erat. Tum é náví égressus ad régem Peliam, quí régnum adhúc obtinébat,
statim sé contulit, et vellere aureó mónstrátó ab eó postulávit ut régnum
sibi tráderétur; Peliás enim pollicitus erat, sí Iásón vellus
rettulisset, sé régnum eí tráditúrum. Postquam Iásón quid fierí vellet
ostendit, Peliás prímó nihil respondit, sed diú in eádem trístitiá
tacitus permánsit; tandem ita locútus est: "Vidés mé aetáte iam esse
cónfectum, neque dubium est quín diés suprémus mihi appropinquet. Liceat
igitur mihi, dum vívam, hóc régnum obtinére; cum autem tandem décesseró,
tú mihi succédés." Hác órátióne adductus Iásón respondit sé id factúrum
quod ille rogásset.
77. _MAGIC ARTS_
Hís rébus cógnitís Médéa rem aegré tulit, et régní cupiditáte adducta
mortem régí per dolum ínferre cónstituit. Hóc cónstitútó ad fíliás régis
vénit atque ita locúta est: "Vidétis patrem vestrum aetáte iam esse
cónfectum neque ad labórem régnandí perferendum satis valére. Vultisne
eum rúrsus iuvenem fierí?" Tum fíliae régis ita respondérunt: "Num hóc
fierí potest? Quis enim umquam é sene iuvenis factus est?" At Médéa
respondit: "Mé medicínae summam habére scientiam scítis. Nunc igitur
vóbis démónstrábó quó modó haec rés fierí possit." Postquam fínem
loquendí fécit, arietem aetáte iam cónfectum interfécit et membra éius in
váse aéneó posuit, atque ígní suppositó in aquam herbás quásdam infúdit.
Tum, dum aqua effervésceret, carmen magicum cantábat. Mox ariés é váse
exsiluit et víribus refectís per agrós currébat.
78. _A DANGEROUS EXPERIMENT_
Dum fíliae régis hóc míráculum stupentés intuentur, Médéa ita locúta est:
"Vidétis quantum valeat medicína. Vós igitur, sí vultis patrem vestrum in
aduléscentiam redúcere, id quod fécí ipsae faciétis. Vós patris membra in
vás conicite; ego herbás magicás praebébó." Quod ubi audítum est, fíliae
régis cónsilium quod dedisset Médéa nón omittendum putávérunt. Patrem
igitur Peliam necávérunt et membra éius in vás aéneum coniécérunt; nihil
autem dubitábant quín hóc máximé eí prófutúrum esset. At rés omnínó
aliter événit ac spéráverant, Médéa enim nón eásdem herbás dedit quibus
ipsa úsa erat. Itaque postquam diú frústrá exspectávérunt, patrem suum ré
vérá mortuum esse intelléxérunt. Hís rébus gestís Médéa sé cum coniuge
suó régnum acceptúram esse spérábat; sed cívés cum intellegerent quó modó
Peliás periisset, tantum scelus aegré tulérunt. Itaque Iásone et Médéá é
régnó expulsís Acastum régem creávérunt.
79. _A FATAL GIFT_
Iásón et Médéa é Thessaliá expulsí ad urbem Corinthum vénérunt, cúius
urbis Creón quídam régnum tum obtinébat. Erat autem Creontí fília úna,
nómine Glaucé. Quam cum vídisset, Iásón cónstituit Médéae uxórí suae
núntium mittere eó cónsilió, ut Glaucén in mátrimónium dúceret. At Médéa
ubi intelléxit quae ille in animó habéret, írá graviter commóta iúre
iúrandó cónfírmávit sé tantam iniúriam ultúram. Hóc igitur cónsilium
cépit. Vestem parávit summá arte textam et variís colóribus ínfectam;
hanc mortiferó quódam venénó tinxit, cúius vís tális erat ut sí quis eam
vestem induisset, corpus éius quasi ígní úrerétur. Hóc factó vestem ad
Glaucén mísit; illa autem nihil malí suspicáns dónum libenter accépit, et
vestem novam móre féminárum statim induit.
80. _MEDEA KILLS HER SONS_
Vix vestem induerat Glaucé cum dolórem gravem per omnia membra sénsit, et
pauló post crúdélí cruciátú adfecta é vítá excessit. Hís rébus gestís
Médéa furóre atque ámentiá impulsa fíliós suós necávit; tum mágnum sibi
fore perículum arbitráta sí in Thessaliá manéret, ex eá regióne fugere
cónstituit. Hóc cónstitútó sólem órávit ut in tantó perículó auxilium
sibi praebéret. Sól autem hís precibus commótus currum mísit cui erant
iúnctí dracónés álís ínstrúctí. Médéa nón omittendam tantam occásiónem
arbitráta currum ascendit, itaque per áera vecta incolumis ad urbem
Athénás pervénit. Iásón ipse breví tempore míró modó occísus est. Accidit
síve cású síve cónsilió deórum ut sub umbrá návis suae, quae in lítus
subducta erat, dormíret. Mox návis, quae adhúc érécta steterat, in eam
partem ubi Iásón iacébat subitó délapsa virum ínfélícem oppressit.
[Illustration: MEDEA MEDITATING THE MURDER OF HER SONS]
ULYSSES
_Ulysses, a famous Greek hero, took a prominent part in the long siege of
Troy. After the fall of the city, he set out with his followers on his
homeward voyage to Ithaca, an island of which he was king; but being
driven out of his course by northerly winds, he was compelled to touch at
the country of the Lotus-eaters, who are supposed to have lived on the
north coast of Africa. Some of his comrades were so delighted with the
lotus fruit that they wished to remain in the country, but Ulysses
compelled them to embark again and continued his voyage. He next came to
the island of Sicily, and fell into the hands of the giant Polyphémus,
one of the Cyclópes. After several of his comrades had been killed by
this monster, Ulysses made his escape by stratagem and reached the
country of the winds. Here he received the help of Aeolus, king of the
winds, and having set sail again, arrived within sight of Ithaca; but
owing to the folly of his companions, the winds became suddenly adverse
and he was again driven back. He then touched at an island which was the
home of Circe, a powerful enchantress, who exercised her charms on his
companions and turned them into swine. By the help of the god Mercury,
Ulysses not only escaped this fate himself, but also forced Circe to
restore her victims to human shape. After staying a year with Circe, he
again set out and eventually reached his home_.
81. _HOMEWARD BOUND_
Urbem Tróiam á Graecís decem annós obsessam esse satis cónstat; dé hóc
enim belló Homérus, máximus poétárum Graecórum, Íliadem opus nótissimum
scrípsit. Tróiá tandem per ínsidiás captá, Graecí longó belló fessí domum
redíre mátúrávérunt. Omnibus rébus igitur ad profectiónem parátís návís
dédúxérunt, et tempestátem idóneam nactí mágnó cum gaudió solvérunt. Erat
inter prímós Graecórum Ulixés quídam, vir summae virtútis ac prúdentiae,
quem dícunt nónnúllí dolum istum excógitásse quó Tróiam captam esse
cónstat. Híc régnum ínsulae Ithacae obtinuerat, et pauló antequam cum
reliquís Graecís ad bellum profectus est, puellam fórmósissimam, nómine
Pénelopén, in mátrimónium dúxerat. Nunc igitur cum iam decem annós quasi
in exsilió cónsúmpsisset, mágná cupiditáte patriae et uxóris videndae
árdébat.
82. _THE LOTUS-EATERS_
Postquam tamen pauca mília passuum á lítore Tróiae progressí sunt, tanta
tempestás subitó coorta est ut núlla návium cursum tenére posset, sed
aliae aliás in partís disicerentur. Návis autem quá ipse Ulixés vehébátur
ví tempestátis ad merídiem déláta decimó dié ad lítus Libyae appulsa est.
Ancorís iactís Ulixés cónstituit nónnúllós é sociís in terram expónere,
quí aquam ad návem referrent et quális esset nátúra éius regiónis
cógnóscerent. Hí igitur é náví égressí imperáta facere parábant. Dum
tamen fontem quaerunt, quibusdam ex incolís obviam factí ab iís hospitió
acceptí sunt. Accidit autem ut máior pars víctús eórum hominum in míró
quódam frúctú quem lótum appellábant cónsisteret. Quam cum Graecí
gustássent, patriae et sociórum statim oblítí cónfírmávérunt sé semper in
eá terrá mánsúrós, ut dulcí illó cibó in perpetuum véscerentur.
83. _THE RESCUE_
Ulixés cum ab hórá septimá ad vesperum exspectásset, veritus né socií suí
in perículó versárentur, nónnúllós é reliquís mísit, ut quae causa esset
morae cógnóscerent. Hí igitur in terram exposití ad vícum quí nón longé
aberat sé contulérunt; quó cum vénissent, sociós suós quasi vínó ébriós
repperérunt. Tum ubi causam veniendí docuérunt, iís persuádére cónábantur
ut sécum ad návem redírent. Illí tamen resistere ac manú sé défendere
coepérunt, saepe clámitantés sé numquam ex eó locó abitúrós. Quae cum ita
essent, núntií ré ínfectá ad Ulixem rediérunt. Hís rébus cógnitís ipse
cum omnibus quí in náví relictí erant ad locum vénit; et sociós suós
frústrá hortátus ut suá sponte redírent, manibus eórum post terga vinctís
invítós ad návem reportávit. Tum ancorís sublátís quam celerrimé é portú
solvit.
84. _THE ONE-EYED GIANT_
Postquam eá tótá nocte rémís contendérunt, postrídié ad terram ígnótam
návem appulérunt. Tum, quod nátúram éius regiónis ígnórábat, ipse Ulixés
cum duodecim é sociís in terram égressus loca explóráre cónstituit.
Paulum á lítore prógressí ad spéluncam ingentem pervénérunt, quam
habitárí sénsérunt; éius enim introitum et nátúrá locí et manú múnítum
esse animadvertérunt. Mox, etsí intellegébant sé nón sine perículó id
factúrós, spéluncam intrávérunt; quod cum fécissent, mágnam cópiam lactis
in vásís ingentibus conditam invénérunt. Dum tamen mírantur quis in eá
séde habitáret, sonitum terribilem audívérunt, et oculís ad portam tortís
mónstrum horribile vídérunt, húmáná quidem specié et figúrá, sed ingentí
mágnitúdine corporis. Cum autem animadvertissent mónstrum únum oculum
tantum habére in mediá fronte positum, intelléxérunt hunc esse únum é
Cyclópibus, dé quibus fámam iam accéperant.
85. _THE GIANT'S SUPPER_
Cyclópés autem pástórés erant quídam quí ínsulam Siciliam et praecipué
montem Aetnam incolébant; ibi enim Volcánus, praeses fabrórum et ígnis
repertor, cúius serví Cyclópés erant, officínam suam habébat.
Graecí igitur simul ac mónstrum vídérunt, terróre paene exanimátí in
interiórem partem spéluncae refúgérunt et sé ibi abdere cónábantur.
Polyphémus autem (síc enim Cyclóps appellábátur) pecus suum in spéluncam
compulit; deinde, cum saxó ingentí portam obstrúxisset, ígnem in mediá
spéluncá fécit. Hóc factó, oculó omnia perlústrábat, et cum sénsisset
hominés in interióre parte spéluncae esse abditós, mágná vóce exclámávit:
"Quí hominés estis? Mercátórés an latrónés?" Tum Ulixés respondit sé
neque mercátórés esse neque praedandí causá vénisse; sed á Tróiá
redeuntís ví tempestátum á réctó cursú dépulsós esse. Órávit etiam ut
sibi sine iniúriá abíre licéret. Tum Polyphémus quaesívit ubi esset návis
quá vectí essent; sed Ulixés cum sibi máximé praecavendum esse bene
intellegeret, respondit návem suam in rúpís coniectam omnínó fráctam
esse. Polyphémus autem núlló respónsó dató duo é sociís manú corripuit,
et membrís eórum dívulsís carnem dévoráre coepit.
86. _A DESPERATE SITUATION_
Dum haec geruntur, Graecórum animós tantus terror occupávit ut né vócem
quidem édere possent, sed omní spé salútis dépositá mortem praesentem
exspectárent. Polyphémus, postquam famés hác tam horribilí céná dépulsa
est, humí próstrátus somnó sé dedit. Quod cum vídisset Ulixés, tantam
occásiónem reí gerendae nón omittendam arbitrátus, in eó erat ut pectus
mónstrí gladió tránsfígeret. Cum tamen nihil temeré agendum exístimáret,
cónstituit explóráre, antequam hóc faceret, quá ratióne ex spéluncá
évádere possent. At cum saxum animadvertisset quó introitus obstrúctus
erat, nihil sibi prófutúrum intelléxit sí Polyphémum interfécisset. Tanta
enim erat éius saxí mágnitúdó ut né á decem quidem hominibus ámovérí
posset. Quae cum ita essent, Ulixés hóc cónátú déstitit et ad sociós
rediit; quí cum intelléxissent quó in locó rés essent, núllá spé salútis
oblátá dé fortúnís suís déspéráre coepérunt. Ille tamen né animós
démitterent vehementer hortátus est; démónstrávit sé iam anteá é multís
et mágnís perículís évásisse, neque dubium esse quín in tantó discrímine
dí auxilium látúrí essent.
87. _A PLAN FOR VENGEANCE_
Ortá lúce Polyphémus iam é somnó excitátus idem quod hesternó dié fécit;
correptís enim duóbus é reliquís virís carnem eórum sine morá dévorávit.
Tum, cum saxum ámóvisset, ipse cum pecore suó ex spéluncá prógressus est;
quod cum Graecí vidérent, mágnam in spem sé post paulum évásúrós
vénérunt. Mox tamen ab hác spé repulsí sunt; nam Polyphémus, postquam
omnés ovés exiérunt, saxum in locum restituit. Reliquí omní spé salútis
dépositá lámentís lacrimísque sé dédidérunt; Ulixés véró, quí, ut suprá
démónstrávimus, vir mágní fuit cónsilí, etsí intellegébat rem in
discrímine esse, nóndum omnínó déspérábat. Tandem, postquam diú haec tótó
animó cógitávit, hóc cónsilium cépit. É lígnís quae in spéluncá reposita
erant pálum mágnum délégit. Hunc summá cum díligentiá praeacútum fécit;
tum, postquam sociís quid fierí vellet ostendit, reditum Polyphémí
exspectábat.
88. _A GLASS TOO MUCH_
Sub vesperum Polyphémus ad spéluncam rediit, et eódem modó quó anteá
cénávit. Tum Ulixés útrem víní prómpsit, quem forte (id quod eí erat
salútí) sécum attulerat; et postquam mágnum póculum vínó complévit,
mónstrum ad bibendum próvocávit. Polyphémus, quí numquam anteá vínum
gustáverat, tótum póculum statim exhausit; quod cum fécisset, tantam
voluptátem percépit ut iterum et tertium póculum replérí iusserit. Tum,
cum quaesívisset quó nómine Ulixés appellárétur, ille respondit sé
Néminem appellarí; quod cum audívisset, Polyphémus ita locútus est:
"Hanc, tibi grátiam pró tantó benefició referam; té postrémum omnium
dévorábó." Hóc cum díxisset, cibó vínóque gravis recubuit et breví
tempore somnó oppressus est. Tum Ulixés sociís convocátís, "Habémus,"
inquit, "quam petiimus facultátem; né igitur tantam occásiónem reí
gerendae omittámus."
89. _THE BLINDING OF POLYPHEMUS_
Hác órátióne habitá, postquam extrémum pálum ígní calefécit, oculum
Polyphémí dormientis ferventí lígnó perfódit; quó factó omnés in díversás
spéluncae partís sé abdidérunt. At ille subitó illó dolóre oculí é somnó
excitátus clámórem terribilem sustulit, et dum per spéluncam errat,
Ulixem manú prehendere cónábátur; cum tamen iam omnínó caecus esset,
núlló modó hóc efficere potuit. Intereá reliquí Cyclópés clámóre audító
undique ad spéluncam convénérunt, et ad introitum adstantés quid
Polyphémus ageret quaesívérunt, et quam ob causam tantum clámórem
sustulisset. Ille respondit sé graviter vulnerátum esse et mágnó dolóre
adficí. Cum tamen posteá quaesívissent quis eí vim intulisset, respondit
ille Néminem id fécisse; quibus rébus audítís únus é Cyclópibus: "At sí
némó," inquit, "té vulnerávit, haud dubium est quín cónsilió deórum,
quibus resistere nec possumus nec volumus, hóc supplició adficiáris." Hóc
cum díxisset, abiérunt Cyclópés eum in ínsániam incidisse arbitrátí.
90. _THE ESCAPE_
Polyphémus ubi sociós suós abiisse sénsit, furóre atque ámentiá impulsus
Ulixem iterum quaerere coepit; tandem cum portam invénisset, saxum quó
obstrúcta erat ámóvit, ut pecus in agrós exíret. Tum ipse in introitú
cónsédit, et ut quaeque ovis ad hunc locum vénerat, éius tergum manibus
tráctábat, né virí inter ovís exíre possent. Quod cum animadvertisset
Ulixés, intelléxit omnem spem salútis in doló magis quam in virtúte póní.
Itaque hóc cónsilium iniit. Prímum trís quás vidit pinguissimás ex ovibus
délégit, quás cum inter sé viminibus coniúnxisset, únum ex sociís suís
ventribus eárum ita subiécit ut omnínó latéret; deinde ovís hominem sécum
ferentís ad portam égit. Id accidit quod fore suspicátus erat. Polyphémus
enim postquam terga ovium manibus tráctávit, eás praeteríre passus est.
Ulixés ubi rem tam félíciter événisse vídit, omnís sociós suós ex órdine
eódem modó émísit; quó factó ipse novissimus évásit.
91. _OUT OF DANGER_
Iís rébus ita cónfectís, Ulixés veritus né Polyphémus fraudem sentíret,
cum sociís quam celerrimé ad lítus contendit; quó cum vénissent, ab iís
quí náví praesidió relictí erant mágná cum laetitiá exceptí sunt. Hí enim
cum ánxiís animís iam trís diés continuós reditum eórum exspectávissent,
eós in aliquod perículum mágnum incidisse (id quidem quod erat)
suspicátí, ipsí auxiliandí causá égredí parábant. Tum Ulixés nón satis
tútum arbitrátus in eó locó manére, quam celerrimé profisíscí cónstituit.
Iussit igitur omnís návem cónscendere, et ancorís sublátís paulum á
lítore in altum próvectus est. Tum mágná vóce exclámávit: "Tú, Polyphéme,
quí iúra hospití spernis, iústam et débitam poenam immánitátis tuae
solvistí." Hác vóce audítá Polyphémus írá vehementer commótus ad mare sé
contulit, et ubi návem paulum á lítore remótam esse intelléxit, saxum
ingéns manú correptum in eam partem coniécit unde vócem veníre sénsit.
Graecí autem, etsí nón multum áfuit quín submergerentur, núlló damnó
acceptó cursum tenuérunt.
92. _THE COUNTRY OF THE WINDS_
Pauca mília passuum ab eó locó prógressus Ulixés ad ínsulam Aeoliam návem
appulit. Haec patria erat ventórum,
"Híc vástó réx Aeolus antró
luctantís ventós tempestátésque sonórás
imperió premit ac vinclís et carcere frénat."
Ibi réx ipse Graecós hospitió excépit, atque iís persuásit ut ad
recuperandás vírís paucós diés in eá regióne commorárentur. Septimó dié
cum socií é labóribus sé recépissent, Ulixés, né anní tempore á
návigátióne exclúderétur, sibi sine morá proficíscendum statuit. Tum
Aeolus, quí sciébat Ulixem cupidissimum esse patriae videndae, eí iam
profectúró mágnum saccum é corió cónfectum dedit, in quó ventós omnís
praeter únum inclúserat. Zephyrum tantum solverat, quod ille ventus ab
ínsulá Aeoliá ad Ithacam návigantí est secundus. Ulixés hóc dónum
libenter accépit, et grátiís pró tantó benefició áctís saccum ad málum
adligávit. Tum omnibus rébus ad profectiónem parátís merídiánó feré
tempore é portú solvit.
93. _THE WIND-BAG_
Novem diés secundissimó ventó cursum tenuérunt, iamque in cónspectum
patriae suae vénerant, cum Ulixés lassitúdine cónfectus (ipse enim
gubernábat) ad quiétem capiendam recubuit. At socií, quí iam dúdum
mírábantur quid in illó saccó inclúsum esset, cum ducem somnó oppressum
vidérent, tantam occásiónem nón omittendam arbitrátí sunt; crédébant enim
aurum et argentum ibi esse céláta. Itaque spé lucrí adductí saccum sine
morá solvérunt, quó factó ventí
"velut ágmine factó
quá data porta ruunt, et terrás turbine perflant."
Híc tanta tempestás subitó coorta est ut illí cursum tenére nón possent
sed in eandem partem unde erant profectí referrentur. Ulixés é somnó
excitátus quó in locó rés esset statim intelléxit; saccum solútum,
Ithacam post tergum relictam vídit. Tum véró írá vehementer exársit
sociósque obiúrgábat quod cupiditáte pecúniae adductí spem patriae
videndae próiécissent.
94. _A DRAWING OF LOTS_
Breví spatió intermissó Graecí ínsulae cuidam appropinquávérunt in quá
Circé, fília Sólis, habitábat. Quó cum návem appulisset, Ulixés in terram
frúmentandí causá égrediendum esse statuit; nam cógnóverat frúmentum quod
in náví habérent iam déficere. Sociís igitur ad sé convocátís quó in locó
rés esset et quid fierí vellet ostendit. Cum tamen omnés memoriá tenérent
quam crúdélí morte necátí essent ií quí núper é náví égressí essent, némó
repertus est quí hóc negótium suscipere vellet. Quae cum ita essent, rés
ad contróversiam déducta est. Tandem Ulixés cónsénsú omnium sociós in
duás partís dívísit, quárum alterí Eurylochus, vir summae virtútis,
alterí ipse praeesse. Tum hí inter sé sortítí sunt uter in terram
égrederétur. Hóc factó, Eurylochó sorte événit ut cum duóbus et vígintí
sociís rem susciperet.
95. _THE HOUSE OF THE ENCHANTRESS_
Hís rébus ita cónstitútis ií quí sortítí erant in interiórem partem
ínsulae profectí sunt. Tantus tamen timor animós eórum occupáverat ut
nihil dubitárent quín mortí obviam írent. Vix quidem poterant ií quí in
náví relictí erant lacrimás tenére; crédébant enim sé sociós suós numquam
post hóc tempus vísúrós. Illí autem aliquantum itineris prógressí ad
víllam quandam pervénérunt summá mágnificentiá aedificátam, cúius ad
óstium cum adiissent, cantum dulcissimum audívérunt. Tanta autem fuit
éius vócis dulcédó ut núlló modó retinérí possent quín iánuam pulsárent.
Hóc factó ipsa Circé forás exiit, et summá cum benígnitáte omnís in
hospitium invítávit. Eurylochus ínsidiás sibi comparárí suspicátus forís
exspectáre cónstituit, sed reliquí reí novitáte adductí intrávérunt.
Cénam mágnificam omnibus rébus ínstrúctam invénérunt et iússú dominae
libentissimé accubuérunt. At Circé vínum quod serví apposuérunt
medicámentó quódam miscuerat; quod cum Graecí bibissent, graví somnó
subitó oppressí sunt.
96. _THE CHARM_
Tum Circé, quae artis magicae summam scientiam habébat, baculó aureó quod
gerébat capita eórum tetigit; quó factó omnés in porcós subitó conversí
sunt. Intereá Eurylochus ígnárus quid in aedibus agerétur ad óstium
sedébat; postquam tamen ad sólis occásum ánxió animó et sollicitó
exspectávit, sólus ad návem regredí cónstituit. Eó cum vénisset,
sollicitúdine ac timóre tam perturbátus fuit ut quae vídisset vix
dílúcidé nárráre posset. Ulixés autem satis intelléxit sociós suós in
perículó versárí, et gladió correptó Eurylochó imperávit ut sine morá
viam ad istam domum démónstráret. Ille tamen multís cum lacrimís Ulixem
complexus obsecráre coepit né in tantum perículum sé committeret; sí quid
gravius eí accidisset, omnium salútem in summó discrímine futúram. Ulixés
autem respondit sé néminem invítum sécum adductúrum; eí licére, sí
mállet, in náví manére; sé ipsum sine úlló praesidió rem susceptúrum. Hóc
cum mágná vóce díxisset, é náví désiluit et núlló sequente sólus in viam
sé dedit.
97. _THE COUNTERCHARM_
Aliquantum itineris prógressus ad víllam mágnificam pervénit, quam cum
oculís perlústrásset, statim intráre statuit; intelléxit enim hanc esse
eandem domum dé quá Eurylochus mentiónem fécisset. At cum in eó esset ut
límen intráret, subitó eí obviam stetit aduléscéns fórmá pulcherrimá
aureum baculum geréns. Híc Ulixem iam domum intrantem manú corripuit et,
"Quó ruis?" inquit. "Nónne scís hanc esse Circés domum? Híc inclúsí sunt
amící tuí ex húmáná specié in porcós conversí. Num vís ipse in eandem
calamitátem veníre?" Ulixés simul ac vócem audívit, deum Mercurium
ágnóvit; núllís tamen precibus ab ínstitútó cónsilió déterrérí potuit.
Quod cum Mercurius sénsisset, herbam quandam eí dedit, quam contrá
carmina multum valére dícébat. "Hanc cape," inquit, "et ubi Circé té
baculó tetigerit, tú strictó gladió impetum in eam vidé ut faciás."
Mercurius postquam fínem loquendí fécit,
"mortálís vísús medió sermóne relíquit,
et procul in tenuem ex oculís évánuit auram."
98. _THE ENCHANTRESS IS FOILED_
Breví intermissó spatió Ulixés ad omnia perícula subeunda parátus iánuam
pulsávit, et foribus patefactís ab ipsá Circé benígné exceptus est. Omnia
eódem modó atque anteá facta sunt. Cénam mágnificé ínstrúctam vídit et
accumbere iússus est. Mox, ubi famés cibó dépulsa est, Circé póculum
aureum vínó replétum Ulixí dedit. Ille etsí suspicátus est venénum sibi
parátum esse, póculum exhausit; quó factó Circé postquam caput éius
baculó tetigit, ea verba locúta est quibus sociós éius anteá in porcós
converterat. Rés tamen omnínó aliter événit atque illa spéráverat. Tanta
enim vís erat éius herbae quam Ulixí Mercurius dederat ut neque venénum
neque verba quicquam efficere possent. Ulixés autem, ut eí praeceptum
erat, gladió strictó impetum in eam fécit et mortem minitábátur. Circé
cum artem suam nihil valére sénsisset, multís cum lacrimís eum obsecráre
coepit né sibi vítam adimeret.
99. _MEN ONCE MORE_
Ulixés autem ubi sénsit eam timóre perterritam esse, postulávit ut sociós
suós sine morá in húmánam speciem redúceret (certior enim factus erat á
deó Mercurió eós in porcós conversós esse); nisi id factum esset, sé
débitás poenás súmptúrum ostendit. Circé hís rébus graviter commóta eí ad
pedés sé próiécit, et multís cum lacrimís iúre iúrandó cónfírmávit sé
quae ille imperásset omnia factúram. Tum porcós in átrium immittí iussit.
Illí dató sígnó inruérunt, et cum ducem suum ágnóvissent, mágnó dolóre
adfectí sunt quod núlló modó eum dé rébus suís certiórem facere poterant.
Circé tamen unguentó quódam corpora eórum únxit; quó factó sunt omnés
statim in húmánam speciem reductí. Mágnó cum gaudió Ulixés suós amícós
ágnóvit, et núntium ad lítus mísit, quí reliquís Graecís sociós receptós
esse díceret. Illí autem hís rébus cógnitís statim ad domum Circaeam sé
contulérunt; quó cum vénissent, úniversí laetitiae sé dédidérunt.
[Illustration: ULYSSES AND CIRCE]
100. _AFLOAT AGAIN_