Bañez, 232 sqq., 246, 255.
Baptism, 163 sqq., 279, 306, 308 sq., 314, 315, 318, 319, 330 sq., 394,
428, 434.
Barnabas, Epistle of, 318.
Basil, St., 346, 349, 373.
Beatitudes, 402, 416.
Beauty, Supernatural, an effect of sanctifying grace, 349 sqq.
Becanus, 206.
Beghards, 399.
Beguins, 399.
Bellarmine, 163, 203, 210, 260, 263, 319, 330, 334, 337, 414.
Benedict XIV, 249.
Bernard, St., 37, 230.
Berti, 249.
Beza, 214.
Biel, Gabriel, 63, 211.
Billuart, 31, 211, 216, 238, 242.
Bonaventure, St., 210, 365, 433.
Boniface II, 99.
Book of Life, The, 192 sq.
Book of Torgau, 292.
Butzer, 292, 322.
C
Cæsarius of Arles, St., 99.
Cajetan, 165.
Calvin and Calvinism, 44, 153, 156, 206, 212, 213, 214, 218, 221, 223 sq.,
228, 285, 302, 310, 392, 399.
Camerarius, 204.
Cano, Melchior, 363.
Capacity for grace, 133 sqq., 145 sqq.
Capacity of nature, 50 sqq.
Carthage, Councils of, 25, 28, 85, 116.
Cassian, John, 97, 142.
Castelein, 195.
Catharinus, 204, 211, 382.
Causality of Grace, 15 sqq.
Celestine I, St., 89, 90, 99, 104.
Celestius, 83, 85, 86.
Cercià, 203.
Certainty regarding justification, 379 sqq.
Charismata, 13.
Charity, 29, 56, 60, 67 sqq., 78, 336 sqq., 352, 363 sqq., 390, 395, 413
sqq., 417.
Children, see Infants.
Christ, The Grace of, 10, 70, 226.
Chrysostom, St., 91, 102 sqq., 141, 171, 178, 181, 209, 318, 349, 380.
Clement of Alexandria, 308.
Clement of Rome, 181.
Clement V, 331.
Clement VIII, 255, 261.
Clement XI, 74, 180.
_Cogitatio congrua_, 69 sqq., 94.
Concupiscence, 64, 120.
_Condignitas_ (equality) between merit and reward, 417 sqq.
Condign Merit, 132 sq., 397 sq., 407 sqq.
_Congregatio de Auxiliis_, 255, 261.
Congruism, 261 sqq.
Congruous Grace, 262 sqq.
Congruous Merit, 132, 397, 407 sqq., 430 sqq.
Conversion, 174 sqq., 297, 432 sq.
Coöperating Grace, 32 sqq.
Cyprian, St., 102, 126.
Cyril of Alexandria, St., 349, 360, 373.
D
D’Argentré, 198.
Definition of Grace, 5 sqq.
Deharbe, 328.
Deification of man, 341 sq., 405.
_Delectatio victrix_, 27, 225, 249 sqq.
De Lemos, 216, 236.
De Lugo, 72, 363, 415, 420.
Despair, 179.
“_De Vocatione Omnium Gentium_,” 170, 182.
Diospolis, Council of, 8, 85, 136, 141.
Dordrecht, Synod of, 213.
Dorner, 293.
Durandus, 63.
E
Eck, Johann, 132.
Efficacious Grace, 41 sqq.
Efficacy, Threefold, 265 sq.
Elect, Number of the, 194 sq.
Ephesus, Ecumenical Council of, 86.
Ephrem, St., 109.
Estius, 216.
Eternal life, 426 sqq.
Eucharist, The Holy, 360.
External and Internal Grace, 11 sqq.
F
_Facienti quod est in se Deus non denegat gratiam_, 147 sqq.
Faith, 62, 73, 100 sqq., 272, 274 sqq., 298 sqq., 363 sq., 390 sq., 395.
_Fides explicita—implicita_, 184 sqq., 279.
Fiduciary faith, 274 sqq., 310 sq.
_Filiatio adoptiva_, 110.
Final perseverance, see Perseverance.
Flacius, 291.
Florence, Council of, 164.
Fonseca, 257.
Francis de Sales, St., 207, 256.
Franzelin, 203.
Frassen, 206.
Freedom a requisite of merit, 411 sqq.
Free-will, 32 sqq.;
How Grace coöperates with, 40 sq.;
Its relation to Grace, 222 sqq.
Friendship, 353.
Friendship of God, an effect of sanctifying grace, 351 sqq.
Fulgentius, St., 23, 182, 215, 278.
G
Gazzaniga, 216, 236.
Gelasius, Pope, 170.
Gifts of the Holy Ghost, 369 sq.
Glory, 426 sqq.
Glossner, 149.
God, The Grace of, 10.
Godts, 195.
Gomarus, 213.
Gonet, 204 sq., 216, 218, 219 sq., 345.
Good intention, 411, 414.
Good works, Merit of, 397 sqq.
Gotti, 30, 185, 216.
Gottschalk, 212.
Goudin, 216.
Grace of justification, 313.
Granderath, 361.
_Gratia antecedens—concomitans_, 35.
_Gratia congrua—incongrua_, 262 sqq.
_Gratia efficax ab extrinseco sive per accidens_, 255 sqq., 268.
_Gratia efficax ab intrinseco sive per se_, 232 sqq., 267, 268.
_Gratia est in nobis, sed sine nobis_, 37.
_Gratia gratis data_, 12 sqq.
_Gratia gratum faciens_, 12 sqq.
_Gratia inspirationis_, 23.
_Gratia magna_, 252 sq.
_Gratia orationis_, 43.
_Gratia parva_ (of Jansenius) 44, 252 sq.
_Gratia prima_, 136 sqq., 388 sqq., 424, 427 sqq.
_Gratia sanans s. medicinalis_, 16, 91, 114.
_Gratia secunda_, 388 sqq.
_Gratia vocans_, 32, 35, 111.
Gratuity of Grace, 131 sqq.
Graveson, 216.
Gregory of Nazianzus, 102, 159, 308.
Gregory the Great, St., 38, 290, 308, 368, 380, 394.
Grotius, Hugo, 294.
Gutberlet, 165, 205.
H
Habits, 333 sqq.
“Half-Melanchthonians,” 292.
Harnack, 295, 296, 319, 381.
Heathens, The, receive sufficient grace for salvation, 179 sqq.
Henno, 324.
Henry of Ghent, 210.
Hilary, St., 97, 99, 209.
Holy Ghost, 331 sq., 335, 346, 361 sq., 368, 369 sq.
Hope, 363 sqq., 390, 396.
Hurter, 375.
Hus, 212.
Hypostatic Union, 12, 150, 345.
I
Ignatius of Antioch, St., 404.
Illuminating grace of the intellect, 19 sqq.
Imputation, Lutheran theory of, 313 sqq.
Incarnation, Dogma of the, 282 sqq.
Incompatibility of Grace and sin, 323 sqq.
Increase of glory, 429 sq.
Increase of sanctifying grace, 384 sqq., 423 sqq., 429.
“Indiculus,” 99.
Infants, Unbaptized, 163 sqq.,
Baptized, 406.
Infralapsarians, 156, 213.
_Inhabitatio Spiritus Sancti_, 361 sq., 370 sqq.
Innocent I, 8, 9, 85, 154.
Innocent X, 168, 226.
Innocent XI, 73, 183, 281, 402.
_Intensio gratiae_, 389.
Irenæus, St., 47, 90, 404.
Isaias, 178.
J
Jacob and Esau, 201 sq.
James, St., 286, 287, 288, 289, 294, 403, 434.
Jansenius and Jansenism, 44, 52, 55, 62, 74, 77, 79, 80, 153 sq., 168,
171, 180, 212, 218, 221, 222, 223, 224 sqq., 249, 252, 281,
411, 417.
Jehu, 433.
Jerome, St., 58, 109, 354, 380, 387, 394, 412.
Jews, 137, 155, 195, 282, 367.
John a S. Thoma, 216.
John the Baptist, St., 116.
Joseph, St., 116, 211.
Jovinian, 387, 394.
Julian of Eclanum, 83, 85.
Justification, 36, 73, 97, 113 sq., 136 sqq.;
Process of, 272 sqq.;
Necessity of faith for, 274 sqq.;
Necessity of other preparatory acts, 285 sqq.;
The state of, 300 sqq.;
The nature of, 301 sqq.;
Negative element, 302 sqq.;
Positive element, 310 sqq.;
Sanctifying Grace the sole formal cause of, 322 sqq.;
Qualities of, 378 sqq.;
Increase of Grace, 388;
Fruits of, 397 sqq.
Justin Martyr, St., 102, 308.
K
Klee, 164.
Κοινωνία θείας φύσεως, 345.
Krogh-Tonning, 293.
L
Lateran, Fourth Council of the, 179, 400.
Law of grace, 405.
Lessius, 150, 206, 211, 221, 262, 337, 420.
Liberty, see Freedom.
Liebermann, 89.
Logos, The Divine, 358, 359 sq.
Log-stick-and-stone theory, 291, 292.
Lucidus, 212.
_Lumen gloriae_, 345.
Luther, 52, 74, 132, 223, 285, 288, 291, 293, 295, 302, 310, 322, 384,
389, 392, 399, 407.
M
Maldonatus, 203, 204.
Mary, B. V., 64, 116, 211, 384, 389, 391.
Massillon, 194.
Melanchthon, 292, 310.
Mennonites, 322.
Mercy, Works of, 416.
Merely sufficient Grace, 41 sqq.
Merit, 128, 131 sqq., 397 sqq., 430.
_Meritum de congruo_, 430 sqq.
_Meritum naturae_, 138.
Mezzofanti, Cardinal, 54.
Mileve, Council of, 85, 114, 116.
Modernism, 54.
Molina and Molinism, 65, 148, 200, 217, 255 sqq., 337.
Molinos, M. de, 401.
Moral virtues, Infused, 366 sqq.
Mortal sin, 97, 106 sqq., 392 sqq.
N
Nabuchodonosor, 58.
Natural and Supernatural Grace, 7 sqq.
Nature, Capacity of, 50 sqq.
_Necessitas antecedens peccati_, 120 sqq.
_Necessitas medii—praecepti_, 279 sqq.
O
Obduracy, 175 sq.
Objects of merit, 423 sqq.
Obstinacy, 178 sq.
Occasionalists, 406.
Ockam, 211.
_Opera steriliter bona_, 57, 81 sq.
Orange, Second Council of, 20, 44, 86, 92, 99, 100, 106, 110, 123, 136,
139, 143, 213, 400.
Origen, 77.
Original sin, 303, 434.
Orosius, 182.
Osiander, 292.
Osorius, 204.
Oswald, 104, 203.
P
Palmieri, 61, 72, 103, 116.
Pantheism, 343.
Passaglia, 158, 375.
Passions, The, 28.
Paul, St., 12, 13, 16, 21, 22, 27, 57, 64, 65, 68, 88, 100 sq., 105, 107,
125, 137, 146, 157 sq., 166, 169 sq., 180, 189, 191, 201 sq.,
207, 227 sq., 259, 269, 276, 277, 281 sq., 283, 288 sq., 314,
316, 317, 318, 319 sq., 351, 383, 393, 402, 407, 420, 424.
Paul V, 256, 261.
Pelagius and Pelagianism, 56, 64, 66, 71, 79, 82 sqq., 89, 97, 103, 114,
119, 136, 141, 170, 190, 197, 228, 308.
Penance, Sacrament of, 395, 428.
Perrone, 18.
Perseverance, Final, 123 sqq., 425 sq., 432 sqq.
Pesch, Chr., 68, 72, 248.
Petavius, 203, 204, 361, 375.
Peter Lombard, 331.
Peter, St., 171, 184.
Pfeffinger, 292.
Piccolomini, 262.
Pighius, 204.
Πίστις, 277 sq., 290.
Pistoia, Council of, 71, 74.
Pius V, 165.
Pius VI, 71, 73.
Platel, 72.
Plato, 350.
Pneumatomachians, 373.
Polycarp, St., 290.
Pomponazzi, 52.
Postlapsarians, 213.
_Potentia obedientialis_, 19, 30, 40.
_Praeambula fidei_, 52, 102, 105.
_Praemotio moralis_, 249, 253.
_Praemotio physica_, 233 sqq., 248.
Prayer, 43, 91, 127 sqq., 133, 142 sqq., 266 sqq., 431, 433, 435.
Predestinarianism, Heretical, 212.
Predestination, 152, 187 sqq.;
_ante praevisa nierita_, 199 sqq.;
_post praevisa merita_, 206 sqq.
Predestinationism, Orthodox, 199 sqq.
Prevenient Grace, 32 sqq.
Priesthood, 13.
Properties of sanctifying Grace, 378 sqq.
Prosper, St., 25, 37, 59, 77, 97, 99, 100, 159, 182, 192, 215.
Protagoras, 350.
Q
Qualitates Fluentes, 29 sqq.
Qualities, 333 sq.
Quasi-Merit, 134.
Quesnel, 53, 72, 74 sqq., 180.
Quietists, 343, 401.
R
Re-Creation, 315, 339.
Regeneration, 314 sq., 329, 339, 341, 346.
Repentance, 176.
Reprobation, 152, 178, 212 sqq.
Requisites of supernatural merit, 410 sqq.
Ripalda, 65, 69, 71 sqq., 128, 145, 149, 330, 342, 345, 363.
Roman Catechism, 333, 340, 349, 363.
S
Saints absolutely predestined, 211;
Favored by God, 419.
Salmeron, 337.
Salutary acts, 82 sqq.
Sanctification, Internal, 323, 347, 348.
Sanctifying Grace, 271 sqq.;
Genesis of, 272 sqq.;
The sole formal cause of justification, 322 sqq.;
Nature of, 328 sqq.;
A permanent quality of the soul, 328 sqq.;
An infused habit, 333 sqq.;
Not identical with charity, 336 sqq.;
A participation of the soul in the divine nature, 340 sqq.;
The effects of, 347 sqq.;
Sanctity, 347 sqq.;
Supernatural beauty, 349 sqq.;
Divine friendship, 351 sqq.;
Adoptive sonship, 356 sqq.;
Supernatural concomitants, 362 sqq.;
Properties of, 378 sqq.;
Admits of degrees and therefore can be increased, 384 sqq.;
Lost by mortal sin, 392 sqq.;
Fruits of, 397 sqq.;
As a requisite of merit, 418 sq.;
Increased by merit, 424 sqq.
Sanctity, an effect of sanctifying Grace, 347 sqq.
Sardagna, 337.
Scheeben, 361, 375.
Schrader, 375.
_Scientia media_, 245, 253, 257 sq., 266.
Scotus and the Scotists, 10, 63, 67, 94, 210, 325, 332, 337, 419, 433.
“Seed of God,” Why grace is called the, 409.
Self-righteousness, 406 sq.
Semipelagianism, 97 sqq., 139 sqq., 146, 148, 170, 190, 197, 226, 228,
239.
Sensitive sphere, Graces of the, 26 sqq.
Sinners, Ordinary and obdurate, 172 sqq.
Sin, Incompatible with Grace, 323 sqq.;
Is sanctifying Grace diminished by venial sin? 388 sq.
Sins of malice, 247.
Society of Jesus, 260 sqq., 325.
Socinianism, 292.
Socrates, 25.
Sola fides theory, 286 sqq.
Soto, Dominicus, 211, 363, 430.
Stapleton, 206.
Stoics, 64, 387.
Strengthening Grace of the will, 23 sqq.
Suarez, 63, 96, 116, 122, 128, 150, 218, 219, 257, 262, 325, 330, 334,
346, 359, 362, 363, 365, 390 sq., 415, 420, 433.
Sufficient Grace, 41 sqq., 167 sqq.
Supererogation, Works of, 411.
Supernatural character of merit, 413 sqq.
Sylvius, 216, 434.
Syncretism, 267 sqq.
Synergist dispute, 292.
T
Temporal blessings, 435.
Temptations, 65 sqq.
Tepe, 68, 72, 81.
Tertullian, 179.
Θείωσις, 341, 376.
Theodoret, 209.
Theological systems devised to harmonize the dogmas of grace and
free-will, 231 sqq.;
Thomism, 232 sqq.;
Augustinianism, 248 sqq.;
Molinism, 255 sqq.;
Congruism, 261 sqq.;
Syncretism, 267 sqq.
Thomas, St., 27, 32, 34, 52, 53, 62, 70, 93, 121, 149, 161, 165, 178, 185,
194, 210, 232, 298, 331, 332, 334, 338, 339, 345, 349, 357,
365, 368 sq., 387, 409, 414, 419, 421, 431, 432, 435.
Thomism and the Thomists, 11, 29, 200, 203, 216, 219, 232 sqq., 325, 332,
389, 413, 414.
Toletus, 204, 206.
Tournely, 207, 337.
Traditionalism, 52.
Trent, Council of, 34, 35, 36, 38, 45, 74, 86, 94, 106, 107, 111, 115 sq.,
122, 123, 124, 125, 136, 153, 165, 168, 182, 188, 213, 224,
227, 243 sq., 247, 265, 272, 275, 285, 295 sqq., 303, 307, 311
sqq., 319, 322 sq., 324, 325, 329 sq., 331, 335, 338, 352,
361, 363, 365, 383, 385, 391, 392, 400, 401, 407 sq., 415, 421
sq., 423, 425, 426, sqq., 431.
Trinity, Dogma of the, 282 sqq.
U
Ultricuria, Nicholas de, 52.
Unbelief, 97.
“Unigenitus,” Constitution, 74.
V
Vasquez, 69 sqq., 72, 94, 133, 149, 262, 337, 363, 415, 418, 420, 425.
Vatican Council, 51, 54, 73, 183, 244 sq., 265.
Vega, 122.
Venial sin, Possibility of avoiding, 117 sqq.;
Is sanctifying Grace diminished by? 388 sq.
Vienne, Council of, 331, 363.
Vital acts of the soul, 27 sqq.
Vitelleschi, 262.
Vocation, The grace of, 190, 196.
_Voluntas salvifica Dei_, 152 sqq.
W
Wiclif, 212.
Will to save, God’s, 152 sqq.
Y
Ysambert, 211.
Z
Zosimus, 85.
Zwingli, 298.
FOOTNOTES
1 The Fathers and the Schoolmen “do not emphasize the difference, and
frequently speak of habitual and actual grace as of one whole.
Controversial reasons account for this discrepancy, which readers of
the older theologians should constantly bear in mind.”
(Wilhelm-Scannell, _Manual of Catholic Theology_, Vol. II, p. 229,
2nd ed., London 1901.)
2 The asterisk before an author’s name indicates that his treatment of
the subject is especially clear and thorough. As St. Thomas is
invariably the best guide, the omission of the asterisk before his
name never means that we consider his work inferior to that of other
writers. There are vast stretches of theology which he scarcely
touched.
3 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 181 sqq., St. Louis 1912.
_ 4 Theologiae Graecorum Patrum Vindicatae circa Universam Materiam
Gratiae Libri III_, I, 4, Paris 1646.
5 “The same name is loosely applied to the act of ‘blessing’ the food
before taking it, which is properly the function of a priest, but
which is suitably performed by every Christian.” (Hunter, _Outlines
of Dogmatic Theology_, Vol. III, p. 6.) Cfr. S. Thomas, _Summa
Theologica_, 1a 2ae, qu. 110, art. 1: “_Secundum communem loquendi
modum tripliciter gratia accipi consuevit: uno modo pro dilectione
alicuius...; secundo sumitur pro aliquo dono gratis dato...; tertio
modo sumitur pro recompensatione beneficii gratis dati, secundum
quod dicimur agere gratias beneficiorum._”
6 Rom. XI, 6: “_Si autem gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia
iam non est gratia._”
_ 7 Tract. in Ioannem_, III, n. 9: “_Quid est gratia? Gratis data. Quid
est gratis data? Donata, non reddita._”
_ 8 Debitum naturae._
_ 9 Epistula ad Innocent._, n. 2: “_Nam si intellexissent illi
episcopi, eam illum dicere gratiam, quam etiam cum impiis habemus,
cum quibus homines sumus, negare vero eam quâ Christiani et filii
Dei sumus, quis eum patienter ... ante oculos suos ferret?
Quapropter non culpandi sunt iudices, qui ecclesiasticâ consuetudine
nomen gratiae_ [_i.e._ _christianae] audierunt._”
10 On the difference between these two categories see Pohle-Preuss,
_God the Author of Nature and the Supernatural_, pp. 180 sqq.
_ 11 Epist. ad Innocent._, _l.c._: “_Etsi quâdam non improbandâ ratione
dicitur gratia Dei quâ creati sumus [gratia naturalis], ... alia est
tamen, quâ praedestinati vocamur, iustificamur, glorificamur [gratia
supernaturalis]._”
_ 12 Epist. ad Sixt._, 194, n. 8: “_Haec est enim gratia, quam in libris
Dei legere et populis praedicare catholici antistites consueverunt,
et gratia quam commendat Apostolus non est ea quâ creati sumus, ut
homines essemus, sed quâ iustificati sumus, quum mali homines
essemus._”
13 St. Augustine, _Ep._, 217: “_Hoc [scil. credere] opus est gratiae,
non naturae. Opus est, inquam, gratiae quam nobis attulit secundus
Adam, non naturae quam totam perdidit in seipso Adam._”
_ 14 Gratia est donum gratis datum supernaturale._
15 Cfr. Pohle-Preuss, _Soteriology. A Dogmatic Treatise on the
Redemption_, pp. 24 sqq., St. Louis 1914.
_ 16 Gratia est donum gratis datum, supernaturale, ex meritis Christi._
17 Cfr. St. Augustine, _Contra Duas Epistolas Pelagianorum_, IV, 15.
18 Cfr. Rom. III, 21 sqq.; Gal. II, 16.
_ 19 Gratia est donum gratis datum, supernaturale, internum, ex meritis
Christi._
20 St. Matthew X, 8: “_Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos
mundate, daemones eiicite: gratis accepistis, gratis date_ (δωρεὰν
δότε).”—The name “gratuitously given,” as Fr. Hunter observes
(_Outlines_, III, 10), is “tautological and not particularly
expressive,” and “helps in no way to indicate what is the nature of
the graces which it is intended to exclude. These are such as, for
want of a better word, we call ingratiating: the Latin name used by
theologians (_gratum faciens_) denotes that they make a man pleasing
to God, grateful to Him, if we understand _grateful_ of that which
gives pleasure, and not in its commoner sense, which is nearly the
same as thankful.”
21 For a list of the charismata see 1 Cor. XII, 4 sqq. Cfr. Englmann,
_Von den Charismen im allgemeinen und von dem Sprachencharisma im
besonderen_, Ratisbon 1848; Cornely, _Comment. in S. Pauli Priorem
Epistolam ad Corinthios_, pp. 410 sqq., Paris 1890; Chr. Pesch,
_Praelect. Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp. 243 sqq., Freiburg 1908.
22 1 Cor. XII, 31: “_Aemulamini autem charismata meliora, et adhuc
excellentiorem viam vobis demonstro._”
_ 23 Caritas_, ἀγάπη.
24 1 Cor. XIII, 1 sqq. Cfr. St. Thomas Aquinas, _Summa Theol._, 1a 2ae,
qu. 111, art. 5: “_Unaquaeque virtus tanto excellentior est, quanto
ad altius bonum ordinatur. Semper autem finis potior est his, quae
sunt ad finem [i.e. media]. Gratia autem gratum faciens ordinat
hominem immediate ad coniunctionem ultimi finis; gratiae autem
gratis datae ordinant hominem ad quaedam praeparatoria finis ultimi,
sicut per prophetiam et miracula et huiusmodi homines inducuntur ad
hoc quod ultimo fini coniungantur. Et ideo gratia gratum faciens est
multo excellentior quam gratia gratis data._”
_ 25 Gratia est donum gratis datum, supernaturale, internum, gratum
faciens, ex meritis Christi._
26 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 229 sq.
_ 27 Ibid._, pp. 298 sq.
_ 28 Ep. ad Simplician._, I, 9, 22: “_Voluntas ipsa, nisi aliquid
occurrerit quod delectet et invitet animum, moveri nullo modo
potest; hoc autem, ut occurrat, non est in hominis potestate._”
_ 29 Enchiridion_, c. 98: “_Quis tam impie desipiat, ut dicat, Deum
malas hominum voluntates, quas voluerit, quando voluerit, ubi
voluerit, in bonum non posse convertere?_”
30 “_Domine, ... ad te nostras etiam rebelles compelle propitius
voluntates._” For a full treatment of God’s moral causality the
student is referred to Ripalda, _De Ente Supernaturali_, disp. 109,
sect. 2 sq.
31 Cfr. D. Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, thes. 15.
_ 32 Causa formalis._
_ 33 Causa efficiens._
_ 34 Causa meritoria._
_ 35 Causa materialis._
_ 36 Causalitas moralis._
_ 37 Causalitas physica._
_ 38 Causa finalis inadaequata._
_ 39 Causa finalis adaequata._
40 On the _potentia obedientialis_ see Pohle-Preuss, _God the Author of
Nature and the Supernatural_, pp. 188 sqq.
41 Can. 7, quoted by Denzinger-Bannwart, n. 180.
_ 42 Supra_, p. 11.
43 “_Lex Domini immaculata, convertens animas, ... praeceptum Domini
lucidum, illuminans oculos._”
44 “_Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut
sequamini vestigia eius._”
_ 45 De Spiritu et Litera_, c. 34: “_Visorum suasionibus agit Deus, ut
velimus et ut credamus, sive extrinsecus per evangelicas
exhortationes sive intrinsecus, ubi nemo habet in potestate, quid ei
veniat in mentem._”
46 2 Cor. III, 4 sq.: “_Fiduciam autem talem habemus per Christum ad
Deum; non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis quasi ex
nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est._”
47 1 Cor. III, 6: “_Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum
dedit_ (ἀλλὰ ὁ θεὸς ηὔξανεν). _Itaque neque qui plantat est aliquid
neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus_ (ὁ αὐξάνων θεός).”
_ 48 De Gratia Christi_, c. 19: “_Ipse in bonis arboribus cooperatur
fructum, qui et forinsecus rigat atque excolit per quemlibet
ministrum et per se dat intrinsecus incrementum._” Cfr. also Eph. I,
17 sq., Acts XXVI, 16 sqq., 2 Cor. IV, 6, 1 John II, 20 and 27.
49 Cfr. Mazzella, _De Gratia_, disp. 1, art. 1, §4, 3rd ed., Rome 1882.
_ 50 Tract. in Ioa._, III, 13: “_Magisteria forinsecus adiutoria quaedam
sunt et admonitiones; cathedram in coelo habet, qui corda tenet._”
_ 51 L.c._: “_Interior magister est, qui docet; Christus docet,
inspiratio ipsius docet._”
_ 52 Ep. 17 de Incarn. et Grat._ n. 67: “_Frustra [divinus sermo]
exterioribus auribus sonat, nisi Deus spiritali munere auditum
hominis interioris aperiat._” Other Patristic texts will be found in
the classic work of Ripalda, _De Ente Supernaturali_, disp. 101,
sect. 3-4.
53 It is to be noted, however, that the term _gratia inspirationis_,
both in the writings of St. Augustine and in the decrees of Trent
(Sess. VI, can. 3), sometimes also denotes the immediate
illuminating grace of the mind.
_ 54 De Gratia Christi_, c. 12: “_Quâ gratiâ agitur, non solum ut
facienda noverimus, verum etiam ut cognita faciamus, nec ut solum
diligenda credamus, verum etiam ut credita diligamus._”
_ 55 Op. cit._, c. 26: “_Cognitionem et dilectionem, sicut sunt
discernenda, discernat, quia scientia inflat, quando caritas
aedificat.... Et quum sit utrumque donum Dei, sed unum minus,
alterum maius, non sic iustitiam nostram super laudem iustificatoris
extollat, ut horum duorum quod minus est divino tribuat adiutorio,
quod autem maius est humano usurpet arbitrio._”
56 He applies a variety of practically synonymous terms to the
strengthening grace of the will, for instance: _delectatio
coelestis_, _spiritus caritatis_, _inspiratio dilectionis_, _bona
voluntas_, _voluptas_, _sanctum desiderium_, _inspiratio
suavitatis_, _cupiditas boni_, etc.
57 Canon 4: “_Quisquis dixerit, eandem gratiam Dei per Iesum Christum
D. N. propter hoc tantum adiuvare ad non peccandum, quia per ipsam
nobis aperitur el revelatur intelligentia mandatorum, ut sciamus
quid appetere et quid vitare debeamus, non autem per illam nobis
praestari ut quod faciendum cognoverimus, etiam facere diligamus
atque valeamus, a. s.; ... quum sit utrumque donum Dei, et scire
quid facere debeamus et diligere ut faciamus._” (Denzinger-Bannwart,
n. 104.)
_ 58 Contra Collator._, c. VII, 2: “_Trahit timor; principium enim
sapientiae timor Domini (Prov. I, 7). Trahit laetitia, quoniam
laetatus sum in his, quae dicta sunt mihi: in domum Domini ibimus
(Ps. CXXI, 1). Trahit desiderium, quoniam concupiscit et deficit
anima mea in atria Domini (Ps. LXXXIII, 3). Trahunt delectationes:
quam dulcia enim faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori
meo (Ps. CXVIII, 103). Et quis perspicere aut enarrare possit, per
quos affectus visitatio Dei animum ducat humanum?_” Cfr. Schiffini,
_De Gratia Divina_, thes. 11; Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_,
thes. 8.
_ 59 De Anima_, I, 8: Ἄνευ φαντάσματος οὐκ ἔστι νοεῖν.
_ 60 De Peccatorum Meritis et Remissione_, II, 19, 33: “_... ut suave
faciat, quod non delectabat._”
61 2 Cor. XII, 9: “_Sufficit tibi gratia mea._” For further information
on this point the student is referred to Ripalda, _De Ente
Supernaturali_, disp. 44, sect. 9.
_ 62 In Psalmos_, 102, n. 16: “_Vocat [Deus] per intimam
cognitionem._”—_Tract. in Ioa._, 26, n. 7: “_Videte quomodo trahit
Pater, docendo delectat._”
_ 63 Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 110, art. 2.
_ 64 S. Theol._, 1a 2ae, qu. 25, art. 2.
65 “_... quum sit utrumque donum Dei, et scire quid facere debeamus, et
diligere ut faciamus._” (_V. supra_, p. 25.)
66 “_Amor Dei propter se super omnia._”
_ 67 V. infra_, Part II, Ch. I.
68 Cfr., _e.g._, _De Trinitate_, VIII, 10: “_Quid est dilectio vel
caritas, quam tantopere Scriptura divina laudat et praedicat, nisi
amor boni?_”—_Contra Duas Epistolas Pelag._, II, 9, 21: “_Quid est
boni cupiditas nisi caritas?_”—_De Gratia Christi_, c. 21: “_Quasi
vero aliud sit bona voluntas quam caritas._”
69 It should also be noted that in Augustine’s writings _inspiratio
caritatis_, as an immediate grace of the will, is not necessarily
identical with the infusion of theological love.
_ 70 E.g._ Berti, _De Theol. Discipl._, XIV, 7.
71 Cfr. Alvarez, _De Aux._, disp. 67, n. 6.
72 Alvarez, _op. cit._, disp. 74.—Cfr. John VI, 44: “_Nemo potest
venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum._” Apoc. III,
20: “_Ecce sto ad ostium et pulso; si quis audierit vocem meam et
aperuerit mihi ianuam, intrabo ad illum._”
_ 73 Comment. in Summam Theol. S. Thomae Aquinatis_, p. 2, tr. 6, qu. 2,
art. 2, §2.
_ 74 V. supra_, Nos. 1 and 2.
_ 75 Ad Simplic._, I, 2, n. 21: “_Quis potest credere, nisi aliquâ
vocatione, h. e. aliquâ rerum testificatione tangatur? Quis habet in
potestate tali viso attingi mentem suam, quo eius voluntas moveatur
ad fidem?_”
76 Cfr. Suarez, _De Div. Grat._, III, 4: “_In Conciliis et Patribus
nullum vestigium talis gratiae invenimus, quin potius ipsam
inspirationem ponunt ut gratiam primam et praeterea indicant
immediate infundi ab ipso Spiritu Sancto et non mediante aliquâ
qualitate._”
_ 77 De Gratia_, diss. 4, art. 2.
_ 78 Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 110, art. 2: “_In eo, qui dicitur
gratiam Dei habere, significatur esse quidam effectus gratuitae Dei
voluntatis. Dictum est autem supra (qu. 109, art. 1), quod
dupliciter ex gratuita Dei voluntate homo adiuvatur: uno modo
inquantum anima hominis movetur a Deo ad aliquid cognoscendum vel
volendum vel agendum; et hoc modo ipse gratuitus effectus in homine
non est qualitas, sed motus quidam animae; actus enim moventis in
moto est motus, ut dicitur (Phys. 1, 3, text. 18). Alio modo
adiuvatur homo ex gratuita Dei voluntate, secundum quod aliquod
habituale donum a Deo animae infunditur ... et sic donum gratiae
qualitas quaedam est._”—Cfr. Palmieri, _De Gratia Div. Actuali_,
thes. 16; Pesch, _Praelect. Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp. 23 sqq.;
Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 220 sqq. The Thomistic doctrine
on this point is viewed with favor by several Molinist theologians,
_e.g._, Platel (_De Gratia_, n. 547) and Gutberlet (_Dogmatische
Theologie_, Vol. VIII, pp. 25 sq., Mainz 1897).
_ 79 De Peccat. Merit. et Rem._, II, 18: “_Quoniam quod a Deo nos
avertimus nostrum est, et haec est voluntas mala; quod vero ad Deum
nos convertimus nisi ipso excitante et adiuvante non possumus, et
haec est voluntas bona._”
_ 80 De Grat. et Lib. Arbitr._, c. 17, 33: “_Ipse ut velimus, operatur
incipiens, qui volentibus cooperatur perficiens._”—On certain
differences of opinion on this point between Suarez (_De Div.
Motione_, III, 5) and St. Thomas (_Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 111,
art. 2), see Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 252 sqq.
81 Cfr. Ps. LVIII, 11; XXII, 6.
_ 82 Enchiridion_, c. 32: “_Nolentem praevenit, ut velit; volentem
subsequitur, ne frustra velit._”
_ 83 Conc. Trident._, Sess. VI, cap. 5: “_Declarat praeterea, ipsius
justificationis exordium in adultis a Dei per Iesum Christum
praeveniente gratia sumendum esse, h. e. ab eius vocatione, qua
nullis eorum existentibus meritis vocantur._” (Denzinger-Bannwart,
n. 797.)
_ 84 Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 111, art. 3: “_Sicut gratia dividitur in
operantem et cooperantem secundum diversos effectus, ita etiam in
praevenientem et subsequentem, qualitercumque gratia accipiatur
(i.e. sive habitualis sive actualis). Sunt autem quinque effectus
gratiae in nobis, quorum primus est ut anima sanetur; secundus ut
bonum velit; tertius est ut bonum quod vult efficaciter operetur;
quartus est ut in bono perseveret; quintus est ut ad gloriam
perveniat. Et ideo gratia, secundum quod causat in nobis primum
effectum, vocatur praeveniens respectu secundi effectus; et prout
causat in nobis secundum, vocatur subsequens respectu primi
effectus. Et sicut unus effectus est posterior uno effectu et prior
alio, ita gratia potest dici praeveniens et subsequens secundum
eundem effectum respectu diversorum._”
_ 85 Conc. Trident._, Sess. VI, cap. 16: “_Iesus Christus in ipsos
iustificatos iugiter virtutem influit, quae virtus bona eorum opera
semper antecedit et comitatur et subsequitur._”
86 On the distinction to be drawn between the various members of these
pairs, whether it be real or merely logical, theologians differ.
Cfr. Palmieri, _De Div. Grat._, thes. 18; Chr. Pesch, _Praelect.
Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp. 17 sqq.; Schiffini, _De Gratia
Divina_, pp. 241 sqq.
_ 87 V. supra_, Nos. 1 and 4.
88 Sess. VI, cap. 5 and can. 4, quoted in Denzinger-Bannwart’s
_Enchiridion_, n. 797 and 814.
_ 89 Ad Simplic._, I, qu. 2, n. 22: “_Voluntas ipsa, nisi aliquid
occurrerit, quod delectet atque invitet animum, moveri nullo modo
potest; hoc autem ut occurrat, non est in hominis potestate._”
_ 90 Contr. Collator._, c. VII, 2: “_Et quis perspicere aut enarrare
possit, per quos affectus visitatio Dei animum ducat humanum, ut
quae fugiebat sequatur, quae oderat diligat, quae fastidiebat
esuriat, ac subitâ commutatione mirabili quae clausa ei fuerant sint
aperta, quae onerosa levia, quae amara sint dulcia, quae obscura
sint lucida?_”
91 Cfr. M. Cronin, _The Science of Ethics_, Vol. I, pp. 30 sqq., Dublin
1909.
_ 92 Contra Duas Epistolas Pelagian._, II, 9, 21: “_Multa Deus facit in
homine bona, quae non facit homo; nulla vero facit homo, quae non
facit Deus, ut faciat homo._”
_ 93 De Gratia et Lib. Arbitr._, c. 17, n. 33: “_Ut ergo velimus, sine
nobis operatur; quum autem volumus et sic volumus ut faciamus,
nobiscum cooperatur; tamen sine illo vel operante ut velimus, vel
cooperante quum volumus, ad bona pietatis opera nihil valemus._”
_ 94 De Gratia et Lib. Arbitr._, c. 14: “_Si ergo Deus tria haec, h. e.
bonum cogitare, velle, perficere, operatur in nobis (2 Cor. III, 5;
Phil. II, 13), primum profecto sine nobis, secundum nobiscum,
tertium per nos facit. Siquidem immittendo bonam cogitationem, nos
praevenit; immutando etiam malam voluntatem sibi per consensum
iungit; ministrando et consensui facultatem foris per apertum opus
nostrum internus opifex innotescit. Sane ipsi nos praevenire
nequaquam possumus. Qui autem bonum neminem invenit, neminem salvat,
quem non praevenit. A Deo ergo sine dubio nostrae fit salutis
exordium, nec per nos utique nec nobiscum. Verum consensus et opus,
etsi non ex nobis, non iam tamen sine nobis._”—On the
misinterpretation of this text by the Jansenists, see Palmieri, _De
Gratia Divina Actuali_, pp. 84 sq.
_ 95 Moral._, XVI, 10: “_Superna pietas prius agit in nobis aliquid sine
nobis [gratia praeveniens], ut subsequente libero arbitrio bonum,
quod appetimus, agat nobiscum [gratia cooperans]._”
_ 96 Conc. Trid._, Sess. VI, c. 16: “_Tanta est [Dei] erga homines
bonitas, ut eorum velit esse merita quae sunt ipsius dona._”
(Denzinger-Bannwart, n. 810.)
_ 97 De Grat. et Lib. Arbitr._, c. 16, 32: “_Certum enim est nos mandata
servare, si volumus; sed quia praeparatur voluntas a Domino, ab illo
petendum est, ut tantum velimus quantum sufficit, ut volendo
faciamus. Certum est nos velle, quum volumus; sed ille facit ut
velimus bonum, de quo dictum est quod paulo ante posui (Prov. VIII,
35): ____Praeparatur voluntas a Domino____; de quo dictum est (Ps.
XXXVI, 32): ____A Domino gressus hominis dirigentur et viam eius
volet____; de quo dictum est (Phil. II, 13): ____Deus est qui
operatur in nobis et velle.____ Certum est nos facere quum facimus;
sed ille facit ut faciamus, praebendo vires efficacissimas
voluntati, qui dixit (Ezech. XXXVI, 27): ____Faciam ut in
iustificationibus meis ambuletis et iudicia mea observetis et
faciatis.____ Quum dicit: ____Faciam ut faciatis,____ quid aliud
dicit nisi (Ezech. XI, 19): ____Auferam a vobis cor lapideum,____
unde non faciebatis, (Ezech. XXXVI, 26), et ____dabo vobis cor
carneum,____ unde facitis._”—On the subject of this paragraph see
Palmieri, _op. cit._, thes. 10, and Chr. Pesch, _op. cit._, pp. 14
sqq.
98 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 67 sqq.
99 Cfr. Palmieri, _De Div. Grat. Actuali_; thes. 17, and Chr. Pesch,
_Praelect. Dogmat._, Vol. V, 3rd ed., pp. 28 sqq.
_ 100 V. infra_, Ch. III, Sect. 2.
_ 101 De Grat. et Lib. Arbitr._, c. 16, 32: “_Certum est nos facere, quum
facimus; sed ille facit ut faciamus, praebendo vires efficacissimas
voluntati._”
_ 102 De Corrept. et Grat._, c. 11: “_Acceperat posse, si vellet [gratia
sufficiens]; sed non habuit velle [gratia efficax] quod posset, nam
si habuisset, perseverasset._” Cfr. Palmieri, _De Div. Grat.
Actuali_, thes. 11.
_ 103 De Nat. et Grat._, 43: “_Nam Deus impossibilia non iubet, sed
iubendo monet, et facere quod possis, et petere quod non possis, et
adiuvat ut possis._”
_ 104 De Gratia Christi_, IV, 10: “_... ita inefficax, ex qua operatio ne
possit quidem sequi, nisi eius inefficacia per aliam suppleatur._”
105 “_Illud a recentioribus prolatum gratiae sufficientis genus, quo
adiuvante nullum unquam opus factum est aut fiet unquam, videtur
monstrum quoddam singulare gratiae, solummodo peccatis faciendis
maiorique damnationi accersendae serviens._” (_De Grat. Christi_,
III, 3).
106 “_Gratia sufficiens statui nostro non tam utilis quam perniciosa
est, sic ut proinde merito possimus petere: A gratia sufficienti
libera nos, Domine._” This assertion was condemned by Pope Alexander
VIII in 1690. It is convincingly refuted by Schiffini, _De Gratia
Divina_, pp. 354 sqq.
107 “_Hoc etiam secundum fidem catholicam credimus, quod acceptâ per
baptismum gratiâ omnes baptizati Christo auxiliante et cooperante,
quae ad salutem pertinent, possint et debeant, si fideliter laborare
voluerint, adimplere._” (Denzinger-Bannwart, n. 200.)
108 Sess. VI, can. 4: “_Si quis dixerit, liberum hominis arbitrium a Deo
motum et excitatum nihil cooperari Deo, ... neque posse dissentire,
si velit, anathema sit._” (Denzinger-Bannwart, n. 814.)
109 Is. V, 4: “_Quid est, quod debui ultra facere vineae meae et non
feci ei? An quod exspectavi, ut faceret uvas et fecit labruscas?_”
110 Prov. I, 24: “_Vocavi et renuistis, extendi manum meam et non fuit
qui adspiceret._”
111 Matth. XI, 21.
112 Cfr. Matth. XXIII, 37; Acts VII, 51; 1 Cor. X, 13; 2 Cor. VI, 1; 1
Thess. V, 19.
_ 113 Contra Haer._, IV, 37, 1: “_Illud autem quod dicit (Matth. XXIII,
37): Quoties volui colligere filios tuos, et noluisti, veterem
libertatem hominis manifestat, quia liberum eum fecit Deus ab
initio.... Vis enim a Deo non fit, sed bona sententia adest illi
semper. Et propter hoc consilium quidem bonum dat omnibus.... Et qui
operantur quidem illud [gratia efficax], gloriam et honorem
percipient, quoniam operati sunt bonum, quum possint non operari
illud; hi autem, qui illud non operantur, indicium iustum excipient
Dei, quoniam non sunt operati bonum [gratia inefficax], quum possint
operari illud [gratia vere et mere sufficiens]._”
114 “_Gratia Dei ... quae hominum adiuvat voluntates: qua ut non
adiuventur, in ipsis itidem causa est, non in Deo._” _De Peccat.
Mer. et Rem._, II, 17.
_ 115 De Lib. Arbitr._, III, 16: “_Ex eo quod non accepit, nullus reus
est; ex eo autem quod non facit quod debet, iuste reus est. Debet
autem [facere], si accepit et voluntatem liberam et
sufficientissimam facultatem._” On the Jansenist distortions of St.
Augustine’s teaching see Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, thes.
48. The doctrine of the Greek Fathers is thoroughly rehearsed by
Isaac Habert, _Theol. Patr. Graec._, II, 6 sq.
_ 116 Conc. Vat.,_ Sess. III, De Revel., can. 1: “_Si quis dixerit, Deum
unum et verum, Creatorem et Dominum nostrum, per ea, quae facta
sunt, naturali rationis humanae lumine certo cognosci non posse,
anathema sit._”
_ 117 Conc. Vat._, Sess. III, cap. 4: “_Hoc quoque perpetuus Ecclesiae
catholicae consensus tenuit et tenet, duplicem esse ordinem
cognitionis, non solum principio, sed obiecto etiam distinctum:
principio quidem, quia in altero naturali ratione et altero fide
divinâ cognoscimus; obiecto autem, quia praeter ea, ad quae
naturalis ratio pertingere potest, credenda nobis proponuntur
mysteria in Deo abscondita, quae, nisi revelata divinitus,
innotescere non possunt._” (Denzinger-Bannwart, n. 1795.)
118 Nicholas d’Autricourt, a master in the University of Paris, in 1348,
was compelled by the Sorbonne and the Apostolic See to retract a
number of propositions taken from his writings which were infected
with scepticism. These propositions, most of which had been censured
as heretical, and some as merely false, may be found in Natalis
Alexander, _Hist. Eccles._, ed. Bing., XV, 195, and also, with some
explanatory remarks, in Denifle-Chatelain, _Chartularium Univ.
Paris._, II, 1, Paris 1891.
119 “_Klotz-, Stock- und Steintheorie_.”
120 On Traditionalism, see Pohle-Preuss, _God: His Knowability, Essence,
and Attributes_, pp. 44 sqq., 2nd ed., St. Louis 1914.
121 Wisd. XIII, 1 sqq.; Rom. I, 20 sq.; Rom. II, 14 sq. Cfr.
Pohle-Preuss, _op. cit._, pp. 17 sqq.
_ 122 Ibid._, pp. 38 sqq.
_ 123 Summa Theol_., 1a, qu. 2, art. 2, ad 1: “_Deum esse et alia
huiusmodi ... non sunt articuli fidei, sed praeambula ad articulos;
sic enim fides praesupponit cognitionem naturalem, sicut gratia
naturam et perfectio perfectibile_.”
_ 124 Luther’s Werke_, ed. Walch, XII, 400, Halle 1742: “_Alles, was sie
örtert und schleusst, so gewisslich falsch und irrig ist, als Gott
lebt._”
_ 125 Conc. Trid._, Sess. VI, cap. 1 and canon 5.
126 On the _vulnera naturae_ cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of
Nature and the Supernatural_, pp. 298 sqq., St. Louis 1912. Already
St. Augustine observed: “_Ad miseriam iustae damnationis pertinet
ignorantia et difficultas, quam patitur homo ab exordio nativitatis
suae, nec ab isto malo nisi Dei gratiâ liberatur._” (_Retract._, I.
9.)
_ 127 Propos._ 41: “_Omnis cognitio Dei etiam naturalis, etiam in
philosophis ethnicis, non potest venire nisi a Deo; et sine gratia
non producit nisi praesumptionem, vanitatem et oppositionem ad ipsum
Deum loco affectuum adorationis, gratitudinis et amoris._”
(Denzinger-Bannwart, n. 1391.)
128 On the _debitum naturae_ cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of
Nature and the Supernatural_, pp. 184 sq.
_ 129 Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 2, art. 4.
_ 130 Conc. Vatic._, Sess. III, _De Revel._, cap. 2: “_Ut ea, quae in
rebus divinis humanae rationi per se impervia non sunt, in praesenti
quoque generis humani conditione ab omnibus expedite, firmâ
certitudine et nullo admixto errore cognosci possint._”
131 Cfr. Chastel, S. J., _De la Valeur de la Raison Humaine_, Paris
1854; O. Willmann, _Geschichte des Idealismus_, Vol. III, 2nd ed.,
pp. 811 sqq., Braunschweig 1908; Bellarmine, _De Gratia et Libero
Arbitrio_, V, 1 sqq.
132 The only dissenting voice is that of Cardinal Cajetan.
133 Mezzofanti spoke perfectly thirty-eight languages, thirty others
less perfectly, and was more or less familiar with fifty dialects.
Cfr. U. Benigni in the _Catholic Encyclopedia_, Vol. X, p. 271.
134 On the question whether grace can enable a man to acquire an
unlimited, universal knowledge, see Pohle-Preuss, _Christology_, pp.
258 sqq., St. Louis 1913. Cfr. also St. Thomas, _Summa Theol._, 1a
2ae, qu. 109, art. 1, and Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_,
thes. 19.
_ 135 Prop. Baii Damn._, 27: “_Liberum arbitrium sine gratiae Dei
adiutorio nonnisi ad peccandum valet._” (Denzinger-Bannwart, n.
1027.)
_ 136 Prop. Baii Damn._, 37: “_Cum Pelagio sentit, qui boni aliquid
naturalis, i.e. quod ex naturae solis viribus ortum ducit,
agnoscit._” (Denzinger-Bannwart, n. 1037.)
_ 137 Prop. Baii Damn._, 25: “_Omnia opera infidelium sunt peccata et
philosophorum virtutes sunt vitia._” (Denzinger-Bannwart, n. 1025.)
_ 138 Prop. Damn. ab Alex. VIII_: “_Necesse est infidelem in omni opere
peccare._” (Denzinger-Bannwart, n. 1298.)
139 Matth. V, 46 sq.
_ 140 Mercedem_, μισθόν.
_ 141 Salutaveritis_, ὰσπάσησθε.
_ 142 Ethnici_, οἱ ἐθνικοί.
143 Rom. II, 14 sqq.
_ 144 Gentes_, ἔθνη.
145 That is, the _Mosaic_ law.
_ 146 Naturaliter_, φύσει.
_ 147 Naturaliter_, φύσει.
148 “_Quae legis sunt, faciunt._”
149 Rom. I, 21 sqq.
150 For other germane texts see Ezech. XXIX, 18 sqq.; Rom. I, 21.
151 πᾶν δὲ ὅ οὐκ ἐκ πίστεως, ἁμαρτία ἐστιν.
152 πίστις = συνείδησις.
153 Cfr. also 1 Cor. VIII, 10 sqq. For a fuller explanation see
Scheeben, _Dogmatik_, Vol. III, pp. 954 sqq.
154 Ezech. XXIX, 20: “And for the service that he hath done me against
it [the city of Tyre], I have given him the land of Egypt, because
he hath labored for me, saith the Lord God.”
_ 155 In Ezech._, XXIX, 20: “_Ex eo quod Nabuchodonosor accepit mercedem
boni operis, intelligimus etiam ethnicos, si quid boni fecerint, non
absque mercede Dei iudicio praeteriri._”
_ 156 In Gal._, I, 15: “_Multi absque fide et evangelio Christi vel
sapienter faciunt aliquid vel sancte, ut parentibus obsequantur, ut
inopi manum porrigant, non opprimant vicinos, non aliena diripant._”
_ 157 De Spiritu et Litera_, c. 28: “_Sicut enim non impediunt a vita
aeterna iustum quaedam peccata venialia, sine quibus haec vita non
ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona
opera, sine quibus difficillime vita cuiuslibet pessimi hominis
invenitur._”
_ 158 Ep._, 144, 2.
_ 159 Confess._, VI, 10.
_ 160 Ep._, 138, c. 3: “_Deus enim sic ostendit in opulentissimo et
praeclaro imperio Romanorum, quantum valerent civiles etiam sine
verâ religione virtutes, ut intelligeretur hâc additâ fieri homines
cives alterius civitatis, cuius rex veritas, cuius lex caritas,
cuius modus aeternitas._”
_ 161 De Spiritu et Litera_, c. 3, n. 5: “_Neque liberum arbitrium
quidquam nisi ad peccandum valet, si lateat veritatis via._”
_ 162 Sent. ex August._, n. 106: “_Omnis vita infidelium peccatum est et
nihil est bonum sine summo bono. Ubi enim deest agnitio summae et
incommutabilis veritatis, falsa virtus est etiam in optimis
moribus._”
163 What Augustine himself observes of the literary style of St. Cyprian
(_Ep._, 93, c. 10, n. 39): “_Habet quandam propriam faciem, quâ
possit agnosci_,” applies in an even truer sense to his own
writings.
164 Cfr. _Enchirid._, c. 30.
165 Cfr. _De Correptione et Gratia_, c. 9, n. 20 sqq.
166 For a fuller and more adequate treatment of this question see J.
Ernst, _Werke und Tugenden der Ungläubigen nach Augustinus_,
Freiburg 1871; Ripalda, _De Ente Supernaturali_, t. III, Cologne
1648; S. Dechamps, _De Haeresi Ianseniana_, Paris 1645; and, more
briefly, Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, thes. 21.
167 Palmieri, _l.c._, thes. 20. Concerning the effects of original sin
on free-will, see Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the
Supernatural_, pp. 291 sq.
168 On this distinction see _supra_, pp. 15 sqq.
_ 169 Summa Theol._, 2a 2ae, qu. 10, art. 4: “_Bona opera, ad quae
sufficit bonum naturae, aliqualiter operari possunt [infideles].
Unde non oportet quod in omni suo opere peccent; sed quandocunque
aliquod opus operantur ex infidelitate, tunc peccant._”
170 Cfr. _Conc. Trident._, Sess. VI, can. 7: “_Si quis dixerit, opera
omnia quae ante iustificationem fiunt, quacunque ratione facta sint,
vere esse peccata vel odium Dei mereri, aut quanto vehementius quis
nititur se disponere ad gratiam, tanto eum gravius peccare, anathema
sit._” (Denzinger-Bannwart, n. 817.)
_ 171 V. infra_, No. 3.
172 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 226 sqq.
173 “_Propositio temeraria et errori proxima._”
_ 174 Conc. Trid._, Sess. VI, cap. 13: “_Verumtamen qui se existimant
stare, videant ne cadant, et cum timore ac tremore salutem suam
operentur.... Formidare enim debent ... de pugna, quae superest cum
carne, cum mundo, cum diabolo, in qua victores esse non possunt,
nisi cum Dei gratiâ Apostolo obtemperent dicenti: Debitores etc._”
(Denzinger-Bannwart, n. 806.)
175 Rom. VII, 22 sqq.
176 Rom. VII, 24 sq.
177 Cfr. Pohle-Preuss, _Mariology_, pp. 80 sqq., St. Louis 1914.
178 Cfr. St. Thomas, _Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 109, art. 5;
Heinrich-Gutberlet, _Dogmatische Theologie_, Vol. VIII, § 416, Mainz
1897.
_ 179 De Ente Supernaturali_, disp. 114, sect. 18.
_ 180 Concord._, art. 13, disp. 19.
181 Cfr. Chr. Pesch, _Praelect. Dogmat._, Vol. V, pp. 87 sqq.
182 Cfr. the following passage from the Tridentine Council: “_... cum
timore ac tremore salutem suam operentur in laboribus, in vigiliis,
in eleemosynis, in orationibus et oblationibus, in ieiuniis et
castitate._”
_ 183 De Natura et Gratia_, c. 48, n. 62: “_Fideles enim orantes dicunt:
Ne nos inferas in tentationem. Si adest possibilitas, ut quid orant?
Aut a quo malo se liberari orant nisi maxime de corpore mortis
huius?... de vitiis carnalibus, unde non liberatur homo sine gratiâ
Salvatoris.... Orare sinatur, ut sanetur. Quid tantum de naturae
possibilitate praesumitur? Vulnerata, sauciata, vexata, perdita est;
verâ confessione, non falsâ defensione opus habet._” The necessity
of grace, and of prayer to obtain grace, is admirably and
exhaustively treated by Suarez, _De Necessitate Gratiae_, I, 23,
sqq. Cfr. also Bellarmine, _De Gratia et Libero Arbitrio_, V, 7 sqq.
_ 184 Comment. in Quatuor Libros Sent._, III, dist. 27, qu. unica:
“_Ratio recta docet, solum summum bonum infinitum esse summe
diligendum et per consequens voluntas hoc potest ex puris
naturalibus; nihil enim potest intellectus recte dictare, in quod
dictatum non possit voluntas rationalis naturaliter tendere._”
_ 185 Comment. in Summam Theol. S. Thomae Aqu._, 2a 2ae, qu. 171, art. 2.
_ 186 Comment. in Summam Theol. S. Thomae Aqu._, 2a 2ae, qu. 24, art. 2.
_ 187 De Natura et Gratia_, I, 21.
_ 188 Concord._, qu. 14, art. 13, disp. 14.
_ 189 De Gratia_, I, 33.
_ 190 De Gratia et Libero Arbitrio_, VI, 7: “_Existimamus non posse Deum
sine ope ipsius diligi neque ut auctorem naturae neque ut largitorem
gratiae et gloriae, neque perfecte neque imperfecte ullo modo, ...
quicquid aliqui minus considerate in hac parte scripserint._” On the
attitude of St. Thomas (_Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 109, art. 3)
cfr. Billuart, _De Gratia_, diss. 3, art. 4.
191 It is not true, as Bellarmine argues, that the _amor Dei naturalis_
at its highest would result in justification.
_ 192 Prop. Baii Damn._, 34: “_Distinctio illa duplicis amoris, naturalis
videlicet, quo Deus amatur ut auctor naturae, et gratuiti, quo Deus
amatur ut beatificator, vana est et commentitia._”
(Denzinger-Bannwart, n. 1034).—36: “_Amor naturalis, qui ex viribus
naturae exoritur, ex sola philosophia per elationem praesumptionis
humanae cum iniuria crucis Christi defenditur a nonnullis
doctoribus._” (Denzinger-Bannwart, n. 1036.)
_ 193 Cfr. Conc. Arausic._ II, a. 529, can. 25: “_Prorsus donum Dei est
diligere Deum._”
194 Cfr. _Conc. Trid._, Sess. VI, can. 3.
_ 195 Praelect. Dogm._, Vol. V, pp. 73 sqq.
_ 196 Instit. Theolog._, Vol. III, pp. 19 sqq.
197 Rom. I, 21.
198 Rom. I, 25.
_ 199 In Epist. ad Roman._, I, 18: “_Potuerunt enim id per legem naturae
apprehendere, fabricâ mundi testificante auctorem Deum solum
diligendum, quod Moyses literis tradidit; sed impii facti sunt non
colendo Creatorem et iniustitia in eis apparet, dum videntes
dissimulabant a veritate, non fatentes unum Deum._”
_ 200 Comment. in Summam Theol. S. Thomae Aqu._, 1a 2ae, disp. 189 sq.
_ 201 De Ente Supernaturali_, disp. 20.
_ 202 Op. cit._
203 To admit the possibility of true _actus humani_ that are neither
good nor bad, but ethically indifferent, is to escape the error of
Baius that “Free-will without the aid of divine grace avails for
nothing but sin.” (_Prop. Damn._, 27.)
204 We should not, however, apply the ecclesiastical censures pronounced
against Baius to the writings of Vasquez. This, as Schiffini
convincingly shows (_De Gratia Divina_, pp. 159 sqq.), would be an
injustice.
205 Suarez, _De Gratia_, I, 8, 46: “... _quia secundum Augustini et divi
Thomae sententiam communis a theologis probatam non datur in
voluntate libere operante actus indifferens in individuo, et ideo
iuxta veram theologiam recte sequitur, si liberum arbitrium potest
sine gratia non male operari, posse etiam bene._”
_ 206 Supra_, p. 8.
207 “_Quâ vero parte inter dominantem cupiditatem et caritatem
dominantem nulli ponuntur affectus medii, a natura ipsa insiti
suapteque naturâ laudabiles ... falsa, alias damnata._”
(Denzinger-Bannwart, n. 1524.)
_ 208 De Ente Supernaturali_, disp. 20, sect. 2: “_Quotiescunque homo
agit quod sibi datum est, ut actum virtutis naturalem efficiat, iam
adesse antecedenter Deum auxilio intrinsece supernaturali gratiae,
... ita [ut] nullus sit conatus moraliter bonus naturae, quem aliqua
gratia supernaturalis non praeveniat._”
209 This must be kept in mind in judging Ripalda’s famous thesis: “_Ad
quodlibet bonum opus morale sive ad quemlibet virtutis moralis actum
necessarium esse per se naturae rationali elevatae auxilium
theologicum gratiae._” (_Ibid._, sect. 3.)
210 He urges the supernatural character, in principle, of the present
economy of salvation; the practical identity of the naturally good
with the supernaturally salutary acts of the will, which he claims
is taught in Sacred Scripture (cfr. Acts XIV, 14 sqq.; Rom. I, 19
sqq.), and also by St. Augustine and his disciples Prosper and
Orosius; the merciful dispensation of grace towards heathens,
unbelievers, and sinners (_v. infra_, Sect. 3, Art. 2); the
universal belief of Christians in the salutary effects of all good
works, including those of the purely natural order, etc. For a
discussion of these arguments consult Palmieri, _De Gratia Divina
Actuali_, pp. 254 sqq.
_ 211 Synopsis de Gratia_, n. 530.
_ 212 Praelect. Dogmat._, Vol. V, p. 72.
_ 213 De Virtute Fidei Divinae_, disp. 12, sect. 2.
_ 214 Instit. Theolog._, Vol. III, pp. 22 sq., 248 sqq.
_ 215 De Gratia Div. Actuali_, p. 268: “_Si tamen ad solos fideles
coarctetur, quum nulla argumenta obstent et pro hac hypothesi maxime
valeant rationes Ripaldae, eam censemus veram esse._”
_ 216 V. supra_, No. 1.
217 Cfr. Mazzella, _De Gratia Christi_, disp. 2, art. 9.
_ 218 V. supra_, p. 71.
219 “_Fides late dicta ex testimonio creaturarum similive motivo ad
iustificationem sufficit._” (Denzinger-Bannwart, n. 1173.)
_ 220 Conc. Vat._, Sess. III, De Fide, can. 2: “_Si quis dixerit, ... ad
fidem divinam non requiri, ut revelata veritas propter auctoritatem
Dei revelantis credatur, anathema sit._” On this whole dispute cfr.
Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 156 sqq. The arguments adduced by
the defenders of Ripalda’s opinion can be studied in Palmieri, _De
Gratia Divina Actuali_, pp. 265 sqq. Cfr. also Scheeben, _Dogmatik_,
Vol. III, pp. 996 sqq. A difficulty arises from the twenty-second
canon of the Second Council of Orange (A. D. 529): “_Nemo habet de
suo nisi mendacium et peccatum._” But this canon was probably never
approved by the Holy See. It is ably discussed by Gutberlet in his
continuation of Heinrich’s _Dogmatische Theologie_, Vol. VIII, §
415.
221 “_Ex viribus suis [natura] coram Deo nihil nisi peccare potest._”
(_Solida Declar._, I, § 22.) Cfr. J. A. Möhler, _Symbolik_, § 6-7
(English tr. by J. B. Robertson, _Symbolism_, 5th ed., London 1906,
pp. 54 sqq.)
_ 222 Conc. Trid._, Sess. VI, can. 7: “_Si quis dixerit, opera omnia,
quae ante iustificationem fiunt, ... vere esse peccata, ... anathema
sit._”
223 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 183 sqq., _et passim_.
224 A. D. 1585-1638. Cfr. Pohle-Preuss, _op. cit._, pp. 223 sqq.
225 On this important document (issued A. D. 1713) see A. Schill, _Die
Konstitution Unigenitus_, Freiburg 1876; Thuillier, _La Seconde
Phase du Jansénisme_, Paris 1901; M. Ott, art. “Unigenitus” in Vol.
XV of the _Catholic Encyclopedia_.
_ 226 Prop. Damn._, 38.
_ 227 Prop. Damn._, 44.
228 “_Doctrina synodi de duplici amore enuntians, hominem sine gratia
esse sub virtute peccati ipsumque in eo statu per generalem
cupiditatis dominantis influxum omnes suas actiones inficere et
corrumpere—quatenus insinuat, in homine, dum est sub servitute sive
in statu peccati, ... sic dominari cupiditatem ut per generalem
huius influxum omnes illius actiones in se inficiantur et
corrumpantur, aut opera omnia quae ante iustificationem fiunt,
quacunque ratione fiant, sint peccata, quasi in omnibus suis actibus
peccator serviat dominanti cupiditati: falsa, perniciosa, inducens
in errorem a Tridentino damnatum ut haereticum, iterum in Baio
damnatum art. 40._” (Denzinger-Bannwart, n. 1523).
_ 229 Prop. Damn._, 59: “_Oratio impiorum est novum peccatum, et quod
Deus illis concedit, est novum in eos iudicium._”
(Denzinger-Bannwart, n. 1409.)
230 This passage, and the meaning it evidently bears in the context of
St. Matthew’s Gospel, is thoroughly discussed by Suarez, _De
Gratia_, I, 4. Cfr. also J. B. Faure, _Notae in Enchiridion S.
August._, c. 15. Other Scriptural texts distorted by the Jansenists
are quoted and explained in their true sense by Scheeben,
_Dogmatik_, Vol. III, pp. 923 sqq.
_ 231 Hom. in Is._, 5, n. 2.
232 “_Scimus autem quia peccatores Deus non audit._”
_ 233 Tract. in Ioa._, 44, n. 13: “_Adhuc inunctus loquitur; nam et
peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret,
frustra ille publicanus oculos in terram demittens et pectus suum
percutiens diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori [Luc.
XVIII, 13]._”
_ 234 Contr. Collat._, n. 36: “_Naturae humanae, cuius creator est Deus,
etiam post praevaricationem manet substantia, manet forma, manet
vita et sensus et ratio ceteraque corporis et animi bona, quae etiam
malis vitiosisque non desunt. Sed non illis veri boni perceptio est,
quae mortalem vitam honestare possunt, aeternam conferre non
possunt._” For additional Patristic texts in confirmation of our
thesis see Ripalda, _De Ente Supernaturali_, t. III, disp. 20, sect.
4.
_ 235 Enchiridion_, c. 117, n. 31: “_Regnat carnalis cupiditas, ubi non
est Dei caritas._”
_ 236 De Gratia Christi_, c. 26: “_Ubi non est dilectio, nullum bonum
opus imputatur, non recte bonum opus vocatur, quia omne quod non est
ex fide peccatum est et fides per dilectionem operatur._”
_ 237 De Gratia et Libero Arbitrìo_, c. 18: “_Praecepta dilectionis, i.e.
caritatis, tanta et talia sunt, ut quidquid se putaverit homo facere
bene, si fiat sine caritate, nullo modo fiat bene._”
238 Cfr. _supra_, p. 29.
_ 239 Proposit. Baii Damn._, 38: “_Omnis amor creaturae rationalis aut
vitiosa est cupiditas quâ mundus diligitur, quae a Ioanne
prohibetur, aut laudabilis caritas quâ per Spiritum Sanctum in corde
diffusa Deus amatur._” (Denzinger-Bannwart, n. 1038.)
_ 240 Prop. Quesnelli Damn._, 45: “_Amore Dei in corde peccatorum non
amplius regnante necesse est, ut in eo carnalis regnet cupiditas
omnesque actiones eius corrumpat._” (Denzinger-Bannwart, n. 1395.)
_ 241 Infra_, Ch. III, Sect. 1.
242 Especially against Julian of Eclanum. Cfr. _Contra Iulianum_, IV, 3.
243 Matth. VI, 24.
_ 244 Retract._, I, 15: “_Quando peccatum tale est, ut idem sit poena
peccati, quantum est quod valet voluntas sub dominante cupiditate,
nisi forte, si pia est, ut oret auxilium?_”
_ 245 Prop. Baii Damn._, 40: “_In omnibus suis actibus peccator servit
dominanti cupiditati._” (Denzinger-Bannwart, n. 1040.)
_ 246 De Spiritu et Litera_, c. 27, n. 48: “_Si hi qui naturaliter, quae
legis sunt, faciunt, nondum sunt habendi in numero eorum quos
Christi iustificat gratia [Rom. II, 24], sed in eorum potius, quorum
(etiam impiorum nec Deum verum veraciter iusteque colentium) quaedam
tamen facta vel legimus vel novimus vel audimus, quae secundum
iustitiae regulam non solum vituperare non possumus, verum etiam
merito recteque laudamus; quamquam si discutiantur, quo fine fiant,
vix inveniuntur quae iustitiae debitam laudem defensionemve
mereantur._”
_ 247 Serm. de Temp._, 349, c. 1, 1 sq.: “_Caritas alia est divina, alia
humana; alia est humana licita, alia illicita.... Prius ergo loquor
de humana licita, quae non reprehenditur; deinde de humana illicita,
quae damnatur; tertio de divina, quae nos perducit ad regnum....
Licitam ergo caritatem habete; humana est, sed ut dixi licita, sed
ita licita ut, si defuerit, reprehendatur. Liceat vobis humanâ
caritate diligere coniuges, diligere filios, diligere amicos
vestros, diligere cives vestros. Sed videtis istam caritatem esse
posse et impiorum, i.e. paganorum, Iudaeorum, haereticorum. Quis
enim eorum non amat uxorem, filios, fratres, vicinos, affines,
amicos? Haec ergo humana est. Si ergo tali quisque crudelitate
effertur, ut perdat etiam humanum dilectionis affectum, et non amat
filios suos, ... nec inter homines numerandus est._” (Migne, _P.
L._, XXXIX, 1529.)
_ 248 Institutiones Theologicae_, Vol. III, p. 23.
249 As explained above, pp. 71 sqq.
250 Denzinger-Bannwart, n. 1524. On the teaching of St. Augustine, see
J. Mausbach, _Die Ethik des hl. Augustinus_, Vol. II, pp. 260 sqq.,
Freiburg 1909.
251 Cfr. _supra_, Art. 1.
252 On these and similar formulas see Palmieri, _De Gratia Divina
Actuali_, thes. 22.
253 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 218 sqq.
254 For details of his life see J. Pohle, art. “Pelagius and
Pelagianism” in Vol. XI of the _Catholic Encyclopedia_.
_ 255 Impeccantia_, ἀναμαρτησία.
256 Cfr. St. Augustine, _De Haeres. ad Quodvultdeum_, n. 88.
257 “_Hoc est occultum et horrendum virus haeresis vestrae, ut velitis
gratiam Christi in exemplo eius esse, non in dono eius, dicentes
quia per eius imitationem fiunt iusti, non per subministrationem
Spiritus Sancti._” (S. Aug., _Opus Imperf. contr. Iulian._, II,
146.)
258 On the _regnum coelorum_ in contradistinction to _vita aeterna_, in
the teaching of Pelagius, see St. Augustine, _De Pecc. Mer. et
Rem._, I, 18 sqq.
_ 259 V. infra_, Sect. 2.
_ 260 V. supra_, p. 8.
_ 261 e.g._ Petavius, _De Pelag. et Semipelag._, c. 8 sq.; Wirceburg.,
_De Gratia_, n. 182; Palmieri, _De Gratia Div. Actuali_, pp. 140
sqq.
262 Among them Suarez, _Prolegom. de Gratia_, c. 3, and J. Scheeben,
_Dogmatik_, Vol. III, pp. 739 sq.
263 “_Quicunque dixerit, ideo nobis gratiam iustificationis dari, ut
quod facere per liberum iubemur arbitrium facilius possimus implere
per gratiam, tamquam etsi gratia non daretur, non quidem facile, sed
tamen possimus etiam sine illa implere divina mandata, anathema
sit._” (Denzinger-Bannwart, n. 105.)
264 “_Si quis per naturae vigorem bonum aliquod, quod ad salutem
pertinet vitae aeternae, cogitare ut expedit aut eligere sive
salutari, i.e. evangelicae praedicationi consentire posse confirmat
absque illuminatione et inspiratione Spiritus Sancti, qui dat
omnibus suavitatem in consentiendo et credendo veritati, haeretico
fallitur spiritu._” (Can. 7, quoted by Denzinger-Bannwart, n. 180.)
265 Sess. VI, can. 2: “_Si quis dixerit, ad hoc solum divinam gratiam
per Iesum Christum dari, ut facilius homo iuste vivere ac vitam
aeternam promereri possit, quasi per liberum arbitrium sine gratia
utrumque, sed aegre tamen et difficulter possit, anathema sit._”
(Denzinger-Bannwart, n. 812.)
266 “_Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit
in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis. Ego sum vitis, vos
palmites: qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum:
quia sine me nihil potestis facere_ (ὅτι χωρὶσ ἐμοῦ οὐ δύνασθε
ποιεῖν οὐδέν).”
267 St. Augustine, _Tract. in Ioa._, 81, n. 3: “_Non ait, quia sine me
parum potestis facere, sed nihil potestis facere. Sive ergo parum
sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri
potest._”
268 Cfr. John XV, 3.
269 “_Non quod sufficientes simus, cogitate aliquid a nobis quasi ex
nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est._” On this text cfr.
Cornely, _Comment. in h. l._, Paris 1892.
270 “_Moysi enim dicit: Miserebor cuius misereor et misericordiam
praestabo cuius miserebor. Igitur non volentis neque currentis_ (οὐ
τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος), _sed miserentis est Dei._” (Rom.
IX, 15 sq.)
271 “_Deus est enim, qui operatur in vobis et velle et perficere_ (καὶ
τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν) _pro bona voluntate._” (Phil. II, 13.)
272 “_Nemo potest dicere: Dominus Iesus, nisi in Spiritu Sancto._” (1
Cor. XII, 3.)
273 Cfr. Matth. VII, 21; VIII, 29.
274 Others explain the passage 1 Cor. XII, 3 differently. Cfr. also Rom.
VIII, 26; Phil. I, 6; Eph. II, 5 sqq.
_ 275 De Gratia et Libero Arbitrio_, c. 4: “_Talis est haeresis
pelagiana, non antiqua, sed ante non multum tempus exorta._”
276 “_Desinat, si res ita sunt, incessere novitas vetustatem._”
_ 277 Adv. Haer._, III, 17, 2: “_Sicut arida terra, si non percipiat
humorem, non fructificat, sic et nos lignum aridum existentes
nunquam fructificaremus vitam sine superna voluntaria pluvia.... Non
a nobis, sed a Deo est bonum salutis nostrae._”
278 “_Legem credendi lex statuat supplicandi. Quum enim sanctarum
plebium praesules madatâ sibi legatione fungantur apud divinam
clementiam, humani generis agunt causam et tota secum Ecclesia
congemiscente postulant et precantur, ut infidelibus donetur fides,
ut idololatrae ab impietatis suae liberentur erroribus, ut Iudaeis
ablato cordis velamine lux veritatis appareat, ut haeretici
catholicae fidei perceptione resipiscant, ut schismatici spiritum
redivivae caritatis accipiant, ut lapsis poenitentiae remedia
conferantur, ut denique catechumenis ad regenerationis sacramenta
perductis coelestis misericordiae aula reseretur._” (Migne, _P. L._,
XLV, 1759.)
279 For additional Patristic texts see Palmieri, _De Gratia Divina
Actuali_, thes. 26.
_ 280 Hom. in 1 Cor., 7._
_ 281 De Civitate Dei_, XII, 9: “_Istam [bonam voluntatem] quis fecerat
nisi ille, qui eos cum bona voluntate, i.e. cum amore casto quo illi
adhaererent creavit, simul eis et condens naturam et largiens
gratiam?... Confitendum est igitur cum debita laude Creatoris, non
ad solos sanctos homines pertinere, verum etiam de sanctis angelis
posse dici, quod caritas Dei diffusa sit in eis per Spiritum
Sanctum, qui datus est eis._”
_ 282 Enchiridion_, c. 106: “_Sicut mori est in hominis potestate, quum
velit, ... ad vitam vero tenendam voluntas non satis est, si
adiutoria sive alimentorum sive quorumcunque tutaminum desint, sic
homo in paradiso ad se occidendum relinquendo iustitiam idoneus erat
per voluntatem; ut autem ab eo teneretur vita iustitiae, parum erat
velle nisi ille, qui eum fecerat, adiuvaret._”
283 Can. 19: “_Natura humana, etiamsi in illa integritate in qua est
condita permaneret, nullo modo seipsam, Creatore suo non adiuvante,
servaret. Unde quum sine gratia Dei salutem non possit custodire
quae accepit, quomodo sine Dei gratia poterit reparare quod
perdidit?_” (Denzinger-Bannwart, n. 192.)—St. Augustine holds that
our first parents would have been able to preserve the state of
grace by the divine _adiutorium sine quo non_, and that consequently
the _adiutorium quo_ would have been superfluous to them. On this
subtle question cfr. Pesch, _Praelectiones Dogmaticae_, Vol. V, pp.
55 sqq., and Schiffini, _De Gratia Divina_, pp. 472 sqq.
_ 284 Summa Theol._, 1a 2ae, qu. 109, art. 5: “_Vita aeterna est finis
excedens proportionem naturae humanae ... et ideo homo per sua
naturalia non potest producere opera meritoria proportionata vitae
aeternae; sed ad hoc exigitur altior virtus, quae est virtus
gratiae. Et ideo sine gratia homo non potest mereri vitam aeternam.
Potest tamen facere opera perducentia ad bonum aliquod homini
connaturale, sicut laborare in agro, bibere, manducare et habere
amicum et alia huiusmodi._”
285 For the necessary Augustinian citations in proof of this assertion
see Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, pp. 174 sqq.
286 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 186 sqq.
_ 287 V. supra_, pp. 20.
_ 288 V. supra_, pp. 26 sq.
_ 289 V. supra_, pp. 69 sqq.
290 On the teaching of Scotus himself with regard to this point cfr. P.
Minges, O.F.M., _Die Gnadenlehre des Duns Scotus auf ihren
angeblichen Pelagianismus und Semipelagianismus geprüft_, Münster
1906.
291 This is true of man even in the exalted state in which he existed in
Paradise. It is true also of the angels. It is true even of the
human nature of our Lord Jesus Christ Himself. Cfr. Pohle-Preuss,
_Christology_, pp. 221 sqq.
292 Cfr. Pohle-Preuss, _God the Author of Nature and the Supernatural_,
pp. 190 sqq.
293 Palmieri, _De Gratia Divina Actuali_, p. 184.
294 Suarez, _De Necessitate Gratiae_, II, 4.
295 On the whole subject of this Article cfr. S. Schiffini, _De Gratia
Divina_, pp. 227 sqq.; Rademacher, _Natur und Gnade_, M. Gladbach
1908.
296 Died 432. On his life and works see Bardenhewer-Shahan, _Patrology_,
pp. 515 sqq.
297 Reproduced in Migne, _P. L._, XLIX, 477-1328.
298 This contention is false, but it has never been proscribed as
heretical. Prosper says in his _Ep._ 226, 5: “_Tales aiunt perdi
talesque [infantes] salvari, quales futures illos in annis
maioribus, si ad activam servarentur vitam, scientia divina
praeviderit._” On this absurd assertion see Pohle-Preuss, _God: His
Knowability, Essence, and Attributes_, pp. 380 sq.
_ 299 De Praedest. Sanctorum_, c. 3, n. 7: “_... putans fidem, quâ in
Deum credimus, non esse donum Dei, sed a nobis esse in nobis et per
illam nos impetrare Dei dona, quibus temperanter et iuste et pie
vivamus in hoc saeculo._”
300 Cfr. Denzinger-Bannwart, _Enchiridion_, n. 128 sqq.
301 Ernst (_Werke und Tugenden der Ungläubigen nach Augustinus_,
Freiburg 1871) contends that the approbation of Boniface II
comprised all the canons of this synod.
302 Cfr. F. Wörter, _Zur Dogmengeschichte des Semipelagianismus_,
Münster 1900.
_ 303 Conc. Arausic._ II, can. 5 (Denzinger-Bannwart, n. 178): “_Si quis
sicut augmentum, ita etiam initium fidei ipsumque credulitatis
affectum, quo in eum credimus qui iustificat impium et ad
regenerationem sacri baptismatis pervenimus, non per gratiae donum,
i.e. per inspirationem Spiritus S., ... sed naturaliter nobis inesse
dicit, apostolicis dogmatibus adversarius approbatur._” Cfr. _Conc.
Vatican._, Sess. III, cap. 3. (Denzinger-Bannwart, n. 1791).
304 In his treatise _De Praedestinatione Sanctorum_.
305 In his work _Adversus Collatorem_.
_ 306 Discernit_, διακρίνει.
_ 307 Per fidem_, διὰ πίστεως.
_ 308 Non ex vobis_, οὐκ ἐξ ὑμῶν.