_ 310 Non ex operibus_, οὐκ ἐξ ἔργων.
311 Eph. II, 8 sq.
312 Cfr. Rom. III, 20 sqq., IX, 15 sqq.
313 John VI, 44: “_Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me,
traxerit_ (ἐλκύσῃ) _eum._”
_ 314 Opus Dei_, τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ.
_ 315 Ep._, 177: “_Oratio est clarissima gratiae testificatio._”
_ 316 Dial. c. Tryph._
_ 317 De Dono Persev._, c. 19, n. 50: “_Isti tales tantique doctores
dicentes non esse aliquid, de quo tamquam de nostro quod nobis Deus
non dederit gloriemur nec ipsum cor nostrum et cogitationes nostras
in potestate nostra esse, ... haec utique gratiae Dei tribuunt, Dei
munera agnoscunt, ab ipso nobis, non a nobis esse testantur._”—For
additional Patristic texts see Palmieri, _De Gratia Div. Act._, pp.
290 sqq.
318 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 239 sqq.
_ 319 Hom. in Heb._, 12, n. 3.
_ 320 V. infra_, Ch. III, Sect. 1.
_ 321 De Praedest. Sanct._, c. 14: “_Quid opus est ut eorum scrutemur
opuscula, qui priusquam ista haeresis oriretur, non habuerunt
necessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? Quod
procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum
est, ut de gratia Dei quid sentirent breviter quibusdam scriptorum
suorum locis et transeunter attingerent._”
_ 322 De Gratia Div. Act._, p. 288.
323 Cfr. Ripalda, _De Ente Supernaturali_, l. I, disp. 17, sect. 11.
_ 324 Ep._, 24 (to Maximilian, Patriarch of Constantinople): “_Sequere
priorum, a quibus eruditus es et nutritus, exempla pontificum,
beatissimi Ioannis scientiam, sancti Attici in repugnandis
haeresibus vigilantiam._”
_ 325 Hom. in 1 Cor._, XII, n. 2.
_ 326 Hom. in Ep. ad Hebr._, XII, 2.
327 Αὐτὸς ἐν ἡμῖν πίστιν ἐνέθησεν, αὐτὸς τὴν ἀρχὴν ἔδωκεν.
328 They are fully explained by Palmieri, _l.c._, pp. 295 sqq.
_ 329 Die Lehre von der Heiligung_, p. 161, Paderborn 1885.
_ 330 V. supra_, pp. 19 sqq., 27 sq.
_ 331 De Praedest. Sanct._, c. 2, p. 5: “_Attendant hic et verba
perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum et ex Deo esse
fidei supplementum. Quis enim non videat prius esse cogitare quam
credere? Nullus quippe credit aliquid nisi prius cogitaverit esse
credendum.... Quod ergo pertinet ad religionem atque pietatem, si
non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismet ipsis, sed
sufficientia nostra ex Deo est, profecto non sumus idonei credere
aliquid quasi ex nobismet ipsis, quod sine cogitatione non possumus,
sed sufficientia nostra, quâ credere incipiamus, ex Deo est._”—Cfr.
also the seventh canon of the Second Council of Orange
(Denzinger-Bannwart, n. 180), and Suarez, _De Fide_, disp. 6, sect.
7 sq.; IDEM, _De Gratia_, III, 7.
_ 332 Conc. Arausic._ II, can. 7.
333 Sess. VI, can. 3: “_Si quis dixerit, sine praeveniente Spiritus
Sancti inspiratione atque eius adiutorio hominem credere, sperare,
diligere aut poenitere posse, sicut oportet, ut ei iustificationis
gratia conferatur, anathema sit._” (Denzinger-Bannwart, n. 813.)
_ 334 Supra_, pp. 87 sqq.
335 John XV, 5: “_Sine me nihil potestis facere._”
_ 336 Contra Duas Epistolas Pelag._, II, 8: “_Dominus ut responderet
futuro Pelagio non ait: Sine me difficile potestis facere, sed ait:
Sine me nihil potestis facere.... Non ait: sine me nihil potestis
perficere, sed facere. Hoc uno verbo initium finemque
comprehendit._”
337 Phil. II, 12 sq.: “_Cum metu et tremore vestram salutem_ (σωτηρίαν)
_operamini; Deus est enim qui operatur in vobis et velle et
perficere._”
338 Rom. XV, 13: “_Deus autem spei repleat vos omni gaudio et pace in
credendo_ (ἐν τῷ πιστεύειν), _ut abundetis in spe (ἐν τῇ ἐλπίδι) et
virtute Spiritus Sancti._”
339 1 John IV, 7: “_Caritas ex Deo est_ (ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν).”
Cfr. also John VI, 44 sqq., which text is fully explained by
Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 128 sqq.
_ 340 Enchiridion_, c. 32: “_Porro si nullus dicere Christianus audebit:
Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo
apertissime contradicat, restat ut propterea dictum intelligatur
(Rom. IX, 16): ____Non volentis neque currentis, sed miserentis est
Dei,____ ut totum Deo detur, qui hominis voluntatem bonam et
praeparat adiuvandam et adiuvat praeparatam. Praecedit enim bona
voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia; quae autem non
praecedit ipsa, in iis est et ipsa. Nam utrumque legitur in sanctis
eloquiis: et (Ps. LVIII, 11): ____Misericordia eius praeveniet
me,____ et (Ps. XXII, 6): ____Misericordia eius subsequetur me.____
Nolentem praevenit, ut velit; volentem subsequitur, ne frustra
velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris, utique
nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle?
Itemque cur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat
quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oramus ergo pro inimicis
nostris, ut misericordia Dei praeveniat eos, sicut praevenit et nos;
oramus autem pro nobis, ut misericordia eius subsequatur nos._” On
this important passage cfr. J. B. Faure, _Notae in Enchiridion S.
Augustini_, c. 32. Similar expressions will be found in _Contra Duas
Epist. Pelag._, II, 9 and _De Gratia et Lib. Arb._, c. 17.
_ 341 Ep. ad Ctesiph._, 133: “_Velle et currere meum est, sed ipsum meum
sine Dei semper auxilio non erit meum; dicit enim Apostolus (Phil.
II, 13): ____Deus est enim qui operatur in vobis et velle et
perficere.____... Non mihi sufficit, quod semel donavit, nisi semper
donaverit._”
_ 342 Serm. de Pret. Marg._
_ 343 Conc. Arausic._ II. (A. D. 529); “_Hoc etiam salubriter profitemur
et credimus, quod in omni opere bono non nos incipimus et postea per
Dei misericordiam adiuvamur, sed ipse nobis nullis praecedentibus
bonis meritis et fidem et amorem sui prius inspirat, ut et baptismi
sacramenta fideliter requiramus et post baptismum cum ipsius
adiutorio ea, quae sibi sunt placita, implere possimus._”
(Denzinger-Bannwart, n. 200.)
344 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 192 sqq.
345 Cfr. Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 132 sq.
346 Perrone, _De Gratia_, n. 203: “_Quaestio haec non ad scholasticas
quaestiones pertinet, sed est dogma fidei ab Ecclesia definitum._”
347 Sess. VI, cap. 16: “_Quum enim ille ipse Christus Iesus tamquam
caput in membra et tamquam vitis in palmites in ipsos iustificatos
iugiter virtutem influat, quae virtus bona eorum opera semper
antecedit et comitatur et subsequitur et sine qua nullo pacto Deo
grata et meritoria esse possent, nihil ipsis iustificatis amplius
deesse credendum est._” (Denzinger-Bannwart, n. 809.) Cfr. Tepe,
_Institutiones Theologicae_, Vol. III, pp. 41 sqq., Paris 1896.
348 John XV, 5.
_ 349 V. supra_, pp. 87 sq. Other pertinent Scriptural texts are: 2 Cor.
III, 5; Phil. II, 12 sq.; III, 13 sq.; Heb. XIII, 21.
_ 350 De Gratia et Lib. Arb._, c. 17: “_Sine illo vel operante vel
cooperante quum volumus ad bona pietatis opera nihil valemus._”
_ 351 De Natura et Gratia_, c. 26: “_Mala nostra non ad hoc solum medicus
supernus sanat, ut illa iam non sint, sed ut de cetero recte
ambulare possimus, quod quidem etiam sani nonnisi illo adiuvante
poterimus.... Sicut oculus corporis etiam plenissime sanus, nisi
candore lucis adiutus non potest cernere, sic et homo etiam
perfectissime iustificatus, nisi aeternae luce iustitiae divinitus
adiuvetur, recte non potest vivere._”
352 “_Actiones nostras, quaesumus Domine, aspirando praeveni et
adiuvando prosequere, ut cuncta nostra oratio et operatio a te
semper incipiat et per te coepta finiatur._” (_Missale Romanum._)
The argument from Tradition is more fully developed by Palmieri, _De
Gratia Divina Actuali_, thes. 28.
353 Thus Molina (_Concord._, qu. 14, art. 13 disp. 8), Bellarmine (_De
Gratia et Lib. Arb._, VI, 15), and Thomassin; the question is well
treated by Ruiz, _De Providentia Divina_, disp. 41, sect. 5 sq.
354 Cfr. Heinrich-Gutberlet, _Dogmatische Theologie_, Vol. VIII, § 399,
Mainz 1897.
355 Cfr. Ripalda, _De Ente Supernaturali_, disp. 106, sect. 3 sqq.
_ 356 Impeccantia_, ἀναμαρτησία.
357 “_Item placuit ut quicunque ipsa verba dominicae orationis, ubi
dicimus: Dimitte nobis debita nostra, ita volunt a sanctis dici, ut
humiliter hoc, non veraciter dicatur, anathema sit._”
(Denzinger-Bannwart, n. 108.)
358 Sess. VI, can. 23: “_Si quis hominem semel iustificatum dixerit ...
posse in tota vita peccata omnia etiam venialia vitare nisi ex
speciali Dei privilegio, quemadmodum de beata virgine tenet
Ecclesia, anathema sit._” (Denzinger-Bannwart, n. 833.)
359 On this privilege of our Blessed Lady see Pohle-Preuss, _Mariology_,
pp. 72 sqq., St. Louis 1914.
360 Sess. VI, cap. 11: “_... quantumvis sancti et iusti in levia saltem
et quotidiana, quae etiam venialia dicuntur, peccata quandoque
cadunt._” (Denzinger-Bannwart, n. 804.)
_ 361 De Gratia Divina Actuali_, p. 236.
362 Epistle of St. James, III, 2: “_In multis enim offendimus omnes_
(πολλὰ γὰρ πταίομεν ἄπαντες).”
363 1 John III, 6: “_Omnis qui in eo [scil. Christo] manet, non
peccat._”
364 ὀφειλήματα.
365 Matth. VI, 12. Cfr. Mark XI, 25.
366 Prov. XX, 9: “_Quis potest dicere: Mundum est cor meum, purus sum a
peccato?_”
367 On this text cfr. J. V. Bainvel, _Les Contresens Bibliques des
Prédicateurs_, 2nd ed., pp. 102 sq., Paris 1906: “_... ces chutes
sont surtout les souffrances, les tribulations. Le contexte
l’indique clairement: __‹ __N’attaquez pas le juste (15); car Dieu
le defend, et s’il tombe il se relèvera; mais pour l’impie c’est la
ruine irréparable.__ ›__ Peut-on, comme on le fait d’ordinaire,
entendre le texte des chutes morales, des péchés véniels? Plusieurs
commentateurs répondent: non; et ils citent à l’appui saint
Augustin: Septies cadet iustus et resurget, id est, quotiescumque
cediderit, non peribit: quod non de iniquitatibus, sed de
tribulationibus ad humilitatem perducentibus intelligi voluit_ (Civ.
D. xi, 31).—_D’autres Pères, saint Jérôme par exemple, sont moins
exclusifs; et de fait, pourquoi la maxime, dans sa plénitude, ne
comprendrait-elle pas toutes sortes de chutes, péchés ou
afflictions? En tout cas, c’est aller trop loin que de vouloir
prouver par là la thèse catholique sur l’impossibilité morale
d’éviter pendant longtemps tout péché de fragilité. L’écrivain sacré
veut dire autre chose, et nous avons des textes meilleures_ ...”
368 Eccles. VII, 21: “_Non est enim homo iustus in terra, qui faciat
bonum et non peccet_.”
_ 369 Ibid._, v, 23: “_Scit enim conscientia tua, quia et tu crebro
maledixisti aliis_.”
370 1 John I, 8: “_Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, ipsi nos
seducimus et veritas in nobis non est_.”
_ 371 E.g._ 1 John I, 10, III, 4, III 8, _et passim_.
372 The Johannine text here under consideration does, however, furnish a
telling argument against the Pelagians, in so far as they denied the
necessity of the atonement. The passage is effectively employed for
this purpose by the Second Council of Mileve (can. 6, quoted in
Denzinger-Bannwart’s _Enchiridion_, n. 106). Cfr. Chr. Pesch,
_Praelectiones Dogmaticae_, Vol. V, 3rd ed., p. 99 and Al. Wurm,
_Die Irrlehrer im ersten Johannesbrief_, Freiburg 1903.
_ 373 De Dono Perseverantiae_, c. 2, n. 4: “_Tria sunt, ut scitis, quae
maxime adversus eos [scil. Pelagianos] defendit Ecclesia, quorum est
unum, gratiam Dei non secundum merita nostra dari.... Alterum est,
in quantacunque iustitia sine qualibuscunque peccatis in hoc
corruptibili corpore neminem vivere. Tertium est, obnoxium nasci
hominem peccato primi hominis_.”
_ 374 De Natura et Gratia_, c. 35, n. 41: “_Ubi parum attendit, quum sit
acutissimus, non frustra etiam iustos in oratione dicere: Dimitte
nobis debita nostra.... Etiamsi hic non vivatur sine peccato, licet
mori sine peccato, dum subinde veniâ deletur, quod subinde
ignorantiâ vel infirmitate committitur_.”
_ 375 Ibid._, c. 36. “_Si omnes illos sanctos et sanctas, quum hic
viverent, congregare possemus et interrogare, utrum essent sine
peccato, ... nonne unâ voce clamassent: Si dixerimus quia peccatum
non habemus, ipsi nos seducimus et veritas in nobis non est?_”—For
other confirmatory Patristic texts see Suarez, _De Gratia_, IX, 8.
376 The above-quoted analogy is taken from Heinrich-Gutberlet,
_Dogmatische Theologie_, Vol. VIII, p. 81.
_ 377 Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 109, art. 8: “_Non potest homo abstinere
ab omni peccato veniali propter corruptionem inferioris appetitus
sensualitatis, cuius motus singulos quidem ratio reprimere potest,
et ex hoc habent rationem peccati et voluntarii, non autem omnes,
quia dum uni resistere nititur, fortassis alius insurgit, et etiam
quia ratio non potest semper esse pervigil ad huiusmodi motus
vitandos_.”
378 Sardagna (_De Gratia_, n. 336) incorrectly asserts this.
379 Cfr. Tepe, _Instit. Theolog._, Vol. III. pp. 47 sq.
380 Cfr. St. Augustine, _Contra Iulian._, IV, 3, 28: “_Ideo factum est
in loco infirmitatis, ne superbe viveremus, ut sub quotidiana
peccatorum remissione vivamus_.”
381 Andr. de Vega, _De Iustificatione Doctrina Universa_, 1. XIV, cap.
ult.
382 Suarez, _De Gratia_, IX, 8, 14: “_quia si vel in uno homine posset
contingere, ut illa duo coniungerentur, scil. carere speciali
privilegio et nihilominus cavere omne peccatum veniale per totam
vitam, propositio Concilii esset simpliciter falsa; nam est absoluta
et universalis, ad cuius falsitatem satis est quod in uno
deficiat_.”
383 Aug., _Ep._, 181, n. 8: “_Nemo itaque dicat, se esse sine peccato,
sed non tamen ideo debemus amare peccatum. Oderimus ea, fratres;
etsi non sumus sine peccatis, oderimus tamen ea, et maxime a
criminibus nos abstineamus; abstineamus quantum possumus a levibus
peccatis._”—On the whole subject of this thesis cfr. Schiffini, _De
Gratia Divina_, pp. 181 sqq.
_ 384 V. supra_, pp. 98 sqq.
_ 385 Conc. Arausic._ II, can. 10: “_Adiutorium Dei etiam renatis ac
sanctis semper est implorandum, ut ad finem bonum pervenire vel in
bono possint opere perdurare_.” (Denzinger-Bannwart, n. 183.)
386 Sess. VI, can. 22: “_Si quis dixerit, iustificatum vel sine speciali
auxilio Dei in accepta iustitia perseverare posse vel cum eo non
posse, anathema sit_.” (Denzinger-Bannwart, n. 832.)
387 Sess. VI, cap. 11: “_Deus namque suâ gratiâ semel iustificatos non
deserit, nisi ab eis prius deseratur_.” (Denzinger-Bannwart, n.
804.)
388 Cfr. Wisd. IV, 11: “_Raptus est, ne malitia mutaret intellectum
eius_.”
389 Sess. VI, can. 16: “_magnum illud usque in finem perseverantiae
donum_.” On St. Augustine’s teaching in regard to the different
heads of doctrine defined above, see Chr. Pesch, _Praelectiones
Dogmaticae_, Vol. V, 3rd ed., pp. 103 sqq.
390 John XVII, 11: “_Pater sancte, serva eos in nomine tuo_ (τήρησον
αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου), _quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut
et nos_.”
391 Col. IV, 12: “_Salutat vos Epaphras ... semper sollicitus pro vobis
in orationibus, ut stetis perfecti_ (ἵνα στῆτε τέλειοι) _et pleni in
omni voluntate Dei_.”
392 Matth. XXVI, 41: “_Vigilate, et orate, ut non intretis in
tentationem_.”
393 Phil. I, 6: “... _confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus
bonum, perficiet_ (ἐπιτελέσει) _usque in diem Christi Iesu_.”
394 1 Pet. I, 5: “..._qui in virtute Dei custodimini per fidem in
salutem, paratam revelari in tempore novissimo_.”—For Old Testament
texts in confirmation of this thesis see Schiffini, _De Gratia
Divina_, pp. 198 sq.
_ 395 De Dono Perseverantiae_. An English translation of this treatise
may be found in _The Anti-Pelagian Works of Saint Augustine, Bishop
of Hippo_, Translated by Peter Holmes and R. E. Wallis, Vol. III,
pp. 171 sqq. (Vol. XV of Dods’ translation of the _Works of St.
Augustine_), Edinburg 1876.
_ 396 De Dono Perseverantiae_, c. 2, n. 3: “_Cur autem perseverantia ista
poscitur a Deo, si non datur a Deo? An et ista irrisoria petitio
est, quum id ab eo petitur quod scitur non ipsum dare, sed ipso non
dante esse in hominis potestate?... An ab illo perseverantia ista
forte non poscitur? Iam hoc qui dicit, non meis disputationibus
refellendus, sed sanctorum orationibus onerandus est. An vero
quisquam eorum est, qui non sibi poscat a Deo ut perseveret in eo,
quum ipsâ oratione quae dominica nuncupatur, quia eam Dominus
docuit, quando oratur a sanctis, nihil paene aliud quam
perseverantia posci intelligatur_?”
_ 397 Op. cit._, c. 7, n. 15: “_Prorsus in hac re non operosas
disputationes exspectet Ecclesia, sed attendat quotidianas orationes
suas. Orat ut increduli credant: Deus ergo convertit ad fidem. Orat
ut credentes perseverent; Deus ergo donat perseverantiam usque in
finem_.”
_ 398 Op. cit._, c. 23, n. 63: “_Quis enim veraciter gemat desiderans
accipere quod orat a Domino, si hoc a seipso se sumere existimet,
non ab illo_?”
_ 399 Op. cit._, c. 6, n. 10: “_Hoc Dei donum suppliciter emereri potest,
sed quum datum fuerit, amitti contumaciter non potest_.”
_ 400 Op. cit._, c. 16, n. 39: “... _quum constet Deum alia danda etiam
non orantibus, sicut initium fidei, alia nonnisi orantibus
praeparasse, sicut in finem perseverantiam, profecto qui ex se ipso
se hanc habere putat, non orat ut habeat_.”
_ 401 De Ente Supernaturali_, disp. 94, sect. 2.
402 Suarez, _De Gratia_, XII, 38: “_Infallibilitas non convenit merito
de congruo ratione sui, ut ita dicam, sed ratione impetrationis quae
propriae soli orationi, ut talis est, respondet. Ratio est, quia
haec infallibilitas solum fundatur in promissione divina, quae non
invenitur facta operibus iustorum quatenus meritoriis de congruo,
sed tantum orationi; quare ut fructus huius meriti certior sit,
adiungenda semper est petitio perseverantiae_.”
403 John XVI, 23.
404 Cfr. Suarez, _De Gratia_, XII, 38, n. 14: “... _quia ut oratio
habeat perseverantiam debitam, perdurare debet cum illis
circumstantiis moralibus, quas a principio habere etiam debuit, ut
congrue fieret; unde eo ipso quod novum impedimentum ponitur
[peccando] effectui orationis, deficit perseverantia in orando,
saltem debito modo._”
_ 405 Ibid._, n. 17: “_Igitur perseverantia orationis in tali materia
requisita est, ut non semel tantum aut iterum fiat, set ut toto
tempore vitae duret, et praesertim ut in occurrentibus occasionibus
servandi mandata aut vincendi tentationes cum debita fiducia
repetatur._”—For more detailed information we must refer the reader
to Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, thes. 36, n. vi sqq. The
theological argument for our thesis is convincingly set forth by
Gutberlet in Heinrich’s _Dogmatische Theologie_, Vol. VIII, § 404.
The _donum perseverantiae_ must not be confounded with the
_confirmatio in gratia_; on this point see Schiffini, _De Gratia
Divina_, pp. 197 sqq.
_ 406 V. supra_, pp. 7 sq.
407 Cfr. St. Thomas, _Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 114, art. 1: “_Meritum
et merces ad idem referuntur. Id enim merces dicitur quod alicui
recompensatur pro retributione operis vel laboris quasi quoddam
pretium ipsius. Unde sicut reddere iustum pretium pro re accepta ab
aliquo est actus iustitiae, ita etiam recompensare mercedem operis
vel laboris est actus iustitiae._” Cfr. Taparelli, _Saggio Teoretico
del Diritto Naturale_, diss. 1, c. 6, n. 130, Palermo 1842.
408 “This word is scarcely used in modern English, except as expressing
that punishment which is fully deserved, a usage originating with
the Tudor Parliaments; but it was once commonly used in the language
in a wider sense, for whatever had been justly earned, and some
attempts to revive it have been made in recent times; certainly some
word is wanted to express the idea.” (Hunter, _Outlines of Dogmatic
Theology_, Vol. III, pp. 58 sq.) Cfr. Dr. Murray’s _New English
Dictionary_, Vol. II, p. 784, Oxford 1893.
409 Eck did not, however, approve the term _meritum de condigno_; he
preferred _meritum digni_. Cfr. J. Greving, _Johann Eck als junger
Gelehrter_, pp. 153 sqq., Münster 1906.
410 Cfr. St. Augustine, _In Ps._, 86: “_Debitorem Deus ipse fecit se,
non accipiendo, sed promittendo._” On this point consult
Pohle-Preuss, _God: His Knowability, Essence, and Attributes,_ pp.
455 sqq.
_ 411 Oratio, preces._
_ 412 Capacitas, dispositio._
413 Vasquez, _Comment. in S. Theol. S. Thomae Aquin._, 1a 2ae, disp.
216, c. 4.
414 Already in the fourth century the Church emphasized the proposition
“_Gratiam Christi non secundum merita dari_” against Pelagius.
415 Cfr. St. Augustine, _Ep._ 194 _ad Sixt._, n. 19: ___Vita etiam
aeterna, quam certum est bonis operibus debitam reddi, ab Apostolo
tamen gratia nuncupatur, nec ideo quia meritis non datur, sed quia
data sunt ipsa merita, quibus datur.___ The dogma was formally
defined by the Council of Trent: “... _cuius tanta est erga omnes
homines bonitas, ut eorum velit esse merita, quae sunt ipsius
dona._” (Sess. VI, cap. 16, quoted in Denzinger-Bannwart’s
_Enchiridion_, n. 809.)
416 For further information on this point see Palmieri, _De Gratia
Divina Actuali,_ thes. 35.
_ 417 V. supra_, pp. 83 sqq.
418 “_Gratiam Dei secundum merita nostra dari._”
419 “_Debetur merces bonis operibus, si fiant; sed gratia quae non
debetur praecedit, ut fiant._” (Arausic. II, can. 18; see
Denzinger-Bannwart, n. 191.)
420 “... _ipsius iustificationis exordium in adultis a Dei per Christum
Iesum praeveniente gratia sumendum esse, h. e. ab eius vocatione,
quâ nullis eorum existentibus meritis vocantur._” (Sess. VI, cap. 5.
Denzinger-Bannwart, n. 797.)
421 Rom. IX, 16: “_Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis
est Dei._”
422 Rom. IX, 18: “_Ergo cuius vult miseretur et quem vult indurat_ (ἄρα
οὖν θέλει δ᾽ δε θέλει σκληρύνει.”)
423 Rom. XI, 6: “_Si autem gratiâ, iam non ex operibus_ (ἐξ ἔργων),
_alioquin gratia iam non est gratia._”
424 Eph. II, 8-10: “_Gratiâ enim estis salvati per fidem et hoc non ex
vobis: Dei enim donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur.
Ipsius enim sumus factura_ (ποίημα), _creati in Christo Iesu in
operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus._”
_ 425 E.g._, 2 Cor. V, 14; Gal. III, 22; 2 Tim. I, 9; Tit. III, 5; 1 Pet.
I, 3; 1 John IV, 10.
_ 426 Tract, in Ioa._, 86: “_Gratia non invenit, sed efficit merita._”
_ 427 Serm._, 169, c. 2: ___Gratia praecessit meritum tuum, non gratia ex
merito, sed meritum ex gratia. Nam si gratia ex merito, emisti non
gratis accepisti.___ Other Patristic texts quoted by Ripalda, _De
Ente Supernaturali,_ disp. 15 sqq.
_ 428 V. supra_, pp. 50 sqq.
429 For a more extensive treatment of this important point the reader is
referred to Heinrich-Gutberlet, _Dogmatische Theologie_, Vol. VIII,
§ 418, Mainz 1897.
_ 430 V. supra_, p. 98.
431 Can. 20: “_Multa Deus facit in homine bona, quae non facit homo;
nulla vero facit homo bona, quae non Deus praestat, ut faciat
homo._” (Denzinger-Bannwart, n. 193.)
432 “_Sed ipse [Deus] nobis nullis praecedentibus bonis meritis [scil.
naturalibus] et fidem et amorem sui prius inspirat._”
(Denzinger-Bannwart, n. 200.)
433 Matth. XXV, 15: “_Et uni dedit quinque talenta, alii autem duo, alii
vero unum, unicuique secundum propriam virtutem_ (ἑκάστῳ κατὰ τὴν
ἰδίαν δύναμιν).”
434 Cfr. Maldonatus’ commentary on this text.
435 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
p. 326.
_ 436 De Praedest. Sanct._, 3, 10, 31: “_Nihil huic sensui tam contrarium
est quam de suis meritis sic quemquam gloriari, tamquam ipse sibi ea
fecerit, non Dei gratia, sed gratia quae bonos discernit a malis,
non quae communis est bonis et malis._”
_ 437 De Peccato Orig._, c. 24, n. 28: “_Non enim gratia Dei erit ullo
modo, nisi gratuita fuerit omni modo._”
438 Cyril of Jerusalem (_Catech._, I, 17), Athanasius (_C. Gent._, n.
30), Basil (_Epist._, 294: “_Divinum auxilium in nostra situm est
potestate_”), Gregory of Nazianzus (_Or._, 31), and especially
Chrysostom (_Hom. in Gen._, 12; _Hom. in Epist. ad Rom._, 2).
_ 439 Hom. in Epist. ad Ephes._, 4.
_ 440 Hom. in 1 Epist. ad Cor._, 12. Cfr. Palmieri, _De Gratia Divina
Actuali_, thes. 33.
441 Cfr. St. Thomas, _Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 114, art. 5: “_Donum
gratiae considerari potest dupliciter. Uno modo secundum rationem
gratuiti doni, et sic manifestum est quod omne meritum repugnat
gratiae, quia ut Rom. XI, 9 Apostolus dicit: ____Si autem gratia,
iam non ex operibus.____ Altero modo potest considerari secundum
naturam ipsius rei, quae donatur, et sic etiam non potest cadere sub
merito non habentis gratiam, tum quia excedit proportionem naturae,
tum etiam quia ante gratiam in statu peccati homo habet impedimentum
promerendi gratiam, scil. ipsum peccatum. Postquam autem aliquis iam
habet gratiam, non potest gratia iam habita sub merito cadere, quia
merces est terminus operis, gratia autem est principium cuiuslibet
boni operis in nobis._” This is equally true of the _meritum de
condigno_ and the _meritum de congruo_.
442 John XVI, 24: “_Petite et accipietis._”
_ 443 V. supra_, theses I and II.
444 “_Si quis ad invocationem humanam [i.e. naturalem] gratiam Dei dicit
posse conferri, non autem ipsam gratiam facere, ut invocetur a
nobis, contradicit Isaiae prophetae vel Apostolo idem dicenti:
Inventus sum a non quaerentibus me, palam apparui his, qui me non
interrogabant._” (Can. 3, Denzinger-Bannwart, n. 176.)
445 Rom. VIII, 26: “_Quid oremus, sicut oportet, nescimus, sed ipse
Spiritus postulat [postulare facit] pro nobis gemitibus
inenarrabilibus._”
446 1 Cor. XII, 3: “_Nemo potest dicere Dominus Deus, nisi in Spiritu
sancto._”
447 John XV, 7: “_Si manseritis in me et verba mea in vobis manserint,
quodcunque volueritis, petetis et fiet vobis._”
_ 448 De Dono Perseverantiae_, 23, n. 63 sq.: “_Quis veraciter gemat,
desiderans accipere quod orat a Domino, si hoc a se ipso sumere
existimet, non ab illo?... Ubi intelligimus et hoc ipsum esse donum
Dei, ut veraci corde et spiritualiter clamemus ad Deum. Attendant
ergo, quomodo falluntur, qui putant esse a nobis, non dari nobis ut
petamus, quaeramus, pulsemus_, etc.”
449 Cfr. Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, thes. 32.
450 On this difficult question consult Ruiz, _De Provid._, disp. 18,
sect. 3. and De Lugo, _De Fide_, disp. 12, sec. 3.
_ 451 De Praedest. Sanct._, c. 12.
452 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 226 sqq.
_ 453 Op. cit._, pp. 228 sq.
454 Further information on this head _infra_, Part II, Ch. III.
455 Cfr. Pesch, _Praelect. Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp. 117 sqq.
_ 456 À titre de curiosité_ we may note the opinion of Ripalda (_De Ente
Supernat._, disp. 17, sect. 1) and Vasquez (_Comment. in S. Theol._,
1a, disp. 91, c. 10) that some pre-Tridentine theologians ascribed
to nature the ability of positively disposing itself for actual
graces and thereby, though in perfect good faith, entertained
Semipelagian views. Even St. Thomas has been accused of conceding
too much to Semipelagianism in two of his earlier works (_Comment.
in Quatuor Libros Sent._, II, dist. 28, qu. 1, art. 4, and _De
Veritate_, qu. 14, art. 11), though his teaching in the _Summa_ is
admittedly orthodox. On the extremely doubtful character of such a
summary indictment see Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, thes.
34; Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 495 sqq., 542 sqq.; Glossner,
_Die Lehre des hl. Thomas von der Gnade_, Mainz 1871.
457 Vasquez, _Comment. in S. Theol._, 1a, disp. 91, c. 10-11.
_ 458 Dogmatik_, Vol. II, pp. 191 sq., Ratisbon 1874.
_ 459 De Auxil._, III, 2, 3.
_ 460 De Gratia Effic._, c. 10.
461 Disproved historically by Palmieri.
462 Cfr. Pesch, _Praelect. Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp. 119 sqq.
463 Cfr. St. Augustine, _De Praedest. Sanct._, c. 15.
464 Cfr. St. Augustine, _Tract. in Ioa._, 36, n. 4: “_Venit Christus,
sed primo salvare, postea iudicare, eos iudicando in poenam, qui
salvari noluerunt, eos perducendo ad vitam, qui credendo salutem non
respuerunt._”
465 Cfr. Pohle-Preuss, _Soteriology_, pp. 75 sqq., St. Louis 1914.
466 Sess. VI, can. 17: “_Si quis iustificationis gratiam nonnisi
praedestinatis ad vitam contingere dixerit, reliquos vero omnes qui
vocantur, vocari quidem, sed gratiam non accipere, utpote divinâ
potestate praedestinatos ad malum, anathema sit._”
(Denzinger-Bannwart, n. 827.)
467 Prop. 5, _apud_ Denzinger-Bannwart, n. 1096. Cfr. Pohle-Preuss,
_Soteriology_, p. 76.
468 “_Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit de
coelis._” (_Credo_).
_ 469 V. infra_, Thesis II.
470 πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτόν.
471 Among them was one of our Lord’s own chosen Apostles.
472 Wisd. XI, 24 sqq.: “_Sed misereris omnium, quia omnia potes, et
dissimulas peccata hominum propter poenitentiam. Diligis enim omnia
quae sunt et nihil odisti eorum quae fecisti.... Parcis autem
omnibus, quoniam tua sunt, Domine, qui amas animas._”
473 1 Tim. II, 1 sqq.: “_Obsecro igitur primum omnium fieri
obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro
omnibus hominibus_ (ὑπερ πάντων ἀνθρώπων).... _Hoc enim bonum est et
acceptum coram Salvatore nostro Deo, qui omnes homines vult salvos
fieri_ (ὁς πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι) _et ad agnitionem
veritatis venire: unus enim Deus_ (εἴς γὰρ Θεός), _unus et mediator_
(εἴς καὶ μεσίτης) _Dei et hominum homo Christus Iesus, qui dedit
redemptionem semetipsum pro omnibus_ (ὑπὲρ πάντων).”
474 “_Unus enim Deus._” Cfr. Rom. III, 29 sq., X, 12.
475 Cfr. Pohle-Preuss, _Soteriology_, pp. 77 sqq.
476 Cfr. Matth. XVIII, 11; 2 Cor. V, 15. That God’s will to redeem
mankind is universal has been proved in _Soteriology_, pp. 77 sqq.
477 Cfr. on this text Estius, _Comment. in Epist. S. Pauli, h. l._
478 In his work _De Partitione Voluntatis Divinae in Primam et
Secundam_, Rome 1851.
_ 479 In Ps._, 39, n. 20: “_Ille omnes suos vult esse, quos condidit et
creavit. Utinam tu homo non fugias et te abscondas! Ille etiam
fugientes requirit et absconditos non vult perire._”
_ 480 Orat._, 33, n. 9.
_ 481 Resp. ad Capitula Gallor._, c. 2: “_Sincerissime credendum est,
Deum velle ut omnes homines salvi fiant, siquidem Apostolus
sollicite praecipit, ut Deo pro omnibus supplicetur._”
_ 482 Op. cit._, c. 8: “... _qui et omnes vult salvos fieri et ad
agnitionem veritatis venire, ... ut et qui salvantur ideo salvi
sint, quia illos voluit Deus salvos fieri, et qui pereunt, ideo
pereant, quia perire meruerunt._”
483 For further information on this subject consult Ruiz, _De Voluntate
Dei_, disp. 19 sqq.; Petavius, _De Deo_, X, 4 sq.
_ 484 De Spiritu et Litera_, c. 33, n. 58: “_Vult Deus omnes homines
salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire; non sic tamen ut iis
adimat liberum arbitrium, quo vel bene vel male utentes iustissime
iudicentur._”
_ 485 Enchiridion_, c. 103.
_ 486 Contra Iulian._, IV, 8, 42: “_Nemo salvatur nisi volente Deo._”
_ 487 De Corrept. et Gratia_, c. 15, n. 47: “_Omnes homines vult Deus
salvos fieri, quoniam nos facit velle, sicut misit Spiritum Filii
sui clamantem: Abba, pater, i.e. nos clamare facientem._”
_ 488 Confessiones_, XII, 17 sqq.
489 Faure has proved this in his _Notae in Enchiridion S. Augustini_, c.
103, Naples 1847, pp. 195 sqq.
_ 490 Summa Theol._, 1a, qu. 19, art. 6, ad 1. On Augustine’s teaching
see Franzelin, _De Deo Uno_, thes. 51 sq., and, less favorably,
Bardenhewer-Shahan, _Patrology_, pp. 498 sqq., Freiburg 1908.
_ 491 E.g._ Arrubal (_Comment. in S. Theol._, 1a, disp. 91, c. 3 sq.) and
Kilber (_Theol. Wirceburg., De Deo_, disp. 4, c. 2, art. 3).
492 Cfr. Albertus a Bulsano, _Theol. Dogmat._, ed. Graun, Vol. II, p.
141, Innsbruck 1894.
493 Cfr. Bellarmine, _De Gratia et Libero Arbitrio_, II, 12: “... _haec
responsio non videtur digna Chritianis, qui providentiam Dei erga
homines ex sacris literis et ecclesiastica traditione didicerunt.
Nam si non cadit passer in terram sine Patre nostro, qui in coelis
est, quanto magis nos apud Deum pluris sumus illis?_”
494 “_Definimus illorum animas, qui in actuali mortali peccato vel solo
originali decedunt, mox in infernum descendere._” (_Decret.
Unionis_, quoted by Denzinger-Bannwart, n. 693.)
495 Cfr. Pallavicini, _Hist. Conc. Trid._, IX, 8.
496 It occurs in his commentary on the _Summa_, 3a, qu. 68, art. 2, 11.
497 Cfr. Heinrich-Gutberlet, _Dogmatische Theologie_, Vol. VIII, p. 295,
Mainz 1897.
498 On the probable fate of unbaptized infants cfr. Pohle-Preuss, _God
the Author of Nature and the Supernatural_, pp. 300 sqq.
499 Thesis II.
500 Quoted _supra_, p. 156.
501 Quoted _supra_, p. 157.
502 On the whole question consult Franzelin, _De Deo Uno_, thes. 53, 3rd
ed., Rome 1883.
503 On the notion and existence of sufficient grace see _supra_, Ch. I,
Sect. 2, No. 6.
_ 504 Conc. Trident._, Sess. VI, can. 18: “_Si quis dixerit, Dei
praecepta homini etiam iustificato et sub gratia constituto esse ad
observandum impossibilia, anathema sit._” (Denzinger-Bannwart, n.
828). Cfr. Sess. VI, cap. 11 (Denzinger-Bannwart, n. 804).
505 “_Aliqua Dei praecepta hominibus iustis volentibus et conantibus
secundum praesentes, quas habent vires, sunt impossibilia: deest
quoque illis gratia, quâ possibilia fiant._” (Denzinger-Bannwart, n.
1092.)
506 On the distinction between _gratia proxime sufficiens_ and _gratia
remote sufficiens_, cfr. _supra_, pp. 43 sq.
507 1 John V, 3 sq.: “_Haec est caritas Dei, ut mandata eius custodiamus
et mandata eius gravia non sunt_ (αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ
εἰσίν): _quoniam omne quod natum est ex Deo [= iustus] vincit
mundum._”
508 Matth. XI, 30.
509 1 Cor. X, 13: “_Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos tentari
supra id quod potestis_ (πειραςθῆναι ὑπέρ ἡ δύνασθε), _sed faciet
etiam cum tentatione proventum_ (ἔκβασιν), _ut possitis sustinere._”
_ 510 V. supra_, pp. 65 sq.
511 1 Cor. X, 12: “_Itaque qui se existimat stare, videat ne cadat._”
_ 512 V. infra_, Thesis II. Cfr. also Ecclus. II, 11 sqq.; John VI, 37; 2
Pet I, 10 sq.
513 “_Gratiam non omnibus dari._”
514 Migne, _P. L._, XVII, 1073 sqq. Cfr. Bardenhewer-Shahan,
_Patrology_, p. 515.
_ 515 Benignitas Dei generalis—specialis Dei misericordia._
516 “_Deo autem placuit et hanc [gratiam efficacem] multis tribuere et
illam [sufficientem] a nemine submovere, ut ex utraque appareat, non
negatum universitati, quod collatum est portioni._” (_De Vocatione
Omnium Gentium_, II, 25.) For further information on the doctrinal
character of this work see Fr. Wörter, _Zur Dogmengeschichte des
Semipelagianismus_, Münster 1900.
517 Chrysostom, _Hom. in Matth._, 82, n. 3.
518 Augustine, _Serm._, 296: “_Plus ausus erat, quam eius capacitas
sustinebat._”
519 Matth. XXVI, 41: “Watch ye and pray that ye enter not into
temptation.”
_ 520 Lib. de Unitate Ecclesiae_, 9: “_Quis dubitaverit quod Iudas
Christum, si voluisset, non utique tradidisset, et Petrus, si
voluisset, ter Dominum non negasset?_”
521 John VI, 40.
522 Cfr. _Conc. Trident._, Sess. VI, can. 19-21.
523 Cfr. Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 573 sqq.
524 Cfr. 1 Cor. X, 13.
525 1 John V, 3 sq.
526 Cfr. 1 John II, 16.
_ 527 De Natura et Gratia_, c. 43, n. 50: “_Deus impossibilia non iubet,
sed iubendo admonet, et facere quod possis et petere quod non
possis._”
528 For an explanation of certain difficult passages bearing on this
point in the writings of St. Augustine, see Schiffini, _De Gratia
Divina_, pp. 531 sqq.
_ 529 V. supra_, pp. 104 sq.
530 Ez. XXXIII, 11: “_Vivo ego, dicit Dominus Deus, nolo mortem impii,
sed ut convertatur impius a via sua et vivat. Convertimini,
convertimini a viis vestris pessimis._”
531 2 Pet. III, 9: “_Non tardat Dominus promissionem suam, sicut quidam
existimant, sed patienter agit_ (μακροθυμεῖ) _propter vos, nolens
aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam reverti_ (μὴ βουλόμενός
τινας ἀπολέσθαι, ἀλλὰ πάντας εἰς μετάνοιαν χωρῆσαι).”
532 Cfr. Is. V, 20.
533 According to Ruiz (_De Praedest._, disp. 39, sect. 1), there are but
very few divines (_valde pauci_) who hold this view.
534 Wisd. XII, 10.
535 Rom. II, 4 sq.: “_An divitias bonitatis eius et patientiae et
longanimitatis contemnis? Ignoras quoniam benignitas Dei ad
poenitentiam_ (εἰς μετάνοιαν) _te adducit? Secundum autem duritiem_
(σκληρότητα) _tuam et impoenitens cor_ (ἀμετανόητον καρδίαν)
_thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis iusti iudicii
Dei, qui reddet unicuique secundum opera eius._” Cfr. Prov. I, 20
sqq.
536 Ex. VII, 3: “_Ego indurabo cor eius._”
537 Ex. IX, 12: “_Induravitque Dominus cor Pharaonis, etc._”
538 Ex. VIII, 15.
539 For the solution of other difficulties see Schiffini, _De Gratia
Divina_, pp. 529 sq.
540 St. Augustine, _Enarr. in Ps._, VI, n. 8: “_Dedit illos in reprobum
sensum (Rom. I, 28); nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis
datus fuerit, ab interiore Dei luce secluditur, sed nondum penitus,
quum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores, quae magis ad
diem iudicii pertinere intelliguntur, ut penitus extra Deum sit,
quisquis, dum tempus est, corrigi noluerit._”
541 St. Augustine, _Retractationes_, 419: “_De quocunque quamvis pessimo
homine hac in vita constituto non est desperandum._”
_ 542 Tract. in Ioa._, XII, 39. Similarly _ibid._, LIII, n. 6. For a
complete exposition of St. Augustine’s teaching on this point
consult Dechamps, _De Haeresi Ianseniana_, III, 6 sqq., and
Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, thes. 40.
543 Cfr. St. Thomas, _De Veritate_, qu. 24, art. 11: “_Haec est
obstinatio imperfecta, quâ aliquis potest esse obstinatus in statu
viae, dum scilicet habet aliquis ita firmatam voluntatem in peccato,
quod non surgunt motus ad bonum nisi debiles. Quia tamen aliqui
surgunt, ex iis datur via, ut praeparentur ad gratiam._”
_ 544 Conc. Lateran._ IV (1215), cap. “_Firmiter_”: “_Et si post
susceptionem baptismi quisquam prolapsus fuerit in peccatum, per
veram potest semper poenitentiam reparari._” (Denzinger-Bannwart, n.
430.)
545 Cfr. _Conc. Trid._, Sess. VI, cap. 14; Sess. XIV, cap. 1.
546 “_Pagani, Iudaei, haeretici aliique huius generis nullum omnino
accipiunt a Iesu Christo influxum, adeoque hinc recte inferes, in
illis esse voluntatem nudam et inermem sine omni gratia
sufficienti._” (Denzinger-Bannwart, n. 1295.)
547 “_Extra ecclesiam nulla conceditur gratia._” (Denzinger-Bannwart, n.
1379.)
548 Rom. II, 6 sqq.
549 Rom. II, 10 sq.: “_Gloria autem et honor et pax omni operanti bonum,
Iudaeo primum et Graeco (Ἔλληνι=pagano); non enim est acceptio
personarum (προσωποληψία) apud Deum._”
550 σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστωῶν.
551 Cfr. 1 Tim. II, 1 sqq.; John I, 9.
_ 552 Ep. ad Corinth._, 1, 7.
553 ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ.
554 ἀλλότριοι τοῦ Θεοῦ.
_ 555 Hom. in Ioa._, VIII, 1.
556 II, c. 31.
557 De _Arbitrii Libertate_, n. 19: “_... quotidie per tempora, per
dies, per momenta, per ἄτομα et cunctis et singulis._”
558 Heb. XI, 6.
559 “_Initium, fundamentum et radix omnis iustificationis._” Sess. VI,
cap. 8, _apud_ Denzinger-Bannwart, n. 801.
560 “_Fides late dicta, ex testimonio creaturarum similive motivo, ad
iustificationem sufficit._” (Denzinger-Bannwart, n. 1173.)
561 “_... fides, quâ Dei aspirante et adiuvante gratiâ ab eo revelata
vera esse credimus, non propter intrinsecam rerum veritatem naturali
rationis lumine perspectam, sed propter auctoritatem ipsius Dei
revelantis, qui nec falli nec fallere potest._” (Sess. III, cap. 3;
Denzinger-Bannwart, n. 1789.)
562 “_Quoniam vero sine fide impossible est placere Deo, ... ideo nemini
unquam sine illa contigit iustificatio._” (Denzinger-Bannwart, n.
1793.)
563 Rom. X, 17.
564 Cfr. Acts X, 1 sqq.
565 Card. Toletus, _Comment. in S. Th._, I, qu. 1, art. 1.
566 Cfr. St. Thomas, _De Verit._, qu. 14, art. 11, ad 1: “_Hoc ad
divinam providentiam pertinet, ut cuilibet provideat de necessariis
ad salutem, dummodo ex parte eius non impediatur. Si enim aliquis
taliter (in silvis vel inter bruta animalia) nutritus ductum
naturalis rationis sequeretur in appetitu boni et fuga mali,
certissime est tenendum quod ei Deus vel per internam inspirationem
revelaret ea, quae sunt ad credendum necessaria, vel aliquem fidei
praedicatorem ad eum dirigeret, sicut misit Petrum ad Cornelium._”
567 Gotti, _De Fide_, qu. 2, dub. 4, § 1: “_Sententia negans fidem
explicitam Christi et Trinitatis esse ita necessariam, ut sine ea
nemo iustificari vel salvari queat, valde probabilis est. Eam enim
videtur docere S. Thomas tum 2—2 p., qu. 10, art. 4, tum 3 p., qu.
69, art. 4, ubi de Cornelio Centurione ait: Ante baptismum Cornelius
et alii similes consequuntur gratiam et virtutes per fidem Christi
et desiderium baptismi implicite vel explicite._”
568 Cfr. Fr. Schmid, _Die ausserordentlichen Heilswege für die gefallene
Menschheit_, pp. 225 sqq., Brixen 1899.
569 A. Fischer, _De Salute Infidelium_, Essen 1886; Heinrich-Gutberlet,
_Dogmatische Theologie_, Vol. VIII, pp. 491 sqq. On their teaching
see P. Minges, O. F. M., _Compendium Theologiae Dogmaticae
Generalis_, pp. 270 sqq., Munich 1902.
570 With regard to certain other controversies on this subject consult
Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 535 sqq., and Tepe, _Instit.
Theol._, Vol. III, pp. 109 sqq., Paris 1896.
571 See Articles 1 and 2, _supra_.
_ 572 Conc. Trid._, Sess. VI, cap. 12: “_Arcanum divinae
praedestinationis mysterium._”
_ 573 De Dono Perseverantiae_, n. 21: “_Ex duobus parvulis originali
peccato pariter obstrictis cur iste assumatur, ille relinquatur et
ex duobus aetate iam grandibus impiis, cur iste ita vocetur ut
vocantem sequatur, ille autem aut non vocetur [praedicatione fidei]
aut non ita vocetur, inscrutabilia sunt iudicia Dei._” On this
mysterious dispensation see Scheeben, _Die Mysterien des
Christentums_, § 99-103, 3rd ed., Freiburg 1912, and Palmieri, _De
Gratia Divina Actuali_, thes. 62.
574 Eph. I, 3 sqq., and in other passages.
_ 575 De Dono Persev._, c. 10, n. 19: “_Praedestinatio est gratiae
praeparatio, gratia vero iam ipsa donatio._”
_ 576 V. infra_, pp. 199 sqq.
_ 577 De Dono Persev._, c. 14, n. 35: “_Praedestinatio nihil est aliud
quam praescientia et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime
liberantur [scil. salvantur] quicunque liberantur._”
_ 578 S. Theol._, 1a, qu. 23, art. 2: “_Praedestinatio est praeparatio
gratiae in praesenti et gloriae in futuro._” On the Biblical, the
Patristic, and the theological use of the term, see Chr. Pesch,
_Praelect. Dogmat._, Vol. II, 3rd ed., pp. 189 sqq., Freiburg 1906.
579 The Tridentine Council presupposes it as an unquestioned dogma
(Sess. VI, cap. 12).
580 Rom. VIII, 28 sqq.; “_Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia
cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt sancti
(κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὔσιν). Nam quos praescivit, et
praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse
primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinavit, hos et
vocavit; et quos vocavit, hos et iustificavit: quos autem
iustificavit, illos et glorificavit._”
581 Cfr. Eph. I, 4-11.
_ 582 De Praedestinatione Sanctorum_, c. 25: “_Praedestinationis huius
fidem, quae contra novos haereticos novâ nunc solicitudine
defenditur, nunquam Ecclesia Christi non habuit._”
_ 583 Resp. ad Obiect. Gallor._, 1: “_Praedestinationem Dei nullus
Catholicus negat._”
_ 584 Ep. ad Rufin._: “_Praedestinationem tam impium est negare quam ipsi
gratiae contraire._”
_ 585 De Correptione et Gratia_, c. 7, n. 14: “_Horum si quisquam perit,
fallitur Deus; sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus._” On
the question how this infallible foreknowledge is compatible with
the dogma of free-will, see Pohle-Preuss, _God, His Knowability,
Essence, and Attributes_, pp. 364 sqq.
586 Cfr. Apoc. XVII, 8: “_Liber vitae_, τὸ βιβλίον τῆς ζωῆς.” Cfr. St.
Augustine, _De Civ. Dei_, XX, 13: “_Praescientia Dei, quae non
potest falli, liber vitae est._”
587 Luke X, 20: “_Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coelis._”
588 Cfr. 2 Pet. I, 10: “_Satagite, ut per bona opera certam (βεβαίαν)
vestram vocationem et electionem faciatis._”
589 Apoc. III, 5: “_Non delebo nomen eius de libro vitae._” Cfr. Ex.
XXXII, 32; Ps. LXVIII, 29.
590 On the _liber vitae_, cfr. St. Thomas, _S. Theol._, 1a, qu. 24, art.
1-3; and Heinrich-Gutberlet, _Dogmatische Theologie_, Vol. VIII, §
435.
_ 591 De Corrept. et Grat._, c. 13: “_... quorum ita certus est numerus,
ut nec addatur eis quisquam nec minuatur ex eis._”
_ 592 S. Theol._, 1a, qu. 23, art. 7: “_De numero omnium praedestinatorum
hominum quis sit, dicunt quidam quod tot ex hominibus salvabuntur,
quot angeli ceciderunt; quidam vero, quod tot ex hominibus
salvabuntur, quot angeli remanserunt; quidam vero, quod tot ex
hominibus salvabuntur, quot angeli ceciderunt et insuper tot quot
fuerunt angeli creati. Sed melius dicitur quod soli Deo est cognitus
numerus electorum in superna felicitate locandus, ut habet collecta
pro vivis et defunctis._”
_ 593 De Bono Viduitatis_, n. 28: “_Quasi propter aliud retardetur hoc
saeculum, nisi ut impleatur praedestinatus numerus ille sanctorum,
quo citius impleto profecto nec terminus saeculi differetur._”
594 Dieringer, _Epistelbuch_, “Fest Allerheiligen.”
_ 595 S. Theol._, 1a, qu. 23, art. 7, ad 3: “_Pauciores sunt qui
salvantur._”
596 Cfr. Heinrich-Gutberlet, _Dogmat. Theol._, Vol. VIII, pp. 363 sqq.,
and W. Schneider, _Das andere Leben_, 9th ed., pp. 476 sqq.,
Paderborn 1908.
_ 597 Le Rigorisme, le Nombre des Élus et la Doctrine du Salut_, 2nd ed.,
Bruxelles 1899.
_ 598 De Paucitate Salvandorum quid Docuerunt Sancti_, 3d ed., Bruxelles
1899.
599 Cfr. 1 Tim. IV, 10: σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν. This
opinion is convincingly defended by the Spanish theologian Genér
(_Theol. Dogmat. Scholast._, II, 342 sqq., Rome 1767.) Timid souls
may profitably ponder what Thomas à Kempis says in the _Imitation_,
I, 25.
600 Genér, _Theol. Dogmat. Scholast._, II, 342: “_... ne dici possit cum
dedecore et iniuria divinae maiestatis et clementiae, maius esse
imperium daemonis quam Christi._”
_ 601 Lect. in Ep. ad Rom._, VIII, 6: “_Unde ponere quod aliquod meritum
ex parte nostra praesupponatur, cuius praescientia sit ratio [scil.
motivum] praedestinationis, nihil est aliud quam supponere gratiam
dari ex meritis nostris [scil. naturalibus]._” _V. supra_, Ch. II,
Sect. 2.
602 “_Gratiam Dei secundum merita dari._”
_ 603 De Dono Perseverant._, n. 53: “_Quid autem coegit loca
Scripturarum, quibus praedestinatio commendata est, copiosius et
enucleatius isto nostro labore defendi, nisi quod Pelagiani dicunt,
gratiam Dei secundum merita nostra [naturalia] dari?_”
604 Charles Du Plessis d’Argentré (d. 1740), after a careful study of
all Scholastic works written between 1120 and 1708, concluded:
“_Veteres Scholastici de causa praedestinationis omnino considerate
et ad gratiam et ad gloriam praecipue agebant. Idea nolebant eam
esse ex praevisis meritis, quia gratia, quae in ea includitur, non
datur nec proin praedestinatur ob praevisa merita._” (_De
Praedest._, c. 10, § 1).
_ 605 V. infra_, Part II, Ch. III, Sect. 3.
_ 606 E.g._, Bañez, Alvarez, Lemos, Gonet, Contenson, Goudin.
_ 607 E.g._, Berti and Norisius.
_ 608 E.g._, Suarez, Ruiz, De Lugo, Bellarmine.
609 “_Nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro, sed
propter electos (διὰ τοὺς ἐκλεκτούς) breviabuntur dies illi....
Surgent enim pseudochristi, ... ita ut in errorem inducantur, si
fieri potest, etiam electi._”
610 Cfr. Col. III, 12; 1 Pet. I, 1.
611 “_Non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei ... Cuius
vult miseretur, et quem vult indurat._” On the meaning of this text
_v. supra_, pp. 137, 177.
612 Cfr. Franzelin, _De Deo Uno_, thes. 65; Heinrich-Gutberlet, _Dogmat.
Theol._, Vol. VIII, pp. 345 sqq.; Chr. Pesch, _Prael. Dogmat._, Vol.
II, 3rd ed., pp. 212 sqq., Freiburg 1906; Val. Weber, _Kritische
Geschichte der Exegese des 9. Kapitels des Römerbriefes_, Würzburg
1889.
_ 613 Die Lehre von der Heiligung_, p. 242, 3rd ed., Paderborn 1885.
_ 614 E.g._, Petrus de Comitibus, O. S. A. (_De Praedest. et Reprobat._,
disp. 3, art. 4 sqq.), Tricassinus (_De Praedest._), and the Jesuits
Lessius, Gregory of Valentia, Franzelin, and Schrader.
_ 615 De Deo Uno_, p. 677: “_Si vero dissensus esset manifestus, ut
prudenter [cum ceteris patribus] conciliari non posset, tum sane non
dubitarem, cum Pighio, Catharino, Osorio, Camerario, Maldonato,
Toleto, Petavio, reverenter ab Augustino discedere, quum haec non
posset esse nisi privata eius sententia._”
_ 616 De Praedest._, qu. 4.
_ 617 Comment. in S. Theol. S. Thomae Aqu._, I, qu. 23, art. 5, conclus.
2.
_ 618 De Deo_, X, col. 9.
619 A careful analysis of the Augustinian texts bearing on this question
will be found in the _Theol. Wirceburg._, _De Deo Uno_, n. 231 sqq.,
and Franzelin, _De Deo Uno_, thes. 53.
620 Cfr. Heinrich-Gutberlet, _Dogmat. Theologie_, Vol. VIII, pp. 351
sqq.
_ 621 Clypeus Thomist._, _De Praedest._, disp. 2, § 2, n. 26: “_Qui
ordinate vult, prius vult finem quam media ad finem. Sed Deus
ordinate vult. Ergo prius vult finem quam media ad illum. Atqui
gloria est finis et merita sunt media ad illum conducentia. Ergo
prius vult gloriam quam merita, et consequenter electio ad gloriam
non potest esse ex praevisione meritorum._”
622 Cfr. Heinrich-Gutberlet, _Dogmat. Theol._, Vol. VIII, p. 330.
_ 623 V._ Art. 4, No. 2, _infra_. The opposite opinion is defended by
Billuart _De Deo_, diss. 9, art. 4, § 3 (ed. Lequette, p. 386).
_ 624 Orth. Praed._, c. 1, n. 7: “_Deus primo praeparavit dona gratiae ac
deinde eos, quos praevidebat bene usuros eiusmodi donis, elegit ad
vitam aeternam._”
625 “_... sententiam illam antiquitate, suavitate ac Scripturarum nativâ
auctoritate nobilissimam de praedestinatione ad gloriam post
praevisa merita semper ut Dei misericordiae ac gratiae magis
consentaneam, veriorem ac amabiliorem existimavi._” (Cfr. _Traité de
l’Amour de Dieu_, III, 5).
_ 626 V. supra_, pp. 153 sqq.
_ 627 V. supra_, No. 4.
628 2 Tim. IV, 7 sq.: “_Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem
servavi; in reliquo reposita est (ἀπόκειται=praeparata ab aeterno)
mihi corona iustitiae, quam reddet (ἀποδώσει) mihi Dominus in illa
die, iustus index._” Cfr. 1 Cor. IX, 24 sqq.; Apoc. II, 7, 26.
629 Matth. XXV, 34 sqq.: “_Venite, benedicti Patris mei, possidete
paratum vobis regnum a constitutione mundi._”
_ 630 De Deo_, ed. Lequette, p. 391.
631 For instance, John VIII, 44; 1 John III, 8; Acts XIII, 10.
632 Cfr. Tepe, _Inst. Theol._, Vol. III, pp. 289 sqq., Paris 1896;
Heinrich-Gutberlet, _Dogmat. Theol._, Vol. VIII, § 430.
633 Lessius, _Antapol._, prop. 8: “_Tenent hanc sententiam omnes Patres
Graeci, adeo ut communiter dicatur esse sententia Graecorum._”
_ 634 Hom. in Matth._, 80, n. 2: “_Haereditate possidete regnum quasi
proprium, quasi paternum et vestrum, iam olim vobis debitum;
priusquam enim existeretis, haec vobis parata erant et disposita,
quia ego vos tales futuros esse praescivi._”
_ 635 In Rom._, VIII, 29 (Migne, _P. G._, LXXXII, 142): “_Non simpliciter
praedestinavit, sed quum praescivisset, praedestinavit._”
_ 636 In Ps._, 64, n. 5: “_Multi vocati sunt, sed pauci electi.... Itaque
non res indiscreti iudicii est electio, sed ex meriti delectu facta
discretio est._”
_ 637 De Fide_, V, 6, 83: “_Unde et Apostolus ait: quos praescivit, et
praedestinavit (Rom. VIII, 29); non enim ante praedestinavit quam
praescivit, sed quorum merita praescivit, eorum praemia
praedestinavit._” Cfr. Franzelin, _De Deo Uno_, thes. 59; Lessius,
_De Praedest. et Reprob._, sect. 2, n. 7 sqq.
_ 638 De Gratia_, II, 11.
639 Cfr. O. Rottmanner, O. S. B., _Der Augustinismus_, München 1892; O.
Pfülf, S. J., “_Zur Prädestinationslehre des hl. Augustinus_” in the
Innsbruck _Zeitschrift für kath. Theologie_, 1893, pp. 483 sqq.
_ 640 V. supra_, pp. 200 sqq., 216 sqq.
641 Cfr. Franzelin, _De Deo Uno_, thes. 64.
_ 642 Comment. in IV Libros Sent._, 1, dist. 41: “_Eligatur [ea
sententia] quae magis placet, dum tamen salvetur libertas divina
sine aliqua iniustitia et alia quae salvanda sunt circa Deum._”
643 Many Scholastic utterances bearing on this subject have been
collected by Lessius, _De Praedest. et Reprob._, sect. 2, n. 7
(_Opusc._ II, pp. 208 sqq., Paris 1878).
_ 644 Comment. in Quatuor Libros Sent._, 1, dist. 41, qu. 1.
_ 645 Comment. in Quatuor Libros Sent._, 1, dist. 41, art. 2.
_ 646 S. Theol._, 1a, qu. 23, disp. 3, art. 4.
647 In his treatise _De Praedestinatione_, dedicated to the Council of
Trent.
_ 648 De Deo_, disp. 9, art. 3.
_ 649 De Praedest. et Reprob._, Paris edition of the _Opuscula_, 1878, p.
412: “_... privilegia eius omnem modum superant et ad nullum alium
sunt extendenda._”
_ 650 Sent._, 1, dist. 40: “_... est praescientia iniquitatis quorundam
et praeparatio damnationis eorumdem._”
_ 651 Supra_, Art. 3, No. 4.
652 Calvin’s teaching in his _Inst._, l. III, c. 21, 24. On Arminianism
see J. F. Loughlin in the _Catholic Encyclopedia_, Vol. I, pp. 740
sqq.
653 “_Aliquos vero ad malum divinâ potestate praedestinatos esse non
solum non credimus, sed etiam, si sunt qui tantum malum credere
velint, cum omni detestatione illis anathema dicimus._”
(Denzinger-Bannwart, n. 200.)
654 Sess. VI, can. 17: “_Si quis iustificationis gratiam nonnisi
praedestinatis ad vitam contingere dixerit, reliquos vero omnes qui
vocantur, vocari quidem, sed gratiam non accipere, utpote divinâ
potestate praedestinatos ad malum, anathema sit._”
(Denzinger-Bannwart, n. 827.)
_ 655 V. supra_, Art. 1.
_ 656 V. supra_, Art. 2, Thesis II.
657 Cfr. Pohle-Preuss, _God: His Knowability, Essence, and Attributes_,
pp. 251 sqq.
_ 658 V. supra_, pp. 201 sqq.
659 1 Pet. II, 7 sq.: “_Non credentibus autem [Christus] ... lapis
offensionis ... qui offendunt verbo nec credunt, in quo (εἰς δ) et
positi sunt._”
660 “_In hoc positi, i.e. praedestinati sunt, ut non credant._”
661 “And he shall be a sanctification to you. But for a stone of
stumbling and for a rock of offense to the two houses of Israel, for
a snare and a ruin to the inhabitants of Jerusalem.”
662 “And whosoever shall fall on this stone, shall be broken: but on
whomsoever it shall fall, it shall grind him to powder.”
663 Cfr. Oecumen., _in h. l._: “_Ad quod positi sunt, non dicitur, quasi
a Deo ad hoc essent destinati; nulla enim causa perditionis
ministratur ab eo, qui omnes homines vult salvos fieri._”
_ 664 Contr. Iulian._, III, 18, 35: “_Bonus est Deus, iustus est Deus:
potest aliquos sine bonis meritis liberare, quia bonus est; non
potest quemquam sine malis meritis damnare, quia iustus est._”
_ 665 Resp. ad XII Object. Vincent._: “_Voluntate exierunt, voluntate
ceciderunt, et quia praesciti sunt casuri, non sunt praedestinati;
essent autem praedestinati, si essent reversuri et in sanctitate
remansuri, ac per hoc praedestinatio Dei multis est causa standi,
nemini est causa labendi._”
_ 666 Ad Monim._, l. I. Cfr. Petavius, _De Deo_, X, 7 sqq.
_ 667 Clypeus Thomist._, Vol. II, tr. 5, disp. 5, art. 2, n. 23.
668 Cfr. Limbourg, S. J., in the Innsbruck _Zeitschrift für kath.
Theologie_, 1879, pp. 203 sqq.
669 Cfr. Suarez, _De Praedest._, V, 4 sqq.
_ 670 Conc. Trident._, Sess. V, can. 5.
671 Which explains why both theories have the same defenders. _V.
supra_, Art. 3, No. 4.
672 Bañez, Alvarez, Gonet.
673 “_Deus non serio vult, sed vellet salvare etiam reprobos, nisi per
hoc impediretur pulchritudo universi._”
_ 674 V. supra_, Art. 1 and 2.
_ 675 De Praedest._, V, 8, 8: “_Non est in potestate hominis, cum
non-electione seu cum non-praedestinatione aut, quod idem est, cum
reprobatione negativa actu ponere seu componere suam aeternam
salutem._” Cfr. Franzelin, _De Deo Uno_, p. 583, 3rd ed., Rome 1888.
676 “_Deus ex omnibus hominibus, quos infectos originali peccato
praevidit, efficaciter ex meritis Christi venturi quosdam elegit ad
gloriam, et alios in poenam eiusdem originalis peccati et ad
ostensionem suae iustitiae erga illos et maioris misericordiae erga
electos voluit permittere, ut deficerent a consecutione gloriae seu
positive eis non voluit gloriam.... Ex vi huius intentionis
efficacis excogitavit media apta ad consecutionem talis finis, et
videns in aliquibus hominibus esse aptum medium in solo originali
peccato eos relinquere, in aliis vero permittere, ut cadant in haec
vel illa peccata actualia ac in illis perseverent, has permissiones
per subsequentem electionem approbavit. Et tandem ... per actum
imperii sui intellectus haec media ad praedictum finem ordinavit._”
_Clyp. Thomist._, Vol. II, disp. 5, art. 4, n. 155.
_ 677 De Reprob._, c. 3, n. 6.
_ 678 De Praedest._, V, 7, 14: “_Electio ad finem est ratio dandi media
efficacia seu infallibilia ad illum; ergo negatio illius electionis
erit suo modo ratio non dandi media, quae cognoscuntur congrua et
infallibilia ad illum finem consequendum._”
679 2 Pet. III, 9: “_... nolens aliquos perire, sed omnes ad
poenitentiam reverti._”
_ 680 De Praedest._, sect. 2, n. 13: “_Secundum communem aestimationem
hominum paria videntur, Deum velle ut pereas et nolle te ponere in
electorum suorum numero neque gratiam congruam et perseverantiam
dare; aeque enim infallibiliter ex huiusmodi decretis sequeretur
damnatio. Et si alterutrum horum decretorum esset subeundum, quivis
censeret sibi esse indifferens, utrum eligatur, quum utrumque ante
praevisionem operum sit conceptum._” The teaching of St. Augustine
and that of St. Thomas on this point is in dispute. See Chr. Pesch,
_Praelect. Dogmat._, Vol. II, 3rd ed., pp. 230 sqq., and
Heinrich-Gutberlet, _Dogmatische Theol._, Vol. VIII, § 433.
681 In his treatise _De Servo Arbitrio_.
682 Cfr. Denifle, _Luther und Luthertum in der ersten Entwicklung_, Vol.
I, Mainz 1904.
_ 683 Instit. Christ. Religionis_, l. II.
684 Cfr. Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 378 sqq.
685 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 291 sqq.
686 Sess. VI, can. 4: “_Si quis dixerit, liberum hominis arbitrium a Deo
motum et excitatum nihil cooperari assentiendo Deo vocanti ... neque
posse dissentire, si velit, sed velut inanime quoddam nihil omnino
agere mereque passive se habere, anathema sit._”
(Denzinger-Bannwart, n. 814.)
687 Cfr. Pohle-Preuss, _op. cit._ (note 5), pp. 295 sq.
688 In support of this contention Jansenius quoted St. Augustine, _In
Gal._, n. 49: “_Quod amplius nos delectat, secundum id operemur
necesse est._”
689 J. Forget in the _Catholic Encyclopedia_, Vol. VIII, pp. 288 sqq. On
Jansenism see Hergenröther, _Kirchengeschichte_, 4th ed., ed. by J.
P. Kirsch, Vol. III, pp. 386 sqq., 466 sqq., Freiburg 1909.
690 Sess. VI, cap. 5: “_Unde in sacris literis quum dicitur:
____Convertimini ad me et ego convertar ad vos,____ libertatis
nostrae admonemur; quum respondemus: ____Converte nos, Domine, ad te
et convertemur,____ Dei nos gratiâ praeveniri confitemur._”
(Denzinger-Bannwart, n. 797.) Cfr. Oswald, _Die Lehre von der
Heiligung_, 3rd ed., pp. 186 sq.
691 Zach. I, 3.
692 Jer. XXXI, 21.
693 Rom. IX, 19: “_Voluntati enim eius quis resistit?_”
694 1 Tim. IV, 7: “_Exerce autem teipsum (γύμναζε δέ σεαυτόν) ad
pietatem._”
695 Acts VII, 51: “_Vos semper Spiritui Sancto resistitis (ἀντιπίπτετε),
sicut patres vestri, ita et vos._”
696 Matth. XIX, 17: “_Si autem vis ad vitam ingredi, serva mandata._”
Cfr. Apoc. IV, 20: “_Ecce sto ad ostium et pulso; si quis audierit
vocem meam et aperuerit mihi ianuam, intrabo ad illum._”
697 Cfr. the Scriptural argument for the existence of sufficient grace,
_supra_, pp. 45 sq.
_ 698 V. supra_, pp. 102 sq., 141 sq.
_ 699 Instit._, l. II, c. 3, sect. 10: “_Voluntatem movet [gratia
Christi], non qualiter multis saeculis traditum est et creditum, ut
nostrae postea sit electionis, motioni aut obtemperare aut
refragari, sed illam efficaciter afficiendo. Illud ergo toties a
Chrysostomo repetitum repudiari necesse est: ____Quem trahit,
volentem trahit.___” Many Patristic texts of similar tenor have been
gathered and explained by Cardinal Bellarmine in his treatise _De
Gratia et Libero Arbitrio_, VI, 11.
700 Cfr. _De Gratia Christi_, c. 47: “_Ista quaestio, ubi de arbitrio
voluntatis et Dei gratia disputatur, ita est ad discernendum
difficilis, ut quando defenditur liberum arbitrium, negari Dei
gratia videatur; quando autem asseritur Dei gratia, liberum
arbitrium putetur auferri._”
_ 701 De Corrept. et Gratia_, XII, 38: “_Subventum est infirmitati
voluntatis humanae, ut divinâ gratiâ indeclinabiliter et
insuperabiliter ageretur._”
702 Cfr. his _Sermones_, 163, c. 11, n. 13: “_Totum ex Deo, non tamen
quasi dormientes, non quasi ut non conemur, non quasi ut non
velimus. Sine voluntate tua non erit in te iustitia Dei. Voluntas
quidem non est nisi tua, iustitia non est nisi Dei.... Sine te fecit
te Deus. Non enim adhibuisti aliquem consensum, ut te faceret Deus.
Quomodo consentiebas, qui non eras? Qui ergo fecit te sine te, non
te iustificat sine te. Ergo fecit nescientem, iustificat volentem.
Tamen ipse iustificat, ne sit iustitia tua._”
_ 703 De Spiritu et Litera_, c. 34: “_Consentire vocationi Dei vel ab
ipsa dissentire propriae voluntatis est._”
_ 704 Ep._, 157, 2, 10: “_Neque enim voluntatis arbitrium ideo tollitur,
quia iuvatur; sed ideo iuvatur, quia non tollitur._” (Migne, _P.
L._, XXXIII, 677).
_ 705 De Gratia et Libero Arbitrio_, I, 2: “_Tolle liberum arbitrium et
non erit, quod salvetur; tolle gratiam et non erit, unde salvetur._”
On other difficult passages in the writings of St. Augustine cfr.
Mausbach, _Die Ethik des hl. Augustinus_, Vol. II, pp. 208 sqq.,
Freiburg 1909.
706 Cfr. Bañez, _Comment. in S. Theol._, 1 p., qu. 14, art. 13: “_Nulla
secunda causa potest operari, nisi sit efficaciter determinata a
prima._”
707 Cfr. Billuart, _De Deo_, diss. 8, art. 4: “_Movet nempe Deus non
solum ad substantiam actus, sed etiam ad modum eius, qui est
libertas._”
708 Cfr. Alvarez, _De Auxiliis_, disp. 83, n. 9: “_Quando agens
infinitae virtutis movet aliquod subiectum, tale subiectum
infallibiliter movetur, quid tunc resistentia passi non superat nec
adaequat virtutem agentis. Sed Deus est agens infinitae virtutis.
Ergo motio Dei efficax respectu cuiuscumque hominis in quibuslibet
circumstantiis positi erit medium congruum et aptum, ut
infallibiliter inducat effectum, ad quem ex Dei intentione datur._”
709 Cfr. Billuart, _De Deo_, diss. 8, art. 5: “_Restat ergo tertia
sententia, scilicet Deum praemovere physice ad entitatem peccati et
sic se effecturum definivisse decreto positivo et effectivo;
operatur enim omnia secundum consilium voluntatis suae._”
710 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 73 sqq.
711 Cfr. De Lemos, _Acta Congr. de Aux._, p. 1065: “_Illa praepositio
’prae’ nihil aliud denotat aut denotare potest quam Deum esse
priorem et primam causam, prius naturâ et causalitate moventem,
applicantem, inclinantem et determinantem voluntatem, quam ipsa
voluntas se determinet._”
712 Cfr. Gonet, _Clypeus Theol. Thomist._, disp. 11, art. 5: “_Haec
divina motio in creatura recepta a Thomistis ____physica____
appellatur, ... quia ex propria essentia et ab intrinseco est
efficax, independenter a quocumque creato consensu._”
713 Cfr. Graveson, _Epist. Theol. Polem._, t. I, ep. 11: “_Voluntas
creata priusquam se determinet, a Deo debet determinari, quia scil.
indifferens sit eaque indifferentia non solvatur quam per praeviam
Dei motionem._” Cfr. Alvarez, _De Auxiliis_, disp. 28: “_Liberum
arbitrium, quia creatum est, licet determinet sibi actum, illum
tamen determinat praedeterminatum a Deo._”
714 Cfr. Reginald., _De Novit. Antiquit. Nominis Praedeterm. Phys._, l.
II, c. 36: “_Quum Deus hanc motionem det causis sciens et volens
atque adeo cum [aeterna] cognitione et intentione certa cuiusdam
determinati effectus, alias haec essent a casu respectu Dei:
consequitur illam praemotionem physicam esse praedeterminationem._”
715 Cfr. Nazarius, _Comment. in S. Theol. S. Thom._, 1 p., qu. 22, art.
4: “_Sublatâ a Deo physicae praemotionis efficacitate nulla
relinquitur alia in Deo sufficiens causalitas respectu
determinationis liberorum actuum et consequenter neque in Deo esse
poterit talium praescientia futurorum._” See also Pohle-Preuss,
_God: His Knowability, Essence, and Attributes_, pp. 383 sqq., 400
sqq.
716 Cfr. Contenson, _Theol. Mentis et Cordis_, l. VIII, diss. 2, specul.
3: “_Generalem praemotionem ideo solum adstruimus, ut per eam ad
gratiam per se efficacem uberius fortiusque stabiliendam viam
muniamus ad eamque propugnandam serviat etiam philosophia._”
717 Cfr. Alvarez, _De Auxiliis_, disp. 92, n. 6: “_Repugnant ad invicem
auxilium efficax ad consentiendum et actualis dissensus._”
718 Cfr. Alvarez, _op. cit._, disp. 122, n. 16: “_Efficacia auxilii
praevenientis gratiae et connexio eius infallibilis cum libera
cooperatione arbitrii tota fundatur et desumitur, tamquam ex prima
radice, ex omnipotentia Dei atque ex absoluto et efficaci decreto
voluntatis eius volentis, ut homo quem movet convertatur et pie
operetur, nec huiusmodi efficacia ullo modo dependet etiam, tamquam
a conditione sine qua non, ex futura cooperatione arbitrii creati._”
719 Cfr. Alvarez, _op. cit._, disp. 19, n. 7: “_Praedictum auxilium
actuale determinat liberum arbitrium ad unam numero actionem, non
subditur libero arbitrio quantum ad usum._”
720 Cfr. Graveson, _Epist. Theol. Polem._, t. I, ep. 1: “_Gratia
thomistice sufficiens ita ex naturâ sua essentialiter distinguitur a
gratia thomistice efficaci, ut numquam et in nullo casu gratia
thomistice sufficiens evadere possit gratia efficax thomistice nec
umquam ponatur actus secundus, nisi accesserit gratia efficax
thomistice._”
_ 721 Prael. Theol._, disp. 5, c. 6: “_In gratia sufficiente totum id
continetur quod ad potentiam bene operandi exigitur, non autem totum
id quod ulterius requiritur ad actum; certum est enim in omni causa
agente aliquid plus ad actum quam ad potentiam requiri._”
_ 722 Panoplia_, t. IV, p. 2, tr. 3, c. 2: “_Auxilium sufficiens ita
sufficientiam tribuit ad operandum, si homo velit, quod defectus
operationis nullo modo provenit ex insufficientia aliqua ipsius
auxilii, sed tantum ex defectu arbitrii, quod ei resistit et
impedimentum ponit._”
723 Cfr. Limbourg, S. J., “_Selbstzeichnung der thomistischen
Gnadenlehre_” in the Innsbruck _Zeitschrift für kath. Theologie_,
1877.
724 Billuart, _De Deo_, diss. 8, art. 4. § 3.
725 Cfr. Bañez, _Comment. in S. Theol. S. Thom._, 1 p., qu. 14, art. 13,
concl. 14: “_Nam voluntas creata infallibiliter deficiet circa
quamcumque materiam virtutis, nisi efficaciter determinetur a divina
voluntate ad bene operandum._”
726 Other evasions are treated by Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 400
sqq. On the true notion of merely sufficient grace, _v._ Ch. I,
Sect. 2, No. 6, _supra_.
727 The Molinists also regard supernatural grace as a _praemotio
physica_; cfr. Chr. Pesch, _Praelect. Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp.
145 sq., Freiburg 1908.
728 Gonet, _Clypeus Theol. Thomist._, disp. 9, art 5, § 3.
729 Cfr. Alvarez, _De Auxiliis_, disp. 22, n. 39: “_Solus Deus propter
suam infinitatem et omnipotentiam, quia est auctor voluntatis
creatae, potest illam immutare conformiter ad suam naturam et movere
efficaciter atque applicare ad producendum actum in particulari, non
solum secundum substantiam, sed etiam secundum modum libertatis,
quod tamen non potest alia causa creata._”
730 Cfr. Pohle-Preuss, _God: His Knowability, Essence, and Attributes_,
pp. 282 sqq.
731 Alvarez, _De Auxiliis_, disp. 22, n. 19: “_Nam tamdiu manet libertas
in voluntate, quamdiu intellectus illi repraesentat obiectum cum
indifferentia._”
_ 732 De Deo_, diss. 8, art. 4, § 2.
_ 733 De Auxiliis_, disp. 92, n. 11: “_Etiam posito auxilio efficaci in
voluntate componitur cum illo potentia ad dissentiendum, quamvis
nulla sit potentia ad coniungendum actualem dissensum cum auxilio
efficaci_ [not: _cum actuali consensu_].”]
734 Sess. VI, cap. 5: “_Homo ... inspirationem illam [gratiam efficacem]
recipiens ... illam et abiicere potest._” (Denzinger-Bannwart, n.
797). Sess. VI, can. 4: “_Si quis dixerit, liberum hominis arbitrium
a Deo motum et excitatum nihil cooperari assentiendo Deo excitanti
atque vocanti, quo ad obtinendam iustificationis gratiam se disponat
ac praeparet, neque posse dissentire, si velit, sed velut inanime
quoddam nihil omnino agere mereque passive se habere, anathema
sit._” (Denzinger-Bannwart, n. 814.)
735 Thus Alvarez, _De Auxiliis_, disp. 93, art. 1: “_Nunc autem dicimus
Concilium Tridentinum ... numquam usum fuisse verbo illo
____resistere,____ sed verbo ____dissentire____ et
____[abiicere],____ ut insinuaret non esse idem formaliter resistere
seu posse resistere auxilio efficaci et posse dissentire seu
abiicere gratiam vocationis.... Unde licet arbitrium motum auxilio
efficaci ad consentiendum possit dissentire, si velit, non tamen
potest Deo resistere vel auxilio eius efficaci, secundum quod est
instrumentum voluntatis divinae._”
736 Sess. III, cap. 3: “_Quare fides ipsa in se, etiamsi per caritatem
non operetur, donum Dei est et actus eius est opus ad salutem
pertinens, quo homo liberam praestet ipsi Deo obedientiam, gratiae
eius cui resistere possit consentiendo et cooperando._”
(Denzinger-Bannwart, n. 1791.)
737 Cfr. Tepe, _Instit. Theol._, Vol. III, pp. 74 sqq., Paris 1896; Chr.
Pesch, _Praelect. Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp. 140 sqq., Freiburg
1908; Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 405 sqq., Freiburg 1901. On
the teaching of St. Augustine see Palmieri, _De Gratia Divina
Actuali_, thes. 50; on that of St. Thomas, L. de San, S. J., _De Deo
Uno_, t. I: _De Mente S. Thomae circa Praedeterminationes Physicas_,
Louvain 1894.
738 Cfr. Pohle-Preuss, _God: His Knowability, Essence, and Attributes_,
pp. 383 sqq., 400 sqq.
739 “_Quidquid entitatis reperitur in quocumque actu peccati, etiamsi
alias sit intrinsece malus, debet reduci in Deum tamquam in primam
causam praemoventem et praedeterminantem actuali motione voluntatem
creatam ad talem actum, inquantum actus est, secundum quod est
ens._” Alvarez, _De Auxil._, disp. 24, n. 15.
740 Cfr. Bañez, _Comment. in S. Theol. S. Thom._, 1 p., qu. 23, art. 3,
dub. 2, conclus. 2: “_Deus cognoscit cognitione intuitivâ peccatum
quatenus Dei voluntas est causa entitatis actus peccati et simul
permittens, quod ad eundem actum concurrat liberum arbitrium
deficiendo a regula._”
741 Sess. VI, can. 6. Cfr. Pohle-Preuss, _God: His Knowability, Essence,
and Attributes_, pp. 253 sqq., 442 sqq.
742 “_Voluntas Adami ante peccatum non erat tibia curva, sed omnino
recta, facta autem est curva ex promotione physica._” _Praelect.
Dogmat._, Vol. II, 3rd ed., p. 137.
743 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 72 sqq.
744 Cfr. on this subject Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, thes. 41;
T. Papagni, O. P., _La Mente di S. Tommaso intorno alla Mozione
Divina nelle Creature_, p. 44, Benevento 1901.
745 The principal representatives of Augustinianism are Berti, Bellelli,
and Bertieri.
746 Published at Rome in 1739 sqq.
747 Cfr. his work _Le Bajanisme et le Jansénisme Resuscités dans les
Livres de Bellelli et Berti, s. l._, 1745.
748 Cfr. Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 419 sqq.
749 Cfr. Berti, _De Theol. Disciplinis_, XIV, 9, n. 6: “_Sententia est
Thomistarum et Augustinensium omnium affirmantium, gratiam efficacem
esse se ipsâ, non talem reddi aut cooperatione liberi arbitrii aut
ex circumstantiis congruis, utque certissime et infallibiliter cum
effectu coniunctam esse._”
750 Cfr. Berti, _op. cit._, XIV, 11: “_In aequali gradu concupiscentiae
et gratiae gratia concupiscentiae, non concupiscentia gratiae
succumbet, quia homo etiam cum aequali virtute maiorem habet ad
malum quam ad bonum inclinationem.... Agere et non agere in
aequilibrio virium et determinare seipsum absque efficaci Dei
praemotione est liberi arbitrii sani et robusti, non autem
infirmi._”
751 Cfr. Berti, _De Theol. Disciplinis_, XIV, 8, n. 18: “_Quamvis sit
haec efficax gratia antecedens et Deus sine nobis faciat ut velimus,
nihilo tamen minus per illam non proponitur nobis bonum sub ratione
omnis boni, quemadmodum proponitur beatis per lumen gloriae, ideoque
remanet indifferentia iudicii et vera libertas._”
752 Calvinism, Bajanism, Jansenism—Thomism, Augustinianism, Molinism,
and Congruism.
_ 753 De Gratia et Libero Arbitrio_, c. 17.
754 Cfr. Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, pp. 433 sqq.
755 On the insufficiency of the _indifferentia iudicii_ to preserve
free-will, _v. supra_, p. 242.
_ 756 Conc. Trid._, Sess. VI, cap. 6.
757 “_Proponitur praemium ut pecces, i.e. quod te delectat_,” he says;
“... _Terreris minis, facis propter quod times.... Si cupiditas non
valuit, forte timor valebit ut pecces.... Itaque ad omne recte
factum amor et timor ducit. Ut facias bene, amas Deum et times Deum;
ut autem facias male, amas mundum et times mundum._” _In Ps._, 79,
c. 13.
758 Cfr. Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 422 sqq.; Palmieri, _De
Gratia Divina Actuali_, thes. 54.
759 On the _Congregatio de Auxiliis_, so called because the principal
question under discussion was the help (_auxilia_) afforded by
grace, see Astrain, S. J., in the _Catholic Encyclopedia_, Vol. IV,
pp. 238 sq., and Schneemann, S. J., _Die Entstehung und weitere
Entwicklung der thomistisch-molinistischen Controverse_, Freiburg
1879; also in a Latin translation, Freiburg 1881.
760 Cfr. Molina, _Concordia Liberi Arbitrii cum Gratiae Donis_, qu. 14,
art. 13, dip. 38: “_Asserimus auxilia praevenientis atque adiuvantis
gratiae ... pendere a libero consensu et cooperatione liberi
arbitrii nostri cum illis atque adeo in libera potestate nostra
esse, vel illa efficacia reddere consentiendo et cooperando cum
illis ad actus, quibus ad iustificationem disponimur, vel
inefficacia illa reddere continendo consensum et cooperationem
nostram aut ettam eliciendo contrarium consensum._” _Ibid._, disp.
12: “_Quare fieri potest, ut duorum qui aequali auxilio interius a
Deo vocantur, unus pro libertate sui arbitrii convertatur et alter
infidelitate permaneat._”
761 “_Auxilium gratiae praevenientis_,” says Molina, “_est influxus Dei
in liberum arbitrium, quo illud movet et excitat potensque reddit,
ut eo pacto motum tamquam habens iam in se ipso principium efficiens
actuum supernaturalium simul influendo ulterius eos producat._”
Molina, _op. cit._, qu. 14, art. 13, disp. 41.
762 Cfr. Molina, _op. cit._, qu. 23, art. 4, disp. 1: “_Quando audis
consensum nostrum efficacia reddere auxilia gratiae, non ita id
intelligas, quasi arbitrium nostrum vim aliquam seu efficacitatem
tribuat auxiliis ipsis; arbitrium enim et influxus noster nullam vim
conferunt gratiae auxiliis, sed potius auxilia vim et propensionem
arbitrio tribuunt ad consensum eliciendum._” _Ibid._, _Appendix ad
obi._ 3 (ed. Paris., 1876, p. 595): “_Solum significare volumus,
auxilium illud liberum nobis relinquere consensum nostrum ad
conversionem, nec tale esse, ut nullam necessitatem, etiam
consequentiae, arbitrio ad talem consensum aut conversionem ponat._”
763 Cfr. Pohle-Preuss, _God: His Knowability, Essence, and Attributes_,
pp. 383 sqq.
764 Cfr. Molina, _op. cit._, qu. 19, art. 6, disp. 2: “_Hac ratione Deus
O. M. vult omnia bona, quae per arbitrium nostrum sunt futura, non
solum voluntate conditionali, si nos quoque ea velimus, sed etiam
voluntate absoluta, quatenus ipsi praevidenti ea futura placent
eademque divina eius ac singularis bonitas per arbitrium nostrum
intendit ac vult. Quod autem haec etiam absoluta voluntas semper
impleatur, ex eo est manifestum, quia nititur certitudine
praescientiae divinae, quod ita res futura sit per nostrum
arbitrium._”—_Ibid._, qu. 23, art. 4, disp. 3: “_Quoniam quod Deus
elegerit eum rerum ordinem, circumstantiarum et auxiliorum, sive
maiorum sive minorum, in quo praevidebat eos pro sua libertate
salvandos, qui electione eius ordinis eo ipso praedestinati sunt
vitamque aeternam pro sua libertate consequuntur, potius quam alium
ex infinitis, in quo res aliter pro eadem ipsorum libertate
habuisset, non fuit ex nobis aut pro meritorum et cooperationis
nostrae qualitate, sed ex sola misericordia Dei._” Cfr. G.
Schneemann, _Historia Controversiarum de Divinae Gratiae Liberique
Arbitrii Concordia Initia et Progressus_, Freiburg 1881, pp. 38 sqq.
765 Cfr. his treatise _De Gratia et Libero Arbitrio_, I, 12 (ed. Fèvre,
tom. V, p. 527, Paris 1873): “_Prima opinio eorum est, qui gratiam
efficacem constituunt in assensu et cooperatione humana, ita ut ab
eventu dicatur gratia efficax, quia videlicet sortitur effectum et
ideo sortitur effectum, quia voluntas humana cooperatur. Itaque
existimant hi autores, in potestate hominis esse ut gratiam faciat
esse efficacem, quae alioquin ex se non esset nisi sufficiens._”
Bellarmine treats this opinion as the extreme counterpart of Thomism
(which he also combats) and disposes of it thus: “_Haec opinio
aliena est omnino a sententia b. Augustini et, quantum ego existimo,
a sententia etiam Scripturarum divinarum._” (_l.c._) Among the
Scriptural texts which he quotes in support of this view are John
VI, 45, 1 Cor. IV, 7, Rom. IX, 11.
766 The learned Cardinal describes the difference between Congruism and
extreme Molinism (which latter, it may be remarked, was not defended
by Molina himself) as follows: “_Neque enim intelligi potest, quo
pacto gratia efficax consistat in illa interna suasione, quae per
liberum arbitrium respui potest, et tamen infallibilem effectum
habeat, nisi addamus, Deum iis quos efficaciter et infallibiliter
trahere decrevit, eam suasionem adhibere quam videt congruere
ingenio eorum et quam certo novit ab eis non contemnendam._” (_Op.
cit._, p. 531.) The objection that this explanation eventually
resolves itself into the Molinistic theory which he had censured,
Bellarmine meets as follows: “_Respondeo sententiam nostram, quam S.
Augustini esse demonstravimus, aliqua in re cum prima illa opinione
convenire, sed in multis ab illa discrepare. Convenit enim in eo
quod utraque sententia gratiam sufficentem et efficacem ponit in
auxilio excitante potissimum, non in adiuvante. Sed discrepant inter
se, quod prima opinio vult efficaciam gratiae pendere a voluntate
humana, nostra vero pendere vult a voluntate Dei._” (_l.c._, cap.
13.)
767 Further details in Schneemann, _Hist. Controv._, pp. 302 sqq.
768 Cfr. _Ad Simplician._, I, qu. 2, n. 13: “_Si vellet [Deus] etiam
ipsorum misereri, posset ita vocare, quomodo illis aptum esset, ut
et moverentur et intelligerent et sequerentur. Verum est ergo: Multi
vocati, pauci electi. Illi enim electi, qui congruenter vocati; illi
autem qui non congruebant neque contemperabantur vocationi, non
electi, quia non secuti, quamvis vocati. Item verum est: Neque
volentis neque currentis, sed miserentis est Dei, quia etiamsi
multos vocet, eorum tamen miseretur, quos ita vocat, quomodo iis
vocari aptum est ut sequantur. Falsum est autem, si quis dicit:
Igitur non miserentis Dei, sed volentis atque currentis est hominis,
quia nullius Deus frustra miseretur. Cuius autem miseretur, sic eum
vocat quomodo scit ei congruere, ut vocantem non respuat._”
769 Cfr. Suarez, _De Aux._, V, 25: “_Vocatio efficax illa est, quae ...
includit congruitatem quandam respectu personae, cui datur, ut sit
illi proportionata et accommodata, sicut oportet, ut in tali
persona, in tali tempore et occasione infallibiliter effectum
habeat, et per hoc habet illa vocatio quod congrua et efficax sit._”
770 1 Kings XVII, 38 sqq.—Cfr. Lessius, _De Praedest. et Reprob._, sect.
5, n. 106: “_Ex quibus patet, gratiam efficacem, si physice
spectetur, non semper esse maius beneficium, quum saepenumero ea,
quae effectu caret, secundum suam entitatem longe sit praestantior.
Si tamen spectetur moraliter, nimirum ut subest praescientiae
infallibili effectus, sic semper maius est beneficium, etiam ut
praecisa ab actuali effectu et gratia cooperante seu ut prior
actuali suo influxu in opus, quum Deus, qui non caeco modo operatur,
ex mero suo beneplacito et inscrutabili iudicio seligat pro
quibusdam gratias illas quas effectum habituras videt, non solum ut
gratiae quaedam sunt, sed etiam formaliter, ut effectum habiturae
sunt.... Ex quibus constat, quo sensu distinctio gratiae congruae et
non congruae admittenda sit, quam numquam reieci, sed totis animis
et sensu et praxi semper sum amplexus._”
_ 771 De Grat. et Lib. Arbitr._, ed. Fèvre, t. V, p. 533.
_ 772 V. supra_, p. 16.
773 For the proofs of this assertion see Palmieri, _De Gratia Divina
Actuali_, thes. 50.
774 Cfr. St. Augustine, _De Civitate Dei_, V, 9, 4: “_Quod [voluntates]
facturae sunt, ipsae omnino facturae, quia facturas ille praescivit,
cuius praescientia falli non potest._”
775 On Congruism cfr. Chr. Pesch, _Prael. Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp.
167 sqq.; Heinrich-Gutberlet, _Dogmat. Theologie_, Vol. VIII, § 447.
On the various interpretations of the _praedefinitio actuum
salutarium_, within as well as without the Jesuit Order, see Tepe,
_Instit. Theol._, Vol. III, pp. 93 sqq., Paris 1896, and especially
Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 458 sqq.
776 Chief among them Ysambert, Tournely, St. Alphonsus de’ Liguori,
Albert Knoll, and more recently Cardinal Katschthaler.
777 For a more detailed account see Tournely, _De Gratia Christi_, qu.
7, art. 4, concl. 5; Katschthaler, _De Gratia_, pp. 173 sqq.,
Ratisbon 1880.
778 Cfr. Suarez, _De Gratia_, V, 20, 2.
779 Rom. XI, 33. On Syncretism cfr. Alb. a Bulsano, _Inst. Theol.
Dogmat. Specialis_, ed. by Gottfried a Graun, O. M. Cap., tom. II,
pp. 193 sqq., Innsbruck 1894.
_ 780 Conc. Trid._, Sess. VI, cap. 5: “_De Necessitate Praeparationis_,”
and cap. 6: “_De Modo Praeparationis_.”
781 Sess. VI, cap. 8: “_Fides est humanae salutis initium, fundamentum
et radix omnis iustificationis._”
782 Sess. VI, cap. 6: “_Disponuntur autem ad ipsam iustitiam, dum
excitati divinâ gratiâ et adiuti fidem ex auditu concipientes libere
moventur in Deum, credentes vera esse quae divinitus revelata et
promissa sunt._” (Denzinger-Bannwart, n. 798).
783 Sess. VI, can. 12: “_Si quis dixerit, fidem iustificantem nihil
aliud esse quam fiduciam divinae misericordiae peccata remittentis
propter Christum, vel eam fiduciam solam esse, quâ iustificamur,
anathema sit._” (Denzinger-Bannwart, n. 822.) Cfr. _Conc. Vatic._,
Sess. III, cap. 3, “_De Fide_” (Denzinger-Bannwart, n. 1789).
784 κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον.
785 ἵνα πιστεύσητε ὅτι.
786 John XX, 31.
787 Acts VIII, 37.
788 Rom. X, 9 sq.: “_Quia si confitearis in ore tuo Dominum Iesum et in
corde tuo credideris quod Deus illum suscitaverit a mortuis, salvus
eris. Corde enim creditur ad iustitiam, ore autem confessio fit ad
salutem._”
789 Heb. XI, 6: “_Sine fide autem impossibile est placere Deo; credere
enim oportet accedentem ad Deum [i.e. iustificandum] quia est
[=existentia Dei] et inquirentibus se remunerator sit._”
790 Cfr. Pohle-Preuss, _God: His Knowability, Essence, and Attributes_,
pp. 39 sq.
791 Murray, _De Gratia_, disp. 10, n. 18. Cfr. Becanus, _De Gratia
Habituali_, c. I, qu. 7, art. 6 sq.; Bellarmine, _De
Iustificatione_, I, 5 sqq.
792 Cfr. Bardenhewer-Shahan, _Patrology_, p. 616, Freiburg and St. Louis
1908.
_ 793 Prologus: ____Gaudeo quod pro fide vera sine ullo perfidiae vitio
custodienda sollicitudinem geris, sine qua nulla potest prodesse,
imo nec esse conversio. Apostolica quippe dicit auctoritas, quia
sine fide impossibile est placere Deo. Fides namque est bonorum
omnium fundamentum. Fides est humanae salutis initium. Sine hac fide
nemo ad filiorum Dei numerum potest pervenire, quia sine ipsa nec in
hoc saeculo quisquam iustificationis gratiam consequitur nec in
futuro possidebit vitam aeternam.___
794 On the traditional concepts of “faith” and “justification” as held
in the Church before Luther’s time, see Denifle, O. P., _Die
abendländischen Schriftausleger bis Luther über die Iustitia Dei und
Iustificatio_, Mainz 1905.
795 Cfr. Mark XVI, 15 sq.; Gal. I, 6 sqq.; Tit. III, 10 sq.
796 Cfr. St. Thomas, _Summa Theol._, 2a 2ae, qu. 2, art. 7: “_Post
tempus autem gratiae revelatae tam maiores quant minores tenentur
[necessitate praecepti] habere fidem explicitam de mysteriis
Christi, praecipue quantum ad ea, quae communiter in Ecclesia
solemnizantur et publice proponuntur, sicut sunt articuli
Incarnationis.... Alias autem subtiles considerationes circa
Incarnationis articulos tenentur aliqui magis vel minus explicite
credere, secundum quod convenit statui et officio uniuscuiusque._”
This point is well developed by Ballerini, _Opus Theologicum
Morale_, ed. D. Palmieri, Vol. II, 3rd ed., pp. 9 sqq., Prati 1898.
797 Heb. XI, 6.
798 Chiefly Andrew Vega, Ripalda, and some modern writers.
_ 799 Conc. Trid._, Sess. VI, cap. 6; _Conc. Vatican._, Sess. III, cap.
3, _V. supra_, pp. 182 sqq.
800 “_Nonnisi fides unius Dei necessaria videtur necessitate medii, non
autem explicita remuneratoris._” _Prop. Damn. ab Innocenti XI._,
prop. 22, in Denzinger-Bannwart, n. 1172.
801 Heb. XI, 6.
802 Cfr. Wirceburg, _De Gratia_, n. 120: “_Quia tamen qui credit et
sperat remuneratorem supernaturalem, satis hoc ipso etiam credit
animae perpetuitatem et necessitatem auxilii melioris ad salutem,
fides horum explicita et per distinctos conceptus non semper in re
et actualiter necessaria existimatur._”
803 Gregory of Valentia, Becanus, Thomas Sanchez, and many Thomists.
804 Suarez, De Lugo, and a large number of other theologians.
805 Cfr. Rom. III, 22.
806 Cfr. John III, 18.
807 Cfr. Acts IV, 12.
808 Cfr. St. Thomas, _Summa Theol._, 2a 2ae, qu. 2, art. 7, ad 3: “_Si
qui salvati fuerunt, quibus revelatio non fuit facta, non fuerunt
salvati absque fide mediatoris, quia, etsi non habuerunt fidem
explicitam, habuerunt tamen fidem implicitam in divina providentia,
credentes Deum esse liberatorem hominum secundum modos sibi
placitos._”
809 The practical bearing of this question on the heathens is treated
_supra_, pp. 179 sqq.
810 “_Missionarium teneri adulto etiam moribundo, qui incapax omnino non
sit, explicare fidei mysteria, quae sunt necessaria necessitate
medii, ut sunt praecipue mysteria Trinitatis et Incarnationis._”
Cfr. _Prop. Damn. ab Innocentio XI. a._ 1679, prop. 64
(Denzinger-Bannwart, n. 1214). For a full explanation of the topics
treated in the present Section consult Suarez, _De Fide_, disp. 12,
sect. 4; De Lugo, _De Fide_, disp. 12, sect. 4 sq.; W. Liese, _Der
heilsnotwendige Glaube_, Freiburg 1902.
811 Cfr. _Solid. Declar._, art. 3: “_Neque contritio neque dilectio
neque ulla virtus, sed sola fides [=fiducia] est medium et
instrumentum, quo gratiam Dei, merita Christi et remissionem
peccatorum apprehendere possumus._”
_ 812 Instit._, III, 11, § 19: “_Dicimus hominem solâ fide iustificari._”
For a classic exposition of the Lutheran and Calvinistic views of
faith, see Möhler, _Symbolik_, § 16; English tr. by James Burton
Robertson, 5th ed., London 1906, pp. 124 sqq.
813 Sess. VI, can. 9: “_Si quis dixerit, solâ fide impium iustificari,
ita ut intelligat nihil aliud requiri quod ad iustificationis
gratiam consequendam cooperetur et nullâ ex parte necesse esse, eum
suae voluntatis motu praeparari atque disponi, anathema sit._”
(Denzinger-Bannwart, n. 819.)
814 Sess. VI, cap. 6. The passage is quoted _infra_, p. 296.
815 He contemptuously called it “_ein ströherne Epistel_,” a letter of
straw.
816 Matth. VII, 21: “_Non omnis, qui dicit mihi, Domine, Domine,
intrabit in regnum caelorum: sed qui facit voluntatem Patris mei,
qui in caelis est, ipse intrabit in regnum caelorum._”
817 Jas. II, 24: “_Videtis quoniam ex operibus iustificatur homo, et non
ex fide tantum (ἐξ ἔργων δικαιοῦνται ἄνθρωπος, καὶ οὐκ ἐκ πίστεως
μόνον)._”
818 1 Cor. XIII, 2: “_Et si habuero omnem fidem (πάσαν τὴν πίστιν), ita
ut montes transferam, caritatem (ἀγάπην) autem non habuero, nihil
sum._”
819 Ecclus. I, 28: “_Qui sine timore est, non poterit iustificari._”
820 Rom. VIII, 24: “_Spe enim salvi facti sumus._”
821 Luke VII, 47: “_Remittuntur ei peccata multa, quoniam (ὅτι) dilexit
multum._”
822 Luke XIII, 3: “_Nisi poenitentiam habueritis, omnes similiter
peribitis._”