turbulent=, hadehorih8a hienton.
=V.=
=Va=, 8assé.
=Vache=, tionhonchk8aront guenhron.
=Vacher=, tionhonchk8aront hasterista.
=Vagabond=, g8ati hiens.
=Vague=, _flot_, ôtôda.
=Vaillant=, _je suis_, gateriata, chateriata, hoteriata.
=Vain=, _en_, hiai tai h8aton.
=Vaincre=, _je_, kenenianik, chenenianik, chagonenianik; _vaincu_,
onhaneniani.
=Vaisseau=, gahonhio8anen.
=Valet=, ontadenhas, (_on le loue_); _mon_, kenhas, (_je le loue_);
_ton_, chenhas, (_tu le loue_); _son_, chagonhas.
=Valoir=, on se sert du v. estre et de l'adjectif; _je fais valoir_,
degrincharonnionk, decharincharonnionk, deharincha etc.
=Van=, onakta; _je vane_, voyez _je sasse_.
=Vanité=, _je tire_, gadatenoyetta, chadatenayetta, hadatenoyetta.
=Vapeurs=, _de terre_, deyah8enrioh8i, _vel_ deyotchak tonk8ayen.
=Varie=, _cela_, hok8adondies.
=Vaste=, oukchten; _vastes forets_, garhatakehten.
=Vautour=, g8ihien g8ihien.
=Veau=, tionhochk8aront tchichtatienha.
=Veille=, _je_, gadie8atta, chadie8atta, hadie8atta; _je veille sur_,
_j'observe_, keyasterista, cheyasterista, chagoyasterista.
=Veine=, hotginonhiata, gatk8ensata.
=Velin=,----.
=Velu=, gatkonnonni.
=Vend=, _je_, gatenninonk, chatenninonk, hatenninonk; _vendu_,
gotenninon.
=Veneur=, hadoratih.
=Venge=, _je me_, gatatientenhach, chatatientenhach, hatatienten etc;
_je venge la mort de_, keyentenhah8i, cheyentenhah8i,
chagoyentenhah8i.
=Venimeux=, hotkon.
=Venin=, hotkonchera.
=Viens=, _je_, dagué, daché, dâhré; _je viens visiter_, _voir_,
gnatarre, chnatarré, haktonhné; _d'ou viens que_, hôtenna.
=Vent=, gaaron; _vent froid_, ôrâno; _vent chaud_, oratarih8en.
=Vente=, _il_, orondon, _vel_ ga8erondies; _je vas vent devant_,
deh8agueragaronh8é; _je vas vent arriere_, haguech8arre hatié; _le vent
est bon_, gaariô; _le vent est mauvais_, gaara hetken.
=Vente=, _je_, _je loue_, dekerinsaronk, decherinsaronk, dechagorin; _je
me vente_, gadaterinsaronk.
=Ventueux=, honideniata, _vel_ godenhichta.
=Ventre=, k8ichta, _vel_ kchonta.
=Venu=, _il est_, sôyon; _je suis_, 8aguion.
=Verd=, hotgink8aa.
=Vers de terre=, otginonh8a.
=Verdir=,----; _cela reverdit_, dehiotgink8ariagui; _quand les arbres
verdiront_, tcha nen gatz ink8aronda.
=Verge=, _m. viril_, onera.
=Verglas=, deyoh8ichonda.
=Verglace=, _il_, deyoh8ichondahatié.
=Verifie=, _je_, grihierichiak, chehriherichiakch, aherichiakche.
=Verité=, _c'est la_, ag8ech, toguech.
=Veritable=, _cela est_, oderi8aguennion.
=Verjus=, oyong8issera ason te ôhiari.
=Vermeil=, honk8enta hatagui.
=Vermillon=, og8entchera.
=Vernis=, gnegosserach, chenegosserach, hanegosserach.
=Verni=, gonegossarah8i.
=Vermine=, _j'ai de la_, akkariakch, sakariakch, hakariakch.
=Verolle=, outchrèta; _j'ai la_, haguitkretch; _tu as_, saintchrehh; _il
a_,hotchrehh.
=Verat=, k8ichk8ich deganhonchiata.
=Verre=, konchotchera henegurhata; _verre boire_,----.
=Veroul=, henhotonk8a.
=Veruë=, ononheta; _j'ai des venues_, hagnonhetonda.
=Vers=, _du coté_, hag8a; _vers la_, nenhag8a.
=Versé=, kahrih8i; _je verse_, hikrieh,hichrieh, hiharieh; _je verse a
boire_, kenegaranik, chenegaranik, chagonegaranik.
=Vertueux=, ong8edio hiachtenté heyerin.
=Vertiges=, akcharas, sacharas, hocharas.
=Vervenne=,----.
=Vessie=, onhenha.
=Veste=, nitiata h8itchera g8aha.
=Vestiges=, heyana.
=Vêtement=, ontkohronta.
=Vêtis=, _je me_, gadiata h8itta, chadiata h8itta, hadiata etc; _vetu_,
hotiata h8tti, _vel_ gosseronni.
=Veüe=, _la_, hegarra; _j'ai la veüe bonne_, kegarriô; _à la veüe_,
heyôguent; _à perte de veüe_, hadeyogaratton.
=Veuf=, hotéhêhich.
=Veuve=, gotéhrêhich.
=Viande=, vahra.
=Victoire=, _je gane_, voyez _vaincre_.
=Vie=, _la_, gonhekk8i; _je donne la vie_, keyonhetch, cheyonhetch,
chagoyonhetch; _eau de vie_, onégadgih8aguen.
=Viel=, oukchtenha; _je suis_, hagnekchtenha;
_tu es_, sekchtenda; _je rend viel_, gadiadichatta, hodiadichatta.
=Vieillis=, _je_, gadiadichhach, chadiadichhach, hodiadichhach.
=Vierge=, hiate ganakk8a yenteri.
=Vieu=, _usé_, hôgayonhi.
=Vif=, _au_, gank8ensarinha.
=Vif=, _subtil_, hoyadatet.
=Vigilant=, _je suis_, haguesteniaron; _tu es_, chestenarion,
hastenarion.
=Vigne=, ohiong8issera ohonda.
=Vigoureux=, gong8edaniri, chong8edaniri, hong8edaniri.
=Vilain=, _je suis_, guetken, chetken, ahetken.
=Vilanie=, odachonha.
=Vilage=, ganataa.
=Ville=, ganat8anen.
=Vin=, hotgidgia.
=Vinaigre=, hodgidgia hioyodgich, hohiodgichta.
(=Vinaigriers=, _des_, hotkoda; _la fleur_, 8sanenda.)
=Ving=, te8assen; _vingtiême_, te8assen 8atonta.
=Vingtaine=, teon8assink.
=Viole=, _je_, v. _je trousse_; _de force_, kehedchodag8ach.
=Violent=, haguetkaron, satkaron, hatkaron.
=Violence=, _je fais_, keyaderih8a hetkenta.
=Violet=, oronhiahen
=Violette=,----.
=Vis à vis=, dehiotoguenti.
=Vise=, gadesseronniaha, chadesseronniaha, hadesseronniaha.
=Visible=, hoguent.
=Visite=, _je_, voyez _voir_, _je vais voir_.
=Vite=, garhôgué; _je vas vite_, guianore, chianoré, hayanoré; _je fais
vite_, guechnoré, chechnôré, hochnoré.
=Vis=, _je_, gonhek, chonhek, ronhek.
=Vivres=, _des_, ondennatchera; _je fais des vivres_,
gadennatcheronniaha.
=Ulcere=, _j'ai un_, haguistaronnion.
=Ulceré=, gostaronnion.
=Un=, unskat, _vel_ skata;
_rien qu'un_ skatag8a;
_un seul hoe_, sayadata;
_l'un des deux_, sayadata na dehiatagué;
_ny lun ny l'autre_, hiachongara neto dcheta;
_lun et lautre_, teigiarens;
(_une fois_, skata.)
=Uni=, gonnecheri, _vel_ de8atag8enten; _j'unis_, dektag8entenha,
dechtag8entenha, dehatag8entenha; _uni_, _joint_, skataheyotonk.
=Voicy=, nen gayen; _parlant d'un homme_, nen hata; _le voicy_, id.
=Voila=, _le_, tôgayen, _vel_ tohata.
=Voile=, ontiencherotakk8a; _je vas à la voile_, hagatien cherotatié,
satiencherotatié, hatienche etc; _je hisse la voile_, guienchera
guechk8ach; _j'abats le voile_, guiencherinta, chiencherinta,
hayencherinta.
=Vois=, _je_, dekkahra, _vel_ gatkatt8ch; _je ne vois goutte_,
dekkag8egui; _je fais voir_, kenatonnik, chenatonnik, chagonatonnik.
=Voisin=, _mon_, dehaguiennon chaneguen, dedginoncha etc, dehinoncha
etc.
=Voix=, _la_, éh8enna.
=Voie=, _la_, _chemin_, ontongottakk8a.
=Vol=, _larcin_,----.
=Vol= _d'oiseau_, gadié; _je tire au vol_, keyoyag8ach, cheyoyag8ach,
hayoyag8ach; _il s'envole_, deshôden.
=Vole=, _je_, _je derobe_, gnenchk8ach, chnenchk8ach, hanenchk8ach.
=Volonté=, _c'est ma_, haknigonra, sanigonra, honigonra.
=Volontiers=, ongui niô.
=Vomis=, _je_, de8aguenniag8ach, dechenniag8ach, dehenniag8ach.
=Vos=, s8a.
=Votre=, _sa_, (dgiourha s8a 8en.)
=Vouloir=, _je_, guerhé, cherhé, rerhé.
(=Vous=, dzionrha.)
=Vous= _autres_, s8a onrha.
=Voyla=, nen.
=Vrai=, gari 8atoguen.
=Vraisemblant=, toguenshen.
=Urinne=, _j'urinne_, v. _pisser_.
=Usage=, _je fais_, haguendasek, saindasek, ahendasek; _à quel usage_,
hôt ahiechta.
=Usé=, de8akrisé, _vel_ 8agayonhi; _j'use_, kgayonta, chkayonta,
hagayonta.
=Utille,= tiotkont hechta.
=Vuide=, ahôgon.
=Vuide, _je_, ktenionch, chtenionch, hatenionch.
=Y.=
=Y=, tô; _il y est_,----; _j'y ai été_, to 8aguetti, _vel_ to 8agakton;
_qu'y a-t-il_? hôt onk? _il y en a qui etc_, hodiak.
=Yeux=, _les_, hegahra.
=Yvre=, _j'enyvre, je m'enyvre_, voyez _saoul_.
=Yvrogne, onegogachta; _je suis_, knegagachta; _tu es_, chnegagachta.
=Z.=
=Zephir=, orara, _vel_ horadé.