descriptis tres, quas _Flamstedius_ habuit _Dec. 21_, _Jan. 5_, & _Jan.
25_. Ex his inveni St partium 9842,1 & Vt partium 455, quales 10000 sunt
semidiameter orbis magni. Tum ad operationem primam assumendo tB partium
5657, inveni SB 9747, BE prima vice 412, S[mu] 9503, i[lambda] = 413: BE
secunda vice 421, OD 10186, X 8528,4, MP 8450, MN 8475, NP - 25. Unde ad
operationem secundam collegi distantiam tb 5640. Et per hanc operationem
inveni tandem distantias TX 4775 & [tau]Z 11322. Ex quibus orbem definiendo
inveni Nodos ejus in [Cancris] & [Capricorni] 1 gr. 53'; Inclinationem
plani ejus ad planum Eclipticæ 61 gr. 20-1/3; verticem ejus (seu perihelium
Cometæ) in [Sagittarii] 27 gr. 43' cum latitudine australi 7 gr. 34'; &
ejus latus rectum 236,8, areamq; radio ad Solem ducto singulis diebus
descriptam 93585; Cometam verò _Decemb._ 8 d. 0 h. 4'. P.M. in vertice
orbis seu perihelio fuisse. Hæc omnia per scalam partium æqualium & chordas
angulorum ex Tabula Sinuum naturalium collectas determinavi graphicè;
construendo Schema satis amplum, in quo videlicet semidiameter orbis magni
(partium 10000) æqualis esset digitis 16-1/3 pedis Anglicani.
Tandem ut constaret an Cometa in Orbe sic invento verè moveretur, collegi
per operationes partim Arithmeticas partim Graphicas, loca Cometæ in hoc
orbe ad observationum quarundam tempora: uti in Tabula sequente videre
licet.
COMETÆ
|Distant.| | | | | | |
|Cometæ | Lon. | Lat. |Long.Obs.|Lat. Obs. |Diff.|Differ.|
| à Sole |Collect. |Collect. | | |Long.|Lat. |
+--------+---------+---------+---------+----------+-----+-------+
Decemb.| | [Cap.] | | [Cap.] | | | |
12| 2792 | 6.32 | 8.18-1/2| 6.33 | 8.26 | -2 | -7-1/2|
| | [Psc.] | | [Psc.] | | | |
29| 8403 |13.13-2/3|28. 0 |13.11-3/4|28.10-1/12| +2 |-10-1/2|
| | [Tau.] | | [Tau.] | | | |
Febr. 5| 16669 |17. 0 |15.29-2/3|16.59-7/8|15.27-2/5 | 0 | +2-1/5|
| | [Tau.] | | [Tau.] | | | |
Mar. 5| 21737 |29.19-3/4|12. 4 |29.20-6/7|12. 2-2/3 | -1 | +1-1/3|
Præterea cum _Cl. Flamstedius_ Cometam, qui Mense _Novembri_ apparuerat,
eundem esse cum Cometa mensium subsequentium, literis ad me datis aliquando
disputaret, & Trajectoriam quamdam ab orbe hocce Parabolico non longe
aberrantem delinearet, visum est loca Cometæ in hoc orbe Mense _Novembri_
computare, & cum Observationis conferre. Observationes ita se habent.
_Nov. 17._ St. Vet. _Ponthæus_ & alii hora sexta matutina _Romæ_, (id est
hora 5. 10' _Londini_) Cometam observarunt in [Libræ] 8 gr. 30' cum
latitudine Australi 0 gr. 40'. Extant autem eorum observationes in tractatu
quem _Ponthæus_ de hoc Cometa in lucem edidit. Eadem horâ _Galletius_ etiam
_Romæ_, Cometam vidit in [Libræ] 8 gr. sine Latitudine.
_Nov. 18._ _Ponthæus_ & Socii horâ matutinâ 6, 30' _Romæ_ (_i. e._ hor. 5.
40' _Londini_) Cometam viderunt in [Libræ] 13½ cum Lat. Austr. 1 gr. 20'.
Eodem die _R. P. Ango_ in Academia _Flechensi_ apud _Gallos_, horâ quintâ
matutinâ, Cometam vidit in medio Stellarum duarum parvarum, quarum una
media est trium in recta linea in Virginis Australi manu, & altera est
extrema alæ. Unde Cometa tunc fuit in [Libræ] 12 gr. 46' cum Lat. Austr.
50'. Eodem die _Bostoniæ_ in _Nova Anglia_ in Lat. 42-1/3, horâ quintâ
matutinâ (id est _Londini_ hora Mat. 9-2/3) Cometa visus est in [Libræ] 14
circiter, cum Lat. Austr. 1 gr. 30'; uti à _Cl. Halleio_ accepi.
_Nov. 19._ hora Mat. 4½ _Cantabrigiæ_, Cometa (observante juvene quodam)
distabat à Spica [Virginis] quasi 2 gr. Boreazephyrum versus. Eodem die
hor. 5. Mat. _Bostoniæ_ in _Nova-Anglia_ Cometa distabat à Spica [Virginis]
gradu uno, differentiâ latitudinum existente 40', atque adeo differentia
Long. 44' circiter. Unde Cometa erat in [Libræ] 18 gr. 40' cum Lat. Austr.
1 gr. 19'. Eodem die D. _Arthurus Storer_ ad fluvium _Patuxent_ prope
_Hunting-Creek_ in _Mary-Land_, in Confinio _Virginiæ_ in Lat. 38½ gr. horâ
quintâ matutinâ (id est horâ 10^a _Londini_) Cometam vidit supra Spicam
[Virginis], & cum Spica propemodum conjunctum, existente distantia inter
eosdem quasi ¾ gr. Observator idem, eadem horà diei sequentis, Cometam
vidit quasi 2 gr. inferiorem Spicâ. Congruent hæ observationes cum
observationibus in _Nova Anglia_ factis, si modò distantiæ (pro motu diurno
Cometæ) nonnihil augeantur, ita ut Cometa die priore superior esset Spica
[Virginis] altitudine 52' circiter, ac die posteriore inferior eadem stellâ
altitudine perpendiculari 2 gr. 40'.
_Nov. 20._ D. _Montenarus_ Astronomiæ Professor _Paduensis_, hora sexta
Matutina, _Venetiis_ (id est hora 5. 10' _Londini_) Cometam vidit in
[Libræ] 23 gr. cum Lat. Austr. 1 gr. 30'. Eodem die _Bostoniæ_ distabat
Cometa à Spica [Virginis], 4 gr. longitudinis in orientem, adeoque erat in
[Libræ] 23 gr. 24 circiter.
_Nov. 21._ _Ponthæus_ & Socii hor. mat. 7¼ Cometam observarunt in [Libræ]
27 gr. 50' cum Latitudine Australi 1 gr. 16'. _Ango_ horâ quintâ mat. in
[Libræ] 27 gr. 45'. _Montenarus_ in [Libræ] 27 gr. 51'. Eodem die in Insulâ
_Jamaicâ_ visus est prope principium Scorpii, eandemque circiter
latitudinem habuit cum Spica Virginis, id est 1 gr. 59'.
_Novem. 22._ Visus est à _Montenaro_ in [Scorpii] 2°. 33'. _Bostoniæ_ autem
in _Novâ Angliâ_ apparuit in [Scorpii] 3 gr. circiter, eadem fere cum
latitudine ac prius.
Deinde visus est à _Montenaro_ _Novem. 24._ in [Scorpii] 12 gr. 52'. &
_Nov. 25._ in [Scorpii] 17 gr. 45'. Latitudinem _Galletius_ jam ponit 2 gr.
Eandem _Ponthæus_ & _Galletius_ decrevisse, _Montenarus_ & _Ango_ semper
crevisse testantur. Crassæ sunt horum omnium observationes, sed eæ
_Montenari_, _Angonis_ & observatoris in _Nova-Anglia_ præferendæ videntur.
Ex omnibus autem inter se collatis, & ad meridianum _Londini_, hora mat. 5.
10' reductis, colligo Cometam hujusmodi cursum quamproximè descripsisse.
| Long. Com. | Latit. Com. |
+----------------+-------------+
Nov. 17 |[Libræ] 8.0 | 0.45 Austr. |
18 | 12.52 | 1. 2 |
19 | 17.48 | 1.18 |
20 | 22.45 | 1.32 |
21 | 27.46 | 1.44 |
22 |[Scorpii] 2.48 | 1.55 |
23 | 7.50 | 2. 4 |
24 | 12.52 | 2.12 |
25 | 17.45 | 2.18 |
Loca autem Cometæ iisdem horis in orbe Parabolico inventa ita se habent.
| Comet. Lon. | Com. Lat. |
+----------------+-----------+
Nov. 17 |[Libræ] 8. 3 | 0.23 A |
21 |[Libræ] 28. 0 | 1.22 A |
25 |[Scorpii] 18.17 | 2. 6 A |
Congruunt igitur observationes tam mense _Novembri_, quam mensibus tribus
subsequentibus cum motu Cometæ circa Solem in Trajectoriâ hacce Parabolicâ,
atque adeo hanc esse veram hujus Cometæ Trajectoriam confirmant. Nam
differentia inter loca observata & loca computata tam ex erroribus
observationum quam ex erroribus operationum Graphicarum in Orbe definiendo
admissis, facilè oriri potuere.
Cæterum Trajectoriam quam Cometa descripsit, & caudam veram quam singulis
in locis projecit, visum est annexo schemate in plano Trajectoriæ opticè
delineatas exhibere: observationibus sequentibus in cauda definienda
adhibitis.
_Nov. 17._ Cauda gradus amplius quindecim longa _Ponthæo_ apparuit. _Nov.
18._ cauda 30 gr. longa, Solique directe opposita in _Nova Anglia_
cernebatur, & protendebatur usque ad stellam [Martem], qui tunc erat in
[Virginis] 9 gr. 54'. _Nov. 19_ in _Mary-Land_ cauda visa fuit gradus 15
vel 20 longa. _Dec. 10._ cauda (observante _Flamstedio_) transibat per
medium distantiæ inter caudam serpentis Ophiuchi & stellam [delta] in
Aquilæ australi ala, & desinebat prope stellas A, [omega], b in Tabulis
_Bayeri_. Terminus igitur erat in [Capricorni] 19½ cum lat. bor. 34¼ gr.
circiter. _Dec. 11._ surgebat ad usque caput sagittæ (_Bayero_, [alpha],
[beta],) desinens in [Capricorni] 26 gr. 43' cum lat. bor. 38 gr. 34'.
_Dec. 12._ transibat per medium Sagittæ, nec longe ultra protendebatur,
desinens in [Aquarii] 4°, cum lat. bor. 42½ circiter. Intelligenda sunt hæc
de longitudine caudæ clarioris. Nam luce obscuriore, in coelo forsan magis
sereno, cauda _Dec. 12._ hora 5, 40' _Romæ_ (observante _Ponthæo_) supra
cygni Uropygium ad gr. 10. sese extulit; atque ab hac stella ejus latus ad
occasum & boream min. 45. destitit. Lata autem erat cauda his diebus gr. 3.
juxta terminum superiorem, ideoque medium ejus distabat à Stella illa 2 gr.
15' austrum versus, & terminus superior erat in [Piscium] 22 gr. cum lat.
bor. 61 gr. _Dec. 21._ surgebat fere ad cathedram _Cassiopeiæ_, æqualiter
distans à [beta] & _Schedir_, & distantiam ab utraque distantiæ earum ab
invicem æqualem habens, adeoque desinens in [Piscium] 24 gr. cum lat. 47½
gr. _Dec. 29._ tangebat _Scheat_ sitam ad sinistram, & intervallum
stellarum duarum in pede boreali _Andromedæ_ accuratè complebat, & longa
erat 54 gr. adeoque desinebat in [Tauri] 19 gr. cum lat. 35. gr. _Jan. 5._
tetigit stellam [pi] in pectore _Andromedæ_, ad latus suum dextrum &
stellam [mu] in ejus cingulo ad latus sinistrum; & (juxta observationes
nostras) longa erat 40 gr.; curva autem erat & convexo latere spectabat ad
austrum. Cum circulo per Solem & caput Cometæ transeunte angulum confecit
graduum 4 juxta caput Cometæ; at juxta terminum alterum inclinabatur ad
circulum illum in angulo 10 vel 11 grad. & chorda caudæ cum circulo illo
continebat angulum graduum octo. _Jan. 13._ Cauda luce satis sensibili
terminabatur inter _Alamech_ & _Algol_, & luce tenuissima desinebat è
regione stellæ [kappa] in latere _Persei_. Distantia termini caudæ à
circulo Solem & Cometam jungente erat 3 gr. 50', & inclinatio chordæ caudæ
ad circulum illum 8½ gr. _Jan. 25 & 26_ luce tenui micabat ad longitudinem
graduum 6 vel 7; & ubi coelum valde serenum erat, luce tenuissimâ &
ægerrimè sensibili attingebat longitudinem graduum duodecim & paulo ultra.
Dirigebatur autem ejus axis ad Lucidam in humero orientali Aurigæ accuratè,
adeoque declinabat ab oppositione Solis Boream versus in angulo graduum
decem. Denique _Feb. 10._ caudam oculis armatis aspexi gradus duos longam.
Nam lux prædicta tenuior per vitra non apparuit. _Ponthæus_ autem _Feb. 7._
se caudam ad longitudinem gr. 12. vidisse scribit.
Orbem jam descriptum spectanti & reliqua Cometæ hujus Phænomena in animo
revolventi haud difficulter constabit quod corpora Cometarum sunt solida,
compacta, fixa ac durabilia ad instar corporum Planetarum. Nam si nihil
aliud essent quàm vapores vel exhalationes Terræ, Solis & Planetarum,
Cometa hicce in transitu suo per viciniam Solis statim dissipari debuisset.
Est enim calor Solis ut radiorum densitas, hoc est reciprocè ut quadratum
distantiæ locorum à Sole. Ideoque cum distantia Cometæ à Sole _Dec. 8._ ubi
in Perihelio versabatur, esset ad distantiam Terræ à Sole ut 6 ad 1000
circiter, calor Solis apud Cometam eo tempore erat ad calorem Solis æstivi
apud nos ut 1000000 ad 36, seu 28000 ad 1. Sed calor aquæ ebullientis est
quasi triplo major quàm calor quem terra arida concipit ad æstivum Solem;
ut expertus sum: & calor ferri candentis (si rectè conjector) quasi triplo
vel quadruplo major quam calor aquæ ebullientis; adeoque calor quem terra
arida apud Cometam in perihelio versantem ex radiis Solaribus concipere
posset; quasi 2000 vicibus major quàm calor ferri candentis. Tanto autem
calore vapores & exhalationes, omnisque materia volatilis statim consumi ac
dissipari debuissent.
Cometa igitur in perihelio suo calorem immensum ad Solem concepit, &
calorem illum diutissimè conservare potest. Nam globus ferri candentis
digitum unum latus, calorem suum omnem spatio horæ unius in aere consistens
vix amitteret. Globus autem major calorem diutius conservaret in ratione
diametri, propterea quod superficies (ad cujus mensuram per contactum aeris
ambientis refrigeratur) in illa ratione minor est pro quantitate materiæ
suæ calidæ inclusæ. Ideoque globus ferri candentis huic Terræ æqualis, id
est pedes plus minus 40000000 latus, diebus totidem, & idcirco annis 50000,
vix refrigesceret. Suspicor tamen quod duratio Caloris ob causas latentes
augeatur in minore ratione quam ea diametri: & optarim rationem veram per
experimenta investigari.
Porrò notandum est quod Cometa Mense _Decembri_, ubi ad Solem modò
incaluerat, caudam emittebat longe majorem & splendidiorem quàm antea Mense
_Novembri_; ubi perihelium nondum attigerat. Et universaliter caudæ omnes
maximæ & fulgentissimæ è Cometis oriuntur, statim post transitum eorum per
regionem Solis. Conducit igitur calefactio Cometæ ad magnitudinem caudæ. Et
inde colligere videor quod cauda nihil aliud sit quam vapor longe
tenuissimus, quem caput seu Nucleus Cometæ per calorem suum emittit.
Cæterum de Cometarum caudis triplex est opinio, eas vel jubar esse Solis
per translucida Cometarum capita propagatum; vel oriri ex refractione lucis
in progressu ipsius à capite Cometæ in Terram: vel denique nubem esse seu
vaporem à capite Cometæ jugiter surgentem & abeuntem in partes à Sole
aversas. Opinio prima eorum est qui nondum imbuti sunt scientia rerum
opticarum. Nam jubar Solis in cubiculo tenebroso non cernitur nisi quatenus
lux reflectitur è pulverum & fumorum particulis per aerem semper
volitantibus: adeoque in aere fumis crassioribus infecto splendidius est, &
sensum fortius ferit; in aere clariore tenuius est & ægrius sentitur: in
coelis autem absque materia reflectente nullum esse potest. Lux non
cernitur quatenus in jubare est, sed quatenus inde reflectitur ad oculos
nostros. Nam visio non fit nisi per radios qui in oculos impingunt.
Requiritur igitur materia aliqua reflectens in regione Caudæ, ne coelum
totum luce Solis illustratum uniformiter splendeat. Opinio secunda multis
premitur difficultatibus. Caudæ nunquam variegantur coloribus: qui tamen
refractionum solent esse comites inseparabiles. Lux Fixarum & Planetarum
distinctè ad nos transmissa demonstrat medium coeleste nulla vi refractiva
pollere. Nam quod dicitur fixas ab _Ægyptiis_ comatas nonnunquam visas
fuisse, id quoniam rarissimè contingit, ascribendum est nubium refractioni
fortuitæ. Fixarum quoque radiatio & scintillatio ad refractiones tum
Oculorum tum aeris tremuli referendæ sunt: quippe quæ admotis oculo
Telescopiis evanescunt. Aeris & ascendentium vaporum tremore fit ut radii
facile de angusto pupilli spatio per vices detorqueantur, de latiore autem
vitri objectivi apertura neutiquam. Inde est quod scintillatio in priori
casu generetur, in posteriore autem cesset: & cessatio in posteriore casu
demonstrat regularem transmissionem lucis per coelos absque omni
refractione sensibili. Nequis contendat quod caudæ non soleant videri in
Cometis cum eorum lux non est satis fortis, quia tunc radii secundarii non
habent satis virium ad oculos movendos, & propterea caudas fixarum non
cerni: sciendum est quod lux fixarum plus centum vicibus augeri potest
mediantibus Telescopiis, nec tamen caudæ cernuntur. Planetarum quoque lux
copiosior est, caudæ verò nullæ: Cometæ autem sæpe caudatissimi sunt, ubi
capitum lux tenuis est & valde obtusa: sic enim Cometa Anni 1680, Mense
_Decembri_, quo tempore caput luce sua vix æquabat stellas secundæ
magnitudinis, caudam emittebat splendore notabili usque ad gradus 40, 50,
60 longitudinis & ultra: postea _Jan. 27 & 28_ caput apparebat ut stella
septimæ tantum magnitudinis, cauda verò luce quidem pertenui sed satis
sensibili longa erat 6 vel 7 gradus, & luce obscurissima, quæ cerni vix
posset, porrigebatur ad gradum usque duodecimum vel paulo ultra: ut supra
dictum est. Sed & _Feb. 9. & 10_ ubi caput nudis oculis videri desierat,
caudam gradus duos longam per Telescopium contemplatus sum. Porro si cauda
oriretur ex refractione materiæ coelestis, & pro figura coelorum
deflecteretur de Solis oppositione, deberet deflexio illa in iisdem coeli
regionibus in eandem semper partem fieri. Atqui Cometa Anni 1680 _Decemb.
28_ hora 8½ P.M. _Londini_, versabatur in [Piscium] 8 gr. 41 cum latitudine
boreali 28 gr. 6', Sole existente in [Capricorni] 18 gr. 26'. Et Cometa
Anni 1577 _Dec. 29._ versabatur in [Piscium] 8 gr. 41' cum latitudine
boreali 28 gr. 40'. Sole etiam existente in [Capricorni] 18 gr. 26'
circiter. Utroque in casu Terra versabatur in eodem loco & Cometa apparebat
in eadem coeli parte: in priori tamen casu cauda Cometæ (ex meis & aliorum
observationibus) declinabat angulo graduum 4½ ab oppositione Solis
Aquilonem versus; in posteriore verò (ex Observationibus _Tychonis_)
declinatio erat graduum 21 in austrum. Igitur repudiata coelorum
refractione, superest ut Phænomena Caudarum ex materia aliqua reflectente
deriventur.
Caudas autem à capitibus oriri & in regiones à Sole aversas ascendere
confirmatur ex legibus quas observant. Ut quod in planis orbium Cometarum
per Solem transeuntibus jacentes, deviant ab oppositione Solis in eas
semper partes quas capita in orbibus illis progredientia relinquunt. Quod
spectatori in his planis constituto apparent in partibus à Sole directè
aversis; digrediente autem spectatore de his planis, deviatio paulatim
sentitur, & indies apparet major. Quod deviatio cæteris paribus minor est
ubi cauda obliquior est ad orbem Cometæ, ut & ubi caput Cometæ ad Solem
propius accedit; præsertim si spectetur deviationis angulus juxta caput
Cometæ. Præterea quod caudæ non deviantes apparent rectæ, deviantes autem
incurvantur. Quod curvatura major est ubi major est deviatio, & magis
sensibilis ubi cauda cæteris paribus longior est: nam in brevioribus
curvatura ægre animadvertitur. Quod deviationis angulus minor est juxta
caput Cometæ, major juxta caudæ extremitatem alteram, atque adeò quod cauda
convexo sui latere partes respicit à quibus fit deviatio, quæque in rectâ
sunt lineâ à Sole per caput Cometæ in infinitum ductâ. Et quod caudæ quæ
prolixiores sunt & latiores, & luce vegetiore micant, sint ad latera
convexa paulò splendidiores & limite minus indistincto terminatæ quam ad
concava. Pendent igitur Phænomena caudæ à motu capitis, non autem à regione
coeli in qua caput conspicitur; & propterea non fiunt per refractionem
coelorum, sed à capite suppeditante materiam oriuntur. Etenim ut in aere
nostro fumus corporis cujusvis igniti petit superiora, idque vel
perpendiculariter si corpus quiescat, vel obliquè si corpus moveatur in
latus; ita in coelis ubi corpora gravitant in Solem, fumi & vapores
ascendere debent à Sole (uti jam dictum est) & superiora vel rectâ petere,
si corpus fumans quiescit; vel obliquè, si corpus progrediendo loca semper
deserit à quibus superiores vaporis partes ascenderant. Et obliquitas ista
minor erit ubi ascensus vaporis velocior est: nimirum in vicinia Solis &
juxta corpus fumans. Ex obliquitatis autem diversitate incurvabitur vaporis
columna: & quia vapor in columnæ latere præcedente paulo recentior est,
ideo etiam is ibidem aliquanto densior erit, lucemque propterea copiosius
reflectet, & limite minus indistincto terminabitur. De caudarum
agitationibus subitaneis & incertis, deque earum figuris irregularibus,
quas nonnulli quandoque describunt, hic nihil adjicio; propterea quod vel à
mutationibus aeris nostri, & motibus nubium caudas aliqua ex parte
obscurantium oriantur; vel forte à partibus Viæ Lacteæ, quæ cum caudis
prætereuntibus confundi possint, ac tanquam earum partes spectari.
Vapores autem, qui spatiis tam immensis implendis sufficiant, ex Cometarum
Atmosphæris oriri posse, intelligetur ex raritate aeris nostri. Nam aer
juxta superficiem Terræ spatium occupat quasi 850 vicibus majus quam aqua
ejusdem ponderis, ideoque aeris columna Cylindrica pedes 850 alta ejusdem
est ponderis cum aquæ columna pedali latitudinis ejusdem. Columna autem
aeris ad summitatem Atmosphæræ assurgens æquat pondere suo columnam aquæ
pedes 33 altam circiter; & propterea si columnæ totius aereæ pars inferior
pedum 850 altitudinis dematur, pars reliqua superior æquabit pondere suo
columnam aquæ altam pedes 32. Inde verò (ex Hypothesi multis experimentis
confirmata, quod compresso aeris sit ut pondus Atmosphæræ incumbentis,
quodque gravitas sit reciproce ut quadratum distantiæ locorum à centro
Terræ) computationem per Corol. Prop. XXII. Lib. II. ineundo, inveni quod
aer, si ascendatur à superficie Terræ ad altitudinem semidiametri unius
terrestris, rarior sit quàm apud nos in ratione longe majori, quàm spatii
omnis infra orbem Saturni ad globum diametro digiti unius descriptum.
Ideoque globus aeris nostri digitum unum latus, ea cum raritate quam
haberet in altitudine semidiametri unius terrestris, impleret omnes
Planetarum regiones ad usque sphæram Saturni & longe ultra. Proinde cum aer
adhuc altior in immensum rarescat; & coma seu Atmosphæra Cometæ, ascendendo
ab illius centro, quasi decuplo altior sit quàm superficies nuclei, deinde
cauda adhuc altius ascendat, debebit cauda esse quàm rarissima. Et quamvis,
ob longe crassiorem Cometarum Atmosphæram, magnamque corporum gravitationem
Solem versus, & gravitationem particularum Aeris & vaporum in se mutuo,
fieri possit ut aer in spatiis coelestibus inque Cometarum caudis non adeo
rarescat; perexiguam tamen quantitatem aeris & vaporum ad omnia illa
caudarum phænomena abunde sufficere ex hac computatione perspicuum est. Nam
& caudarum insignis raritas colligitur ex astris per eas translucentibus.
Atmosphæra terrestris luce Solis splendens, crassitudine sua paucorum
milliarium, & astra omnia & ipsam Lunam obscurat & extinguit penitus: per
immensam verò caudarum crassitudinem, luce pariter Solari illustratam,
astra minima absque claritatis detrimento translucere noscuntur. Neque
major esse solet caudarum plurimarum splendor, quam aeris nostri in
tenebroso cubiculo latitudine digiti unius duorumve, lucem Solis in jubare
reflectentis.
Quo tempore vapor à capite ad terminum caudæ ascendit, cognosci fere potest
ducendo rectam à termino caudæ ad Solem, & notando locum ubi recta illa
Trajectoriam secat. Nam vapor in termino caudæ, si rectà ascendat à Sole,
ascendere cæpit à capite quo tempore caput erat in loco intersectionis. At
vapor non rectà ascendit à Sole, sed motum Cometæ, quem ante ascensum suum
habebat, retinendo, & cum motu ascensus sui eundem componendo, ascendit
oblique. Unde verior erit Problematis solutio, ut recta illa quæ orbem
secat, parallela sit longitudini caudæ, vel potius (ob motum curvilineum
Cometæ) ut eadem à linea caudæ divergat. Hoc pacto inveni quod vapor qui
erat in termino caudæ _Jan. 25._ ascendere cæperat à capite ante _Decemb.
11._ adeoque ascensu suo toto dies plus 45 consumpserat. At cauda illa
omnis quæ _Dec. 10._ apparuit, ascenderat spatio dierum illorum duorum, qui
à tempore perihelii Cometæ elapsi fuerant. Vapor igitur sub initio in
vicinia Solis celerrimè ascendebat, & postea cum motu per gravitatem suam
semper retardato ascendere pergebat; & ascendendo augebat longitudinem
caudæ: cauda autem quamdiu apparuit ex vapore fere omni constabat qui à
tempore perihelii ascenderat; & vapor, qui primus ascendit, & terminum
caudæ composuit, non prius evanuit quàm ob nimiam suam tam à Sole
illustrante quam ab oculis nostris distantiam videri desiit. Unde etiam
caudæ Cometarum aliorum quæ breves sunt, non ascendunt motu celeri &
perpetuo à capitibus & mox evanescunt, sed sunt permanentes vaporum &
exhalationum columnæ, à capitibus lentissimo multorum dierum motu
propagatæ, quæ, participando motum illum capitum quem habuere sub initio,
per coelos una cum capitibus moveri pergunt. Et hinc rursus colligitur
spatia cælestia vi resistendi destitui; utpote in quibus non solum solida
Planetarum & Cometarum corpora, sed etiam rarissimi caudarum vapores motus
suos velocissimos liberrimè peragunt ac diutissimè conservant.