=Ma=, _mon_. Le pronom _ma_, _mon_, s'exprime comme je l'ai dit au

commencement de même que le verbe possessif _j'ai_ par les lettres hak,

qu'on met audevant de la chose, appartenant la place des deux

premieres qui composent le mot simple. Ex. gahonha, _un canot_;

hakkonha, _mon canot_; gachionra, _un fusil_; hakchionra; _mon fusil_.

=Maché=, deh8atehkahon; _je mache_, degatchkata, dechatchkata,

dehatchkata.

=Machoire=, _la_, hoyoguensa.

=Madame=, hotonhissen. _Madamoiselle_,----.

=Madrier=, och8engaa.

=Magazin=, tcha ontenninonta.

=Mai=, _un_, kaninharôta.

=Mai=, le mois de, voyez supp. mois, (ganerattogona.)

=Maigre=, _je suis_, hagati8en, chati8en, hôti8en.

=Main=, _ma_, kechotta, chechotta, hachotta; _je serre avec la main_,

guiena8akonk.

=Maison=, _ma_, haknonchiayen, sanonchiayen, hônonchiayen.

=Maitre=, _je suis maitre de quelque chose_, g8enniô, ch8enniô,

hah8enniô, _vel_ hi hagah8en, is sa8ea, aonrha hoh8en; _je me fais le

maitre_, _je m'approprie_, gadad8enniochta, chatad8en, hatad8en.

=Mal=, _j'ai_, hagnonhaktanik, sanonhaktanik, hononhaktanik.

=Malade=, _je suis_, haguenhraras, sanhraras, honhraras.

=Maladie=, _tout maladie generalle_, ganonchi8tarines.

=Mal aisé=, onhit.

=Maladroit=, _je suis_, haguenhis, sanhis, onhis.

=Malfait=, (_quelque chose_), konhihi; (_quelqu'un_), hayata hetken.

=Male=, _unne_, kahonchera.

=Mâle_, hatgîna.

=Malgré= _moi_, dehonharahiadakk8a;

_malgré toi_, diesarayadakk8a;

_malgré lui_, thon harayadakk8a.

=Malheureux=, _je suis_, gaterass8a hetken; _tu_, chaterass8a;

haterass8a.

=Malhabile=, _je suis_, hagueyennahetken, cheyenahetken; _il_, hayena.

=Malicieux=, _je suis_, hagrih8ahetkeri; _tu_, chrih8a; _il_, harih8a.

=Maltraiter=,

_je maltraite_ (_de parolle_), kedach8ahens, chedach8ahens, chagoda

etc;

_je maltraite_ (_de coups_), kekarioch, chedarioch, chagodarioch.

=Mamelles=, gononrachiagué.

=Manche=, _un_, héh8ennohahokk8a.

=Manche=, _unne_ skanintchagaratti.

=Mander=, _je mande quelqu'un_, hekenonkhi, chenonkhi, chagononkhi.

=Mangé=, hôgui, _vel_ hôgarien; _je mange_, higuekch, hichekch, hihekch,

_vel_ gatekonia, chatekonia, hatekonia; _bon manger_, hôgah8i; _je

donne à manger_, kedgientanik, chedgientanik, chagodgien etc; _je fais a

manger_, gatkastonk, chatkastonk, hatkastonk.

=Manier=, _je manie_, _je touche_, 8aguiêna, 8achiêna, 8ahayêna.

=Manquer=, _je manque de_, haguiéh8as, sayéh8as, hôyèh8as; _je manque

mon coup_, sagatt8atta, sachatt8atta, sahatt8atta; _ny manque pas_,

hak8i sanigonrhenha.

=Marais=, _un_, 8chaguendayen, _vel_ kahentayen.

=Marchand=, hatendinonk.

=Marchandises=, hontenninonta, _vel_ hatak8ennia.

=Marcher=,

_je marche_, higué, hiches, hires;

_je marchois_, higuesk8a;

_j'ai marché_, 8aguetti;

_je marcherai_, hengué;

_subjonctif_, _je marcherois_, ahigué;

_j'aurois marché_, ahonguettihna;

_j'aurai marché_, ahonguettik;

_il marche de bonne grace_, hayaniô;

_je marche vite_, gnianore;

_tu_, chianore;

_il_, hayanore;

_je marche doucement_, skenonhigué, chkenonhigué, chkenonhires.

=Marche=, _une longue_, âhahis.

=Marche=, _degré_, heratinchta.

=Marché=, _à bon_, 8atiesen.

=Marecage=, nikentaha.

=Mareschal=, garondanenk8ik... dehattakonniennik.

=Mari=, _un_, kanakk8a.

=Marié=, honiagni; _mariée_,----.

=Marie=, _je me_, haguenniakch, saniakch, honiakch; _je me demarie_,

sagadekachionch, hagueniaguihna.

=Marmite=, deganontonta.

=Marqué=, kayanati; _je marque_, guianata, chianata, hayanata.

=Marraine=, _ma_, hakchennah8i.

=Marri=, _je suis_, skatatreh8atta, tchatatreh8atta, shatatreh8atta.

=Mars=, mois de, v. supp. mois, (tichkona.)

=Marte= ou _martre_, tchêrannoha.

=Marteau=, heh8ahechta.

=Masque=, ontkonchorechta.

=Masque=, _je me_, gatkonchorech, chatkonchoreck, hatkonchôrech,

=Massacré=, onhanon8ariakon; _je massacre_, kenonh8ariakonk,

chenonh8ariakonk, chagonon8ariakonk.

=Masse= ou _massue_, kadgikk8a.

=Masson=, hanonchonniaha, _vel_ hastenronniaha.

=Mast=, _un mast de canot_, harontodakk8a.

=Matelas=, _un_, honnisorakk8a.

=Mâte=, _je mâte en canot_, grondota, chrondota, harondota.

=Matelot=, 8sechtogon 8ng8é.

=Matin=, _le_, ourhenhigué.

=Matinée=, _la_, h8rhenhigué ha.

=Matinal=, hayé h8ata.

=Matou=, tagos.

=Matrice=,----.

=Mauvais= _à mange_, 8ahetken hahiek; _mauvais_, parlant d'un homme,

hahetken; _mauvais_, parlant de quelq. chose, hetken.

=Mechant=, v. _mauvais_.

=Meconnoissant=, v. _ingrat_; _je meconnois quelqu'un_, hiate skeyentes,

hiate tcheyentes, hiate tchagoyentes; _je me meconnois_, hiate

skatadientes.

=Mecontent=, hiaté hônigonriôsek.

=Mecontente=, _je_, skenigonrat8atta.

=Medecin=, hatedgiens. Voy. lesupplement. (Medecinne, hononk8atchera.)

=Medecine=, _je_, kenonk8atcheranont8ach, chenonk8atchera, chagononk8at

etc.

=Medis=, _je_, keh8ennôtas, cheh8ennôtas, chagoh8ennôtas.

=Medisant=, chagoh8ennotachkon.

=Mefie=, _je me_, hagatenhaha, chatenhaha, hatenhaha.

=Mefiant=, _je suis_, hagarharé, sarharé, harharé.

=Megarde=, _je l'ai fait par megard_, hiase h8aguetti.

=Meilleur=, na ne oga8i, _vel_ na ne 8yanere.

=Mêlé,= teyodiechti; _je mele_, deguiechta, dechiechta, dehahiechta.

=Mêle,= _ils sont pêle mêle_, degondiechti.

=Melon d'eau,= onionchiagaté; _melon françois_, kanionchiagras.

=Membre= _viril_, honera.

=Même,= _sagata._ (V. _mesme._)

=Memoire,= _j'ai bonne memoire_, haknigonro8anen, sanigon etc, honigon.

=Memorable,= hiate ayagonigonrhenha.

=Menace,= _je_, kenhariong8ach, chenhariong8ach, chagonharion.

=Mesnage,= _je_, _je suis mesnager_, kchenonniaha, schenonniaha,

hachennon etc.

=Mandiant,= konegachkon, _vel_ hanekha.

=Mandie,= _je_, keneganik, cheneganik, haneganik.

=Mene,= _je_, kuéderonné, _vel_ keyatenhah8i, cheyaten etc; _il_,

chagoyaten; _je le mene voir etc_,----.

=Menterie,= onnoyenda.

=Ments,= _je_, guennoyenta, chennoyenta, hennoyenta.

=Menteur,= hodanoyen.

=Menton,= ohiôha.

=Menu,= nih8asseratiêha.

=Mepriser,=

_je méprise quelqu'un_, keguenranik, cheguenranik, chagoguenranik;

_je suis meprisé_, hiate onkkrakk8i, hiate hesarakk8i, hiate

honherakk8i.

=Mer,= _la_, ganiatar8anen.

=Merci,= _grand_, niah8an.

=Mere,= _ma_, hagnourha, san8rha, hon8rha. Quand on l'apelle on dit:

haha, _ma mere_; _du coté maternel_, kanohencheragué hag8ati; les enfans

des deux soeurs appellent leur tante leur mère, ils sont aussi leurs

fils la manière des Iroquois.

(=Merisier=, _le_, hennichkaha.)

=Merite=, _homme de_, onharonnienchta.

=Meriter=, _il merite cela_ (_en bonne part_) netotdgik tchani onhayato

dinchta; _il n'a que ce qu'il merite_ (_en mauvaise part_) hodayanerinha

netodgik chan8a, hoyatah8cnha.

=Merle=, _grive_, tchichkaga.

=Mesme=,

_c'est de mesme_, netôdzik:

_je suis du même avis que toi_, sade honguinigonrotin;

_en même temps_, tokédgik;

_c'est de même que si etc_, sadehiot;

_non pas même celui la etc_, hia na ganka tchato.

=Messager=, horih8enhah8itta.

=Messe=, _la_, hohachin hatgiens tadgi, _vel_ outerennayenha; _j'entends

la messe_, hagaterinnayen hohachin.

=Mesure=, onteniendenchta; _à mesure que_, n'hag8a.

=Mesure=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatenienten.

=Metamorphosé=, hoya hotatiatondat8i, _vel_ deyotiatadênion.

=Metal=, _cuivre_, henatgionniata.

=Mettre=, _je mets la_, to 8aguien, to 8achien, to 8ahayen; _je mets

apart_, heren hêguienha, hechienha, hehayenha.

=Meunier=, hatetcheronniaha.

=Meur=, 8tchichiahi; _fruit meur_, ohiari.

=Meure=, 8sahies.

=Meurier=, sahies garonda

=Meurir=, _les fruits meurissent_, ohiari hatié.

=Meurtri=, ohrahennata hen; _je meurtris quelqu'un_, kerahennatach,

cherahen etc, chagoraheu.

=Mi=, _à demi_, achênon.

=Midi=, garonhiahen, _vel_ endiek.

=Miel=, orana8enda.

=Mie= _de pain_, orakk8a gonh8.

=Mien=, i hagah8en; _le tien_, is sa8en; _sien_, ahonrha hoh8en.

=Mieux=, le comparatif _mieux_ ne s'exprime qu'en montrant les choses

comparées et disant de l'unne: _celle la est bien_, (nayé ting8ach)

_vel_ nêtôdgik, lorsqu'il y a, _il vaut mieux_.

=Mil=, nombre, 8assen tch8enniah8é.

=Milieu=, _le_, achénonk; _au milieu de nous_, ded8ayatoguen; _au milieu

de la ville_, kanathin.

=Mince_, kagarinha.

=Mine=, _je fais la_, hagatkengrenti, satkengrenti, hotken etc; _j'ai

bonne mine_, haguiataganonni, sayata etc, hoyata etc.

=Minuit=, assontin.

=Miracle.=

=Miroir=, hatkonchotchera.

=Misérable=, _je suis_,----.

=Mis=, to gayen.

=Mitaines= _mes_, hoguenniotchera, senniot etc, honniot etc.

=Mobile=, ahondakta, _vel_ hatoriaheronk.

=Mode=, v. _façon_.

=Modere=, _je me_, skenonha, gatatonniaha.

=Moderne,=----.

=Moeurs=, _nos_, tcha ni ag8ayeunodin.

=Moi=, î, _vel_ hî, on appuie beaucoup sur l'î.

=Moindre=, hocht8i.

=Moineau=, garioha.

=Moins=, hodgidacht8i; _tout au moins_, honsk8aha; _le moins que tu

pourras_, enchatkenrata hahiguen; _tu en as le moins_, on tourne, _il en

a le beaucoup_, hissôa hôyen; _j'en donne moins_, guecht8ata,

checht8ata, hacht8sata.

=Mois=, s8ennidata. Nom des mois,

_janvier_, dziotaragona;

_fevrier_, tichha;

_mars_, tichkôna;

_avril_, ganerattoha;

_mai_, ganerattogona;

_juin_, ichakka;

_juillet_, hiarigôna;

_aoust_, chereské ha;

_septembre_, chereské gona;

_octobre_, kenten ha;

_novembre_, kentengôna;

_decembre_, dziotoré ha;

_un mois_, dgionnidata.

=Moisi=, 8chkenharé.

=Moisson=, _temps de la_,----.

=Moite=, honanah8en.

=Moitié=, _la_, sate8achenonk; _par moitié_, achenonk.

=Mol=, nyohrodinha; _cela s'amolit_, ohrodins.

=Mon=, s'exprime en mettant devant le substantif ces trois lettres: hag.

Ex. assaa, _couteau_; hagassâa, _mon couteau_.

=Monceau=, kaguéhron.

=Monde=, _le_, 8entgiag8egui; _beaucoup de monde_, kendiok8ânin.

=Monstre=, kahetken gôna.

=Mont=, hônondahra.

=Montée=, honetota atti.

=Monter= _une côte_, _je monte_, knetotahach, chnetotahach,

hanetotahach; _je monte dans une chambre_, gratinha, chratinha,

haratinha.

=Montrer=, _je montre au doigt_, keyatchiatanik, cheyatchia etc,

chagôyat etc; _je montre quelque chose à quelqu'un_, kenatonnik,

chenatonnik, chagonatonnik; _je me montre_ (_caché que j'etois_),

gadodachionch, chadodachionch, hadoda etc.

=Montre=, _unne_, karakk8ichiakch, _vel_ karakk8a gahenhionk.

=se Moquer= _de quelqu'un_,

_je me moque_, keyatentoriata;

_tu_, cheyatentoriata, chagoyatentoriata;

_c'est en se moquant que etc_, ôchoretakk8a;

_on se moque de moi_, hongatentoriata.

=Moqueur=, _je suis_, akchoretakk8a, sachoretakk8a, hochoretakk8a;

=Morceau=, degayagui; _morceau de viande_, otchokk8a.

=Mordre=,

_je morde_, kerich, cherich, chagorich;

_je te mord_, gonrich;

_tu me mord_, chkrich;

_je le mord_, herich;

_il me mord_, hagrich;

_tu le mord_, hécherich;

_il te mord_, hiarich;

_il le mord_, hôrich;

_je mordois_, krichk8a;

_j'ai mordu_, krigui;

_j'avois mordu_, kriguina;

_je morderai_, engrik;

_je morderois_, enhegrik;

_j'aurois mordu_, aongriguihna;

_j'aurai mordu_, ag8a engrik;

_mordu_, karigui.

=Maure=,----.

=Morfondu=, _je suis_, hagatorach, chatorach, hatorach.

=Moribond=, _je suis_, de8akk8atonch, desakk8atonch, dehok8atonch, _vel_

gadatchensek, chadatchensek, hodatchensek.

=Mort=, _la_, ne se dit point; ohrenich; _je condamne à la mort_,

keyad8entetha, cheyad8en, chagoya; _je pleure la mort_, kenas, chenas,

chagonas; _je cherche la mort_,----.

=Mort=, kahonhêyen, _vel_ hochkenna.

=Mortellement=, enhiahi hèyata.

=Mortier= _à massonner_,----; _mortier_, kanigakta.

=Mortifié=, _chagrin_, dehoriendaninseronk; _je mortifie quelqu'un_,

dekeriendanintanik, dcherien, cechagorien etc; _viande mortifiée_ ne se

dit point; _se mortifie_, dehatatenhonkariatta, _vel_

gatateronhiaguenta.

=Morue=, hetginonkera.

=Morveux=, _je suis_, haguetginonk8arota, satginonk8a etc, hotginon etc.

=Mot=, dgie h8ennata, _vel_ skari8ata;

_je ne dis mot_, hiachtente guiheron, hiachtente chicheron,

hiachtente henheron;

_ne dis mot_, ak8i chtente chicheron;

_je prend au mot_, ne se dit point;

_mot mot_, skata chongué.

=Motte de terre=, ohetta g8aronton.

=Moucher=,

_je mouche une chandelle_, kchichtohag8ach;

_je mouche quelqu'un_, ketchinonkerague8ach;

_tu_, chetchi; _il_, chagotchinon etc;

_je me mouche_, gadatchinonkeragué8ach;

_tu_, chadat etc;

_il_, hadat etc.

=Mouchoir=, hontehinonkerague8atta.

=Moud=, _je_, ketetha, chetetha, hatetha.

=Mouelle=, hostaronh8a.

=Mouillé=, ôhranonh8en;

_je mouille quelque chose_, gnana8enta, chnana8enta, hanana8 etc;

_je mouille quelqu'un_, keyadosserach, cheyadosserach,

chagoyadosserach.

=Moulé=, ganana8enti.

=Moule=, _un_, ne se dit point.

=Moulin=, ganigakta.

=Mourant=, (voyés moribond,) enheyonseré.

=Mourir=, _je meurs_, quiheya, chiheya, hiheya.

=Mousquet=, voir _fusil_.

=Mousse= _qui est aux arbres_,----.

=Moutarde=,----.

=Mouton=, tiotinagaronton ha.

=Mouvant=, hatoriaheronk; _je mouve_, gatoriahronk, chatoriahronk,

hatoriahronk.

=Mouvement=, ontoriahronk.

=Moy=, î.

=Moyen=, _je n'ai pas le moyen_, hiate 8aguien.

=Müe=, _il_, (pour une bete) 8atkonh8enta; (pour un oiseau)

8adenag8entha.

=Mugis=, _je_, gatâa, chatâa, hatâa.

=Mur=, _muraille_; _je fais un mur_, guechtinronniaha, chechtin etc,

hachtinronniaha.

=Museau=, kanionehagué.

=Mutilé=, pour un bras, dehodenintchiagui.

=Mutin=, _je suis_, hagaderihori, chaderihori, hôderihôri, _vel_ hiate

horatchkon, _il ne veut pas ceder_.

=Mutine=, _je me_, gadadenak8atanik, chadadenak8atanik, hadadenak8a etc.

=N.=

=Nager=, _je nage_, _je me baigne_, gateniondes, hateniondes,

hateniondes; _je nage en canot_, kka8et, chka8et, haga8et.

=Nage=, _je suis en_, gatarihens, chatarihens, hatariens, _vel_

de8aktonk8ahas.

=Nageoire= _d'un poisson_, ona8ena.

=Nain=, _un_, nyhanenhiag8aha, _vel_ haht8i.

=Natif=, _je suis_, gnaguera, chnaguera, hanaguera.

=Nation=, _ma_, ag8anaguera, _vel_ saguion8entgiata; _de quelle nation

es tu_, hotno8a chiadotin.

=Natte=, kentchka ha.

=Nature=, _cela lui est naturel_, sahôhierat.

=Naufrage=, _j'ai fait_, hakonhiohi, sahonhiohi, ohonhiohi.

=Navigable=, hehoyondietta.

=Naviger=, _je navige_, konhiondies, chonhiondies, ahonhiondies.

=Navire=, gahonhiô8anen.

=Nay= ou _né_, gonaguerati.

=Ne= devant l'imperatif francois s'exprime par ak8i. Ex. _Ne fait pas

cela_, ak8 tônô8a chiêra. _Ne_ dans l'interrogation s'exprime par ken.

_N'est ce pas toi_? hia ken is.

=Necessaire=, tiotkont hechta.

=Nefle=, il n'y en a point dans ce continent.

=Nege=, ôgra; _il nege_, okrondies; _combien y a t-il de nege_? kanin ny

okrayen _vel_ kanin ny onniêyen.

=Negliger=,

_je neglige_, hiate gasterista;

_tu_, hiate chasterista;

_il_, hiate hasterista.

=Negoce=, ce terme n'est point en usage chez eux.

=Negre=, kahontzi.

=Nerfe=, dzinonhiata.

=Nerveux=, hotzinonhiata gaté.

=Néz=, onionchia.

=Net=, _ou il ne paroist rien_, hiachtenté, hotiêrin; _net_, _lavé_,

korague8en.

=Netoye=, _je_, krague8ach; _tu_, chrague8ach; _il_, harague etc.

=Neud=, otgikk8aronda.

=Neveu=, _mon_, gon yen 8aden, cheyen8aden, chagoyen8aden.

=Neuf=, assez; _tout neuf_, assédgik.

=Neuf=, nombre, 8aderon.

=Ni=, hia.

=Niais=, hôdé; _je suis_, haguidé; _tu es niais_, saindé.

=Nid=, hotinnachin, _vel_ honakk8ahra.

=Niece=, voyez _neveu_.

=Nie=,

_je_, gatonhiha, chatonhiha, hatonhiha;

_je niois_, gatonhihakk8a;

_j'ai nié_, 8agatonhihi;

_j'avois nié_, gatonhihihna;

_je nirai_, engatonhiha;

_je nirois_, hagatonhia;

_j'aurois nié_, aongatonhihihna;

_j'aurai nié_, nengatonhiha.

=Nippes=, tiatah8it cherachon; _nippes mettre dans des souliers

sauvages_, hatatitchera.

=Noble=, _je suis_, kchenno8anen; _tu es_, schenno8anen; _il est_,

hachenno8anen.

=Noces=, ce terme n'est point usité.

=Noël=, _feste_, sahennaguerat Jes8s.

=Noir=, oss8endogon, _vel_ hontzi.

=Noircis=, _je_, gass8endosserach, chass8endosserach, hass8endosserach.

=Noisette=, ôcha8issera.

=Noix=, ôchôg8a.

=Nom=, _mon_, hakchinna, sachinna, hochinna; _je nomme le nom de

quelqu'un_, keyasonk, cheyasonk, chagoyasonk;_comment cela se

nomme-t-il_? hot kayadzi.

=Nombre=, _je_, gassetach, chassetach, hassetach.

=Nombril=, _mon_, haguitchetota, saintchetota, hotchetôta.

=Non=, hia, _vel_ hiakten.

=Nonante=, 8aderon ni8assin.

=Nord=, hôtôrégué hag8a.

=Nos=, chong8a.

=Notre=, chongui, (onguionrha ong8a 8en.)

=Noué=, kanonok8arota; _je noud_, gnonok8arota, chnonsk8arota,

hononsk8arota.

=Nourri=, ônadgientanik; _je nourris_, kedgientanik, chedgientanik,

chagodgientanik.

=Nourisse=, hanong8erhata, (_elle donne son lait_.)

=Nourisson=, onhanong8erhata, (_on lui donne du lait_.)

=Nous=, onguionrh8a; _vous_, s8aonrh8a; _eux_, ononrh8a; _duel_,

ognonrhaa, snonhaa, ononhaa; _nous sommes deux_, dehaguiatagué; _vous

etes deux_, dedgiatagué; _ils sont deux_, dehiatagué. (V. _pronom_.)

=Nouveau=, orih8assé; _fruit nouveau_, achia ohhiari.

=Nouvellement=, âchiadgik.

(=Novembre=, kentengona.)

=Noyeau=, oninchta.

=Noyé=, gochkohi; _je me noye_, gueskonha, chechkonha, hachkonha; _je

fais noyer_, keskonha, chechkonha, chagochkonha.

=Noyer= _dur_, oninnogaha; _noyer tendre_, hoguie8atta; _noyer longues

noix_, dgiôchog8ess; (_aux noix rondes de France_, oguieh8ada.)

=Nu= ou _nud_, k8asseron;

_je suis nud teste_, hiate haknonrori, sanonrori, hononrori;

_je vas nuds pieds_, hagachkonchon higué, hiché;

_il_, hirers.

=Nuage=, hotchiguera ronnion.

=Nuée=, hotchiguera.

=Nuire=, _je nuis à quelqu'un_, dekayete8en, nah8eriasek decheya,

dechago etc.

=Nuit=, sonrek; _il fait nuit_, hôgarah8i; _minuit_, assontin; _la nuit

vient_, dehiogarah8i hatié.

=Nul=, hia chongara.

=Nulle= _part_, hia ganka.

=O=.

=Obeis, j'=, ke8ennarakk8a, che8ennarakk8a, chogo8enna, ou bien

gatondatch, chatondatch, hatondatch.

=Obligé=, _je te suis obligé_, nia8an chkiterhekk8a, c'est à dire, _je

te remercie tu m'a secouru_; _tu m'obligera_, hachkita nitenra; _je suis

obliger de faire etc_, _obliger_, _contraindre_, _etc._

=Obscurci=, de8atta sondiak.

=Obscur=, _lieu obscur_, deyodassondarigui.

=Observe, j'=, deguiato8etta, _vel_ de8akuenrayen.

=Obstiner=, _je m'obstine à ne etc_, gaderayadakk8a, chaderaya, haderaya

etc.

=Occident=, tcha dehatchot8ach hag8a.

=Occupé=, _embarrassé_; _je suis occupé_, haguiodé, sayodé, hôyôdé.

=Occuper= _un lieu_, _j'occupe_, gnaguere, chnaguere, honagueré.

=Océan=, ganiatara 8anangona.

=Occasion=, _quand l'occasion st presentera je lui ferai le meme

plaisir_, 8enton guig8a tonin sheyera tcha ni haguierin, c'est à dire,

_il pourra être un tems_, _quand je ne sais pas_.

=Octobre=, kentenha.

=Odeur=, _bonne_, oga8i tcha 8agras, _vel_ gasinniô; _mauvaise odeur_,

gasinna hetken.

=oeil=, _mon_, kegara, chegara, hôgara; _oeil_, hegâra; _bel oeil_,

8gariô.

=oeillade=, degatkarikkont.

=oeuf=, onhonchia.

=Offenser=, _j'offense quelqu'un_, kenigonrahetkenta, chenigonra etc,

chagoni etc.

=Offre, j'=, kehiah8e, cheyah8é, chagoyah8é. _Offrir_ et _donner_ parmi

des Iroquois c'est la meme chose parceque celui à qui l'on offre seroit

incivil s'il refusoit, et il prend toujours.

=Ognon=, ononch8anen.

=Oindre=, voyés _graisser_.

=Oiseau=, gariôha.

=Ombrage=, outinhanochti.

=Ombre=, outinhano.

=On=, particule. _On l'aime_, il faut dire, _ils l'aiment_,

onhanon8es.

=Ongle=, _mon_, haguetta, sahetta, ôhetta.

=Onze=, 8ssin skata kahré.

=Oncle=, _mon_, gnossens; _ton_, hianossens; _son_, honossens.

=Opinion=, _c'est mon opinion_, nane 8aknigonrotin; _c'est ton etc_,

nane sanigonrotin; _c'est son_, nane honigonrotin.

=Opiniatre=, voyez _mutin_.

=Opposer= _au sentiment de quelqu'un_, _j'oppose_ etc., hiate

gri8anon8es, hiate chri8anon8es, hiate hori8anon8es.

=Opte, j',= grag8ach, chrag8ach, harag8ch.

=Opulent,= _je suis_, 8âkkâté, sag te, hôg te.

=Or=, 8ichtanoron tzitk8arogon.

=Orage,= dagah8ennotatié (_tonnerre_) 8stara (_et pluie_) degondiesti

(_meslée._)

=Orange,= fruit.

=Ordinaire,= _c'est mon ordinaire_, songuierat, sesayerat, sahôyerat.

=Ordre,= _je donne_, gatenhas, chatenhas, hatenhas; _je mets d'ordre_,

gadeyennonniaha, chadeyennon, hadeyennon etc.

=Ordure=, ha8ennokkera chonha.

=Oreille,= ohonta.

=Oreiller,= ontkonserakk8a.

=Orgueilleux=, gnayé, chnayé, hanayé.

=Orient,= tkarakk8inkens, hag8a.

=Orme,= kahongaha; (_orme blanc_, hochkera.)

=Orteil,= onhiag8ira.

=Ortie,= hôhèchera.

=Os,= hechtienda.

=Ose, j',= hiate gatigueronha; _tu,_ chatigueronha, hiate hatigueronha.

=Oseille,= oneratta deyoyodgich.

=Osier,= osetta.

=Ours,= ôqu8ari; _ourson_, ôtatchera.

=Otage,= karih8a nonna; _j'ote_, dekték8ach, dechak8ch, dehak8ach.

=Ou,= kanin; _le village ou j'ai esté_, hadekagakton; (_ou vas tu_,

kanin 8aché; _d'ou viens tu_, kanin dachetta; =par ou=, kanin hag8a.)

=Ovale,= hons deyot8enonni.

=Oubliois, j',= knigonrhensk8a;

_j'ai oublié_, haknigonrhenhi;

_j'oublie_,knigonrhens, chnigonrhens, hanigonrhens;

_j'avois oublié_, knigonrhenhihna;

_j'oublirai_, enknigonrhensa;

_je t'ai oublié_, gonnigonrhenhi etc.

=Oui=, nètô, nayé, ni8, tignech, hê-én.

=Oüis, j'=, gatondé, chatondé, hotondé.

=Outarde=, kahonk.

=Outil=, ontierata.

=Outre=, _je perce d'outre en outre_, degongotta, dechongotta,

dehongotta.

=Ouvert=, 8tenhotong8en, _vel_ ganhotong8en; _je parle à coeur ouvert_,

haknigonrag8egui (_de tout mon coeur_) haguètaha (_je parle_.)

=Ouvrage=, gonniaha; _il y a bien de l'ouvrage_, hissoa hayagoyodenha.

=Ouvre, j'=, guenhotong8ach, chenhotong8ach, hanhotong8ach.

=Oye=, konkha, _vel_ d8ad8enniakch.

=P.=

=Pacifique=, onigonriô.

=Paie=, _je_, voyé's _je paye_.

=Paille=, hochtondera; _une paille_, dgiochtonderata.

=Pain=, orakk8a.

=Paire=, _une_, tegni.

=Pays=, _mon_, hagonh8entgiagué, chou8entgiagué, ahont8enigiagué; _de

quel pays es tu!_ chon rhonon? _vel_ kanin rhonon?

=Paitre=, _il paist_, ha8ennokerach.

=Paix=, chkenon;

_on est en paix_, hiaté hagoderi ô;

_ils out fait la paix_, schkenon shonadon;

_ils rompent la paix_, dgionderiocheré;

_paix la! taisez-vous_! dgiatierink.

=Pale=, _je suis_, de8aguechkennadiagui, desachkennadiagui,

dehochkennadiagui.

=Palis=, _je_, dkechkennadiak, tchechken etc, thakkenna etc.

=Pamé=, honigonratton.

=Panchant=, _le_, kakarinhré.

=Panche=, _je me_, gatchaktonch, chatchaktonch, hatchak etc, _vel_

gadiatkarinratch, chadiatkarin etc, hadiat etc; _il panche de ce coté

là_, nen hag8a kagarinré.

=Pannier=, kahassera.

=Panse=, _la_, 8neguerinda.

=Pante=, 8agarenhré, _vel_ ontonharonnentakk8a.

=Papier=, kayatonchera.

=Papillon=, anah8en.

=Pasques=, tcha nens hatonhek.

=Paquet=, kahrêna;

_je fais un paquet_, khrenonniaha, chrenon etc;

_je delie un paquet_, krenagatchonch, chrenagat etc;

_je charge un paquet_, gatrenaraha, chat, hatrena etc,

=Par=, _par là_, nenhag8a; (_par icy_, to hag8a) _par ou_, kanin hag8a;

_partout_, g8atigag8egui; _parceque_, garihonnia: (_par la ville_,

ganataguéchon.)

=Paradis=, garonhiagué.

=Parasite=, hakk8anen.

=Parcours=, _je_, guêsonk, chêsonk, rhêsonk.

=Pardonne=, _je_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.

=Paré=, hodiadacheronni; _je me pare_, gadiadacheronniaha,

chadiadacheron etc, hadiadacheron etc.

=Parer=, _je pare un coup etc_, gadennahag8ata.

=Parent=, _mon_, kenonk8a, chenonk8a, chagononk8a.

=ParesseuX=, _je suis_, haknoronsek, sanoronsek, honoronsek.

=Parfais=, _je_, gadeyennichiak, chadeyennichiakch, hadeyennichiak.

=Parfait=, 8adeyennichiay; _homme parfait_, hiachtente hayerin.

=Parie=, _je_, deguienha, dechienha, dehayenha.

=Parle=,

_je_, haguetaa, sataa, hotaa;

_je parle mal de_, ke8ennotahas, che8ennotaas;

_il_, chago8ennotahas;

_de qui parle tu_? chon cheyatanota.

=Parleur=, _grand_, horih8enhi.

=Parmieux=, _je suis_, nadeyag8adiechti.

=Paroitre=, _cela paroist_, hoguent;

_je parois plus grand_, on tourne, _je me croyois plus grand_; _tu

parois_; _il paroist_.

=Parolle=, _ma_, he8enna, che8enna, ha8enna.

=Parain=, _mon_, hakchinnah8i, sachinnah8i, hochinna.

=Part=, _par quelque part_, kenka chonha; _de toutes parts_, g8ati

gags8gui; _je mets à part_, heren 8agatienhas, herenchatienhas,

herenhatienhas; _je prends ma part_, gataterag8ennik, chata etc, hata;

_je fais plusieurs parts_, guiakonk, chiakonk, hayakonk.

=Partage=, sadeguienha, sadechienha, sadehayenha; _cela est partagé_,

sadegayenton.

=Partie=, _unne_, _unne partie de jeu_, skayendata, _vel_ skanedgiata.

=Parures=, ondiada cheronniata.

=Pas=, dgiehahata; _à chaque pas_, nadchathahekk8ag8a.

=Passage=, ontongotlakk8a.

=Passant=, hatongota; _passé_, hotongotti; _le temps passé_, onissi; _je

passe_, gatongotta, chatongotta, hatongotta; _le temps passe vite_,

hiate honontonch, hontocherongotta.

=Passeport=, ontongottakk8a gayatonchera.

=Passoire=, onakta.

=Pâte=, _de la_, 8esera, _vel_ gatetchera na8enti.

=Parti=, _un parti de guerre_, kaninhra; _il vient un parti_,

kaninhrondié; _je vas en parti_, gareg8ach, chareg8ach, hareg8ach.

=Partir=, _je pars_, gaktendia, chattendia, hattendia.

=Pate=, _pied_, ôchida; _pate de chevreuil_, hotginarenda. C'est le meme

mot pour tous les animaux qui ont de la corne aux pieds.

=Patient=, chkénon, henonna, tcha non daya8ensere.

=Patience=, _je prends_, g8atig8enonk tonnionk, chenonk tonn etc,

hônonktonnionk; _je pers patience_, guennigonrokta, chennigon etc,

hennigonrokta.

=Patin=, ontodginekakk8a; _je vas sur les patins_, degatodginetta,

dechatodginetta, dehatot etc.

=Patir=, _je patis_, hakronhiaguens, saronhiaguens, hôronyaguens.

=Patrie=, _ma_, hagonh8entgiagué, chonh8entziague, hahon8entziagué.

=Pavé=, _le_, gachtinratintaha.

=Pavillon=, ontiencherodakk8a gayanerinchera, _vel_ onteniendenchtakk8a

kagarinha.

=Paupiere=, _ma_, kkarattagué, chkarettagué, hakkaretagué.

=Pauvre=, _je suis_, degatonhonkariakch, dechatonhonka etc,

dehatonhonka.

=Payer=, _je paye quelqu'un_, kekariakch, chekariakch, chagokariakch;

_je paye simpl_, kkariakch, chkariakch, hakariakch.

=Peau= _verte_, hoserochia; _peau qui a été tendue_, kaneh8a; _peau

passée_, katkonhata.

=Péché=, gorih8a neragui.

=Pèche=, _je_, grih8aneragnach, chrih8anerag8ach, harih8a etc.

=Peigne=, kanakta.

=Peigne=, _je me_, degadodarichchionch, dechadodarichchionch,

dehadodarichchionch; _je peigne quelqu'un_, dekeyodorichchionch,

decheyoda etc, dechagoyoda etc.

=Peine=, _chagrin_, _j'ai de la peine_, haknigonrahetkens,

sanigonrahetkens, honigonrahetkens; _j'ai de la peine au travail_,

hakronhiaguens, saronhiaguens, horonhiaguens; _à peine_, to serinké.

=Peins=, _je_, voyés _j'écris_, _vel_ guianatonk, chianatonk,

hayanatonk.

=Pêle mêle=, degoudiechti.

=Pele=, deyenakk8ata.

=Pelé=, kagonhenti; _je pele_, kagonhenta, chkonhenta, hagonhenta.

=Pelure= _d'un fruit_, hôrah8ichta.

=Pelotte= _à jouer_, hodgikk8a.

=Pendant que=, tô kué.

=Pendre=,

_je pends quelque chose_, gnionta, chnionta, hanionta;

_je pends un homme_, kehonderinch, chehonderinch, chagohonderinch;

_pendu acroché_, kaniondâ.

=Penetre=, _je_, degongotta, dechongotta, dehongotta.

=Pense=, _je_, _je songe_, guenonktonnionk, chenonkton etc, hononkton

etc.

=Pense=, _je_, _une playe_, keronsek, cheronsek, chagoronsek _vel_

keyensaronk.

=Pensée=,

_ma_, tcha ni8aknigonrotin;

_ta pensée_, tcha nisanigonrotin;

_sa pensée_, tcha nihonigonrotin.

=Pensé=, _j'ai_, _j'ai presque_, onenguenhra; _j'ai pensé mourir_,

onenguenhra (_peu s'en est falu_) guiheyonna (_j'etois mort_.)

=Pensif=, hênonktounionk.

=Pepin=, oninchta.

=Percant=, ôhiôtié.

=Percé=, 8karinta; _je perce_, kkarinta, chkarinta, hakarinta, _vel_

degahechta, dechahechta, dehahechta.

=Perche=, _une_, ontahennotakk8a.

=Percher=, _je perche en canot_, gatahennota, chatahennota, hatahennota;

_je suis perché_, deh8agatk8ahra, dechatk8ahra, dehatk8ahra.

=Perdu=,

_quelque chose perdu_, hotton;

_nous sommes perdus_ end8enhaya ong8ayadatton (_écartes_);

_je pers quelque chose_, ongattons, hésatons, ohotons;

_je perd au jeu_, dehiouguezchach, dehiesatchach, dehonhat etc;

_je suis perdu_, _écarté_, gadiadaton, chadiadaton, hodiada etc.

=Perdreau=, hononniagareri 8cht8achia.

=Perdrix=, hononniagareri, _vel_ ôk8essen.

=Père=, _mon_, kniho, hianiha, hôni; _mon grand pere_, kehiôtaa,

sachiotaa, hochiôtaa; _mes peres_, hagatouni; _vos_, s8atonni; _leurs_,

honatonni; _mon beau pere_, hagnenhons.

=Péril=, _il y a du peril_, hotteron, _vel_ deyodenonhianitt.

=Peris=, _je_, guihêya, chiheya, ahihêya.

=Permets=,

_je_, kkayenha, chkayenha, hakkayenha;

_cela n'est pas permis_, hiah8enton tôté heyerha;

_il est permis_, sôyerati.

=Perroquet=, degaktiakch.

=Perruque=, hononrorekta hah8erochia.

=Persecuté=, onhaterong8ani; _je persecute_, keyaterong8anik,

cheyaterong8anik, chagoyaterong8anik.

=Persil=, 8kteyahen.

=Personne=, hiachongara; _personne_, _pour quelqu'un_, ong8é.

=Persevère=, _je persévère à l'aimer_, on tourne, _c'est toujours de

meme que je l'aime_.

=Persuade=, _je_, kenigonrakarhat8ach, chenigonra, henigonra.

=Pervertis=, _je_, kenigonrodag8ach, chenigonro, henigonrodag.

=Pesant=, 8kchté.

=Pesche=, _fruit_, ogonhoré ôhia.

=Pesche= _à poisson_, hedgiag8atta.

=Pesche=, _je_, guetdgiag8ach, chedgiag8ach, hedgiag etc; _je pesche a

la ligne_, gatchiroch, chatchiroch, hatchiroch.

=Pese=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatenientenha.

=Pesle mesle=, dehondiechti (si ce sont des hommes) _vel_ degondiechti,

(si ce sont des femmes)

=Peste=, _la_, ganonchiotarines gôna.

=Peste=, _je_, haguenienda hetkens, sanienda hetkens, hanienda hetkens.

=Pet=, gounidenion; _je pete_, guenidenionch, chenidenionch,

hanidenionch.

=Petillant=, 8atta tong 8ach.

=Petit=, ni8a; _petit homme_, nihanenhiag8aha; _le plus petit_,

héhocht8i.

=Peu=, h8cht8iha; _un peu_, nionha; _trap peu_, hodgidacht8i.

=Peuple=, _le_, gatonh8entgionniaha, chaton8entgion etc, haton8entgion.

=Peur=, _j'ai_, haguidatterons, saindatterons, ho atterons; _je fais

peur_, _j'épouvante_, kadatterong8anik, chedatterong8anik, chagodat etc.

=Peureux=, _je suis_, haguidogueré, saindogueré, hodogueré.

=Peut etre=, togat, _vel_ chtenguig8a.

=Phantome=, hechkenna.

=Phiole=, katchêta.

=Phisionomiste=, hadekekarahiendat.

=Piaille=, _je_,----.

=Pie=, _oiseau_,----.

=Piece=, _morceau_, deguenhniakonk; _je mets en piece_, degritta,

dechritta, deharitta, _vel_ deguiakonk, dechiakonk, dehoyakonk; _je

taille en piece l'ennemi_, kenenianioh, chenenianich, chagonenianich;

_jouer piece_, dekeyeronnionk, decheyeronnionk, dechagoyeronnionk.

=Pied=, ochida;

_mon pied_, hagachida, sachida, hôchida;

_j'ai mal au pied_, agachidanonakch, sachidanonakch, hochidanonakch;

_pied à pied_, _gradatim_, chkenonha;

_de pied ferme_, dehiong8achidanirik;

_mettre sur pied une armée_, kenenhronniaha, chenenhron,

chagonenhronniaha.

=Piege=, heyentonk8a; _donner dans une piege_, gatadena8a, chatadena8a,

hatadena8a.

=Pierre= _à fusil_, ônenhia, _vel_ hochtinra; _pierre_, _rocher_; _je

jette des pierres à quelqu'un_, kenenhioyag8ach, chenenhio, chogonen

etc; _pierre précieuse,_ ganenhianoron; _pierre éguiser_, onenhia

ehiotionk8a.

=Pigeon=, tchiourakkoya.

=Pile= _à piler_, ganigakta; _je pile_, guetetha, chetetha, hatetha.

_Pilon_, hétetakk8a.

=Pin=, _arbre_, honetta; _pin rouge_, honectoya; (_pin blanc_, ôhnêtta.)

=Pincer=, dekenanonk8anik, dechenanonk8a etc, dechagona etc.

=Pinces=, _des_, _à feu ou à fumer_, dehiêdgichtohâ hâta.

=Pioche=, tchioktonchera.

=Pioche=, _je_, gatchioktonch, chatchioktonch.

=Pipe=, hatchog8atta.

=Piquant=, _qui pique_, ohionhadet.

=Pique=, _epée emmanchée_, gacheg8arohaha.

=Piquer=, _je me pique de savoir ou de faire_, hagnenonktonk tchi h8en,

chenonktonk, henonktonk etc.

=Piquet=, kanagarotion, _vel_ kahennotionk; _je plante un piquet_;

kahennotaha, chahennotaha, hahennotaha; _j'arache un piquet_,

kahennotag8ach, chahennotag etc, ahennotag8ach.

=Piqueure= _de mouche._

=Pique=, _il me_, kotcherenda garien; _je pique avec une epingle_,

dekeyahechto, decheyahechta, dechagoyahechta.

=Pire=, nat ché g8a ahetken.

=Pis= _ de mal en pis_, degatkensereg8a; _au pis aller_, nhêyah8enhag8a.

=Pissat=, onhenha.

=Pisse=, _je_, guenichtiaguech, chenichtiaguech, hennichtiaguech.

=Pistolet=, nigachionrag8aha.

=Pitie= _de_, _j'ai_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.

=Pitoyable=, _je suis_, hagatanitenrachkon.

=Pituileux=, _je suis_, de8aguenioncha hechta, desanioncha hechta,

dehannioncha hechta.

=Pivert=, _oiseau_, g8itôg8itô.

=Place=,

_ma_, hagnakta, sanakta, honakta;

_je fais place_, kenaktotas, chenaktotas, chagonaktotas;

_je me fais unne place_, gadatnaktotanik, chadat, hodanaktotanit.

=Plain=, _plat_, sade8entgiate.

=Plains=, _je me_, akchodionch, sachodiouch, hôchodionch; _je me plains

de quel etc_, kerihostanito, cherihostanik, chagorihostanik.

=Plaine=, dehoh8ennonda.

=Plaine=, _arbre_, hotkonchó; _cotonnier_, _arbre_, gueunens. (V.

_arbre_.)

=Plais=, _je_, ongnon, 8es, hesanon, 8ses, ouhanon, 8es.

=Plaisant=, _il est plaisant_, _agreable,_ ahon, 8esk8at.

=Plaisante=, _je_, keyatontoriata, cheyatontoriata, chagoyatontoriata.

=Plaisir=, _c'est un plaisir_, hotehennonniat; _je fais plaisir_,

_j'oblige_, keyenna8asek, cheyenna8asek, chagoyena8asek; _j'ai du

plaisir_, hagatchennonia, satchennonnio, hatchennonnia.

=Planche=, hoch8engahâ; _je fais des planches_, keh8engaronniahe,

seh8engaron etc, hoch8enga etc.

=Plant=, _du_, ahenniôtin.

=Plante=, _je_, gueniota, cheniôta, haniôta.

=Plante= _des pieds_, herag8atta.

=Plantin=, hochk8enrita.

=Plaque= _de fusil_, otginonkara.

=Plat=, _uni_, de8atag8enten; _j'aplatis_, dektag8entenha; _tu aplatis_,

dechta etc.

=Plat= manger, hatgien.

=Platon=, dehia8entgiakk8en.

=Plausible=, ahôri toguech aguenk.

=Playe=, dehionihniagué; _je pense une playe_, keronsek, cheronsek,

chagoronsek.

=Plein=, degaheron. Lorsque _plein_ est joint à un substantif il

s'exprime en changeant sa derniere lettre en i. Ex. _baril_, ganakk8a;

_baril plein_, ganakk8i; _pleine lune_, garakk8a g8egui; _plein jour_,

garonhiahen, _vel_ 8endéhné; _pleine nuit_, assontin.

=Pleurs=, oukassera.

=Pleure=, _je_, garkentat, charkentat, harkentat; _je fais pleurer_,

keyarkentakk8a, cheyarkentakk8a, chagoyarken.

=Pleureux=, _enfant pleureux_, hotgidanen.

=Pleuvoir=, _il pleut_, h8starondiés.

=Pli=, _un_, hottogueri.

=Plier=, dekehaktonch, desatchaktonch, dehatchaktonch; _plié_,

dehiotchakton; _je me plie_, degadatchaktonch, desadatchaktonch,

dehadatchak.

=Plissé=, _visage plissé_, dehiotkonchkeri; _etofe plissée_,----; _je

plisse_, dektoguerich, dechtoguerich, dehatoguerich.

=Plomb=, onenhia; _à plomb_, dehiotoguenti.

=Plonge=, _je_, gatonroch, chatonroch, hatonroch.

=Plongeon=, _plongeurs_, oiseaux de rivierre, kontonroch.

=Ploton=, deliiot8enonni.

=Pluie=, hostââ.

=Plume= _à ecrire_, kahrata ehiatonkk8a.

=Plumage=, _plume_, onag8a, _vel_ oronra.

=Plumet=, deganachahra.

=Plus=,

_d'avantage_, hisson;

_plus souvent_, tiotkontaguenk;

_plus que moy_, onguiatongottanik;

_plus que toy_, hesatongottanik;

_plus que luy_, hehonhatongottanik;

_plus fort_, nahah8issêré;

_plus qu'il n'en faut_, hyokonchôta;

_le plus tost que je pourai_, ils disent, _je me depescherai_;

_plus tost que lui_, voyez _avant lui_;

_je viens plus tost_, kendé, chendé, âbendé.

=Pluvier=, tah8ichlah8ich.

=Poche=, gayara.

=Poële=, atog8atehera (_cuiller_) ondechkondakk8a (_à frire_); _poelon_,

id.

=Poid=, onteniendenchta.

=Poignard=, hassaha ondadientakk8a.

=Poignarde=, _je_, assaha keyenta; hassaha cheyenta; hassaha chagoyenta.

=Poignée=, _une_, 8atgiogari.

=Poing=, _poignet_, hechiottagué; _je donne de coups de poing_,

kegonrk8a, chegonrk8a, chagogonrk8a.

=Poignet=, echeottagué.

=Poil=, hogonh8a; _je fais le poil_, kegonh8enta, chegonh8enta,

chagogonh8enta.

=Point= _du jour_, hourhenhiguet chik dediah8endaronh8a.

=Point=, negation, hia.

=Point=, _le_, _d'unne montagne_, nionondaguenhiata.

=Point=, _je suis sur le point de_, onentoha, _vel_ onengatendoktanik,

_sur le point de partir_.

=Pointe=, ehiotion8arokta; _pointe de terre_, oniata.

=Pointu=, kahiotion; _j'apointis_, kiotionk, chiotionk, ahiotionk.

=Poire=, ohia hotkonnonni.

=Poireau=, hônonchia.

=Pois=, _legume_, 8sahêta.

=Poisson=, hotgionda.

=Poitrine=, éhachigué.

=Poivre=, ononk8atchera ontkastonk8a.

(=Poivrier=, hostkata.)

=Poizon=, hônachinra.

=Poix= _raisinne_, 8sechta.

=Poli=, deyostatek; _je polis_, deguestata, dechechtata, dehastata.

=Ponant=, _le_, _le couchant_, tcha tehiot chiot 8ach hag8a.

=Pondre=, _elle pont_, honinhonchenda.

=Poltron=, hâdogueré; _je suis_, haguidoguere; _tu es_, saindogueré.

=Pomme=, s8ahiona.

=Pommier=, s8ahiôna ohonda.

=Pont=, 8askôhi.

=Porc=, k8ichk8ich.

=Porc espic=, onhêta.

=Port= _pour les vaisseaux_, tcha kontonhiondakk8a (_ou jettent

l'ancre_) kahonhio8anan (_les navires_.)

=Porte=, kanhoh8a.

=Porté=, _enclin_, hagachta.

=Portée=, _a_, tcha (_dou_) na (_lon_) dehierondoyag8achniore

(_tire juste_.)

=Porter=,

_je porte une charge_, akketé, saketté, hoguetté;

_je porte un enfant_, kechatins, chechatins, chagochatins;

_je me porte bien_, hiachtente haguiata 8ens;

_comment te porte tu_? hyaken chtente sayata 8ens,

_vel_ chkenonkuen tcha chonhek.

=Portion=, hagatchiok8a, satchiok8a, hatchiok8a.

=Portrait=, hêkonchâa.

=Pose=, _je_, 8agnien, 8achien, 8ahien.

=Possede=, _je_, haguien, sayen, hôyen.

=Possible=, hah8et ah8aton; _cela n'est pas possible_, hiate ha8et

ah8aton; _je fais mon possible_, deguechkenheyons, dechechken etc,

dehochken etc.

=Poste=, _je cours la_, degarattat gri8enhasi; _tu_, decharattat

cheri8enha8i.

=Poster=, _je poste des guerriers_, kederondonk, chederondonk,

chagoderondonk.

=Pot=, kenchèta.

=Potable=, ahié neguirha (_se boit_)tchato (_cela_.)

=Potier=, henchetonniaha 8dara.

=Pouce=, ohionkaha.

=Poudre=, _poussiere_ hoguenra ho8entgia; _poudre à tirer_, hoguenra

hechonrah8asta.

=Poudre=, _je me_, gatetesserosserach, chatetesserocherach, hatete.

=Poudrerie=, _il fait de la poudrerie de neiges_, onieng8atasse,

_poudrerie de poussiere_, 8taguenrotag8en.

=Poudré=, hote tesse sera h8i.

=Poudreux=, dehioguenhrongo.

=Poule=, kitkit.

=Poulet=, kitkit 8st8achia.

=Poulin=, karonda nenk8ik tchichtatienha.

=Pouls=, hentchigué 8atonries.

=Poumon=, hônag8a; _j'ai mal aux poumons_, hagnag8anon8ak.

=Pour=, ne se dit point seul.

=Pourquoy=, hotgarihonniaha, _vel_ hotinnayé.

=Pour lors=, tokué.

=Pourpre=, _maladie_, hogonk8aha; _couleur_, ni8taguigona.

=Pouri=, hotkuen; _cela se pourit_, otkens, _vel_ hyotkenha.

=Poursuis=, _je_, kecheré, chesseré, chagocheré.

=Pourtant=, _pourvu que_, s'exprime par perifrase.

=Pousser=,

_je pousse quelque chose_, kreg8ach, chereg8ach, hareg8ach;

_je pousse quelqu'un_, keyatareg8ach, cheyatereg etc, chagoyata;

_je pousse quelqu'un about_, 8agranhag8a, 8achranhag8a,

8aharanhag8a.

=Poutre=, kanoncharakk8i.

=Pouvois=, _je peux_, hagatonsek, satonsek, hatonsek.

=Poux=, _un_, hotgikta.

=Prairie=, kahintin; _pré_, id.

=Pratiquer=, _cela se pratique_, netonigarihotin.

=Precaution=, dehiagoyatoretti; _je prends mes precautions_,

deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.

=Precede=, _je_, kendé, chendé, hahendé.

=Presche=, _je_, ketahanik, chetahanik, chagotahanik.

=Precieux=, ganoron.

=Precipice=, hoton 8ent giagai; _je tombe dans un precipice_, guiatinha

tcha hoton 8entgiagui.

=Precisement=, netôdgik.

=Predire=, _je predis_, 8aktoguensek (_je sais_) tcha non (_ce qui

doit_) daya 8ensere (_arriver_.)

=Prefere=, _je_, kekonnienchta, chkonnienchta, chagokonnienchta.

=Premedite=, _je_, _ce que je fais_, kenonktonionch tcha ni guierha.

=Premier=, _je suis le premier_, ohenton gata, (_devant je suis_),

ohenton (_devant_) sata (_tu es_), ohenton (_devant_) hata (_il est_);

_la premiere fois que_, tiotierenti; _premier né_, hagoanen.

=Premierrement=, dontierenta.

=Prend=, _je_, voyés _je vole_; _je prend ce qu'on me donne_, guiena,

chiena, hayêna; _prend_, dziena; _il s'y prend bien_, hayenk (_il sait_)

tcha ny (_ce qu'il_) hayerha (_fait_), _je m'y prend bien_, guehienk,

cheyenk, hahienk; _il s'en prend à moy_, hagrihostanik; _je m'en prend

à_, kerihostanik, cherihostanik, herihostanik; _je m'en prend à toi_,

gonrihostanik; _il me prend pour_, on dit, _il croit que je suis_.

=Prepare=, _je_, _quelque chose_, keyennoktanik, cheyennoktanik,

hayennoktanik; _je me prepare _, gadeyennokta, chadeyennokta,

hadeyennokta.

=Prépositions=,

_pres_, _aupres_, touchtenka;

_chés lui_, tcha ononchiayen;

_deç _, garo;

_dans_, hagon8a;

_dela_, chihag8a;

_entre nous_, dehaguiataneguen;

_par la_, nen hag8a;

_entre_, achenondgik;

_devant_, ohenton;

_aprez_, onaguen;

_pres de_, akta;

_contre_, degareneguen;

_sous_, hagon8a;

_au dessus_, hentkuen;

_le long_, aktatie;

_pour_, _sans_, _si_, ne se disent point.

=Pres= _de_, akta; _tout pres_, to g8ato.

=Présent=, _je fais present dans un conseil_, kue8ennendasek, che8ennen;

_je fais present_, kehiah8e, chehiah8e, chagohiah8e; _je ferai present_

id, enkehion, enchêyon, enchagohion.

=Présent=, _je suis_, guideron, chideron, henderon.

=Présent=, _des à_, onkkeng8atô.

=Presente=, _je_, v. _je donne_.

=Preserve=, _je_, _quelqu'un de_, keyatononchtat, cheyatononch etc,

chagoyata etc.

=Preside,= _je_, I haguetaa, is sataa, ahonha hôtaa.

=Presomptueux,= _je suis_, gadatkonnienchta, chadatkonni etc,

hadatkonnien.

=Presque,= onen guenhra.

=Presqu'isle,= ka8ennagué hen.

=Presse,= _dans la_, kendiokk8a gonh8a.

=Presse,= _je_, _quelque chose_, _j'exprime_, degahon8etch, _vel_

knitta, chnitta, hanitta; _je presse quelqu'un de etc_,

dekenon8ariahata, dechenon8aria etc, dechagonon etc; _je suis pressé_,

de8aknon8ariahens, desanon8ariahens, dehonon; _le temps presse_,

dehionon8ariahat.

=Prest,= _je suis_, agadeyennoktahi, desadeyennoktahi, dehadeyennok etc.

=Preste,= _je_, _quelque chose_, keyenniasek, cheyenniasek,

chagoyenniasek.

=Pretexte,= _c'est un_, nag8a ahienra tona haguiera.

=Pretre,= haniask8iro.

=Prevois,= detkiatoretta, detchiatoretta, dethayatoretta.

=Preuve,= _c'est la_, tchit kari8ahieri.

=Prier,= _je prie Dieu_, gaterennayenha, chaterennayenha,

haterennayenha.

=Prince,= Onontio gona (_de Roy_) hoha8ak (_fils_.)

=Printemps= _passé_, keng8ité; _à venir_, tchioguenhondion.

=Prison,= ondadenhotonk8a; _enprisonner_, kenhotonk, chenhotonk,

chagonhotonk.

=Pris,= onhahiénaon, _vel_ ondadenhotonk, (_enfermé_.)

=Prisonnier= _de guerre_, hênachk8a; _je fais un prisonnier_,

kenachkonniaha, chenachkon; _je delie un prisonnier_, kecharondag8ach,

checharon, chagocha etc.

=Prix,= _hors de prix_, ossencheroanen; _de quel prix cela est-il?_

tonio senchera; _à quelque prix que ce soit_, tochêg8a tcha neyot

sencherakch.

=Proche,= touskenha.

=Proclame,= _je_, de8atkenhretta, dechathenhretta, dehatkenhretta.

=Prodigue,= _je_, gatiessen, chatiessen, hotiessen.

=Produire,= _la terre produit des ronces_, hotonni (_il croit_) hohikta

(_des ronces_) 8entgiagué (_sur terre_,)

=Profitable,= _cela m'est_, gatkenh8atta, chatkenh8atta, hatkenh8atta.

=Profite,= _cet arbre profite_, hoterontatisnoré; _j'en profite_, id;

_cela m'est profitable_.

=Profond,= agonh8adgyk; _profond_, _parlant d'eau_, onodess.

=Proye,= _ma_, de8agadentchai; _oiseau de proye_, garhagonha.

=Prolonge,= gueyennis, cheyennis, hayennis.

=Promene,= _je me_, g8ati guesha, g8ati chesha, g8ati resha.

=Promets,= _je_, nêto tcha ni guiera, neto tcha ni chiera, neto tcha ni

hayera.

=Prompt,= _de corps_, hoyadadet; _prompt d'esprit_, onigonradet;

_prompt, colere_, honak8enchkon.

=Pronom,=

_moi_, i;

_toi_, is;

_lui_, ahonrha;

_nous_, onguionrha;

_vous_, dzionrha;

_eux_, ononrha;

_mon_, i haga8en;

_ton_, is sa8en;

_son_, ahonrha ho8en;

_notre_, onguionrha ong8a8en;

_votre_, dgiourha s8a8en;

_leurs_, ononrha ona8en.

=Prononce,= _je prononce bien_, gue8enniô, che8ennio, hah8ennio; _je

prononce mal_, gue8enna hetken, che8enna hetkuen, hah8enna etc.

=Proportion=, _a_, tondahion daten nagueratta.

=Propos=, _a_, adsk8i; _à propos deliberé_, tondahionna gueratta.

=Propose=, _je_, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagori8ahi.

=Propre=, _je suis_, gneniô, chneniô, haneniô.

=Protege=, _je_, keyasterista, cheyasterista, chagoyasterista.

=Protester=, v. _asseurer_.

=Prostituée=. kotchinadonchkon.

=Provision= _de vivres_, ondenatchera; _je fais mes provisions_,

gadennatcheronniaha, chaden etc, haden.

=Prunes=, tichionk.

=Prunier=, tichionkohonda; (_prunier damas_, guenhrahra.)

=Pruche=, arbre, onenda.

=Puant=, hasennahetken, _vel_ kagras.

=Puberte=, _age de_, hekchataséha.

=Public=, _en_, kendiokk8agué, _vel_ kasseragué.

=Publie=, _je_, kerihonata, cherihonata, harihonata.

=Puce=, te8atchotonch.

=Pucelle=, hiate henakk8a hienteri.

=Pudiq.= id, _vel_ hiaté hayerin.

=Pus=, _je_, guiatagras, chiatagras, hoyatagras.

=Puis=, tcha hetgientakk8a degachtinratonk.

=Puiser=, _je puise de l'eau_, guetgienta, chedgienta, hatgienta.

=Puissant=, ha8ennio tcha hanagneré.

=Pulmoniq=, honag8a non 8akch.

=Pulverisé=, degahritti.

=Punais=, hanionchagras.

=Punis=, _je_, kereh8atta, chere8atta, chagoreh8atta.

=Punaise=, hodgiktoya.

=Pupille=, kahonha okonchotti, _vel_ hiate agonhek gonhadekton8a.

=Purge=, _je_, dekeyadiaton gottakk8a.

=Pur=, hiate degayesti.

=Purgatif=, ondadiatongottakk8ata.

=Pus=, apostume, otkenseri.

=Pustule=, dehiagotonh8anik.

=Q.=

=Quadrand=, garakk8ichiakch.

=Quand=, 8enton; _quand donc?_ 8enton ti? _je ne sçais pas quand_,

8enton guig8a.

=Quarante=, gayeri ni8assin.

=Quart=, _le_, gayeri degayagui.

=Quartier=, _demander_, voyés _pitié_.

=Quasi=, hen.

=Quatre=, gayeri.

=Quatorze=, ouassin (_dix_) gayeri (4) kahre (_de plus_.)

=Quel=, _le_, chongaa; _lequel de ceux la_, canen ny hayataa.

=Que= _ne_, hot nen? garihonniaha.

=Quesque= _cela_, hotnen n8ahautin.

=Quelque= _chose_, chtenchonha;

_quelque peu_, nionka;

_quelques jours_, togaha ni8entagué;

_dans quelque tems_, togaha hi8entaguek;

_quelque fois_, onderinhaguens, _vel_ g8atiguéha;

_quelqu'un_, dgiadata chonha.

=Querelle=, _je_, kedach8ahens, chedach8ahens, chagodach8ahens.

=Querir=, _je vais_, guég8ahé, cheg8ahé, hag8ahé.

=Questionne=, gatarondonk, chatarondonk, hatarondonk.

=Question=, _de quoy est-il question?_ hot neya8enha.

=Quitte=, _je_, voyez _j'abandonne_ ou _je laisse_ ou _je jette_.

=Quitte=, _je suis_, sagatog8a, sachatog8a, _vel_ akkarokta, _pour

deptes_.

=Qui= _es ce_, chonnen.

=Quiconque=, tochegu8oua ny heyadotinhak.

=Quinze=, h8isque (_cinq_) kahre(_de plus_) 8assin (_dix_.)

=Quoy=, hot onk.

=Quoiqu'il= _en soit_, nehey8senha hag8a.

=Queüe=, outinra; _queüe de poisson_, 8tachia.

=R.=

=Rabaissé=, voyés _abaissé; je rabaisse_, v. _abaisser_.

=Rable=, oronksêna.

=Rabas=, _je, de prix_, detkonnenta, detehonnenta, detronnenta.

=Racommode=, _je_, skecheronniaha, tchecheronniaha, shacheronniaha.

=Raccorde=, _je_, kenigonracheroniaha, chenigonra, chagonigonra.

=Racourcis=, _je_, skeg8atta, toheg8atta, shag8atta.

=Rachepte=, _je_, skninonk, tchninonk, shaninonk.

=Racinne=, ouktera.

=Racle=, _je_, keguetach, cheguetach, haguetach; _raclé_, kagueten.

=Raconte=, _je_, gatoria, chatoria, hatoria.

=Radote=, _je_, de8agnehienha, desanihienha, dehonihienha.

=Rafermis=, _je_, sknitta, tchitta, shanitta.

=Rafraichis=, _je_, skanochta, tchanochta, shanochta; _rafraichi_,

skananochti.

=Rage=, _la_, ha8eriendachon; _j'enrage_, hagueriendachon.

=Ragout=, dega8araritti.

=Rajeunis=, _je_, skadekchagoaniha, tchadetchago etc, shadetcha.

=Raille=, _je_, g8ennores, ch8ennores, ha8ennôres.

=Raisin=, ohiong8issera.

=Raison=, _avec raison_, gari8ahierik; _j'ai de la raison_, toguech (_je

sai_) tcha (_ce que_) niguiera (_je fais_), toguech (_tu sais_) tcha

(_ce que_) nychiera (_tu fais_.)

=Raisonne=, _je=, haguètaha, satâha, hôtâha.

=Rallie=, _je_, skediokk8arorech, tchediokk8arorech tchagodiokk8a.

=Rallonge=, _je_, skonchta, tchonchta, shonchta.

=Ralume=, _je_ skategata, stohategata, shategata.

=Ramasse=, _je_, hagnon8entch, chenong8entch, hanong8entch.

=Ramenne=, _je_, skederonné, tchederonné, tchagoderonné.

=Ramolis=, _je_, krodinchta, chrodinchta, harodinchta.

=Range=, _je_, herenk8ita, herensk8ita, herenhak8ita.

=Rapide=, kanah8ara;

_au bout du rapide_, kana8aguenhiata;

_je descend le rapide_, haguenna8enti hatié, chenna8enti etc, ahenna

etc;

_je monte le rapide_, hagnora 8i hatié, sanora 8i hatié, hanora etc.

=Rapporte=, _je_, skienhné, schienhné, shayenhné; _je m'en rapporte à_,

agatondé tchany haytera, _vel_ keyat 8ennatondé.

=Rameau=, onerattonta.

=Ramier=, tchiourhoya.

=Ramonne=, _je_, gataragué8ach, chatarague etc, hatara etc; _cheminée

ramonée_, gataragué8en.

=Rampant=, kayatarissere; _je rampe_, haguiadissere, sayadissere,

hayadissere.

=Rançon=, dehiondadiadakk8ata; _je paye rançon_, kekariakch tcha

skayatakk8a.

=Rancune=, _j'ai de la_, hiate s8aknigonrhens sayongnigonrat8atti, _je

n'oublie point le mal qu'on ma fait_.

=Rang=, ils n'out point de rang.

=Rang=, _je suis en_, kaninhragué hikta, hichta, hata.

=Range=, _je me_, herengatk8ita, satk8ita, hatk8ita; _range toi_, heren

satk8ita.

=Rape=, heranietta.

=Rape=, _je_, graniek, chraniek, haraniek.

=Rapelle=, _je_, skerinha, tcherinha, tchagorinha.

=Raporte=, _je_, ou _je raconte_, skatoria, tchatoria, shatoria.

=Raprend=, skadehien tanik, tcha dehiens, shadehienstanik.

=Raproche=, _je_, garo sagatk8ita, sachatk8ita, sahatk.

=Raquette=, kah8enguha; _je vas en raquette_, de8akk8engarondadies,

desa8en, deho8en.

=Rare=, 8aguenhré.

=Rarement=, g8ati guesha guens, 8agonreuha.

=Ras=, ouheudoskon.

=Rassade=, 8starog8i.

=Razé=, kagonhenti; _je rase un fort_, ganatagat chonch.

=Raze=, _je me_, gadatenos kerogaronch; _tu_, chadat; _il_, hadetenos

etc; _je raze_, kenoskerogaronch, chenoskerogaronch, chagonoskero.

=Razoir=, ondadenoskerogaronta.

=Rassazié=, _je suis_, agatâï, sattaï, hott ï; _je me rassazie_,

gatanha, chatanha, hotanha.

=Rassemble=, _je_, skeyatkennichiatta, tcheyatkennichi etc, tchagoya.

=Rasseure=, _je me_, songnigon rayendanha.

=Rassois=, _je me_, skatienha, tchatienha, shatienha.

=Rat=, tzitenha.

=Rate=, _la_, osk8echia.

=Rateau=, ehentonniata deganotgionda.

=Rature=, _je_, skiatong8ach, tchiatong8ach, shoyatong8ach.

=Ravage=, _je_, degonh8entgearitta, dechonh8entgearitta, dehonh8ent etc.

=Ravinne=, ohionhentaheron.

=Raviser=, _se_, denskiatoretta, dentcheatoretta, denshayatoretta.

=Ravoir=, s8aguien, shayen, shôyen.

=Raye=, kayanaty.

=Rayé=, id, _effacé_, skarague8en, _vel_ oterague8en; _je raye_,

_j'efface_, skerague8ach, scherague8aoh, sharague8ach; _je raye_,

guianata, chianata, hayanata.

=Raye=, _à poison_, ahara; _je fais unne raïe_, kaharonniaha,

chaharonniaha, aharonniaha; _je tend une raïe_, kataroch, chataroch,

hataroche.

=Rayon=, 8tinharôta.

=Rebatre=, _redire_, _je rebas_, skari8ata keng8a skatona, _la meme

chose je raconte_.

=Rebatis=, _je_, sknonchonniaha, tchnonchonniata, shannonchon.

=Reblanchis=, skrahestonniaha, schrahestonniaha, sharahes etc.

=Rebondis=, _cela rebondit_, deh8adekk8a.

=Rebord=, aktatié, _vel_ aktaa.

=Rebouché=, skachiharon.

=Rebours=, _de_, okarahetken.

=Rebroussé=, dedioktatahion.

=Rebut=, _de_, k8ch8ahenhi.

=Rebute=, _je_, _quelqu'un_, ke8ennondies,che8ennondies,

chago8ennondies.

=Recelle=, gasseta ganenchk8en, chasseta, hasseta.

=Recent=, assez.

=Reçois=, _je_, guienach, chiênach, shayènach.

=Rechappe=, _je_, skeniaguens, tcheniaguens, shoniaguens.

=Recharge= _un fusil_, skaguenroch; _un canot_, skondahach, _j'y mets

des effets_.

=Rechauffe,= _je, quelq. chose_, skatarihata, stchatarihata,

shatarihata; _je me rechauffe_, sgadiatatarihata, tchadiata,

shadiatata etc.

=Recherche=, _je_, skechakch, shechakch, srechakch.

=Recite=, _je_, gatoria, chatoria, hatoria.

=Recidive=, _je_, dekata sa8enha, dechkata etc, dechakatasa.

=Reclame=, _je_, saguientenha, haga8en, sachientenha sa8en.

=Recolte=, _temps de_, tcha ni heyent8ag8ach; _je fais recolte_,

gnorag8ach, chnorag8ach, hanorag8ach.

=Recommande=, kodgiaronk, chedgiaronk, chagodgiaronk.

=Recommence=, _je_, dondagatierenta, dondachatierenta, dondahati etc.

=Recompense=, _je_, gatonhracheronk, chatonhrache etc, hatonhra etc.

=Reconcilie=, _je_, skenigonracheronniaha, tchenigonra, tchagonigon.

=Reconduis=, _je_, skederonné, schederonné, schagoderonné.

=Reconnois=, _je_, skientes, schientes, schagoyentes.

=Reconnoissant=, _je suis_, s8agarhas (_je me souviens_) tcha (_qu'on_)

onguitenrhek (_ma soulagé_).

=Recoquillé=, dziot8enonni.

=Recoudre=, sknikonk, schnikonk, shanikonk.

=Recouper,= itkiakch, itchiakch, shayakch.

=Recourir,= _a_, keniende, cheniende, haniende.

=Recousu,= skanikonk.

=Recouvert,= skakoron8i; _je recouvre unne maison_, skohronk,

schkohronk, shakohronk; _je recouvre_, skohrins, schkohrins, shakohrins.

=Recrée,= _je me_, gadatnigonroriaha, chadatnigon, hadatnigonro etc.

=Recrie,= _je me_, hag8ennôta, sa8ennota, ha8ennota; _je recris_,

skiatonk, tchiatonk, shayatonk.

=Recueille,= _je_, skniondag8ach, tchniondag8ach, shaniondag8ach.

=Recuis,= _je_, skritta, tchritta, sharitta.

=Reculé,= dediotonnon; _je reculle_, herenkk8ita, herenchk8ita,

herenshakk8ita, _vel_ katontkach, chatontkach, hatontkach.

=Recullons,= _a_, echonné hag8a.

=Recuse,= _je_, voyez _je rebute_.

=Redemande,= _je_, skeyarondonk, scheyarondonk, shagoyarondonk.

=Redige,= dondagatnanetta, dondacdatnanetta, dondahatnanetta.

=Redonne,= _je_, skeyah8e, tcheyah8e, tchagoyah8e.

=Redouble,= _je_, deskiasseraha, deschiaseraha, deshayaseraha.

=Redoute,= _je_, keteg8ach, chetag8ach, chagotag8ach; _je me fais

redouter_, keteg8atta, chetag8atta, chagotag8atta.

=Redresse,=

_je, quelque chose_, skak8atong8ach, chag8atong etc, hag8aton etc;

_je redresse celui qui parle_, kerihohensek, cherihohensek,

chagoriho;

_je me redresse le corps_, gadiatag8arich chionch, chadiata,

hadiata.

=Reduire,= _je reduis à l'extremité_, kegaronniaha, chegaronniaha,

chagogaronniaha.

=Refais,= _je_, skecheronniaha, schecheronniaha, shacheronniaha.

=Referme,= _je_, skenhotonk, schenhotonk, shanhotonk.

=Reflechis,= _je_, deskiatoretta, deschiatoretta, dethayatoretta.

=Reforme,= _je_, decktenionch, deschteniononch, deshatenionch.

=Renfrogne,= _je me_, degatkonchkerich, dechatkonchkerich,

dehatkonchkerich.

=Refroidir,= _je fais_, sknassochta, schnanocha, shananochta.

=Refond,= _je_, skana8enta, schnana8enta, shanana8enta.

=Refugie,= _je me_, skennagueratch, tchennagueratch, sahennagueratch.

=Refuse,= _je_, de8aknonhianik, desanonhyanik, dehononhianik.

=Regagne,= _je_, donsagatentchaa, donsachatentchaa, donsahatentchaa.

=Regale,= gateniota, chateniota, hateniôta.

=Regarde,= _je_, dekkahra, _vel_ gatkatt8ach, chatkatt8ach, hatkatt8ach.

=Regle,= _je_, gri8acheronniaha, chri8acheronniaha, hari8acheron etc.

=Regne,= _je_, v. _je commande_.

=Regorge,= _je_, haguesennies, sachennies, ochennies.

=Regret,= _a_, onhatink.

=Regrette,= _je_, _les morts_, guenhatenha koh8endahi; _je regrette

quelque chose_, guenhatinha, chenhatinha, henhatinha.

=Rehausse,= _je_, henken gnionta, chnionta, hanionta.

=Rejaillit,= 8ad8atog8a, _le sang rejaillit_, 8adetk8ensôg8a.

=Rejette,= _je_, s'8agadi, sesadi, sahodi.

=Rejetton,= osk8eya.

=Reine,= onontio gona rhôna.

=Reins,= _les_, oronk8ena,

=Rinse,= _je_ goharek, choharek, roharek.

=Rejoins,= _je_, deskraneguenk, deschraneguenk, desharaneguenk.

=Rejoüis,= _je me_, agatonhahra, chatonhahra, hatonhahra.

=Relache,= _je_, _de voyage_, dondagakta, dondasakta, dondahakta.

=Relache,= _je_, voyez _je denoüe_, grinchonch, chrinchonch,

harinchonch.

=Relation,= _j'ai relation avec lui_, gayasserinchera (_d'affaires_)

deagnitaa (_nous parlons_.)

=Relever,= _je releve de terre_, deguekk8ata, dechekk8ata, dehakk8ata;

_je me releve_, dondagatkenha, dondachatkenha, dondahatkenha.

=Relie,= _je_, skringach, sehringach;

sahringach; _relié_, skahrin.

=Relis,= _je_, gayatoncheragon8a (_dans un livre_) dekkahra (_je

regarde_.)

=Religieux,= goyatatoguenti.

=Reluisant,= deyostatek.

=Remarie,= _je me_, s8aguenniakch, sachenniakch, sahenniakch.

=Remarque,= _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatennien etc.

=Remede,= ononk8atchera.

=Remedie,= _je_, kedgienta, chedgienta, chagodgienta.

=Remenne,= _je_, v, _je reconduis_.

=Remercie,= _je_, gatonracheron, chatonracheron, hatonracheron.

=Remets,= _je_, skien, tchien, shahien; _je remets_, _prolonge_,

gri8esta, chri8esta, hari8esta.

=Remontre,= _je_, _à quelqu'un_, skeyenstanik, tcheyenstanik,

tchagoyenstanik.

=Remplis,= _je_, dechkehronch, dechchehronch, dechharonch.

=Remporte,= _je_, onsachkah8a, onsachchah8a, onsahahah8a.

=Remüe,= _je_, gatoriaheronk, chatoriaheronk, hatoriaheronk, _cela

remue_.

=Renard,= skennakchen.

=Rencontre,= _je_, 8atkateranha, 8atchateranha, 8athateranha.

=Rencontre,= _je vas à la_, kataratta hné, chateratta hné, hateratta

hné.

=Rendre,= _je_, sakeyon, sacheyon, sahayon; _je me rend_, _j'arive_,

saguion, sachion, sahayon, _je me rend_, _je suis vaincu_, gnadion,

chnadion, hanadion.

=Renfle,= _cela_, sondonh8a hatié.

=Renforce,= _je_, s'akk8ichcherinha, sach8ichcherinha, sahah8ich etc.

=Rengage,= _je_, skatenhanha, tchatenhanha, shadenhanha.

=Renonce,= _je_, sagrihondies, sarihondies, sharihondies; _j'y renonce_,

skad8endeta, tchad8endeta, shad8endetta.

=Renoüe,= _je_, skringach, schringach, sharingach.

=Renouvelle,= _je_, assé skonniaha, assé chonniaha, assé ronniaha.

=Rentre,= _je_, heskionk, hetchionk, hehayont; _rentre_, onsatgion.

=Renverse,= _je suis à la_, haguechatahi, sachatahi, hochatahi.

=Renverser,= _je renverse quelqu'un_, kechata, chechata, chagochata;

_renverse, repandu_, kahri8i; _je renverse_, hikrich, hichrich,

heharich.

=Renvoyer,= keyatendietta, cheyatendietta, chagoyatendietta.

=Reparer,= v. _refaire_.

=Repasse,= _je_, _je reviens_, skatongotta, tchatongotta, shatongotta.

=Repend,= _je me_, gattatre8atta, chatatre8atta, hatatre8atta.

=Reperds,= _je_, _quelque chose_, songaton, sesaton, sahotton.

=Replace,= v. _je remets_.

=Replante,= _je_, skeniotta, tcheniotta, sahenniotta; _replante_,

sasenniotin.

=Replet,= _je suis_, hagassen, sassen, hassen.

=Replie,= _je_, dekchaktonch, desachaktonch, dehatchaktonch; _replie_,

dedgiotchakton.

=Repond,= _je_, saguiheron, sachiheron, sahenheron.

=Repose,= _je_, agadonrich chen, sadonrich chen, hadonrich etc.

=Repos,= _je suis en_, chkenon guideron, chideron, henderon.

=Repousse,= _je_, _quelque chose_, skaniotta, schaniotta, shaniotta; _je

repousse quelqu'un_, keyatareg8ach, cheyatareg8ach, chagoyata etc.

=Reprend,= _je_, v. _je recois_; _je reprend_, _je corrige_, kehre8atta,

chehre8atta, chagohre8atta.

=Represente,= _je_, _je remontre_, keyatchatanik, cheyatchatanik,

chagoyat etc.

=Reproche,= _je_, keyatanotha, cheyatanota, (_melius_)

dekerencharong8ach.

=Repudie,= _je_, keyateg8atta, cheyateg8atta, chagoyateg8atta.

=Reserve,= hagadensetta, chadensetta, hadensetta.

=Resiste,= _je_, gnagoras, chnagoras, hanagoras.

=Resolu,= _je suis_, gateriatha, _vel_ agnigonrat chanit; _je me

resous_, agata dennigonra chatti chatadenni etc, hatadeni etc.

=Respecte,= _je_, gnoronk8a, chnoronk8a, hanoronk8a.

=Respire,= _je_, gatonries, chatonries, hatonries.

=Ressemble,= _je_, skehierin, tchehyerin, sahoyerin.

=Ressere,= _je_, sknirta, tchnirta, shanirta.

=Ressort,= _je_, teyonkchakton; _c'est de mon resort_, hihagri8a.

=Ressouds,= _je_, _en plongeant_, gatonrog8ach, chaton etc, hatonro.

=Ressouviens,= _je me_, s8agarhas; dgisarhas, shorhas.

=Reste,= _le_, okonchôta; _voila le reste_, neto ny dgiotatenri; _j'ai

du reste_, gatatenrasek.

=Rester,= _il ne reste aucune esperance_, onguesenni; _reste icy_, tonin

stak, _vel_ tchiderondak.

=Restitue,= _je_, kehiah8e (_je rend_) gnesk8enna (_ce que j'avais

volé_.)

=Retarde,= _je_, agatengondotta, chatendongotta, hatendongotta; _je

retarde quelqu'un_, keyendongottanik, cheyendongottanik, chagoyen.

=Retiens,= _je_, _quelqu'un_, keyatadinchta, cheyatadinchta, chagoyata

etc.

=Retentit,= _cela_, 8a ho enna hechta.

=Retirer,= _je retire profit_, aguiendas, sayendas, hoyendas; _je me

retire_, dondagatonka, dondachatonka, dondahatonka.

=Retombe,= _cela retombe sur moi_, ongaderi8ahienhas.

=Retoucher,= skiata hechta, chiata hechta, shayata hechta.

=Retourne,= _je_, onsagné, onsaché, onsahré.

=Retranche,= _je_, skorag8ch, schorag8ach, sahorag8ach.

=Retrecis,= _je_, skechtouata, schechtouata, shachtouata.

=Retrousse,= _je_, gaadatch, chaadatch, hahadatch.

=Retrouve,= _je_, skorich, schorich, sahorich.

=Ret,= v. _raye_.

=Reue,= gonterass8in; _reve pour_ _acomplir_, de8akkahrahi; _j'ai fait

un mauvais reve_, ongreserentakchtenha.

=Reve,= _je_, gaterass8ach, chaterass8ach, haterass8ach.

=Reveille,= _je_, keye8atta, cheye8atta, chagoye8atta; _je me reveille_,

8aguiek, 8achiek, 8ahahiek.

=Revelle,= _je_, gri8atachia, chri8atachia, hari8atachia.

=Revend,= skeninonk, scheninonk, shaninonk.

=Reviens,= hisqué, hitché, hisseré.

=Reverdit,= _cela_, sagat gikk8arontin.

=Revers,= agonh8agonha.

=Resveur,= _je suis_, gaterass8ahonk, chaterass8ahonk, hoterass8a.

=Reunis,= _je_, gassouderaha, _vel_ skata skonniaha.

=Revois,= _je_, skeguenha, tcheguenha, shaguenha.

=Revolte,= _je me_, ke8enna ch8aens, che8enna ch8ahens, chago8en.

=Reussis,= _je_, ongatons, hesatons, ahôtons.

=Reume,= _je suis enrumé_, gassakha, chassakha, hassakha.

=Riche,= _je suis_, gotchogona, chotchogona, hotchogona.

=Ridé,= 8agatchkoncheri, satkoncheri, hotkoncheri.

=Ridiculle,= _je suis_, hagri8aguenniata, sari8aguen etc, hori8aguen

etc.

=Rien,= hiachten.

=Ris,= guiondiaha, chiondiaha, hoyondiaha.

=Risque,= _je_, garichkon, charichkon, harichkon.

=Risq,= _il y a du_, hotteron, _vel_ dehyodenonhianitti.

=Rivage,= _de rivierre_, kinhion actatié; _de lac_, ganataaktatié.

=River,= detkron8araktonch, detchron8ar etc, detharon8ar.

=Rivierre,= skenhion8ate.

=Robe,= atiata8itchera.

=Roche,= onenhia.

=Roder,= g8atiguesha, g8atichesha, g8atiresha.

=Rogner,= detkiakch, detchiakch, dethayakch.

=Roide,= hohniri; _roide_, _à piq_, hiate kagarenhre.

=Roidir,= v. _resserrer_.

=Romps,= _je_, deguiakch, dechiakch, dehayakch; _rompu_, deyayagui.

=Rond,= ot8enonni.

=Ronde,= _je fais la_, guennatatasech, chennatatassech, hennata etc.

=Ronfle,= deguenniongaha, dechenniongaha, dehennion.

=Ronge,= _je_, guechtiendoganinch, chechtiendo etc, ahestiendo etc.

=Rose,= hodgidgiahahagui.

=Rossignol,= karich kensé.

=Rotte,= _je_, guenniadiakch, chenniadiakch, henniadiakch.

=Roti,= oskon8a; _je fais rotir_, gadeskonta, chadeskonta, hadeskonta.

=Roüe,= _je_, kechtiendaritta, chechtiendaritta, hachtiendaritta.

=Rouge,= qu8enta rogon.

=Rougis,= _je_, qu8enta rogon onkoncha renha; _je rougis_, _je teins_,

qu8enta rogon gassoch, chassoch, hassoch.

=Rouillé,= 8tkenserarigui.

=Roule,= _je_, karhatenion hatié; _je me roule_, gadiata guenriek,

chadiata guen etc, hadiata.

=Roupie,= _j'ai la_, gadginonkerota, satginonkerota, hatginonkerota.

=Rousseurs,= _j'ai des_, agatzichtenoton kekonchigué.

=Roussi,= ohentsita teguen; _je me roussis_, hakentsitategach,

sahentsitategach, sohentsita.

=Route,= tcha nheyens, _vel_ tchanhéyotahinon.

=Roux,= ohessa ni hononk8erotin.

=Ruban,= ononh8a.

=Rüe,= dionatag8entatié.

=Ruer,= _je_, keyarasint8ach, cheyarasint8ach, chagoyara etc.

=Ruiné,= _je suis_, hiachtente s8aguien, sayen, hoyen.

=Ruisseau,= ny kenhiaha.

=Rusé,= hagnigonradez, sanigonradez, onigonradez.

=Rut,= _le_, tcha degondatcherez.

=S.=

=Sa,= ô; _son_, hâ; _ses_, hô, _vel_ ô au feminin.

=Sable=, onêcha.

=Sabre=, assaregôa.

=Sabre,= _je_,----.

=Sac,= gayara; _sac tabac_, kayetta;_de medecine de guerre_, ganota;

_je mets à sac_, keya8ent8ach, cheya8ent8ach, chagoya8ent8ach.

=Safran,= hotgikk8a onsôkk8a.

=Saigne,= _je_, _du nez_, deguenionkach, dechinionkach, dehenionkach;

_je saigne quelqu'un_, dekenintcha hechta, dechenintcha etc,

dechagonintcha.

=Sacrifice,= _je fais un_,----.

=Sage,= _je suis_,----.

=Sain,= _je suis_,----.

=Saindoux,= hohna oqu8ari.

=Saint,= gayatatoguenti.

=Saisis,= _je_, kek8ach, chagok8ach.

=Salade,= henerattach.

=Sale,= 8astag8arigui.

=Salé,= katchik etokka h8i.

=Salis,= _je_, kag8arokach, chtag8arokach, hatag8arokach.

=Salpêtre.=

=Salüe,= _je_, kenonronk8anion, chenonronk8anion, chagononron etc.

=Salive,= _je_, 8tchera.

=Saliver,= v. _cracher_.

=Sandale,= chitagon hottak8a.

=Sang,= hotk8ensa.

=Sangfroid,= _de_, 8ahennigonronniaha.

=Sanglant,= hotk8ensogonha.

=Sans,= ne se dit point, on dit _vous estes_ ou _vous nete pas cause_.

=Sanglote,= gassint8ach, chassint8ach, hassint8ach.

=Sanguin,= guenkensoanen, chenk8ensoanen, henk8ensoanen.

=Sans doute,= hag8ach.

=Sans faute,= gatoguen tchi h8en.

=Sans retardement,= 8tendoktin.

=Sancte,= _je suis en_.

=Saoul,= _je suis_, (_de vin_,) hagnon 8ahaton; _je soule quelqu'un_,

kenon 8ahatonta; _je suis saoul de viande_, hagatai; _je rassassie

quelqu'un_, ketanha.

=Sarcelle,= _oiseau_,----.

=Sas,= onakta.

=Sasse,= _je_, gate8ach, chate8ach, hate8ach.

=Sapin,= _arbre_, ôssohra.

=Satisfait,= _je suis_, gatchennonni, chatchennonni, hatchennonni; _je

satisfais_, keyatchonniata, cheyatchonniata, chagoyat etc.

=Savetier,= shatakk8anikonk.

=Sauve conduit,= gayatonchera ayontongottakk8a.

=Saule,= ôsetta.

=Saumon,= tachiona.

=Saumur,= gatchiketa hohnéga.

=Savon,= onyenchero haretta.

=Savonne,= _je_, guiencheroharek, chienseroharek, hayencheroharek.

=Savonnette,= henoskeroharetta.

=Sauce,= _je sauce du pain_, gatrakkoch, chatrakkoch, hatrakkoch.

=Sauce,= _ma_, agok8a.

=Saucisse,= hoyonra degah8aritti.

=Saute,= deguennachk8akk8a, dechennach etc, dehennach etc.

=Sauvage,= ong8e honh8e.

=Sauve,= _je me_, skeniaguens, scheniaguens, shoniaguens; _je fais

sauver_,----.

=Sçavant,= _je suis_, gnigonro anen, chenigonro anen, honigonro anen.

=Sçais,= _je_, guienteri, _vel_ guenonktonk, _vel_ aktoguenha; _on ne

sçauroit_, hiate hah8et; _c'est à savoir_, ongatoguenha; _je ne sçai

pas_, hôtôgat, _vel_ hiate aktoguenha.

=Scelerat,= ong8edahetkengona.

=Scie,= deyech8engariatta.

=Scié,= _scie_, degorinha, dechorinha, dehorinha.

=Scorbut,= ononchiotaha.

=Se,= _il se etc_, hatat. Ex. _il se tue_, hataderio.

=Sec,= ourhen; _bois sec_, oyendaten.

=Secher,= _je le fais_, guerhata, cherhata, harhata.

=Second,= tegni 8atonta.

=Seconde,= _je_, _quelqu'un_, keyarichkonta, cheyarichkonta,

chagoyarich.

=Secoue,= _je_, gah8atch, chah8atch, hah8atch; _secoué_, 8ah8agui.

=Secours,= _je donne_, kenhêsck, chenhesck, chagonhesck.

=Secret,= _en_, dassetigué; _je garde le secret_, grih8asetta,

chrih8asetta, harih8asetta; _je devulgue le secret_,----.

=Seditieux,=----.

=Seduis,= _je_, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagonigon etc.

=Sein,= henonrachiagué.

=Sejourne,= _je_, kendokta, chendokta, ahendokta.

=Seize,= 8assin hayak kahré.

=Sel,= hotchiketa.

=Semaine,= _une_, ne se dit point, ils ne comptent que par lune.

=Semblable,= toniôt.

=Semblant,= _je fais_, akchoretakk8a, sachoretakk8a, hachoretakk8a.

=Semble,= _il me_, guerhé.

=Semé,= ganag8en; _semer_, gnakha, chnakha, hanakha.

=Semence,= oninchta.

=Sêne= _à pêcher_, ontaharokk8a hoyaronda. (=Senellier=, _le_,

dzionkarettes.)

=Sens,= _le bon_, hagnigonrag8egui.

=Sensible,= _je suis_, hagakkahrin, sakkahrin, hakkahrin.

=Sens,= _je_, _je fiere_, hagues8ach, sach8ach, hos8ach.

=Sentiras,= _tu t'en_, engisarharanha.

=Separer,= _je separe quelqu'un_, dekekachionch, dechekachionch,

dechagoka; _je separe quelque chose_, deguekachionch, dechekachionch,

dehokachionch.

=Sept,= tchiatak; _le septieme_, tchiatak otonta; _septante_, tchiatak

ni8assin; _sept cent_, tchiatak te8enniah8é.

=Septembre,= chereskegona.

=Serein,= _le_, ôh8ahia.

=Serieux,= _je suis_, degatkuengerenti, dechakkenguerenti, dehotken etc.

=Serpent,= 8sarichta; _serpent d'eau_, hanadonk; _serpent à sonnettes_,

cheg8aronda; _serpent au long corps_, shayadess.

=Serré,= _lié_, kanitti.

=Serre,= _je_, gnirta, chnirta, hanirta: _je serre_, _je cache_,

gassèta, chassêta, hassêta.

=Serrure,= enhôtongk8a.

=Sers,= _je_, _quelqu'un, _je rend service_, keyenna8asek, vel_

nguenhas, hesanhas, honanhas; _je me sers à manger_, gatateranik,

chatateranik, hatateranik; _il me sert de pere_, ha8et knihô; _je me

sers de cela_, guechtaa, chechtaa, hachtaa; _je ne me resers pas_,

gayerati.

=Sêve=, onanah8en; _les arbres sont en sêve_, tkaranah8en.

=Seucre=, oh8ennaset.

=Seul=, _je suis_, agonrh8aa, son8h8aa, ahonrh8aa; _je n'ai que ce seul

etc_, nag8a heguen ha.

(=Seullement=, kueng8a.)

=Seur=, gatoguen.

=Seur=, _à coup seur_.

=Sêvre=, _je_, _une enfant_, kenonrachiatkah8ach, chenon etc, chagonon

etc.

=Sexe=, _masculin_, hehronchonha; _sexe feminin_, hatginachonha.

=Si=, né; _si cela est vrai_, ne toguech g8a, héguenk; _si tu ne peux

pas_, né sanorons; _si tu ne veux pas_, né chera hia; _comme si tu en

avois_, né ensayendak.

=Sied=, _cela me_, hagrasek, sarasek, horasek.

=Siege=, _faire un siege_, kenata; _je leve le siege_, donsagnenrakkra,

donsachnenrakk8a.

=Siege= _pour s'assoir_, ontiendakk8a; _je m'assois_, gatienha,

chatienha, hatienha.

=Sien=, _le_, ahonrha hoh8en.

=Sifle=, _je_, gnagarerach, chnagarerach, hanagarerach.

=Signal=, sa honteniendenchta; _je donne le signal_,----.

=Signalle=, _je me_,----.

=Signe=, _je fais_, keyenniatach, cheyenniatach, chagoyenniatach.

=Signifie=, _quesce que cela_, hos n8a hautin de8ateniendenchti (_s'il

paroist quelq. chose_.)

=Silence=, _taisés vous_, datgiaticrin.

=Silence=, _je garde le_, ti8agatierin, tisatierien, tihotierin; _je

romps le silence_,----.

=Silencieux=, tihotierin.

=Simples=, _herbes_, hônonk8at chera chon.

=Simplement=, nag8aheguenha.

=Sincere=, _je suis_, hiate hognoyen, hyate sanoyen, hiate honôyen.

=Singe=, ong8e gakonchondakk8i, _vel_ guennonha.

=Singeries=, _je fais des_, degatieronnionk, dechatieronnionk, dehatier

etc.

=Singulier=, v. _rare_.

=Sinon=, nayég8a.

=Sirop d'erable=, oranah8entagueri.

=Situé=, _bien_, a honh8entgia 8ensti.

=Situation=, _belle_, oyenoti.

=Six=, hayak; _six fois_, hayaknion; _sixiesme_, hayak otonta.

=Sobre= _à manger_, _je suis_, nigakk8aha, nichakk8aha, nihakk8aha;

_sobre boire_, hiate kneguirha, hiate chneguirha, hiate haneguirha.

=Soc=, dehia go onh8entgiorinchta.

=Société=, _je suis en_, deh8agadiechti, desadiechti, dehodiechti.

=Soeur=, _ma_, _ainée_, âkchih; _ma soeur cadette_, keguenha.

=Soif=, _j'ai_, gonriatins, chonriatins, ahonriatins.

=Soigne=, _je_, gachterista, chasterichta, hachterista.

=Soigneux=, hachterichta.

=Soin=, _je n'ai point de_, gadiondiata, chadiondiata, hadiondiata.

=Soir=, _le_, tetinrea; _du matin ansoir_, hendag8ektchih8en.

=Soit=, niô.

=Soixante=, hayak ni8assin.

=Soldat=, _je suis_, haguechkenraguettat, sachkenra etc, hachkenra etc.

=Soleil=, garakk8a; _soleil levant_, garakk8inkens; _soleil couchant_,

de8atchot8achgarakk8a.

=Solide=, hiate honagorach.

=Sollicite=, _je_, keskenhatanik, cheskenhatanik, chagoskenha etc.

=Sombre=, dehiodassondariagui.

=Sommeil=, _j'ai_, haguitakch, saintakch, hotakch; _j'interrompe le

someil_, kere serintoriaha, cheresin etc, chagoreserintoria.

=Somme=, _je_,----.

=Sommet=, _le_, âguenhiata.

=Son=, _bruit_, 8tkak.

(=Son=, ahonrha ho8en.)

=Sonde=, onteniendenchta.

=Sonde=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hateirientenha.

=Songe=, _reve_, gaterass8en.

=Songe=, _je_, v. (_je reve_,) gaterass8ach, chaterass8ach,

haterass8ach; _je songe_, v. (_je pense_,) guenonktonionk,

chenonktonnienk, hennonkton etc.

=Sonne= _une cloche_, k8ichtondatha, ch8ichtondatha, ah8ichton.

=Sonnette=, eh8ichtondatakk8a.

=Sorcier=, _je suis_, gatahennahach, chatahennahach, hatahennahach.

=Sort=, _tirer au_, on dit _jouer_.

=Sorte=, _quelle sorte d'homme esce_? hotni rong8edôtin; _je fuis en

sorte_, grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.

=Sortir=, _je sors_, skiaguenha, schiaguenha, shayaguenha; _je fais

sortir_, skeyaguens, tcheyaguens, tchagoyaguens; _je fais sortir_, voyés

_je chasse quelqu'un_.

=Sot=, hôdé.

=Souls=, v. _saous_.

=Souche=, kokehina; _il y a une souche_, hokchinôta.

=Soucie=, _je me_, _je ne m'en soucie pas_, hiachtente guerhé, herhé,

rerhé.

=Soude=, _je_, gassonderaha, chassonderaha, hassonderaha.

=Soufle=, _je_, garondatch, cherondatch, harondatch.

=Souflet=, _je donne un_, kekonchahech, chekonchahech, chagokonchahech.

=Soufre=, _du_,----.

=Soufre=, _je_, hagronhiaguens, saronhiaguens, horonhiaguens; _je fais

soufrir_, keronhiaguenta, cheronhiaguenta, chagoronhiaguenta.

=Souhaite=, guerhé, cherhé, rerhé.

=Souillé=, outetkenti; _je souille_, ketkenta, chetkenta, hatkenta.

=Soulage=, _je_, keyêna 8asek.

=Soue=, voyés, _saoüle_.

=Souleve= _de terre_, _je_, deguek8ata, dechek8ata, dehak8ata.

=Soulier=, attak8; _je mets mes souliers_, degarattach, decharattach,

deharattach; _j'ote mes souliers_, degarattachionch,

decharattachionch, deharatta; _je racommode mes souliers_, garakkoronch,

charakkoronch, harakkoronch.

=Soupçonne=, _je_, _quelqu'un_, kerasek, cherasek, chagorasek.

=Soupe=, _de la_, onondaa degarakkaritti.

=Soupose=, _je_, gatenientenha tcha ny oukchté.

=Soupire=, _je_, gatonriés, chatonries, hatouries.

=Souple=, parlant de bois, ô kario; _corps souple_, hoyadadet.

=Source=, ona8arôta, _vel_ otoncherôta.

=Sourcil=, hekakk8a hâgué.

=Sourd=, _je suis_, degass8égui, dechass8égui, dehass8egui.

=Souris=, _je_, aguiondiaha, sayondiaha, hoyondiaha.

=Souriciere=, tchitenha gayenton.

=Souris=, tchitenha.

=Sous=, _dessous_, agonh8a.

=Soutiens=, _je_, gniktakk8a, chniktakk8a, haniktak.

=Soutien=, _appui_, kohniktakk8i.

=Souviens=, _je me_, s8agarha, dgisarhas, shoras; _je fais souvenir_,

keyarharatta, cheyarharatta, chagoyarharatta.

=Souvent=, chetechon, _vel_ tiotkont.

=Soye=, dginonha, hotikon chichiahi.

=Sperme=, onenha.

=Spirituel=, hônigonta.

=Squelette=, onhrênich.

=Sterille=, hiate hadektonk; _terre sterille_, hiactente 8atonnian.

=Stupide=, hôdé.

=Submergé=, ohnôdon.

=Suborne=, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagonigon.

=Subtil=, agueyennadet, cheyennadet, hayennadet.

=Suc=, orana8enta ga8i.

=Suce=, _je_, gotgiekch, chotgiekch, hodgiekch.

=Sucre=, orana8enta ga8i.

=Sud=, garonhiahen hag8a.

=Suë=, _je_, de8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas; _je sue

dans une sürie_, guenêyonk, cheneyonk, onêyonk.

=Suffisant=, hadat konnienchta.

=Suie=, ohaguenta.

=Suif=, o8ichia.

=Sujet=, _mon_, agong8eda, chong8eda, rong8eda.

=Sujet=, _je suis_, _enclin_, saonguierat, sesayerat, sohoierat.

=Suite=,

_ensuite_, chi hag8a;

2 _jours de suite_, te8enda neguen;

_tout de suite_, 8asonni hatié;

_à l'avenir_, _dans la suite_, ag8a honaguen.

=Suis=, _j'y_, guideron, chideron, henderon; _je sui_, kenonderadies,

chenonderadies; _je suis unne piste_, keyanenhah8a, cheyanenhah8a,

hayanenhah8a.

=Superbe=, hanâyé.

=Superieur=, hago8anan.

=Supersticieux=, hadeh8agrih8a hienton.

=Suplicie=, kerioch, cherioch, chagorioch.

=Suporte=, _je_, 8akkete, saguetté, shoguetté; _je suporte_, v.

_soufrir_.

=Supposition=, ennoyenta.

=Suppure=, _cela_, diotkenserarihi.

=Suppute=, _je_, v. _je compte_.

=Sur=, _dessus_, hentken.

=Surchargé=, _je suis_, haguechtahne, sachtahne, hachtahne.

=Surplus=, hetgiokonchôta.

=Surprendre=, _je surprend l'ennemi_,----; _cela me surprend_,

agnigonkenhêyon; _cela est surprenant_, sanigonkenheyat.

=Suspect=, _je suis_,----.

=Suspens=, _je suis en_, asong8a nenti 8aguierin.

=Syrop=, orana8entagueri.

=T.=

=Tabac=, oyeng8a.

=Tabatierre=, oyeng8atakk8a.

=Table=, och8engaha ondekonniata.

=Tableau=, ong8é hayataa.

=Tache=, _macule_, ohnâra.

=Tache=, _je_, gnosserach, chnosserach, chagonosserach; _je tache_,----.

=Taillant= _de hache_, kahiontagué.

=Taille=, _pierre de_, kanenhia cheronni.

=Taille=, _je_, _en piece l'ennemi_, voyez _piece_; _coupe par

piece_,----.

=Tais=, _je me_, ti8agatierin, tisatierin, tihotierin.

=Talon=, _le_, horadigué.

=Tambour=, kahonchera.

=Tambourinne=, _je_, koncherahech, chonchera etc, hahonchera.

=Tamis=, onakta; _je tamise_,----.

=Tandisq=, tcha heu hahonissé.

=Tant=, nêtonion; _tant que je vivrai_, tcha hen hionissé engonhek.

=Tante=, agrahak, sarhak, horhak.

=Tapisserie=, deyeyencheratonk8a.

=Tapisse=, _je_, deguiencheratonch, dechiencheratonch, deyayen.

=Tard=, onen ôgaak.

=Tari=, osté; _je taris_, guestata, chestata, hachtata.

=Tas=, ogate, _vel_ kaguèhron; _je mets en tas_, kehronha, chkeronha,

sharonha.

=Tasse=, eneguirhata (_à boire_) atgien (_plat_.)

=Tâte=, _je_, guenniadatch, chenniadatch, henniadatch.

=Tâtons=, _a_,----.

=Taupe=, dginiagarinha.

=Taureau=, tionhonchk8aront (_boeuf_) onhonchiata (_non tourné_.)

=Taie=, _j'ai une_, _sur l'oeil_, hagnecho, sanecho, hônêcho.

=Teins=, _je_, gassoch, chassoch, hassoch.

=Teinture=, onssôk8a.

=Themoin=, _je suis_, gatondé, satondé, hôtondé.

=Tempeste=, ga8ennotaties oustara degondiechti.

=Temps=,

_le_, onenda;

_il est temps_, onen haron;

_il n'est pas temps_, ason haron;

_pour quelque temps_, endgionissea;

_beau temps_, onendio, onenda hetken;

_il viendra un temps_, end8endondié;

_tout d'un temps_, keng8atô;

_dans peu de temps_, keng8at kendgik;

_depuis le temps_, tcha noâ honissé;

_de notre temps_, hagon henion (_sans envie_) hotiguen

(_ceux qui tout veu_);

_de tout temps cela a été_, hotonh8entgionni tot, chigarihotin.

=Tendre=, _mol_, ôhrodin.

=Tend=, _je_, _un filet_, gataarok, chataarok, hataarok; _je tends une

ligne_, gatchirok, chatchirok, hatchirok; _je tend une

peau_, ueseratonk, cheseratonk, hasseratonk; _je tend un fusil_,

kehonratonk, chechonratonk, hachonratonk.

=Tiens=, _je_, guiena, chiena, hayena; _je me tiens debout_, ikta,

ichta, hata; _il ne tient qu'a toi_, is enchennonktonk.

=Tente=, _pavillon_, kagarinha ganoncha.

=Tente=, _je_, _je debauche_, kenigonrodag8ach, chenigon etc, chagoni.

=Terme=, _borne_, kanedgiôta.

=Terminé=, outeri8ichiahi; _cela se termine_, la tô oterihokta.

=Terni=, hiate (_pas_) dehyostatek (_clair_); _je ternis ma reputation_,

gadatkenronnionk, chadatkenronnionk, hadatken.

=Terrasse=, keyonh8enda hochta.

=Terre=, ôhetta; _toute la terre_, 8entgia g8egui (_toute_.)

=Terroir=, ohetta.

=Themoigne=, _je_, gri8atachionch, chri8atachionch, hari8atachionch.

=Tête=, onon8aa; _le devant_, 8kentgiagné; _le derriere_, hénon, _vel_

chagué; _je casse une tête_, kenon 8ariakonk, chenon8aria etc, chagonon

etc; _je romps la tête de bruit_, kenon8aktanik, chenon8aktanik,

chagonon8ak; _tête à tête_, deyadenon hara neguen; _la tête de

l'armée_, kanenraguenhiata.

=Tete=, _je_, gnonguerha, chnonguerha, hanonguerha; _je donne à teter_,

kenonguerhata, chenonguerhata, chagonon etc.

=Teton=, ononrachia.

=Tiede=, _eau_, onega tarihen.

=Tien=, _le_, is sa8en; _prend tien_, k8a _vel_ dgièna.

=Tiers=, _le_, achen na degayagui.

=Tige=, ohion8aa.

=Tigre=, kendachech gona, _vel_ guenhrach.

=Timide=, _je suis_, gatchens, chatchens, hatchens.

=Tirre bourre=, enenhiatakk8ata.

=Tire=, _je_, _quelque chose_, gatironta, chatironta, hatironta; _je

tire un fusil_, kechonrah8ach, chechonrah8ach, chachonra etc; _je tire

quelqu'un_, keyatatironta, cheyatatironta, chagoyata etc; _je tire au

blanc_, degrondyag8ach, dechrondoyag8ach, deharon etc.

=Tison=, _allumé_, okonkono; _tisonmort_, oss8en.

=Toi=, is.

=Toit= _de maison_, ganonchakohronh8i.

=Toison= _de mouton_, tioti nagaronton hôgonn8a.

=Tombe=, henonta.

=Tombe=, _je_, guiatenha, chiatenha, hayatenha; _je fais tomber_,

kedagueratta, chedagueratta, chagodagueratta.

(=Ton=, ssa8en.)

=Tondu=, kagonhiagui.

=Tonneau=, ganakkoanen.

=Tonnerre=, gachagayondes, _vel_ hihron.

=Tonne=, _il_, hihnon ka8ennotatié.

=Torche=, _je_, gragueh8ach, chrague8ach, harague8ach.

=Torchon=, herague 8achta.

=Tords=, k8adasech, chk8adasek, hak8adasech.

=Torrent=, onah8âte.

=Tort=, _tortu_, teyat, chaktonk, _vel_ deyotk8adon; _j'ai tort_, i

ongri8anhik.

=Tôst=, _trop tôst_, ochnoré.

=Touchant=, _je parle touchant cela_, haguetaa hakk8i.

=Touche=, _je_, kenotias, cheniotas, henniotas; _je suis touché_,

de8agnigonranonson, desanigohra etc, dehonigonra etc; _j'y touche_,

aguiataneguin, chiataneguin, hoyataneguin.

=Toujours=, tiotkont.

=Tour=, _je fais le tour_, degat8atassé, dechat8atassé, dehat8atassé.

=Tour=, _unne_, ganigaktota.

=Tour= _à tour_, dziéhiadata chongué; _autour de la ville_,

dediodenatatassé.

=Tour=, _je fais_, _piece_, keyeronk, cheyeronk, chagoyeronk.

=Tourmente=, _je_, _quelqu'un_, dekeyeronnionk, decheyeronnionk,

dechagoyeronnionk; _je tourmente un patient_, keronhiaguenta,

cheronhiaguenta, chagoron.

=Tourné=, outkarhat8en.

=Tourne=, _je_, kkarhat8ach, chkarhat8ach, hakarhat8ach; _je tourne

autour_, gat8atasech, chat8atasech, hat8atasech.

=Tourterelle=, tchiourha.

=Tousse=, _je_, gassakha, chassakha, hassakha.

=Tout=, ag8ekchih8en, _vel_ ag8egui;

_je donne tout_, guechatta, chechatta, hachatta;

_tous les jours_, hade8entaguek;

_tous les mois_, hade8ennitaguek;

_partout_, g8atigag8egui;

_tout juste_, netôdgik.

=Tout à fait=, hadegagondo.

=Trace=, ouhaté.

=Trace=, _je_, guianata, chianata, hayanata.

=Trafique=, _je_, degatatah8é, dechatatah8é, dehatatah8é.

=Trahis=, _je_, dekenigonraseraha, dechenigonraseraha, dechagon.

=Traitre=, dehanigonraseraha.

=Trajet= _d'eau_, deyehiayakta.

=Trainne=, _unne_, gasserèta.

=Traine=, _je_, gasseré, chesseré, hasseré; _je traine quelqu'un_,

keyatisseré, cheyatisseré, chagoyatisseré.

=Traire=, gnong8atakkach, chnong8atakkach, hanong8a etc.

=Trait=, _fleche_, kahechkaa.

=Traite= _d'un jour_, sahoyôndakk8i.

=Traite=, _je_, _je festine_, gatenniota, chatenniota, hatenniota; _je

traite des marchands_, gatenninonk, chatenninonk, hatenninonk; _je

traite_, _je soigne_, kedgiens, chedgiens, chagodgiens.

=Traitre=, dehanigonrasseraha.

=Tramontane=, _je perd la_, gnigonrattonta, chenigonrattonta,

honigonrattonta.

=Trame=, _je_, grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.

=Tranchant=, kahionta.

=Tranche=, _unne pour couper la glace_, he8ichientakk8a; _de viande_,

dgio dgio k8ata.

=Tranche=, _je_, _de la glace_, k8ichienta, ch8ichienta, shah8ichienta;

_je tranche de la viande_, dek8araritta, dech8araritta, dehohararitta.

=Tranquille=, schkenon hononktonnionk.

=Transfere=, heren kah8itta, cha8itta, ha8itta.

=Transi=, _je suis_, haguiadondakta, sayadondakta, hoyadondakta.

=Transplante=, skeniota, scheniota, shaniota.

=Transporter=, id, _transferer_

=Transporté= _de plaisir_, de8agueniadissonk tcha, ongonh8esk8anik.

=Travaille=, _je_, haguiodé, sayodé, hoyodé.

=Travers=, _de_, degaronh8a.

=Travers= _de doigt_, _un_, dgieniada tcha na deguiatere.

=Traverse=, _je_, _d'outre en outre_, dekeyatongotta, decheyatongotta,

dehayatongotta; _je traverse unne rivierre_, deguionhiakch,

dechionhiakch, dehayonhiakch; _je traverse le bois_, degonniakch,

dechonniakch, dehonniakch.

=Travestis=, _je me_, agoyagatia dondakk8a.

=Trefle=.

=Treize=, 8assin achen kahré.

=Tremblement= _de terre_, ah8entgiondâtâ.

=Tremble=, _je_, haguiadondata.

(=Tremble=, _le_, oncratkarêhi.)

=Trempe=, _je trempe unne hache_, sak8aheg8a ask8êchia.

=Trenche=, _je_, _je coupe_, krenach, chrenach, harenach.

=Trente=, achen ni8assin.

=Trepasse=, _je_, guiheyons, chiheyons, henheyons.

=Tresaillis=,_je_, voyez _transporté de joye_.

=Tresse=, _unne_, dgi8stenserata; _je mets en resse_,

guechtenseronniaha, chechtenseronniaha etc.

=Tressé=, karaskenti; _je tresse de la filasse_, graskentonniaha,

chraskenton, harasken.

=Triche=, _je_, hag8ennata, cha8ennata, hah8ennata.

=Trie=, _je_, degoriachionch, dechoriachionch, dehoriachionch.

=Triple=, hachenk nionk achen nôa songotta.

=Triste=, _je suis_, gnigonrahetken, chnigonrahetken, honigonra etc.

=Tripes=, _les_, oyonra.

=Troc=, ondatatah8e; _bon troc_, deondatatah8ihio.

=Trois=, achen; _troos trois_, achen chon; _trois fois_, achennion;

_de trois en trois jours_, achen chen nenguen hatié.

=Trompe=, _je_, _quelqu'un_, kenigonrtanik, chenigon, chagonig etc; _je

me trompe en parlant_, heren nôa gatoria.

=Trompeur=, hanigonrhata.

=Trompette=, hotonrag8aton.

=Tronc d'arbre=, kchinota.

=Tronçon=, degoyagui.

=Trop=, hisso, adgik; _trop peu_, 8dgidacht8i.

=Troque=, _je_, degatatah8e, dechatatah8e, dehatatah8e.

=Trotte=, _je_, ktakhé, chtakhé, hatakhé.

=Trouble=, _je_, _l'eau_, gnegata, chnegata, hanegata; _je trouble la

terre_, konh8entgia, hetkenta, chonh8entgia, oh8entgia; _troublé_,

hongonratton; _je me trouble en parlant_, degatat nigonra h8enriek

dechatat etc, dehatat.

=Trou=, _je fais un_, kchatonniaha, chechatenniaha, hachatonni etc.

=Troupe=, _unne_, kaninhra.

=Trousse=, _je_, kehedchodag8ach, chehedchodag8ach, chagohed etc; _je

me trousse_, gadekarichchionch, chadeka etc, hadeka.

=Trouve=, _je_, gorinha, chorinha, horinha, _vel_ gatchonnionch; _je vas

trouver_, sakeyatorinsere, 8acheyatorin etc, 8achagoyato; _je trouve

bon_, onkkah8a; _j'aprouve_, hagrihsi8sek; _je me trouve bien_,

agatchennonni, satchennonni, hatchennonni; _je trouve à redire_,

keyatoendeta, cheyatoendeta, hoyatoen.

=Truite=, kanodgionk gôna.

=Truïe=, k8ichk8ichi guenhron.

=Tu=, _toi_, is.

=Tué=, gonhario; _je tue une bete_,grioch, cherioch, harioch; _je tue

quelqu'un_, kerioch, cherioch, chagorioch; _je me tue_, gataderioch,

chatadorioch, hataderioch.

=Tuyeau=, kahatadakk8en.

=Tumeur=, ódôh8a.

=Tumulte=, gokennichiahi goderistaha.

=Turbulent=, hadehorih8a hienton.

=V.=

=Va=, 8assé.

=Vache=, tionhonchk8aront guenhron.

=Vacher=, tionhonchk8aront hasterista.

=Vagabond=, g8ati hiens.

=Vague=, _flot_, ôtôda.

=Vaillant=, _je suis_, gateriata, chateriata, hoteriata.

=Vain=, _en_, hiai tai h8aton.

=Vaincre=, _je_, kenenianik, chenenianik, chagonenianik; _vaincu_,

onhaneniani.

=Vaisseau=, gahonhio8anen.

=Valet=, ontadenhas, (_on le loue_); _mon_, kenhas, (_je le loue_);

_ton_, chenhas, (_tu le loue_); _son_, chagonhas.

=Valoir=, on se sert du v. estre et de l'adjectif; _je fais valoir_,

degrincharonnionk, decharincharonnionk, deharincha etc.

=Van=, onakta; _je vane_, voyez _je sasse_.

=Vanité=, _je tire_, gadatenoyetta, chadatenayetta, hadatenoyetta.

=Vapeurs=, _de terre_, deyah8enrioh8i, _vel_ deyotchak tonk8ayen.

=Varie=, _cela_, hok8adondies.

=Vaste=, oukchten; _vastes forets_, garhatakehten.

=Vautour=, g8ihien g8ihien.

=Veau=, tionhochk8aront tchichtatienha.

=Veille=, _je_, gadie8atta, chadie8atta, hadie8atta; _je veille sur_,

_j'observe_, keyasterista, cheyasterista, chagoyasterista.

=Veine=, hotginonhiata, gatk8ensata.

=Velin=,----.

=Velu=, gatkonnonni.

=Vend=, _je_, gatenninonk, chatenninonk, hatenninonk; _vendu_,

gotenninon.

=Veneur=, hadoratih.

=Venge=, _je me_, gatatientenhach, chatatientenhach, hatatienten etc;

_je venge la mort de_, keyentenhah8i, cheyentenhah8i,

chagoyentenhah8i.

=Venimeux=, hotkon.

=Venin=, hotkonchera.

=Viens=, _je_, dagué, daché, dâhré; _je viens visiter_, _voir_,

gnatarre, chnatarré, haktonhné; _d'ou viens que_, hôtenna.

=Vent=, gaaron; _vent froid_, ôrâno; _vent chaud_, oratarih8en.

=Vente=, _il_, orondon, _vel_ ga8erondies; _je vas vent devant_,

deh8agueragaronh8é; _je vas vent arriere_, haguech8arre hatié; _le vent

est bon_, gaariô; _le vent est mauvais_, gaara hetken.

=Vente=, _je_, _je loue_, dekerinsaronk, decherinsaronk, dechagorin; _je

me vente_, gadaterinsaronk.

=Ventueux=, honideniata, _vel_ godenhichta.

=Ventre=, k8ichta, _vel_ kchonta.

=Venu=, _il est_, sôyon; _je suis_, 8aguion.

=Verd=, hotgink8aa.

=Vers de terre=, otginonh8a.

=Verdir=,----; _cela reverdit_, dehiotgink8ariagui; _quand les arbres

verdiront_, tcha nen gatz ink8aronda.

=Verge=, _m. viril_, onera.

=Verglas=, deyoh8ichonda.

=Verglace=, _il_, deyoh8ichondahatié.

=Verifie=, _je_, grihierichiak, chehriherichiakch, aherichiakche.

=Verité=, _c'est la_, ag8ech, toguech.

=Veritable=, _cela est_, oderi8aguennion.

=Verjus=, oyong8issera ason te ôhiari.

=Vermeil=, honk8enta hatagui.

=Vermillon=, og8entchera.

=Vernis=, gnegosserach, chenegosserach, hanegosserach.

=Verni=, gonegossarah8i.

=Vermine=, _j'ai de la_, akkariakch, sakariakch, hakariakch.

=Verolle=, outchrèta; _j'ai la_, haguitkretch; _tu as_, saintchrehh; _il

a_,hotchrehh.

=Verat=, k8ichk8ich deganhonchiata.

=Verre=, konchotchera henegurhata; _verre boire_,----.

=Veroul=, henhotonk8a.

=Veruë=, ononheta; _j'ai des venues_, hagnonhetonda.

=Vers=, _du coté_, hag8a; _vers la_, nenhag8a.

=Versé=, kahrih8i; _je verse_, hikrieh,hichrieh, hiharieh; _je verse a

boire_, kenegaranik, chenegaranik, chagonegaranik.

=Vertueux=, ong8edio hiachtenté heyerin.

=Vertiges=, akcharas, sacharas, hocharas.

=Vervenne=,----.

=Vessie=, onhenha.

=Veste=, nitiata h8itchera g8aha.

=Vestiges=, heyana.

=Vêtement=, ontkohronta.

=Vêtis=, _je me_, gadiata h8itta, chadiata h8itta, hadiata etc; _vetu_,

hotiata h8tti, _vel_ gosseronni.

=Veüe=, _la_, hegarra; _j'ai la veüe bonne_, kegarriô; _à la veüe_,

heyôguent; _à perte de veüe_, hadeyogaratton.

=Veuf=, hotéhêhich.

=Veuve=, gotéhrêhich.

=Viande=, vahra.

=Victoire=, _je gane_, voyez _vaincre_.

=Vie=, _la_, gonhekk8i; _je donne la vie_, keyonhetch, cheyonhetch,

chagoyonhetch; _eau de vie_, onégadgih8aguen.

=Viel=, oukchtenha; _je suis_, hagnekchtenha;

_tu es_, sekchtenda; _je rend viel_, gadiadichatta, hodiadichatta.

=Vieillis=, _je_, gadiadichhach, chadiadichhach, hodiadichhach.

=Vierge=, hiate ganakk8a yenteri.

=Vieu=, _usé_, hôgayonhi.

=Vif=, _au_, gank8ensarinha.

=Vif=, _subtil_, hoyadatet.

=Vigilant=, _je suis_, haguesteniaron; _tu es_, chestenarion,

hastenarion.

=Vigne=, ohiong8issera ohonda.

=Vigoureux=, gong8edaniri, chong8edaniri, hong8edaniri.

=Vilain=, _je suis_, guetken, chetken, ahetken.

=Vilanie=, odachonha.

=Vilage=, ganataa.

=Ville=, ganat8anen.

=Vin=, hotgidgia.

=Vinaigre=, hodgidgia hioyodgich, hohiodgichta.

(=Vinaigriers=, _des_, hotkoda; _la fleur_, 8sanenda.)

=Ving=, te8assen; _vingtiême_, te8assen 8atonta.

=Vingtaine=, teon8assink.

=Viole=, _je_, v. _je trousse_; _de force_, kehedchodag8ach.

=Violent=, haguetkaron, satkaron, hatkaron.

=Violence=, _je fais_, keyaderih8a hetkenta.

=Violet=, oronhiahen

=Violette=,----.

=Vis à vis=, dehiotoguenti.

=Vise=, gadesseronniaha, chadesseronniaha, hadesseronniaha.

=Visible=, hoguent.

=Visite=, _je_, voyez _voir_, _je vais voir_.

=Vite=, garhôgué; _je vas vite_, guianore, chianoré, hayanoré; _je fais

vite_, guechnoré, chechnôré, hochnoré.

=Vis=, _je_, gonhek, chonhek, ronhek.

=Vivres=, _des_, ondennatchera; _je fais des vivres_,

gadennatcheronniaha.

=Ulcere=, _j'ai un_, haguistaronnion.

=Ulceré=, gostaronnion.

=Un=, unskat, _vel_ skata;

_rien qu'un_ skatag8a;

_un seul hoe_, sayadata;

_l'un des deux_, sayadata na dehiatagué;

_ny lun ny l'autre_, hiachongara neto dcheta;

_lun et lautre_, teigiarens;

(_une fois_, skata.)

=Uni=, gonnecheri, _vel_ de8atag8enten; _j'unis_, dektag8entenha,

dechtag8entenha, dehatag8entenha; _uni_, _joint_, skataheyotonk.

=Voicy=, nen gayen; _parlant d'un homme_, nen hata; _le voicy_, id.

=Voila=, _le_, tôgayen, _vel_ tohata.

=Voile=, ontiencherotakk8a; _je vas à la voile_, hagatien cherotatié,

satiencherotatié, hatienche etc; _je hisse la voile_, guienchera

guechk8ach; _j'abats le voile_, guiencherinta, chiencherinta,

hayencherinta.

=Vois=, _je_, dekkahra, _vel_ gatkatt8ch; _je ne vois goutte_,

dekkag8egui; _je fais voir_, kenatonnik, chenatonnik, chagonatonnik.

=Voisin=, _mon_, dehaguiennon chaneguen, dedginoncha etc, dehinoncha

etc.

=Voix=, _la_, éh8enna.

=Voie=, _la_, _chemin_, ontongottakk8a.

=Vol=, _larcin_,----.

=Vol= _d'oiseau_, gadié; _je tire au vol_, keyoyag8ach, cheyoyag8ach,

hayoyag8ach; _il s'envole_, deshôden.

=Vole=, _je_, _je derobe_, gnenchk8ach, chnenchk8ach, hanenchk8ach.

=Volonté=, _c'est ma_, haknigonra, sanigonra, honigonra.

=Volontiers=, ongui niô.

=Vomis=, _je_, de8aguenniag8ach, dechenniag8ach, dehenniag8ach.

=Vos=, s8a.

=Votre=, _sa_, (dgiourha s8a 8en.)

=Vouloir=, _je_, guerhé, cherhé, rerhé.

(=Vous=, dzionrha.)

=Vous= _autres_, s8a onrha.

=Voyla=, nen.

=Vrai=, gari 8atoguen.

=Vraisemblant=, toguenshen.

=Urinne=, _j'urinne_, v. _pisser_.

=Usage=, _je fais_, haguendasek, saindasek, ahendasek; _à quel usage_,

hôt ahiechta.

=Usé=, de8akrisé, _vel_ 8agayonhi; _j'use_, kgayonta, chkayonta,

hagayonta.

=Utille,= tiotkont hechta.

=Vuide=, ahôgon.

=Vuide, _je_, ktenionch, chtenionch, hatenionch.

=Y.=

=Y=, tô; _il y est_,----; _j'y ai été_, to 8aguetti, _vel_ to 8agakton;

_qu'y a-t-il_? hôt onk? _il y en a qui etc_, hodiak.

=Yeux=, _les_, hegahra.

=Yvre=, _j'enyvre, je m'enyvre_, voyez _saoul_.

=Yvrogne, onegogachta; _je suis_, knegagachta; _tu es_, chnegagachta.

=Z.=

=Zephir=, orara, _vel_ horadé.

Dictionnaire François—Onontagué · 第 7 / 7 题