Het was een heerlijke morgen. Geen wolkje was er aan den hemel, die
zich als een gewelfd koepeldak van donkerblauwe zijde over den berg,
de woestijn en de oase uitbreidde. Het is genotvol op de hoogte van
dit gebergte de reine, dunne, aromatische woestijnlucht in te ademen,
vóor de zonnestralen te krachtig hunne werking doen gevoelen, en de
schaduwen van de gloeiende porfierwanden en steenblokken al korter
en korter worden, om eindelijk geheel te verdwijnen.
Met welk een welgevallen en hoe gretig ademde Sirona deze lucht in,
toen zij na een langen nacht, den vierden dien zij in het bedompte
hol van den Anachoreet had doorgebracht, naar buiten trad. Paulus zat
naast den haard, en was zoo ijverig bezig met snijwerk, dat hij haar
niet eens hoorde komen.
"Die goede man," dacht Sirona, toen zij een dampenden pot op het vuur
zag en de palmtakken bemerkte, die de Alexandrijn aan de zijde van
den ingang der spelonk had geplant, om haar tegen de stralen der zon
te beschutten. Zij wist de bron, waaruit Paulus haar bij de eerste
ontmoeting gedrenkt had, reeds zonder geleide te vinden, en sloop
met een kruikje van gebakken klei in de hand daarheen.
Paulus merkte haar wel op, maar hij nam den schijn aan alsof hij haar
niet zag en hoorde, want hij wist dat zij zich daar beneden wilde
wasschen en--zij was immers eene vrouw?--zoo goed het ging haar
toilet maken.
Toen de Gallische terugkwam, zag zij er niet minder frisch en aanvallig
uit als op den morgen, toen Hermas haar beluisterd had. Wel deed
haar hart pijn, wel was zij angstig en gevoelde zij zich ongelukkig,
maar slaap en rust hadden sedert lang alle sporen van dien dag der
ontvluchting op haar gezond, haar jeugdig en veerkrachtig lichaam
uitgewischt, en het lot, dat ons dikwijls bijzonder welgezind is,
juist wanneer het ons een vijandig gelaat toont, had haar eene kleine
zorg berokkend, om haar voor grootere te bewaren.
Haar hondje was zwaar ziek geworden, en het scheen wel dat het
bij de ondergane mishandeling niet enkel een pootje gebroken had,
maar ook innerlijk gekwetst was. Het vlugge, vroolijke diertje zeeg
krachteloos in elkaar, zoo vaak het poogde te staan, en als zij het
aanpakte, om het in haren schoot in eene gemakkelijke houding neder
te leggen en te koesteren, dan liet het een pijnlijk geluid hooren,
en zag haar klagend en lijdend aan. Het wilde spijs noch drank tot
zich nemen. Het anders zoo koele neusje was brandend heet geworden,
en toen zij het hol had verlaten, was Jambe, zonder haar zelfs na te
zien, reutelend blijven liggen op de schoone wollen deken, die Paulus
over haar leger had gespreid. Eer zij het beest water bracht in de
sierlijke kruik, een tweede geschenk van haar gastvriend, richtte
zij zich tot dezen en begroette hem vriendelijk.
Paulus zag van zijn arbeid op, dankte en vroeg haar, toen zij na
weinige oogenblikken weder naar buiten kwam: "Hoe gaat het met den
kleinen kranke?"
Sirona haalde de schouders op en antwoordde bedroefd: "Hij heeft niets
gedronken en mij niet eens herkend. De reutelende ademhaling gaat nog
even snel als gisteren avond. Ach, als dit diertje sterven moet....!"
Zij was zoo aangedaan van smart, dat zij den zin niet kon
voltooien. Paulus schudde afkeurend het hoofd en zeide: "Het is zonde
zich zoo te kwellen over een redeloos dier."
"Jambe is niet redeloos," antwoordde Sirona. "En al was dit zoo, wat
blijft mij nog over, als dit beestje sterft? Het is groot geworden
in mijns vaders huis, waar allen mij liefhadden. Ik kreeg het toen
het weinige dagen oud was, en heb het door middel van een sponsje
met melk groot gebracht. Dikwijls ben ik, als ik het kleine diertje
hoorde janken, in den nacht met bloote voeten uit bed gestapt om het
te drenken. Daarom was het ook als een kind aan mij gehecht en had
het mij noodig. Niemand kan weten wat een ander voor hem is. Mijn
vader vertelde ons eens van eene spin, die een gevangene het leven
opvroolijkte. En wat is zulk een leelijk stom dier in vergelijking van
mijn verstandig en mooi hondje! Ik heb mijn vaderland vaarwel gezegd,
en hier, hier denkt ieder het ergste van mij, hoewel ik geen mensch
heb beleedigd, en niemand heeft mij lief dan Jambe."
"Toch ken ik iemand, die ieder liefheeft met dezelfde goddelijke
liefde," viel Paulus haar in de rede.
"Van zulk een mensch houd ik niet," antwoordde Sirona. "Jambe volgt
niemand dan mij alleen. Wat geef ik om eene liefde, die ik met de
gansche wereld deelen moet! Meent gij mogelijk dien gekruisigden god
der christenen? Hij mag goed zijn en hulpvaardig; dat zegt vrouw
Dorothea ook. Maar hij is dood; ik zie hem niet en hoor hem niet,
en verlang ook niet naar iemand die mij genade bewijst, maar naar een
voor wien ik iets zijn kan, en die mij noodig heeft voor zijn leven
en geluk."
De Alexandrijn voelde bij deze woorden eene zachte koude rilling over
zijn rug gaan, en terwijl hij hare gestalte met een meewarigen en
tevens bewonderenden blik opnam, dacht hij: "Satan was, voor hij viel,
de schoonste onder de reine geesten, en nog altijd oefent hij macht
uit over hen. Zij is nog in lang niet rijp voor het heil, en toch heeft
zij een goed hart; al dwaalde zij soms, zij is toch zeker niet slecht."
Sirona's blik had den zijnen ontmoet, en zuchtend zeide zij: "Gij
ziet mij zoo medelijdend aan. Als Jambe echter weder gezond werd,
en het gelukte mij Alexandrië te bereiken, dan zou er misschien in
mijn lot nog eene gunstige wending komen."
Terwijl zij sprak was Paulus opgestaan om den pot van het vuur te
nemen, en zeide nu, terwijl hij dien aan zijne gast overhandigde:
"Voor het tegenwoordige moge deze brij u het gemis vergoeden van de
genietingen der hoofdstad.--Het verheugt mij dat hij u smaakt. Maar zeg
mij nu eens: hebt gij er wel eens goed over nagedacht welke gevaren
een schoone jonge vrouw, zonder bescherming, bedreigen in de zondige
Grieksche stad? Zou het niet beter zijn, dat gij de gevolgen van
uwe schuld voor uwe rekening naamt en terugkeerdet tot Phoebicius,
aan wien gij in elk geval toch toebehoort?"
Sirona had bij deze laatste woorden den pot waaruit zij at op den
grond gezet en riep op heftigen toon, terwijl zij haastig opstond:
"Dat zal nooit gebeuren, en in die vreeselijke ure, toen ik bijna
uitgeput daar beneden zat, en uwe schreden voor die van Phoebicius
hield, hebben de goden mij getoond, hoe ik hem, en u en ieder, die
mij tot hem zou willen terugbrengen, ontvluchten kan. Ik was razend
en als in zinsverbijstering, toen ik de wijk nam tot aan den rand
van den afgrond. Doch wat ik toen in waanzin wilde doen, dat zou ik
thans in koele bloede uitvoeren, zoowaar ik hoop mijne betrekkingen
in Arelate nog eens weer te zien. Wie ben ik geweest, en wat is
er door Phoebicius van mij geworden! Het leven lachte mij toe als
een zonnige tuin, met verguld rasterwerk en kristalheldere vijvers,
schaduwrijke boomen met roode bloemen en zingende vogels. Hij heeft
mij het zonlicht benomen, de bronnen troebel gemaakt en de bloemen
geknakt. Alles komt mij thans zoo zwijgend en kleurloos voor, en als de
afgrond mij opneemt, zal niemand mij missen en niemand mij beklagen."
"Arme vrouw," zeide Paulus. "Uw echtgenoot heeft u dan wel weinig
liefde getoond!"
"Liefde?" hernam Sirona lachend. "Phoebicius en liefde! Gisteren heb
ik u immers verteld, hoe hij mij na zijne feesten, als hij dronken
was of uit zijn onmacht ontwaakte, gruwzaam gekweld heeft? Maar hij
heeft mij iets gedaan, iets, dat ook de laatste dunne band tusschen
ons verscheurd heeft. Niemand heeft het nog van mijne lippen gehoord,
zelfs vrouw Dorothea niet, die mij toch zoo dikwijls heeft berispt,
wanneer ik een hard woord over mijn man niet weerhouden kon. Zij
heeft goed praten. Had ik een echtgenoot als Petrus gevonden, dan ware
ik misschien ook eene Dorothea geworden. Het is een wonder, hetwelk
ikzelf niet begrijp, dat ik niet slecht geworden ben aan de zijde van
dien onmensch, die mij, mij--waarom zou ik het verzwijgen--te Rome aan
zijne legaat Quintillus verkocht had, nadat hij in schulden zat en
door diens toedoen hoopte bevorderd te worden. Hij bracht den ouden
man, die mij vaak was nageloopen, zelf in mijn huis; maar de brave
vrouw, bij wie wij inwoonden, had de onderhandelingen afgeluisterd
en mij alles verraden. Dat was zoo laag, zoo schandelijk mogelijk;
ik bevlek mijne ziel als ik er slechts aan denk. De legaat heeft voor
zijne sesterziën [5] weinig vreugde gekocht. Phoebicius gaf echter
dat zondig verworven geld niet terug, en zijne woede tegen mij kende
geene grenzen, toen hij door toedoen van den bedrogen ouden legaat
naar de oase werd overgeplaatst. Thans weet gij alles, en geef mij,
zoo gij kunt, nu andermaal den raad, tot dezen man, aan wien ik
ter kwader ure verbonden werd, terug te keeren.--Hoor toch eens hoe
het arme diertje daar binnen jankt. Misschien wil het bij mij zijn,
en het heeft de kracht niet zich te verroeren."
Paulus zag haar deelnemend na, terwijl zij onder de opening van de rots
verdween, en wachtte met de armen over elkaar gekruist tot zij terug
zou komen. Hij kon het hol niet overzien, want de grootere ruimte,
waarin het nachtleger was gespreid, was met den langen smallen gang,
die naar buiten leidde, aan het einde verbonden, gelijk het mes van
een zeis aan de greep. Zij bleef zeer lang uit, en hij hoorde slechts
nu en dan een teeder woord, waarmede zij het lijdende hondje zocht
te troosten.
Opeens kromp hij ineen van schrik, want Sirona had een luiden kreet van
smart doen hooren. Zeker was de trouwe metgezel van de arme vrouw nu
gestorven, had zij in de matte schemering van den spelonk zijn gebroken
oog gezien en met de handen gevoeld, hoe doodelijke stijfheid de eens
zoo vlugge leden had uitgerekt en verlamd. Hij waagde het niet het hol
binnen te gaan, maar hij gevoelde hoe er tranen in zijne oogen welden,
en zoo gaarne had hij haar een woord tot vertroosting toegesproken.
Eindelijk trad zij met rood bekreten oogen weder naar buiten. Paulus
had zich niet vergist, want zij hield den kleinen Jambe dood in
hare armen.
"Wat doet mij dit leed," zeide Paulus. "Hoe aardig was dit beestje
niet!"
Sirona knikte toestemmend met het hoofd, zette zich neder, maakte
het sierlijk bandje, dat het diertje om den hals droeg, los en zeide
half in zichzelve, half tot Paulus: "Het bandje heeft de kleine Agnes
voor hem geborduurd. Ikzelve had haar geleerd de naald te gebruiken,
en dit was haar eerste eigen werk."
Een oogenblik later hield zij den Anachoreet den halsband voor en
zeide: "Dit slotje is van zuiver zilver; mijn vader heeft het mij
geschonken. Hij had ook pleizier in het vroolijke diertje. Nu zal
het niet meer springen, het arme ding!"
Weemoedig zag zij op het beestje neer. Daarop verzamelde zij al
hare krachten en zeide haastig: "Thans wil ik van hier weg. Niets,
neen niets houdt mij in deze woestijn terug, want het huis van den
Senator, waarin ik zoovele gelukkige uren heb doorleefd, en waar
ieder mij welgezind was, is voor mij gesloten, al ware het alleen
omdat hij daarin woont. Wanneer gij niet goed tegen mij zijt geweest
om mij leed te berokkenen, laat mij dan heden nog vertrekken en help
mij om naar Alexandrië te komen."
"Heden niet, heden in geen geval," antwoordde Paulus. "Eerst moet ik
weten wanneer er een vaartuig naar Klysma of Berenice afvaart en dan
heb ik nog vele andere dingen voor u in orde te brengen. Gij zijt mij
ook het antwoord schuldig op mijne vraag, wat gij hoopt in Alexandrië
te doen en te vinden.--Arm kind! hoe jonger en schooner gij zijt...."
"Ik weet alles wat gij mij zeggen wilt," viel Sirona hem in de
rede. "Waarheen ik ook mijne schreden heb gericht, overal heb ik de
blikken der mannen tot mij getrokken, en als ik in hunne oogen las,
dat ik een goeden indruk op hen maakte, heb ik mij daarover steeds
verheugd. Waarom zou ik dit loochenen? Menigeen heeft mij ook lieve
woordjes gezegd en mij bloemen doen toekomen, en oude vrouwen naar
mijn huis gezonden, om mij voor zich te winnen. Doch ofschoon mij
de een ook beter beviel dan de ander, zoo heeft het mij toch nooit
moeite gekost ze af te wijzen, gelijk het betaamde."
"Totdat Hermas u van zijne liefde sprak," hernam Paulus. "Hij is een
frisch jonkman...."
"Een aardige, onbeholpen knaap is hij, niets meer en niets minder,"
ging Sirona voort. "Het was zeker onbezonnen, dat ik hem bij mij
toeliet; maar geene Vestaalsche maagd zou zich behoeven te schamen
over de gunst, die ik hem bewezen heb. Ik ben zonder schuld en wil
het ook blijven, opdat ik zonder te blozen weder voor mijn vader zal
kunnen verschijnen, wanneer ik mij in de hoofdstad het geld voor de
verre reis zal hebben weten te verschaffen."
Paulus zag haar verbaasd en bijna met schrik in het gelaat. Hij had
dan eene schuld op zich geladen, die zelfs in het geheel niet bestond,
en misschien zou de senator, zonder zijne valsche schuldbekentenis,
Sirona niet zoo spoedig veroordeeld hebben. Hij stond daar tegenover
haar als een kind, dat een kunstig werk wilde herstellen, maar het
uit onhandigheid in stukken brak. Bovendien kon hij aan de waarheid
van alles wat zij zeide niet twijfelen, want reeds lang had er eene
stem luide in zijn binnenste gesproken, die hem zeide, dat deze vrouw
geene gemeene zondares kon zijn.
Een tijdlang stond hij zwijgend tegenover haar. Eindelijk vroeg hij
schuchter: "Wat denkt gij dan in de hoofdstad te gaan doen?"
"Daar," antwoordde zij, "vindt elke goede arbeider, zooals
Polycarpus zegt, koopers, en ik kan zeer fraai weven en borduren
met gouddraad. Misschien kan ik een onderkomen vinden in een huis
met kinderen, die ik gaarne overdag zou bezighouden. In mijne vrije
uren en in den nacht zou ik dan mijne handen kunnen roeren aan mijn
borduurraam, en wanneer ik geld genoeg bijeen heb, vind ik zeker wel
een schip, dat mij naar Gallië tot de mijnen overvoert. Begrijpt gij,
dat ik niet tot Phoebicius terug kan keeren, en kunt ge mij helpen?"
"Gaarne, en beter misschien dan gij denkt," antwoordde Paulus. "Thans
kan ik u dat nog niet verklaren, maar gij behoeft mij niet te smeeken,
integendeel, gij moogt met goed recht van mij vorderen, dat ik u
redden zal."
Zij zag hem verwonderd en vragend aan, doch hij ging voort: "Laat
mij thans eerst den hond wegdragen en daar beneden begraven. Ik zal
een steen op zijn graf plaatsen, opdat gij weten moogt waar hij
ligt. Dat moet geschieden; het dier mag hier niet langer blijven
liggen.--Neem dat ding daar! Ik heb mijn best gedaan het voor u te
snijden, want gij beklaagdet u gisteren, dat uwe haren zoo verward
raakten, omdat gij geen kam hebt. Ik heb beproefd er een uit been
te snijden. Bij de kramers in de oase zijn er geene, en ikzelf ben
een dier der wildernis, een armzalig en bespottelijk dier, dat er
geen gebruikt.--Viel daar niet een steen? Zonder twijfel, dat zijn
de voetstappen van een mensch. Ga spoedig in uw hol, wees stil en
verroer u niet, totdat ik u roep."
Sirona trok zich in haar rotsverblijf terug. Paulus nam
intusschen den dooden hond op den arm, om hem voor den naderende te
verbergen. Besluiteloos zag hij rond, en zocht naar eene plaats waar
hij zich schuil kon houden. Maar op de hoogte boven hem hadden twee
scherpziende oogen hem en zijn lichten last reeds ontdekt, en eer
hij de rechte plaats had gevonden, rolden er steenen van den rotswand
aan de rechterzijde van het hol, krakend naar beneden. Gelijktijdig
sprong een man koen en snel van rots op rots, vloog, zonder acht te
geven op de waarschuwende stem van den Anachoreet, recht op hem af,
en riep, hijgend naar adem en gloeiend van haat en verontwaardiging:
"Dat is, ik zie het wel, dat is Sirona's hazenwindje. Waar is zijne
meesteres? Zeg mij dadelijk waar Sirona is, want ik moet het weten!"
Paulus had van de plaats der boetelingen dikwijls den senator en de
zijnen op hunne plaatsen in de kerk dicht bij het altaar zien zitten,
en herkende tot zijn verbazing in den stoutmoedigen springer, die met
verwarde haren en vonkelende oogen als een razende op hem losstormde,
Polycarpus, den tweeden zoon van Petrus. Het kostte den Anachoreet
moeite om zijne kalmte en tegenwoordigheid van geest te bewaren, want
sedert hij wist dat hij Sirona ten onrechte met eene zware schuld had
beladen, toen hij zichzelven, tegen de waarheid in, haren medeschuldige
had genoemd, gevoelde hij een angst, die al toenemende overging in
bittere smart, en terwijl het loodzwaar op zijne hersenen drukte,
was hij niet in staat snel te denken.
Hij stamelde derhalve in het eerst slechts onverstaanbare woorden. Maar
het was zijn tegenpartij vreeselijke ernst met zijn vraag, want met
hevige verbolgenheid greep hij den Anachoreet aan den kraag van het
grove kluizenaarskleed en schreeuwde met heesche stem: "Waar hebt
gij het dier gevonden? Waar is....?"
Op eens brak hij af, liet den Alexandrijn los, nam hem op met zijne
oogen en vroeg hem zacht en langzaam: "Zou het mogelijk zijn? Zijt
gij Paulus uit Alexandrië?"
De Anachoreet knikte toestemmend.
Polycarpus barstte uit in smartelijk gelach, sloeg zich met de
rechterhand voor het voorhoofd en riep op een toon van den diepsten
afschuw: "Alzoo is het toch waar! En voor zulk een afzichtelijken
aap! Maar ik wil het niet gelooven dat zij u ook slechts een hand
heeft gegeven, want uw aanblik alleen verontreinigt reeds."
Paulus' hart klopte als met hamerslagen tegen zijn borst en het gonsde
en suisde hem in de ooren. Toen Polycarpus opnieuw de hand naar hem
uitstrekte, nam hij onwillekeurig de houding aan van een athleet,
die bij het worstelen met uitgestrekte armen naar een goeden greep
zoekt, en zeide op doffen, diep verontwaardigden toon: "Ga terug,
anders geschiedt hier iets, wat voor uwe beenderen wel eens niet goed
kon zijn."
Hij die zoo sprak was Paulus, en toch niet Paulus; het was Menander,
de roem van het worstelperk, die geen enkel woord van zijne
metgezellen, dat hem niet in alle opzichten behaagde, onopgemerkt
liet voorbijgaan. En toch had hij gisteren in de oase gansch andere
beleedigingen dan die van Polycarpus zwijgend aangehoord, en met kalme
tevredenheid zich laten aanleunen. Van waar dan heden deze onstuimige
prikkelbaarheid, de hevige lust tot vechten?
Toen hij twee dagen geleden naar zijn voormalig hol was gegaan,
om zijne laatste daar verborgene goudstukken te halen, wilde hij den
ouden Stephanus gaan begroeten. Doch de Egyptenaar, die hem verpleegde,
had hem met booze verwenschingen verjaagd, alsof hij een onreine geest
was, en hem steenen nageworpen. Ondanks het verbod van den bisschop,
had hij eene poging gewaagd om de kerk in de oase binnen te treden,
ten einde dáar een gebed te doen; hij toch meende dat het voorportaal
met de bron, waarin de boetelingen gewoonlijk vertoefden, voor hem niet
gesloten zou zijn. Maar de acolythen wezen hem met schimpwoorden af,
en de deurwachter, die hem kort geleden den sleutel van de kerk had
toevertrouwd, spoog hem in het aangezicht.
Toch was hij in staat geweest, zonder toornig te worden of te klagen,
zijnen beleedigers den rug toe te keeren, waarbij het niet eens
noodig was zichzelven te bedwingen. Terwijl hij aan de tafel van een
der kramers den wollen deken, de kruik en nog verschillende andere
dingen voor Sirona kocht, ging er een presbyter voorbij, die, wijzende
op zijne geldstukken, zeide: "De satan vergeet de zijnen niet!" Ook
dezen had Paulus niets geantwoord. Hij was met een opgewekt en een
dankbaar hart wedergekeerd tot haar, wier verzorging hem was opgelegd,
en wederom had hij datzelfde hooghartig gevoel in al zijne volheid
en zaligheid bij zich waargenomen, dat de heerlijkste beloften in
zich bevatte, namelijk dat hij Christus navolgde door voor anderen
smaadheid en lijden te dragen.
Wat was het dan dat hem tegenover Polycarpus zoo uiterst gevoelig deed
zijn, en dat de koorden van zijn geduld, door jarenlange ontbering
zoo stevig bevestigd, opeens dóorsneed? Scheen het den man, die
zijn eigen vleesch martelde om de ziel te verlossen uit de banden
des lichaams, minder zwaar te dragen, dat hij voor een godvergeten
zondaar werd gescholden, dan dat zijn persoon en zijne mannelijke
waardigheid met minachting werden aangerand? Dacht hij misschien
aan de schoone getuige van zijne beschimping, die in het hol zat te
luisteren? Was zijn toorn wellicht ontvlamt, omdat hij in Polycarpus
niet een verontwaardigd geloofsgenoot zag, maar den man die een ander
man met onbeschaamde beleediging in den weg trad?
De jongeling en de athleet met zijne grauwe baard stonden tegenover
elkander als twee doodsvijanden, die ten kamp bereid waren, en
Polycarpus week niet terug, hoewel het hem, gelijk den meesten jongen
christenen, verboden was geweest, aan het worstelspel der jeugd in de
palaestra deel te nemen, en hij wel begreep, dat hij met een sterken
en breedgeschouderden tegenstander te doen had. Ook hij was geen
bloodaard, en terwijl het in zijn binnenste kookte van woede, werd
zijn begeerte geprikkeld om zich met dien gehaten verleider te meten.
"Welaan, grijp toe," riep hij met vlammende oogen, en boog, ook van
zijne zijde tot den kamp bereid, den rug, terwijl hij het hoofd ver
vooruit stak. "Pak aan! Gij zijt mogelijk een gladiator geweest of iets
dergelijks, eer gij dit smerig kleed hebt aangetrokken, om ongestraft
bij nacht de huizen in te breken. Maak nu deze heilige plaats tot
een circus! En wanneer het u gelukken mocht mij van kant te maken,
zoo zal ik u daarvoor danken, want wat mij waarde aan het leven deed
hechten, hebt gij toch reeds vernietigd.--Welaan dan! Of houdt gij
het voor gemakkelijker, het levensgeluk van eene vrouw te storen,
dan uwe kracht te meten met hem die haar verdedigt?--Grijp toe,
zeg ik u, grijp toe.... of...."
"Of gij zult u op mij werpen," zeide Paulus, die onder de woorden
van den jonkman zijne armen had laten zinken, gelaten en met eene
geheele verandering in zijne stem. "Werp u op mij en doe met mij wat
gij wilt, ik zal het u niet beletten. Ik blijf hier staan en mag niet
vechten. Want daarin hebt gij waarheid gezegd: deze heilige plaats
is waarlijk geen circus. Maar de Gallische vrouw behoort noch aan u
noch aan mij, en wie geeft u het recht...."
"Wie mij een recht op haar geeft?" viel Polycarpus hem in de rede,
terwijl hij den vrager met vonkelende oogen nader trad. "Dezelfde,
die den smeekeling veroorlooft van zijn God te spreken. Sirona is
de mijne, gelijk de zon en de maan en de sterren mij toebehooren,
wijl zij met hun helder licht mijne donkere paden verlichten. Mijn
leven is het mijne, en zij is het leven van mijn leven geweest,
daarom zeg ik stout: al waren er twintig Phoebiciussen, zij behoort
mij. En daar ik haar voor mijn eigendom hield, en nog altijd houd,
zoo haat ik u, en zeg u in het aangezicht dat ik u veracht. Want gij
zijt als het hongerige vee, dat in den bloementuin inbreekt, en de
maar eens in eene eeuw bloeiende wonderbloem, door den tuinman zoo
zorgvuldig verpleegd, van den struik steelt. Gij gelijkt de katten, die
de marmeren zalen binnensluipen, en om hunne roofzucht te bevredigen,
den schoonen en zeldzamen vogel verworgen, dien een zeeman uit verre
landen heeft medegebracht. Maar gij schijnheilige roover, die uw eigen
lichaam met dierlijke trots veracht en aan verwildering prijsgeeft,
wat weet gij van de betoovering der schoonheid, die dochter des hemels,
die soms ook onervaren kinderen treft, en voor wie zelfs de goden zich
buigen! Ik heb een recht op Sirona; want waar gij haar ook verbergen
moogt, en al vond de centurio haar weder en klonk hij haar met koperen
ketenen aan zich vast, zoo leeft toch in niemand, in niemand gelijk
in mij het beeld harer schoonheid, dat haar maakt tot het edelste
werk van den Allerhoogste. Deze hand heeft uw slachtoffer nog niet
aangeraakt, en toch heeft de Allerhoogste Sirona aan niemand zoo
geheel in eigendom gegeven als aan mij, omdat zij voor geen ander is,
wat zij voor mij is, en niemand haar zóo zou kunnen liefhebben als
ik! Zij heeft de aantrekkelijkheid van een engel en het hart van een
kind; zij is vlekkeloos en rein, zoo waar als de diamantsteen het is,
en de borst van de zwaan, en de morgendauw in de kelk der roos. En
al liet zij u duizendmaal bij zich toe, en al wezen ook mijn vader
en mijne moeder en allen, allen met den vinger op haar, om haar te
veroordeelen, zoo zal ik toch niet ophouden aan hare reinheid te
gelooven. Gij hebt de schande over haar hoofd gebracht, gij hebt...."
"Ik heb gezwegen, toen zij door de uwen veroordeeld werd," viel Paulus
den jonkman met warmte in de rede, "want ik geloofde aan hare schuld,
gelijk gij gelooft aan de mijne, gelijk ieder van een ander, waarmede
hij niet door banden der liefde verbonden is, veeleer het kwade
gelooft dan het goede. Thans weet ik, en weet ik zeker, dat wij de
arme vrouw onrecht hebben gedaan. Wanneer de glans van het schitterende
droombeeld, dat gij Sirona noemt, door mijn toedoen verbleekt werd..."
"Verbleekt? En door u?" zeide Polycarpus lachend. "Kan dan de
schildpad, die in zee kruipt, hare heldere blauwe kleur verontreinigen,
of de zwarte vleermuis, die 's nachts door de lucht schiet, het reine
licht der volle maan?"
Wederom gevoelde de Anachoreet in zijn binnenste eene opwelling van
toorn, doch hij was meer dan straks op zijne hoede voor zichzelven
en zeide bitter, terwijl hij zich met groote inspanning beheerschte:
"Hebt gij niet gesproken van domme beesten, die eene bloem, een vogel
vernietigen? Met die beesten bedoeldet ge, zoo ik meen, geen derde,
die afwezig is, en nu ontkent gij dat ik in staat zou zijn op uwe
zon eene schaduw te werpen? Gij ziet dat gij in uwe boosheid uzelven
weerspreekt, en de zoon van een wijs man, die zeker nog niet lang
geleden de school van den rhetor heeft verlaten, moest zich hiervoor
weten te wachten. Gij mocht mij wel wat minder vijandig aanzien, want
het is mijne bedoeling niet u te krenken; ja, ik wil zelfs uwe booze
woorden met goed vergelden, met het beste misschien wat gij ooit hebt
gehoord. Sirona is eene brave onschuldige vrouw, en toen Phoebicius
wegreed om haar te zoeken, toen had ik haar nog nooit met deze oogen
gezien, en geen woord van hare lippen met mijne ooren vernomen."
Polycarpus nam bij deze woorden niet langer eene dreigende houding
aan. Hij was niet in staat om te begrijpen, maar toch geneigd om
te gelooven, en daarom zeide hij haastig: "Maar het schaapsvel was
toch van u, en zonder u te verdedigen hebt gij u door Phoebicius
laten mishandelen?"
"Zulk een smerige aap," antwoordde Paulus, terwijl hij de stem van
Polycarpus nabootste, "heeft dikwijls slagen noodig, en op dien morgen
mocht ik mij niet verzetten, omdat... omdat... Maar dat gaat u niet
aan. Gij moet uwe nieuwsgierigheid nog eenige dagen intoomen, en dan
zou het licht kunnen gebeuren, dat gijzelf den man, wiens aanblik
alleen reeds verontreinigt, die vleermuis, dien schildpad....."
"Zwijg daarvan," sprak Polycarpus, "mogelijk heb ik mij tot
onbetamelijke woorden laten verleiden, omdat, toen ik u zag, mijn
gewond en gemarteld hart in oproer kwam. Thans zie ik het wel:
uwe woeste haren omlijsten een goed gevormd gelaat. Vergeef mij
mijn hevigen en onrechtvaardigen aanval. Terwijl ik geheel buiten
mijzelven was, heb ik u geopenbaard al wat er in mijne ziel omging,
en nu gij weet hoe het er in mijn hart uitziet, vraag ik u nogmaals:
waar is Sirona?"
Polycarpus zag Paulus met eene angstige, dringende bede aan, en wees
met zijne hand op het hazenwindje, als wilde hij zeggen: "Gij moet
het wel weten, want hier ligt het bewijs."
De Alexandrijn draalde met het antwoord, wierp als bij toeval een
snellen blik op den ingang van het hol, en toen hij daar achter de
palmtakken het wit gewaad van zijne beschermeling zag schemeren,
zeide hij tot zichzelven, dat Polycarpus, als hij hier nog verwijlde,
de Gallische ontdekken zou, en dat moest vermeden worden. Er bestonden
vele gronden, die hem konden doen besluiten eene samenkomst van den
jongeling met deze vrouw te verhinderen. Doch hij dacht aan geen van
die allen, en al vermoedde hij ook zelfs niet dat een zeker gevoel
van ijverzucht in hem begon te ontwaken, dan was het toch ongetwijfeld
zijn levendige afkeer om beiden onder zijne oogen in elkanders armen
te zien snellen, die hem nu aanleiding gaf zich in een oogwenk om
te keeren, het lijkje van den hond weder in zijne armen te nemen,
en Polycarpus te antwoorden: "Zeker weet ik waar zij zich ophoudt, en
wanneer de tijd daartoe gekomen is zult gij het vernemen. Thans moet
ik het beestje begraven, en wanneer gij wilt, moogt ge mij helpen."
Zonder het antwoord van Polycarpus af te wachten, vloog hij van
steen op steen tot aan de hoogvlakte, bij welker steile afhelling hij
Sirona voor het eerst gezien had. De jonkman volgde hem buiten adem
en bereikte hem eerst, toen hij reeds begonnen was de aarde aan den
voet eener klip met de handen op te krabbelen.
Polycarpus stond thans dicht bij den Alexandrijn en herhaalde zijne
vraag met hartstochtelijke drift; doch de laatste zag van zijn arbeid
niet op en zeide, al sneller en sneller gravende: "Kom morgen op
dezen tijd weder hier, dan kan ik het u mogelijk zeggen."
"Denkt ge mij zoo af te schepen," zeide de jonkman. "Maar gij vergist
u in mij, en wanneer ge mij met uwe zoo goedhartig klinkende woorden
bedriegt, dan zal ik...."
Doch hij voleindigde zijne bedreiging niet. Zij werd afgebroken
door eene heldere en hartstochtelijke roepstem, die maar al
te duidelijk in de eenzaamheid van dit woestijngebergte werd
gehoord. "Polycarpus!--Polycarpus!" zoo klonk het al nader en nader,
en dit stemgeluid werkte met betooverende macht op hem dien het gold.
Zich in al zijne lengte oprichtende en bevende over al zijne leden,
luisterde de jongeling scherp. Vervolgens riep hij: "Ik kom, Sirona,
ik kom!" en zonder zich aan den Anachoreet te storen, zette hij zich
in beweging om haar tegemoet te snellen.
Maar Paulus trad hem in den weg en zeide met vaste stem: "Gij zult
blijven!"
"Uit den weg!" schreeuwde Polycarpus buiten zichzelven. "Zij roept
mij toe uit de schuilplaats, waar gij haar vasthoudt, gij eerroover en
vuige leugenaar. Uit den weg, zeg ik u!--Gij wilt niet? Zoo verweer u
dan, gij hatelijke schildpad, of ik vertreed u, zoo mijn voet althans
niet weigert zich met uw gif te bezoedelen."
Paulus had tot hiertoe met uitgebreide armen roerloos maar onwrikbaar
als een eikenboom tegenover den jongeling gestaan. Thans werd hij
door Polycarpus' vuist getroffen.
Na dezen slag was het geduld van den Anachoreet uitgeput. Zichzelven
niet meer meester, riep hij: "Dat zult gij mij betalen!" En eer
de roepstem van Sirona's lippen ten derde en ten vierde male werd
gehoord, had hij het slanke lichaam van den kunstenaar aangegrepen,
en met een geweldigen zwaai over zijne eigene breede athleten-schouders
geslingerd tegen den steenachtigen grond.
Na deze woeste daad bleef hij wijdbeens, met de armen over elkander
gekruist en rollende oogen, als aan den grond genageld tegenover zijn
slachtoffer staan. Hij wachtte tot Polycarpus zijne krachten weder
verzameld had, en zonder om te zien, als een beschonkene, waggelend
was heengegaan, terwijl hij de handen tegen zijn achterhoofd drukte.
Paulus zag hem na, tot de klippen aan den rand der hoogvlakte hem aan
zijne blikken onttrokken. Hij kon dus niet meer zien hoe Polycarpus
nabij de bron, waaruit zijn vijand Sirona's verdroogde lippen hadden
verfrischt, onder het slaken van pijnlijke kreten, machteloos in
elkander zonk.