Kan het ook zijn dat wij ons hadden zat gezien aan onze eenzelvige
wereld? Velen meenden het. Ieder leeft voor zichzelf, zeiden zij, nu
is het tijd dat allen voor elkaar leven. Ik voor mij voel het anders.
Terwijl acht maanden geleden alle grenzen voor me openstonden en ik
leefde in alle landen, ben ik sindsdien genoodzaakt mij terugtetrekken
in mijn gedachten. Zij die in wijdste geestelijke gemeenschap leefden,
werden nu asceten. Omdat volksgenooten kameraden werden, en tevens
haters van andere volken, hebben deze enkelingen de liefde van alle
volken voor elkander opgesloten in hun eenzelvigheid.
_29 Maart–9 April 1915._