die vreemdelinge algaar in 'n slaap val en verskijn toe aan hulle in
pragtige drome. Hulle sien o, so 'n mooi vlei, waar 'n uitgestrekte pan
water is. Daar was sierlike houtbosse, groot huise en gerieflike hutte
en Wild, so groot as hul nog nooit gesien het nie, in oorvloed. Hulle
droom van die heerlike vrugte en lekker veldkos--sodat hulle monde
somaar begin te water.
Toe die vreemdes ontwaak, vertel die een aan sij naaste hoe mooi hij
gedroom het. Onder die vertel kijk hulle op, en, ja werklik! daar
sien hul in die verte met hulle oë wat hul in hulle drome gesien
het. Die Springbokke is so groot as bome, en dit lijk of hulle op
vier hoë pale in plaas van bene rondstap--wat nog te praat van die
ander Wild wat nog groter is!
Die voorman van die Wildemense roep toe sij mense en sê: "Kom laat
ons na daardie pragtige, lekker land stap--ons is netnou daar, en
dan het julle alles wat julle hart begeer. Want ek het reeds in mij
droom al die vet Wild, die heerlike veldvrugte en die lekker veldkos
gesien. Daar kan ons lekker gaan plesier maak.
Hulle stap toe na daardie lui-lekker land toe.
Maar vreemd genoeg, hulle stap en stap, maar kom nie nader nie, terwijl
alles so nabij en groot lijk. Hulle hou moed en stap nog haastiger,
en dit lijk of hul nou-nou daar sal aankom; maar net verniet.
Terwijl alles so na en duidelik lijk, wou hul nie omdraai nie--dit
sal tog te sleg wees; so stap hul nog vinniger, en het so vir 'n lang
tijd aangehou.
Eensklaps stort die hele spookverskijnsel in niks. Die vreemdes voel
hul toe op koers na hulle eie land toe. En toe hul reg opkijk, was
hul weer terug op hulle ou woonplekke.
Op hierdie manier het die Opgewing haar mense verlos.
NO. 9
DIE WATERS IS DIE JONGSTE DOGTER.
OPMERKINGS:--In hierdie Storie word ons vertel van waar die
Waters kom, en wat watervloede kan uitrig. Die Boesmanwoord vir
water is 'Khwa, en so het ons ou verteller ook die jongste Dogter
genoem. Die Boesmans glo dat daar gloeiende weerligstene is.
Die jongste Dogter, 'Khwa, het ook met haar man in hutte van
matjiesgoedmatte gemaak, gewoon. Die matte het sij van haar tweede
suster, die Vlaktes, present gekrij.
'Khwa het baie verskil van haar twee ouer susters. Die snoer van
Springbokore om haar nek het haar net so rats as 'n Springbok
gemaak. En daar 'n Springbok 'n dier is wat snags nie slaap nie,
so het 'Khwa ook maar min geslaap, sij was altijd aan woel, altijd
besig--dis min dat sij tot rus kom.
Die snoer van Springbokore het haar 'n onweerstaanbare lus vir
Springbokvleis gegee en sij het groot plesier daarin geneem om self
die bokke te gaan jag. Haar man het ook self gejag en veldkos gaan
soek; so het hulle altijd volop kos vir hulle en hulle kind gehad.
Sij het darem meestal thuis geblij om haar kind op te pas, maar as
die man bij die kind thuis blij, gaan sij veld-toe.
Eendag was die kind alleen thuis, toe kom daar 'n groot Springbok. Hij
was ook een van die ougeslag van Boesmans. Hij eis die snoer van
Springbokore wat met die senings van 'n Springbok om die nek van
'Khwa vasgebind is. En hij hou hom net kwaad en parmantig.
Die kind wou ook nie vertel waar sij ma is nie en versoek die bok om
weg te gaan; so nie, dan moet hij die gevolge staan.
Dog die Springbok antwoord dat hij wel sal weggaan; maar dat hij die
volgende dag met 'n trop van sij broers sou kom om 'Khwa te bestorm
en dood te trap, as sij nie die snoer wil opgee nie.
Die middag toe die vader thuis kom, vertel die kind alles aan sij pa
wat die Springbok gesê het en versoek sij pa om tog nie die volgende
dag veld-toe te gaan nie.
Die vader sorg toe vir kos vir die volgende dag, sodat hulle nie
nodig gehad het om honger te lij nie.
Die dag daarop sien hul hoe die stof van die naderende Springbokke
uitslaan. Hulle word toe bang.
Dog die Hotnotsgod, wat daar nabij op 'n bossie gesit het, het dit
alles aanskouw. Hij verander toe die man in 'n groot Os, of die
Waterbees, wat ook die Reënbees genoem word, en die kind verander
hij in die groot Waterslang, wat die pragtige skitterende steen op
die kop dra.
Die Reënbees blaas toe 'n dik misbank uit sij neus en dik swart
reënwolke in die lug, waaruit 'n swaar stortbui val, sodat dit donker
word en daar 'n groot watervloed kom, en die groot Waterslang laat ook
strome water uit die grond opborrel. Die Springbokke moes toe uitswem
en vlug om hulle lewe te red. Hulle het so geskrik dat Springbokke
van daardie dag af nog nie water drink nie.
Toe die Reënbees en Waterslang na 'Khwa soek, vind hulle uit dat dit
sij is wat in Waters verander het. En daar 'Khwa min rus gehad het
en altijd in beweging was, daarom sal die Waters net so wees--daarin
sal altijd 'n roering en rusteloosheid wees, net soos die See vandag
nog is.
Die ander mense sien toe die Waters en begin daaraan te proe en hulle
vind uit dat dit 'n goeie iets is om die dors mee weg te neem--van
daardie tijd af drink hulle water.
Dog daar is ook onder hulle wat nie van die water wil drink nie,
soos die Springbokke, Hasies, Skilpaaie en die Goggas--hulle drink
'n ander soort water, wat hulle nie gouw laat dors krij nie. Maar
net verniet: hulle sal nooit vertel waar daardie water te vinde is nie.
'Khwa is nou die uitgebreide en rustelose Waters. In strome vloei sij
na die riviere, en die riviere op hulle beurt vloei in die woelige
See. As reën sweef sij in wolke deur die lug; as mistige weer, wat die
asem van die Reënbees is, sweef sij oor die berge en vlaktes--nooit
het sij rus nie; selfs uit die grond borrel sij in fonteine op.
Die Waters, net soos die ander twee susters, die Berge en die Vlaktes,
is sterk. Die Waters kan groot gewigte mee voer en dra, en swaar
goeters kan daarop drijwe. Sij leef nie alleen bo en onder die grond
nie, maar ook in mense, diere en plante. As sij uit die mense, diere
en plante uitgaan, dan sterf hulle van dors. Dus Water, Vuur (warmte)
en Wind (asem) is wat mense aan lewe hou. Hulle drie sterf nie,
en solank as daar 'n Aarde sal wees, sal daar Water, Vuur en Wind wees.
Somtijds baklei die drie met mekaar; maar meestal werk hulle saam. Sien
die Boesmans 'n donderstorm nader, dan word gesê: "Vandag twis Water,
Vuur en Wind weer met mekaar." Want die Wolke giet stortbuie uit, die
Vuur skiet vurige donderstene, en die Wind drijf hulle voort totdat
hulle uitbaklei het. Soms reën die Water die Vuur dood, of die Vuur
verkook die Water, of die Wind waai die Water droog en blaas die Vuur
dood. Maar mekaar uitroei, is net verniet!
Maar die mense maak ook maar net so: om een dag met mekaar vrindelik
te wees en om weer die dag daarop met mekaar te kijf en te twis. Die
diere maak ook net so.
En dit alles kom net deur die Water, Vuur en Wind wat in die mense
en diere woon. Want as die Water, Vuur en Wind uit die mense en
diere verhuis het, dan sterf die mense en diere en maak dan nie meer
vrindskap of rusie nie.
NO. 10
DIE REËNBEES EN DIE BOBIAAN.
OPMERKINGS:--Die Reënbees is die groot reënmaker van die Boesmans
net soos die groot Waterslang die watermaker van hulle fonteine
is. Die Boesmanwoord vir "os" is Choro.
Die Reënbees is die man van 'Khwa, die Waters. Vroeër was hij 'n
mens wat rondgejag het, te voet gestap het en saam gespeel en gedans
het. Nou is hij 'n bees, wat hom in 'n Reënbul, of in 'n Reënkoei kan
verander. As daar droogte is, en die mense wil reën hê, dan kom hulle
hom haal, lei hom rond en wijs hom al die plekke waar hulle reën wil
hê. Om hom in 'n goeie luim te krij, word om hom gedans, hande geklap
en gesing. Hulle prijs hom en smeek baie mooi bij hom om tog mooi te
laat reën, sodat die velde kan groen word, die Wild en Heuningbije weer
kan terugkom, en dat daar baie veldvrugte, uintjies en veldkos kan kom.
Hij is mak as hul hom nie kwaad maak nie, en verander hom ook in 'n
koei, sodat hul haar melk kan drink. Waar die Reënbees stap, trek daar
'n misdamp rondom hom; want die mistige weer is sij asem wat hij bij
sij neusgate uitblaas. Op die middag--as hij nie wil laat reën nie--,
dan rus hij, en dan blaas hij nie die misdamp uit nie.
Eenkeer was daar droogte in die berge waar die Bobiane woon. Die
voorman van die Bobiane gaan die Reënbees vra om tog bij hulle reën
te kom maak. Die Reënbees verander hom toe in 'n koei, sodat die
Bobiaan melk op die reis kan hê; want Bobiane is mos baie gek na melk.
Daardie Bobiaan was ook een van die ougeslag van Boesmans wat vanmelewe
gelewe het. Hij lei die Reënkoei orals rond en wijs waar hij die reën
wil hê, en net soos hij dors krij, melk hij die Reënkoei en drink
die melk.
Toe hij klaar het om al die plekke waar dit droog is, te wijs, bring
hij die Reënkoei weer terug. En toe begin dit orals pragtig te reën,
sodat die waters stroom en spoel.
In plaas van hieroor erkentlik te wees en baie dankie aan die Reënkoei
te sê, maak hij haar dood--net om die melkuier te krij, om dit met
hom saam te neem.
Na hij die Reënkoei doodgemaak het, krij hij 'n brandende dors en
'n knaende honger. Hij sien grasgroen karkoere (wilde waatlemoene)
lê; hij stap daarheen om te eet en om die water daarvan te drink. Dog
toe hij daaraan vat, verdroog dit en word stof.
Die honger en dors kwel hom toe erger, en hij hardloop na 'n fontein
toe, waar daar veldkos en water in oorvloed is. Net toe hij uit
die fontein wou drink, verdroog die fontein. Hij pluk toe van die
sopperige veldkos, dog alles verdor waaraan hij die hand lê.
Toe word die Bobiaan net benouwd, hij hol reguit na 'n groot kuil
water. Sonder om te wag, spring hij pardoems, daarin. Maar weg is
die water en hij val op droë grond.
Arrie, nou gaan dit smoor: die honger vat hom straf op, en die dors
kwel hom so dat hij wou beswijk. Nou hol hij reguit ander mense toe
en roep net: "Water, water!"
Die mense gee hom 'n Volstruiseierdop vol water. Maar net toe hij
wil drink, verdwijn die water. Hij smeek om meer. Hulle gee. Maar net
soos hij sij lippe daaraan sit, weg is die water. Hij bid toe om kos;
maar met die kos het dit glad nie anders gegaan nie.
Toe vra die mense aan die Bobiaan: "Het jij nie die Choro-koei (of
Reënbees) geslag nie?"
Hij wou eers lieg; maar hij word vir die dood bang, so antwoord hij:
"Ek het 'n koei geslag; maar ek weet nie of sij die Reënkoei is nie."
Toe roep die mense uit: "Man, hol na die plek waar jij die Choro-koei
geslag het en roep uit: "Choro, Choro, word weer lewendig--net soos
jij tevore was."
Sonder 'n oogknip te versuim, weg spring die Bobiaan na die plek toe en
roep uit: "Choro, Choro, word weer lewendig--net soos jij tevore was!"
Die Reënkoei spring op en staan die Bobiaan ewe treurig aan te
kijk--sij voel net bedroef en kroeserig.
Die Bobiaan vlie kort om--weer reguit na die mense toe. Die lug was
warm, en hij wou vir die hitte in die koelte gaan sit; maar die koelte
skuif weg na die anderkant van die boom. Hoe nader hij na die koelte
stap, hoe verder die koelte wegskuif. Die mense bring water en kos;
maar net soos tevore: as hij wil drink, verdwijn die water, en as
hij wil eet, weg is die kos.
Toe vra die mense aan die Bobiaan: "Het jij niks agtergehou nie?"
Hij antwoord: "Ja, ek het die melkuier vir mij gehou; ek het seer oë
en gebruik die melk daarvoor."
Toe roep die mense uit: "Hardloop terug en roep uit: "Choro, Choro,
hier is die melkuier, toe word nou eenmaal reg, dat ek ook gesond
kan word." Hij gaan en doen dit.
Hierop word die Reënkoei weer soos sij tevore was en sij laat dadelik
reën op die plek waar hulle op die oomblik staan. Daar kom toe 'n
vloed water waarop banke Sprinkhane drijf. So het die Bobiaan toe water
en kos genoeg. Dog die vloed rijs hoër en hoër, waardeur die Bobiaan
verplig was in 'n boompie te vlug. Die drijwende Sprinkhane klouter
ook in daardie boompie op, sodat hulle die Bobiaan nes 'n swerm Bije
toepak. Die Bobiaan kon toe nie asem krij nie, en van die gewig van
die Sprinkhane buig die takke, sodat die Bobiaan in doodsangs tot aan
sij nek onder water sit. So nou en dan slaan daar 'n golf oor sij kop.
In hierdie benouwdheid het die Reënbees die Bobiaan tot die ander
dag laat sit. En toe eers het die Reënbees die waters laat opdroë.
Toe die Sprinkhane droog en warm word, vlie hulle weg, en toe eers
krij die Bobiaan kans om in vrede huistoe te gaan.
Maar net verniet, hij het nog nie sij streke laat staan om melkdiere
en jong lammers te moveer nie.
Die Waterbees se woonplek is langs die groot Waters, en hij is baie
gek na die Wind. Baiekeer gaan die Wind hom roep en wijs dan die
plekke aan waar reën nodig is. So gebeur dit baie kere as die Wind
sterk gewaai het, dat dit op daar die plekke begin te reën.
Ook die Vuur roep die Reënbees en gaan dan bo in die wolke sit. Hij
bring dan die wolke uit die see op en laat op die land reën. Die
onweer is in sulke gevalle 'n tamaai groot Voël [2], wat weerligstene
uit die wolke op die grond gooi om te wijs waar die reën moet val.
NO. 11
DIE GROOT WATERSLANG.
OPMERKINGS:--Hierdie Storie is slegs 'n kort verhaal van die
groot Waterslang, wat so 'n vername rol in die Boesmanfabelleer
speel. Ons sal later meer van hom hoor. (Sie ook "Die Brandwag"
van 15 November 1912, bladsij 376).
Die groot Waterslang is die dogter van die Waters en Reënbees. Sij kan
haar groot of klein maak--net soos sij verkies. As sij 'n reusagtige
vorm aanneem en swem in 'n rivier, op of af, dan laat sij die waters
in die rivierbed so hoog rijs dat die waters die walle oorstroom;
draai sij haar dwars in die rivier, dan dam die rivier ver op.
Die groot Waterslang dra 'n pragtige, skitterende steen op haar kop. Op
'n groot afstand is die glans van daardie steen sigbaar, en dit flikker
met uitskietende ligstrale wat die lig van die Maan vér oortref; want
dit kan duidelik op die middag in die helderste sonskijn gesien word.
Die Waterslang heg 'n groot waarde aan daardie kosbare steen. Nooit
sal sij haar in die water waag nie, of selfs water drink nie, sonder
die steen eers op 'n veilige plek weg te steek. Dit neem haar 'n lang
tijd om 'n veilige wegsteekplek te vind. Het sij so 'n plek gekrij,
dan lig sij haar voorlijf hoog op om beter te kan rondkijk of iemand
haar nie sien nie. Gewaar sij niemand nie, dan eers skuif sij die steen
van haar kop, verberg dit daar veilig en waag haar in die waters. Sij
is egter nooit gerus nie, maar kijk gedurig in die rigting van die
steen om te sien of sij daar niemand in die nabijheid van die steen
gewaar nie.
Gewaar sij iemand in die nabijheid, dan kom sij windsnel uit die
water en bestorm die persoon en maak hom òf dood òf vermink hom
vir lewenslank.
Geluk dit iemand om die steen in besit te krij sonder dat die
Waterslang die persoon kan uitvind, dan is so 'n mens vir sij hele
lewe gelukkig; hij word met presente oorlaai, sodat hij naderhand
met al die goed opgeskeep sit. Die Waterslang treur haar dan dood,
na sij 'n ellendige lewe gelei het.
Maar vind die Waterslang die dief uit, dan word die dief bitter
ongelukkig--sij vrouw en kinders sterf al die eerste dag, en al sij
goed word van hom gesteel of raak somaar sonder oorsaak goedsmoeds
weg. Die dief word sieklik, kwijn en kwijn en sterf naderhand 'n
aaklige dood.
Daar was eendag 'n jong Boesman van die ougeslag. Hij het die ouvolk
baie oor daardie Waterslang hoor gesels, hoe rijk die slang iemand kan
maak, hoe sij haar mense ken en hoe mooi en goed sij hulle versorg,
hoe sij die Waters vir haar mense in die droë fonteine laat kom;
maar hoe sij aan die anderkant die volste fontein vir vreemdelinge
laat opdroë, terwijl sij die sterkste strome tot niet kan maak.
Daardie jong Boesman krij 'n plan in sij kop om die Waterslang van
haar steen te ontroof; maar hij verklik sij plan daaromtrent aan
niemand nie. Aldag gaan hij daar ver op 'n koppie vir hom wegsteek om
te loer waar die Waterslang haar steen wegberg. Toe hij die plek al
goed ken, waag hij dit om onder in 'n gat daar bij die plek te gaan
wegkruip. Hij krap gras en bossies oor hom, sodat die Slang sij ruik
nie kan krij nie, en verder lê hij so stil as hij maar kan.
Op die gewone tijd kom die Slang en verberg haar steen toe op die
plek. Sij seil water-toe om in die groot rivier te gaan baai.
Toe die jong Boesman dit veilig ag, kruip hij na die steen toe en
draai dit dig toe in baie soorte goed. Daarop kruip hij weer weg en toe
hij uit die gesig was, hol hij so wat hij geleer het. Tot sij geluk,
die Slang het hom nie gesien nie.
Toe die Slang genoeg in die water gespeel het, gaan sij weer na haar
steen toe. Maar toe sij op die plek kom, was daardie steen weg. Die
eerste wat sij doen, was om spoor te soek. Sij soek en soek, snuffel
en snuffel, en eindelik vind sij tog die spoor en volg dit stap vir
stap tot sij bij die hutte kom waar die jong Boesman woon.
Arrie, was die mense nie verskrik toe hulle die groot Waterslang
bij hulle sien uitkom nie? Die vurige kijk van die Slang het die
uitwerking dat geeneen kon vlug nie. Want 'n Slang kan mos 'n mens
aantrek dat hij doodstil sit en nie kan wegkom nie.
Die groot Slang seil tussen hulle in. Sij deursnuffel die klere van
algaar daar. Die jong Boesman het intussen sij lijf van bo tot onder
vol boegoe gesmeer, sodat hij nou glad 'n ander ruik het. Al die
mense sit doodstil sonder te roer.
Toe die slang niks bij die mense ruik en krij nie, begin sij die
plek deur te snuffel: sij soek onder die kooigoed, in die potte,
onder die velle, tussen die skerms, ja, orals en orals; maar sij vind
niks nie. So seil sij treurig weg.
Niemand van die mense daar het geweet dat die jong Boesman die steen
gesteel het nie, want hij het die steen in sulke goed toegedraai
dat die ligglans daarvan nie kan deurstraal nie, en het dit op so
'n veilige plek begrawe waar die Slang dit nooit sou krij nie.
Van daardie dag af was daardie jong Boesman baie gelukkig. Dit het
die ander mense toe agterdog op daardie jong Boesman laat krij. Hulle
het nie min bij hom aangehou om tog daardie steen te gaan wegbring nie.
Dog hij strij en ontken dat hij die steen het.
Algaar die mense, sonder dit te kan help, krij hom lief; hulle bring
presente en oorlaai die jongman met soveel geskenke dat hij daarmee
raad-op raak. Hij word bij die dag rijker en leef in oorvloed.
Maar sij gewete knaag hom; want die Slang begin te kwijn en te treur,
waardeur sij bij die dag uitteer. En sonderling, die Slang het ook
gek na daardie jong Boesman geword; want voorspoed lê mos in sij weg.
Wat die jongman nog meer besorgd gemaak het, is dat die fonteine in
die buurte skaars van water begin te word. So gaan hij stilletjies
een dag en bring die slangsteen weer na die plek waar hij dit gesteel
het en steek dit op dieselfde plek weg waar die Slang dit verberg het.
Toe die siek Slang daarop weer na hom toe kom, toe sê hij aan die
Slang: "Kom saam met mij, ek sal gaan om jou te help soek; krij ek
die steen, dan moet jij mij rijk maak."
Toe hulle bij die plek kom, vra hij aan die Slang waar die Slang die
steen verberg het. Die Slang wijs die plek, en daar vind hulle met
die grootste vreugde weer die steen.
Die Slang het darem haar guns van die jong Boesman nie onttrek
nie. Albei was voortaan gelukkig, en die Waters in die fonteine het
weer teruggekom; want die Slang ken mos haar eie mense goed en sij
versorg hul in alles na hulle behoefte. So het hierdie gebeurtenis
goed en voorspoedig afgeloop--wat maar heel min gebeur.
NO. 12
DIE SON IS DIE KOP VAN DANSER VUURMAN.
OPMERKINGS:--Hierdie Storie word op verskillende maniere vertel:
onderstaande is soos deur die beste vertellers verhaal.
Danser is die Vuurman, of die Vuurmaker. Hij het eers as 'n mens
rondgestap, uit sij kop het lig en warmte gestraal. Hij is die een
wat vuur in klippe, in die hout en in die wolke geplaas het. Waar hij
stap of gaan, daar is altijd lig en warmte; daarom het hij altijd
'n groot geselskap om hom heen gehad. Die jagters in sij nabijheid
kon sien waar die Wild is, en diegene wat na veldkos soek, kon dit
deur die lig van Danser se kop maklik vind.
Maar partijkeer is Danser lui om te loop en gaan ewe perdgerus sit. As
die jagters hom soebat om tog verder te loop, sodat hulle die Wild
kan sien, dan sit hij hulle uit te koggel en vra waarom hulle dan
nie self loop en lig maak nie. Ook het hij 'n manier oor hom gehad
om die geskiete Wild van die jagters af te neem.
Hieroor het die jagters kwaad geword; want die vrouwe is ontevrede
as hulle mans sonder kos thuis kom, en wanneer hulle niks het om
aan die hongerige kinders, wat oor kos huil, te gee nie; so raai die
vrouwe hulle mans aan om Danser maar dood te maak en dan sij kop op
'n lang stok rond te dra, sodat die mense kan sien.
Een jagter, wat die vrouwpraatjies goedvind, sê: "Goed, laat ons
Danser met gifpijle doodskiet om sij kop op 'n lang stok rond te dra,
sodat ons warmte en lig kan krij."
'n Tweede jagter merk op: "Ja, dis alles goed en wel; maar wie van
ons se oë is so taai om daardie sterk lig te verdra, en wie se hande
is so taai om daardie warm kop af te snij? Kom praat, laat ek hoor!"
'n Derde vra: "En waar krij ons 'n stok wat nie van die hitte sal
brand nie?"
Die vierde een merk op: "Mintig, julle is sleg om planne te maak! Ek
sal julle sê wat ons moet doen: Ons wag net soos Danser deur die water
stap--iets wat hij gereeld doen--, dan draf ons hom met die gifpijle
bij; val hij in die water, dan is sij lig en warmte mos weg."
Hierop antwoord 'n vijfde en sê: "Jij dink dat jij baie slim is,
maar tog is jij baie dom. Sê mij, wat help dit ons as Danser se lig
en warmte uitgeblus is? Dan sit ons tog weer in dieselfde ou donker
en koue."
Toe roep algaar gelijk uit: "Dis maar niks! Dis maar niks! Dan is hij
tog eenkeer van ons af en weg om ons nie verder te pla en te terg nie."
Leeuw, Tier, Wolf, Jakhals, Kat en ander gee te kenne dat hulle met
die moord niks te doen wil hê nie; want hulle kan goed genoeg in die
donker sien. Hulle was ook mense van die ougeslag.
Maar die ander praters blij bij hulle plan: hulle hou Danser dop;
en net toe hij deur die water stap, skiet algaar gelijk; die pijle
tref hom, hij val vooroor in die water, en dood is die lig en weg is
die warmte.
Hulle hol nader, snij gouw Danser se kop onder die water af, en
daarop sleep hul sij lijf uit en sit sij kop op die wal neer, om te
kijk wat daarvan gaan word.
Maar Danser se kop en lijf wou nie doodgaan nie: die kop se oë kijk
rond en draai van een kant na die ander, en die lijf staan op en loop
sonder kop rond.
Die kop kan sien en praat, maar kan hom nie verroer nie; terwijl die
lijf kan rondloop, maar nie kan sien, hoor, ruik of praat nie. Die
kop roep na die lijf, maar die lijf hoor nie; die lijf weer soek na
die kop, maar kan dit nie vind nie; so loop hij in plaas van nader
na die kop toe, altijd verder en verder weg.
Die moordenaars van Danser stap toe weg.
Maar 'n meid stuur haar kinders om die kop van Danser in die lug op
te gooi, sodat daar lig en warmte moet kom. Sij waarskuw haar kinders
om tog mooi op te pas dat die lijf, wat daar rondloop, hulle nie in
die hande krij nie, anders sal die lijf hulle vermoor.
Die kinders stap toe versigtig daarheen. Die kop begin toe al te
droog en lig te gee, en dit was so warm toe die kinders daaraan vat
dat hul dit meteens in die lug opgooi.
Toe die moeders dit sien, roep hul uit: "Wind, Wind, kom en vat die
kop hoog op in die blouw lug dat ons kan lig en warmte krij!" Toe kom
daar 'n sterk warrelwind en voer die kop op tot bokant die wolke en
laat dit daar blij.
Die kop van Danser Vuurman word toe die Son.
Toe juig al die mense dat daar nou lig en warmte oor die ganse
Aarde is. Nou het hulle genoeg lig en het nie nodig om te verkluim
nie. Hulle roep uit: "O, Son, blij daar en gee ons aldag lig en
warmte! Daarvoor sal ons jou aldag dank en prijs. Groot is die Son,
wat al die mense tegelijk kan sien. Nou is daar lig, wat mense sal
belet om kwaad te doen. Wie nou kwaad doen, wie nou steel, wie nou
moor, sal gesien word. En die Son sal hom met sij hitte verbrand,
sodat die skelm nie meer onder ons sal woon nie."
Die kop van Vuurman is nou tevrede om daar bo in die lug te blij;
maar hij soek darem nog een streek deur na sij lijf. In die oggende
begin hij te soek bij die berge aan die oostekant. Hij klim soekende
hoër en hoër in die lug op, en as hij hoog genoeg geklim het, sak hij
nog soekende weer af, af, af tot hij aan die berge aan die westekant
kom en duik dan om daar in die diep waters van die See ook te soek.
Hij deursnuffel al die plekkies op land en onder water om te soek waar
sij lijf is, maar hij vind dit nie, want die lijf het so uitgeteer
en so verpot dat dit nou die fatsoen van 'n Krap aangeneem het. En
nou stap die lijf, nog al die tijd sonder kop, op en af, langs die
waters om die kop te soek.
As die Son weggaan, dan sorg hij dat die Aarde pik-, pikdonker is; want
in daardie dae was daar nog geen Maan of Sterre om snags te skijn nie.
So het die mense in daardie dae nie kwaad gedoen nie. Want in die dag
is dit lig, dan sien almaal goed; so het die kwaaddoeners geen kans
gekrij nie. In die nag is dit weer stikdonker, dan kan niemand sien om
rond te loop en kwaad te doen nie--dus moes iemand net maar blij waar
hij is. In die dag het die mense toe gejag en kos gaan soek; in die
nag het hulle gaan slaap en gerus; en daar was toe geen rondloperij
in die donker nie.