Oculis nostris concurrentibus uterque nostrum exclamasse

videbatur, sed meus clamor quiritatus fuit terroris, illius

autem fuit boatus furentis tauri impetentis. Eodem puncto

temporis quo ipse prorsum ruebat, ego ad latus, adversum proram

navis, prosilivi. Hoc facturus clavum misi, qui repente sub

ventum resilivit; et hoc, ut opinor, vitam meam servavit, nam

idem pectori Hands illisus est, eumque pro præsenti saltem,

quasi mortuum stitit.

Antequam ipse se recipere potuisset, ego ex angulo quo me

compulerat, salvus evasi, toto constrato ante me ad cursandum

eumque vitandum. Arcte ante principem malum constiti, sclopellum

e sacculo protraxi, et id in eum animo constanti collimavi, iam

ipso quidem verso, et adversum me properante, manuleam[2]

apprimo. Marcellus[3] incidit, verum nec fulgor, nec sclopatus

insequitur; incensorium aqua marina frustratum erat. Ob

improvidentiam mihi maledixi. Curnam ego sola mea arma iam longe

antea redoneraverim, curamque incensorii habuerim? Si fecissem,

modo non essem agnus, lanionem effugere tentans.

Saucius ut ipse erat, tamen mira celeritate se movebat, canastri

sui capilli in vultum delapsi, vultus autem ex violento motu ac

furore flammeo rubore erat perfusus. Ad experiendum alterum

sclopellum meum nec otium mihi erat, nec animus, nam enim pro

certo arbitrabar illud quoque extra usum esse. Unum mihi

dumtaxat certo constabat, nempe haud satis futurum ut pedes meos

ante eum retraherem, quod ipse me intra convexum facile in

incitas ageret, perinde ut paullo ante me in incitas coegerat.

Quodsi id fieret, sicque captus essem, pugio novenum aut denum

pollicum et cruentatum unica foret citra æternitatem mea

experientia. Proinde palmos meos principi malo applicui, tigno

nempe magnæ molis, ac sic exspectavi, omnibus nervis meis ad

summum intentis.

Videns me vitando intentum, ipse quoque anceps stetit, et sic

aliquot momenta præteriverunt, ipso insidiante, me autem effugia

parante. Hic eiusmodi ludus erat, quem ego domi, circa rupes

Black Hill Cove, sæpe exercueram; nunquam tamen, mihi crede,

corde tam ferociter pulsante. Nihilominus ludus id erat pueris

proprius, ut iam monui, meque parem existimabam qui partes meas

contra senescentem nauticum cum vulnerato fœmore, cum effectu

tueri possem. Quin, profecto, audacia mea sic accrescere cœpit,

ut aliquot vagas cogitationes mentem pervolare sinerem de futuro

exitu istius ludi; tamen, demum, etiamsi certo scirem me sic

diutissime eum eludere posse, æque clare intellexi postremo

effugium mihi haud dari.

Denique, dum hæc gerebantur, extemplo “Hispaniola” se fundo

impegit, paulisper in sabulo nutabat, postremo, dicto celerius

lævorsum inclinat, usque eo dum constratum ad angulum

quadraginta quinque graduum versum est, et aliquantum aquæ in

orificia inciliorum irruit iacetque in lacuna cancellos inter et

constratum.

Uterque nostrum intra ictum oculi subversus est, uterque nostrum

fere una devoluti sumus in incile; mortuus autem

rubro-capedulus, brachiis suis usque distentis, rigide post nos

volvebatur. Profecto tam prope ad invicem eramus, ut caput meum

pedibus gubernatoris illideretur, et hoc ita, ut dentes mei

concuterentur. Quæque fuerint hæc incommoda, ego primus me in

pedes erexi, quoniam Hands cadaveri erat implicitus. Subito

obliquatum constratum currendo haud erat idoneus locus; hinc

novus me tuendi modus, et hoc subito, reperiendus erat, siquidem

persecutor meus tantum quod me non attigit. Dicto celerius in

compagem rudentum medii mali me inieci, manibus alternatis me

sublevavi, ac ne spiritum quidem duxi, antequam in media antenna

securus sederem.

Servatus itaque sum celeritate. Pugio vix dimidium pedem subtus

me hæsit, dum sursum repebam; illic autem stabat Israel Hands,

ore patulo, vultuque ad meum subrecto, tamquam vera statua

mirantis, speque delusi.

Quoniam nunc aliquo otio fruebar, ad reficiendum et aptandum

incensorium sclopelli mei nihil moræ interponendum censui, et

quum sic unum in procinctu habiturus essem, ut securitati meæ

plus satis caverem, etiam alterius onus evellere, novoque

prorsus onere gravare perrexi.

His laboribus me intentum quum Hands cerneret, magnopere

obstupuit, intellexitque aleas contra se verti, atque post

aliquantum dubitationis, captu facilis, ipse quoque in restes

gravi suo pondere scandere cœpit, pugionem mordicus tenens,

atque caute, nec sine magno dolore, me consequi conatus.

Dispendio infiniti temporis gemitusque vectabat secum crus suum

saucium, quum interim ego opus meæ cautelæ quiete persolvi,

antequam ipse multo plus quam tertiam partem sui ascensus

emensus esset. Tunc, sclopello in utraque manu, eum affatus sum:

“Vel si uno gressu plus feceris, Here Hands, calvariam tibi

displodam! Mortui, ut scis, non mordent,” subiunxi, represso

cachinno.

Ipse illico constitit. Videre arbitrabar e mutationibus sui

vultus ut tentabat ratiocinari, quod tamen opus tam erat arduum,

magnoque labore fretum, ut ego e medio meæ consciæ securitatis

cachinnare inciperem. Denique, postquam semel iterumque

glutiverat, fari cœpit, vultu summam suam confusionem usque

indicante. Ad eloquendum necesse erat eum ex ore pugionem

tollere, cæteroquin nullo modo videbatur motus.

“Iacobelle,” fatur denique, “ut mihi quidem apparet, uterque

nostrum in incitis est, proinde nobis ad paciscendum deveniendum

est. Te quidem iam pridem potitus essem, nisi subversi

fuissemus; sed mihi fortuna semper adversatur, nunc autem

existimo me tibi dedere oportere,quod quidem ut vides, durum

est, ut nauta veteranus id pusioni nautico, ut tu es, faciat.”

Verba eius ego patulis excepi auribus, notione securitatis

occœcatus, tamquam gallus gallinaceus in suo sterquilinio, quum,

ictu oculi, dextra eius sublata, retroque flexa est. Eodem fere

tempore aliquid in aere, veluti sagitta, sibilabat; ego me ictum

sensi — fuique ad malum defixus. Terrore subitaneo atque dolore

improviso perculsus — dicere haud possum me data opera fecisse,

et pro certo scio me non collimasse — utroque sclopello

iaculatus sum, et utrumque etiam manu excidit. At hæc non sola

ceciderunt: vagitu represso gubernator, manibus suis laxatis

rudentes misit, atque in aquam præceps decidit.

1. Callensis, -e, adiectivum e nomine proprio Calle,

\ indecl., nomen urbis ad ora fluminis Durii in Oceanum

\ Atlanticum labentis, in Lusitania extrema. Portus huius

\ urbis fuit quondam frequentissimus et celeberrimus, adeo

\ quidem, ut lapsis temporibus ipsum nomen Lusitania

\ prorsus oblitteratum sit, eique substitutum Portus Calle,

\ quod denique detritum est in Portocal, Portugal. Quum

\ vero regio generosum quoddam vinum quoque genuisset, id

\ etiam nomen nactum est (vinum) Callense, aliæ autem

\ gentes idem Portum, denique Port, port, hoc est, vinum

\ Porticum ceperunt appellare, quod Angli hodiedum ita

\ appellant. Urbs ea Lusitaniis hodie Oporto est.

2. Manulea, -æ, in tormentis, sive catapultis Romanis,

\ tigillum (parvum lignum) erat cuidam nodo funium

\ insertum, funesque tentos coercebat. Eo, facili tactu

\ revulso, funes intenti resolvebantur, eoque ictu

\ subitaneo missile evibrabatur. In armis nostris

\ ignitariis fere idem fit, quum pessulum intra malleolum

\ indice leniter reprimimus, quo fit ut malleolus in

\ incensorium recidat, id percutiat, ac succindat.

3. Marcellus, -i, alia forma marculus, -i, ambo diminutiva

\ verbi marcus, -i, quod malleum magnum et gravem

\ significat, qui duabus manibus libratur: alio verbo

\ malleolus; cæterum et nomina propria, Marcus (Tullius

\ Cicero), atque (Marcus Claudius) Marcellus, inde

\ derivantur.

Caput XXVII.

“Aurei Octonarii.”

Quum navis admodum inclinata iaceret, mali longe super aquam

prominebant, ex meo autem loco in antennis, nihil subtus me

reperi, nisi superficiem aquæ Sinus. Hands, qui non tam alte

ascenderat, utique navi propius fuit, proinde inter me atque

cancellos aquæ incidit. Semel in superficiem emersus est in aqua

circum se spumosa et cruenta, tum iterum mersus est in

sempiternum. Primum quam aqua turbata resedit, licebat mihi eum

videre convolutum in fundo, claro ac sabuloso, sub umbra navis

iacere. Pisciculorum aliquot eum circumerrabant. Quandoque, aqua

fluitante et ipse moveri videbatur, acsi surgere tentaret. At

ille certe mortuus fuit, tum enim traiectus fuit, tum aqua

suffocatus, pabulum piscium in ipso loco, ubi meam meditatus

erat necem.

Haud ante de hac re certus fiebam, quam et ægrum ac debilem me

sentire cœpi. Sanguis calens occepit mihi utrimque manare, et

per tergum, et per pectus. Pugio, ubi me malo defixerat, tamquam

ferrum candens me urebat; attamen non hi dolores me tantopere

percellebant, utpote quos perferre me posse arbitrabar sine

querimonia, sed potius horror atque trepidatio, quæ animum meum

insederant, ne ex antennis in aquam viridem ac tranquillam

subter me, iuxta cadaver gubernatoris inciderem.

Ambabus proinde manibus me sustinebam, ita ut ungues mei

dolerent, oculos autem clausi, ut periculum quodammodo

obtegerem. Pedetentim tamen sensus mei in priscum statum

rediverunt; pulsus mei ad consuetum numerum recesserunt, et sic

pedetentim ad solitum statum me restitutum esse sensi.

Ad me liberandum primum statui pugionem e vulnere revellere,

verum hic sive nimis firmiter sedebat, seu nervi mei defecerunt,

proinde, violento renisu destiti. Curioso quodam modo tremulus

hic renisus ipsum opus, quod abhorrebam, perfecit. Culter etenim

iste tantum quod me omnino non fefellit: nulla enim alia re me

defixum tenebat, quam mera ruga cutis meæ, hanc autem tremor

meus abrupit. Sanguis, utique, tanto facilius decurrebat;

verumtamen ego mei iuris rursus factus sum, nec nisi subucula

tunicaque ad malum fixus tenebar.

Hæc unica vulsione subita abrupi, ac tum per rudentes lateris

dextri constratum iterum nactus sum. Omnibus etenim mundi

divitiis induci non potuissem, quassatus ut eram, restes tentare

lateris lævi, unde Israel tantum brevi ante delapsus erat.

Hinc in interius descendi ad providendum quidquid vulneri meo

profuturum existimabam. Id quidem usque acriter dolebat, et

sanguis profusius manabat; tamen nec profundum, nec periculosum

fuit, nec denique me brachium movendo impediebat. Denique, quum

navis nunc quodammodo mea erat, circumspectavi, eamque ab ultimo

eius vectore — mortuo nempe O’Brien — purgandam esse existimavi.

Is, ut iam monueram, ibi volutabatur, se cancellis infligens

prostratus, tamquam grandis turpisque pupa, statura quidem vivi,

sed quam diversus a colore comitateque vivi! In eo situ

cadaveris facile eligere poteram meam propriam agendi rationem;

et quoniam habitus tragicorum eventuum prorsus delevisset in me

omnem mortuorum formidinem, apprehendi hunc circa lumbos, haud

aliter quam saccum furfuris, et uno forti nisu sublatum, mortuum

in mare præcipitem dedi. Incidit autem in aquam magno sonitu;

capedulum rubrum excidit, in superficie fluitans; atque, simulac

discussæ aquæ resederunt, licebat mihi videre hunc et Israelem

alterum iuxta alterum iacere, uterque volutatus aquis huc et

illuc moventibus. O’Brien, quamquam usque iuvenis, calvus erat

admodum. Illic ipse iacebat cum illo capite calvo transversum

genua illius qui eum occiderat, pisciculis pernicibus supra

utrumque nando circumerrantibus.

Nunc iam in navi solus eram. Æstus modo incipiebat refluere. Sol

tam prope erat ad horizontem, ut umbræ pinuum littoris occidui

per pulvinarium se exporrigerent, suas in navi figuras

depingentes. Flabra vespertina surgere occipiebant, rudentes

tamen leni sibilo resonabant, tametsi per collem duorum verticum

ab ortu satis arcebantur, vela autem in otio pendentia huc et

illuc agitabantur.

Interim ego navi periculum impendére suspicabar. Prævola

protinus relaxavi, quæ constratum magno strepitu reciderunt; sed

velum princeps longe alia res erat. Nam enim, quum navis in

latus vertebatur, antenna maior deversa est extra cancellos

navis, quin ad pedem, vel duos, cum velo una aquæ erat mersa. Id

etiam periculosius esse censebam; tensio tamen tanta erat, ut ei

rei me ingerere nequaquam auderem. Denique sumpto cultro meo,

antarios præcidi. Tumiditas veli illico concidit, copiaque veli

inflati propansa in superficie aquæ fluitabat; quum vero summo

quo par eram nisu revellendo efficere nihil potuissem, id totum

erat summa ac fructus conatuum meorum. Cæterum “Hispaniola” se

fortunæ concredere debebat ut ipse ego.

Sub hoc tempus iam totum pulvinarium umbra obrutum erat — ultimi

radii, ut memineram, per aperta sylvarum penetrabant,

refulgentes tamquam gemmæ in florido operculo navis fractæ.

Interim aura refrigescebat; æstus celeri lapsu altum versus

ferebatur, dum navis interim lateri suo magis magisque

subsidebat.

Interea ego caute prorsum repsi, et in aquam despectavi. Hæc

quidem satis vadosa videbatur; tum oram præcisam, ultimæ

securitatis causa utraque manu prehendens, me leni lapsu in

aquam demisi. Aqua mihi vix ad lumbos meos attigit; fundus

arenosus erat firmus, vestigia exhibens undularum; ego vero

animo erecto ex aqua evasi, “Hispaniola” relicta in latus

declinata, velo principe longe lateque in superficiem aquæ

dependulo. Sub idem tempus sol quoque horizonti imminebat,

flabra autem vespertina submisso sibilo pinus nutantes oborto

crepusculo perflabant.

Mare dumtaxat denique reliqui, nec inde manu vacua redivi. Illic

enim iacebat navis, a piratis liberata parataque ad nostros

excipiendos, siquando se mari committere vellent. Nihil mihi

antiquius videbatur, quam me domum, in vallum conferre, meisque

ibi rebus gestis gloriari. Fortasse aliquantum ob desertionem

reprehensus forem, verumtamen recuperata “Hispaniola”

irrefragabile responsum erat, sperabamque futurum, ut ne ipse

quidem Navarchus Smollett me tempus trivisse coargueret.

Sic ratiocinatus, spirituque erecto, vultum domum versus ad

vallationem ac sodales meos direxi. Memineram rivulorum ad ortum

defluentium et in pulvinarium Navarchi Kidd delabentium primum

ex colle cum gemino vertice, ad lævum meum derivari; proinde

cursum meum illac direxi, quippe ubi rivulus ob exiguitatem

facilius traiici posset. Sylva satis erat aperta, cuius extremas

radices secutus, cornu eius collis mox attigi, nec multo post

amnem vadavi, aquis vix mediam suram meam attingentibus.

Hoc iter meum prope ad eum me locum duxit ubi Ben Gunn extorrem

primum conveneram; illinc diligentiori cura oculos continuo

utrimque circumferens, prorsum itavi. Crepusculum iam plene

obrepsit; ut vero angusta geminati verticis collis penetrarem,

lumen ardoris e cœlo reverberatum animadverti, ubi, ut quidem

opinio ferebat mea, insulanus ille coquebat cœnam suam ad

crepitantem ignem. Et tamen mecum mirabar quod is se tam

incurium præbebat. Namque, si mihi licebat hunc ardorem visu

animadvertere, nonne idem licebat et Ioanni Silver ipsi, qui in

suis sedebat castris in littore, inter paludes?”

Tenebræ interim magis magisque augescebant; nec plus efficere

poteram quam me, nec sine molestia, domum versus dirigere;

relicto interim colle bicipiti pone me, dum Spy-Glass a recto

mihi magis magisque livescere cœpit; sidera pauciora ac pallida

micabant; in terra autem depressiori, ubi errabam, non raro me

in dumetis offendi, et in arenosis scrobibus cespitavi.

Subito genus claritudinis mihi incidit. Oculos attollo, videoque

languidum lumen lunæ in summitatem Spy-Glass incidisse, ac

paullo post clare animadverti aliquid luminosi argenteique inter

arbores gliscere, ex quo intellexi lunam surrexisse.

Saltem tantillum adiutus, cæterum quod ex itinere supererat,

traieci; aliquando currens, alias incedens, moræ vix patiens,

vallationem pedetentim proximavi. Tamen, quum iter meum per

nemus illi attiguum calcare cœpissem, tam improvidus non eram ut

gressus meos non tardarem. Finis enim tanti cœpti mei haud

fuisset faustus exitus, si quo casu, ex errore, aliquis meorum

in limine me traiecisset.

Luna interim sensim ascendebat; lumen eius per apertiora loca

sylvæ latius diffundebatur; e regione autem mihi fulgor alterius

cuiusdam coloris apparebat, subinde in obscurum recidens —

veluti prunæ ac torres ignis vigilum emorientis.

Ne vel pretio vitæ quidem divinare poteram quid id esset.

Tandem postremo deveni in ipsam oram loci clari. Extremitas

huius occidua iam lumine lunæ erat perfusa; reliqua pars, ut et

casa trabaria ipsa usque umbris erant obrutæ, longisque virgis

argenteis luminis scutulatæ. Ab adverso latere casæ ingens

congeries ignis in favillas atque cineres deflagravit, rubore

cuncta in circuitu perfundens, qui cum pallore lunæ amœnam

contrarietatem gignebat. Nullum erat signum vitæ, ne sonitus

quidem ullus, præter strepitum flabrorum.

Constiti magnopere mecum miratus, nec parum terroris fortasse me

perculit. Apud nos enim non fuit moris magnos ignes suscitare,

quin, profecto, ex mandato navarchi parcissimi eramus sarmenti

consumptores; unde suspicari cœpi, hic, ex quo ego discesseram,

aliquid adversi evenisse.

Prohinc furtim circuivi extrema ad ortum, me in umbra caute

contento, loco autem, ubi tenebræ densissimæ erant, vallum

transilio.

Ut securitati meæ etiam magis providerem, manibus genibusque

nixus, adversum angulum casæ omnino mutus prorsum repsi.

Approximanti mihi cor magnopere allevari subito cœpit. Sonus

quem excepi non quidem fuit iucundus per se, de eo enim sæpius

conqueri solitus eram; nunc tamen ad instar musicæ erat amicos

meos audire posse stertere tam consono modo, qui indicio erat

placidi sui somni. Clamor ille nauticus excubitorum, “Cuncta

prospera,” auribus meis nunquam lubentius incidit.

Interim de una dumtaxat re, nihil erat dubii: reos se infamis

excubationis reddidisse. Si nunc loco mei Silver, suique

prædones illis subrepsissent, nullus eorum solem surgentem

conspexisset. Sic res solet esse, mecum cogitabam, ubi navarchus

vulneratus iacet; atque ipse me iterum reprehendi, quod eos in

tanta pernicie, ubi tam pauci ad excubias agendas essent,

reliquissem.

Nunc iam ad ianuam perveni, meque in pedes erexi. Intus tenebræ

erant, nec oculis quidquam percipere poteram. Quod ad sonum

attinet, nihil nisi constans tractus stertentium strepitus,

atque rarus quidam stridor submissus, veluti scintillarum, aut

rostri avis, arborem pulsantis, quem ego nullo pacto explicare

poteram.

Brachiis meis ante me protensis prorsum itabam. Si loco meo

solito decumberem (cogitabam mecum ridens) lubens vellem eorum

vultus videre, quum postridie mane me conspicarentur. Eundo pes

meus aliquam rem molliorem offendit — crus erat alicuius

dormientis; hic conversus congemuit, sed non evigilavit.

Dein, subito, vagitus exauditus est in tenebris: aurei

octonarii! aurei octonarii! aurei octonarii! aurei octonarii! et

sic deinceps sine cessatione, aut mutatione, tamquam crepitus

pusillæ molæ.

Psittacus autem viridis hic erat, Navarchus Flint, Ioannis

Silver! Hæc volucris erat quam lignum carpentem audiveram; ipsa

eadem erat, quæ ullo homine vigilantius excubabat, quæque suis

tædiosis clamoribus me advenisse nuntiavit.

Ad me recipiendum nullum otium mihi relictum fuit. Acri clamore

volucris omnes suscitati dormientes, in pedes consiliverunt; et

ingenti voce maledica Silver boavit:

“Quis hic?”

Ad effugiendum me converti, sed alicui violenter illisus me

recepi, moxque in brachium alterius incurri, qui vicissim me

brachiis complexus, tenuit.

“Afferto sis tædam, Dick,” fatur Silver, quum sic prorsus captus

essem.

Unus horum foras egressus, moxque rediens, ardentem torrem secum

tulit.

Pars sexta

Navarchus Silver

Caput XXVIII.

In Castris Hostium.

Rutilum lumen torris, quod interius casæ collustrabat, quod

maxime verebar, demonstravit et comprobavit. Piratæ nempe casam,

suppetiasque nostras possessione tenebant; aderat dolium conaci,

hic erant et suilla panisque, ut antea; meum tamen terrorem vel

decies auxit quod nullum percepi vestigium captivorum. Unum

tantum inferre poteram, cunctos nimirum perivisse, unde ex corde

optabam intimo, utinam et ego cum reliquis interivissem.

In summa, sex hic erant piratæ. Nullus omnino alius eorum

superstes erat. Horum quinque in pedibus erant, vultu rubentes

ac tumidi, quod e primo sopore ebrio suscitati erant. Sextus

eorum tantum ad cubitum se erexit; hic tamquam cadaver pallebat,

cuius ligamentum cruentatum circum caput indicio erat eum

nuperrime vulneratum fuisse, et etiam tardius subligatum. Memini

aliquem in magna obsidione glande ictum fuisse, et magno cursu

se in sylvam recepisse, nec ullus dubitabam quin hic ille

fuisset.

Psittacus in humero Ioannis Longi sedens plumas suas carminabat.

Hic quoque ipse, ut mihi quidem parebat, solito pallidior

severiorque videbatur esse. Ipse pulchram synthesin suam, e

subtili panno, qua indutus hactenus suo muneri satisfecerat,

usque gerebat, eadem tamen haud obscura vestigia præbebat

diuturni usus, cœno passim conspurcata, vepribusque ac spinis

dumetorum haud parum trita ac lacera.

“Ergo,” fatur denique, “hicce est Iacobellus Hawkins, Dii te

sospitent! Incidit in nos tamquam — nonne? Esto, id æqui bonique

faciam.”

His dictis in doliolum transversum desedit, fumamque implere

perrexit.

“Præbe sis mihi torrem, Dick,” occipit fari; ac postea, quum iam

satis aptum nactus erat ignitabulum, “satis erit, mi iuvence,”

subiunxit, “reliquum reiice in sarmentum; vos vero, viri,

recipite vosmet! — opus haud est ut gratia Heri Hawkins

circumstetis; ille nos excusabit, nec dubitetis. Itaque

Iacobelle,” — nicotiana digito depressa — “eccum te, haud

mediocri, sed insueto delectamento seni Ioanni. Probum et

scitulum te primo reperi, quum primum mihi sub oculos cecidisti,

sed istud novissimum cœptum tuum me penitissime eludit.”

Ad hæc omnia, ut facile perspici licet, haud dedi responsum.

Tergo me ad parietem stiterant, ubi, ut mihi quidem videbatur,

vultum Ioannis Silver satis audacter intuens stabam, pro specie

dumtaxat, nam cor meum atra insederat desperatio.

Silver interea fumum, quantum buccam eius semel iterumque

compleverat, suxit, magnopere compositus, ac tum iterum

perrexit:

“Vide sis modo Iacobelle,” inquit, “ecce te hic; iam ergo nunc

mentem tibi aperiam meam. Te semper plurimi feci, tamquam

iuvenculum cum eximiis animi dotibus, ceu imaginem ipsius mei,

ut pueri, et belluli. Semper optabam ut tute nobis adiungeres,

partemque tuam caperes, atque viri ingenui modo mortem

oppeteres, at nunc, me Dius Fidius, iam id effugere non poteris.

Navarchus Smollett præclarus nauta est, quod fateri nunquam

dubitabo, verum re disciplinaria nimius est. ‘Officium officium

est,’ ait ille, nec id addubitandum puto. Tute modo a navarcho

abstineas. Medicus tibi infensissimus factus est — ‘stellio ille

ingratus,’ sic te appellavit; atque summa totius rei ad hoc

redit; ad tuos redire non potes, non enim te suscipient; atque,

nisi tertiam navim ipse tu compares catervam, quæ quidem perquam

esset solitaria, Navarcho Silver te addicas oportebit.”

Hæc quidem hactenus valebant. Mei igitur sodales usque in vivis

erant, ac licet asserta Silver ex parte credebam, nempe quod

partes nostræ adversum me ob desertionem succensæ erant, at hoc

sublevamini mihi potius fuit quam sollicitudini.

“Ad hoc, quod in manus nostras incidisti, nihil habeo dicere,”

prosequitur Silver, “quamquam certe in manibus nostris es, nec

dubites. Argumenta non invitus audio; nihil enim boni e minis

nasci comperi. Si tibi istud munus arridet, bene est, tute nobis

addices; sin autem minus, Iacobelle, licebit tibi negare

assensum — licet, et libenter, mi sodalule, ac siquid a nauta

mortali æquius proponi possit, faustum et felix esto!”

“Numquid ergo respondeam?” voce admodum tremula quæsivi. Toto

hoc sermone illusorio minas mortis mihi impendére sensi, sub

cuius acumine genæ mihi æstu flagrabant, atque cor mihi in

pectore acri pulsabat dolore.

“Adolescentule,” respondit Silver, “nemo te cogit. Ipse, quo

loco sis, vide. Nemo nostrum, sodalicule, te urgebit, te enim

socio, ut vides, tempus iucunde agimus.”

“Tum ergo,” inquam, aliquanto audacior factus, “si mihi

eligendum est, ius mihi assero sciendi, quid quæque res sit,

quare vos hic sitis, et ubi mei amici sint.”

“Quid sit quid?” repetit unus piratarum profundo hirritu. “A,

talem, qui ea sciret, felicem liceret prædicare!”

“Tibi autem, amice,” regerit huic interlocutori Silver, voce

truculenta, “satius erit linguam refrænare, donec interrogatus

fueris. Hesterno mane, Here Hawkins,” prosequitur Silver, “fere

diluculo, Doctor Livesey vexillo induciario ad nos descendit,

et, ‘Navarche Silver,’ fatur ille, ‘res tuæ sunt in incitis.

Navis est perdita! Equidem, fortasse, profundius in cyathos

inspeximus, ac, fieri potest, canticulum interitui eius

accinimus. Id haud negaverim. Ad minimum nemo nostrum navi

advigilavit. Tum dispeximus, ac, me Hercules, vetula illa

navicula erat nusquam. Nunquam antea vidi stultorum gregem

piscibus adeo similem, licebitque fidem mihi habeas asserenti me

fuisse omnium longe piscosissimum. ‘Itaque, fatur medicus,

‘paciscamur.’ Pacti ergo sumus, ego scilicet et ille; en exitum

eius: suppetiæ, brisæus, casa trabaria, sarmenta, quæ ex

humanitate tua collecta erant, et, ex more loquendi, tota illa

navis tantæ memoriæ, a vertice mali ad imam carinam. Quod vero

ad eos attinet, quo iverint, vel ubi sint, nescio.”

Et iterum fumam sugitare perrexit.

“Nequid vero tibi persuaseris,” prosequitur narrationem, “te in

eo pacto comprehensum esse, en tibi postrema verba circa te

prolata: ‘Quotnam vos estis,’ quæro ego, ‘qui hinc profecturi

sitis?’ ‘Quatuor,’ respondit ille — quorum unus saucius est.

Quod autem ad illum puerum attinet, ut eat in pessimum malum,

nescio ubi sit,’ inquit, ‘nec admodum curo. Iam eius nos fere

tædet.’ Hæc sunt eius verba.”

“Hæcne summa rei est?” quæro ego.

“Sic, sane, totum quod audies, mi fili,” ait Silver.

“Et nunc meumne erit eligere?”

“Nunc tuum erit eligere, nec dubites,” respondit Silver.

“At vero ego non adeo sum vecors ut nesciam quid mihi

exspectandum sit. Si vel ad extrema deveniatur parum curabo.

Nimium quam multos iam vidi cæsos ex quo in vos incideram. Verum

sunt quædam quæ vos monitos esse velim,” respondi, quod nunc iam

plane eram excitus; “quorum primum istud est: ecce vos iam ad

extrema adductos: navis est amissa, thesaurus amissus, manus

amissæ; totum negotium vestrum ad incitas redactum; quodsi vero

scire cupitis quis ea patraverit — en me! Vespera qua in

conspectum terræ veneramus, ego in dolio malorum sedens verba

tua Ioannes, tuaque Dick Johnson, item Hands, qui modo in fundo

iacet maris, excepi, cunctaque ad verbum ante horæ tempus

retuli. Quod vero ad navim attinet, ego is sum, qui oram eius

absciderat, item ego is sum qui duos, quorum curæ eam

commiseratis, interemi, et iterum ipse ego sum qui navim in

locum deduxi, ubi eam nunquam amplius conspicietis, ne ullus

quidem vestrum. Meum itaque est ridere; ego enim in omni hoc

negotio rerum summas gessi, et hoc inde ab initio; non magis vos

metuo quam solitariam muscam. Agitedum, occidite me, aut servate

me. Unum tamen, nec plus, vos moneo; si me servaveritis,

præterita sunto præterita, quum vero vos verberones tamquam

piratæ ante iudicem vestrum steteritis, eos, quos potero,

servabo. Vestrum itaque est eligere. Occidite modo ulteriorem

aliquem, vobis non proderit; servetis me, et habebitis testem,

qui vos a patibulo liberare possit.”

Hic dicendo finem feci, quod, mihi crede, spiritus mihi hæsit,

et haud parum mirabar, quod ne unus quidem eorum se movebat, sed

cuncti attoniti, ovium more me contuebantur. Atque dum hi usque

stupentes me aspectabant, ego iterum erupi:

“Nunc autem, Here Silver,” aiebam, “tu mihi ex his optimus esse

videris, quocirca, si res in infaustissimum verterentur, gratum

mihi feceris, si medicum docueris quemadmodum ego id tulerim.”

“Id memoria tenebo,” respondit Silver, voce tam curiosa, ut ego

nullo modo divinare possem, utrum me cum postulatis meis

derideret, an vero fortitudo mea eum devinxisset.

“Ego vero unum aliquid huic addam,” subiungit ille veteranus

nauta cum vultu rubrofusco — nomine Morgan — quem in caupona

Ioannis Longi, in compitis Bristol videram. Is ille erat qui

Canem Nigrum noverat.

“Attat, mihi ausculta,” cocus nauticus respondit. “Ego vero

insuper aliud addam, sic Dii me iuverint! namque iste ipse puer

est, qui mappam Billy Bones sustulit. Usque adhuc semper causa

Iacobelli Hawkins in dissidium abivimus!”

“Quapropter hocce sibi habeat!” fatur Morgan sævo maledicto.

His verbis tamquam vicenarius in pedes consilivit, evulsoque

cultro, adversum me tetendit.

“Apage te!” clamat Silver. “Quisnam tu es Thomascule Morgan?

Fieri potest ut tute hic navarchum esse putes, fortasse. At

Hercle, te meliora docebo! Adversare mihi modo, iam ibis eo quo

multi fortes viri te præcesserunt his tricenis annis, serius aut

citius — aliqui ad extremas antennas, ita per Herculem! alii

ultra plancam, omnes autem ad pascendos pisces. Nemo mihi unquam

in oculos conspexit, fruitusque vel uno die placido postea, mi

Thomascule Morgan, mihi crede.”

Morgan hæsit; at ex parte reliquorum mussatio submissa

exaudiebatur.

“Thomasculus quidem recte,” ait unus.

“Iam satis diu tuli vexationem ex arbitrio unius,” subiungit

alius. “Male peream, si amplius abs te Ioannes Silver, me vexari

sinam.”

“Numquis vestrum, viri, rem mecum diremptam habere voluit?” boat

Silver de sede sua super doliolum prorsum inclinatus, dum fuma

sua in manu dextra usque ardebat. “Date modo nomen rei quam

molimini; ut puto muti non estis. Quis quid volet, accipiet. Num

ego tot annos vixi, ut nunc Hercle, ad finem vergens galerum

meum ab incremento rupiconis bibuli flexari sinam? Quid

quemadmodum fiat, haud ignoratis; ex ore vestro constat viros

fortunae vos esse. Itaque ego paratus sum. Capiat, siquis audet,

copidem, ego vero mox videbo eius interiora, grallator ut sum,

et hoc antequam fuma mea extinguatur.”

Nemo unus se movit, nullus respondit.

“Hocgenus itaque vos estis, nonne?” prosequitur, reposita in os

fuma. “Vos, profecto, visu læta turba estis. Certamine parum

valetis. Fortasse Anglicitatem regis Georgii intelligitis.

Navarchus hic ego sum per electionem. Navarchus ego hic sum,

quia vobis virtute longe antecello. Vos, gladio dimicare ut

viros fortunæ deceret, detrectatis; tum, per omnes Deos Deasque,

obsequemini, nec id dubitetis! In summa, puerum illum diligo;

puerum eo probiorem alium vidi nunquam. Virilior ipse est

quolibet vestrum murium pare hac in casula; hoc autem esto

mandatum meum; audeat modo quis vestrum vel manu eum attrectare

— hocce vobis mando, nec de hoc dubitetis.”

Post hæc diuturnum silentium factum est. Erectus interea stabam

iuxta parietem, cor meum usque palpitabat marci instar, attamen

cum aliquo spei radiolo in pectore. Silver tergum parieti

applicans reclinatus sedebat brachiis iunctis, fuma in oris

angulo, tam compositus, acsi in templo sederet; verumtamen oculi

furtim circumerrabant, subditos suos seditiosos iis prosecutus.

Hi, vicissim, in ulteriore parte casæ interim conglobantur,

sibilæque eorum voces ac susurrus continuo in aures meas

fluebant, tamquam scaturigo. Subinde unus vel alter suspiciebat,

vultusque eorum nervosi rutilo tædæ lumine collustrabantur; at

vero oculos suos iam non adversum me versabant, sed adversum

Silver.

“Iam vos nimium quantum ad disserendum habetis,” notat Silver,

præ se longe in aerem exspuens. “Effamini, ut audiam, aut vero

desistite.”

“Ignosce, mi Here,” refert unus eorum; “regulas aliquas tu non

prorsus ad amussim videris observare; fortasse cæteras

accuratius servabis. Caterva hæc minus est contenta; hæc caterva

libidinem imperitandi non probat; hæc caterva habet sua iura, ut

aliæ catervæ, et hæc te docere audeo; atque secundum tuas

proprias regulas licere nobis nos tecum agere, interpretor. Cum

tua bona venia, mi Here, te agnosco in præsenti navarchum;

verumtamen iura mea assero, et ad consulendum cum sodalibus

foras egrediar.”

His dictis nauta hic, fortasse quinûm et tricenûm, ægri

aspectus, oculisque flavidis, salute nautica probissime data,

sedate ad ianuam accessit, forasque ivit. Reliqui, unus post

alterum exemplum eius sunt secuti, quisque salute data,

excusationeque aliqua oblata, excesserunt. “Secundum regulas,”

ait unus “Consilium antepodicum,” dixit Morgan. Et sic, una aut

altera explicatione interposita, ex casa omnes excesserunt, me

atque Silver cum face relictis.

Cocus nauticus fumam suam extemplo sustulit.

“Nunc, Iacobelle Hawkins,” affatur me constanti susurro, qui

nunc demum audiri poterat, “mihi ausculta. A morte, quin, quod

longe peius est, a cruciatu, vix dimidiam plancam abes. Futurum

est uti hi me excutiant. Memineris tamen futurum esse, ut ego

tibi per cuncta discrimina adfuturus sim. Id mihi in animo haud

fuit, minime, usque eo dumtaxat quum tu tuam rem exposueras.

Tantis iacturis in desperationem eram actus, ut insuper etiam

caput patibulo periclitarer. At nunc perspicio te bonæ frugis

esse. Sic itaque apud me loquor: adsta Iacobello, Ioannes,

Iacobellus autem vicissim tibi adstabit. Tu illi es alea ultima,

ac per omnes Cœlicolas, Ioannes, ille tuus est, Alter alteri

innitamur, inquam mecum. Tu servabis suum testem, ille vero

servabit tuum collum!”

Vage denique intelligere cœpi.

“Aisne cuncta esse perdita?” quæro ego.

“Utique, Hercle aio!” respondit ille. “Navis est perdita, collum

est perditum — ad hoc enim summa redit. Quamprimum dispiciens in

sinu, Iacobelle Hawkins, vidi navim disperiisse — equidem satis

sum rupex, tamen statim óccidi. Quod autem ad istam attinet

turbam, suumque concilium — nota tibi, cuncti sunt bardi et

ignavi. Vitam tuam servabo — si ita fiat ut possim — a furore

eorum. Sed mihi ausculta, Iacobelle — par tu pari reddes —

servabis Ioannem Longum ab oscillando.”

Eram obstupidus; rem adeo præter spem a me postulare videbatur —

ipse, veteranus pirata, primipilus in cunctis.

“Quidquid potero, faciam,” respondi.

“Est pactum!” clamat Ioannes Longus. “Effare modo audacter,

Ædepol! Usque est spes mihi.”

His dictis ad torrem retro ambulavit, qui medio sarmento, frusto

callæ innixus stabat, cuius ope fumam suam iterum accendit.

Reversus illinc, “Vide sis Iacobelle, ut me rite intelligas,”

prosequitur sermonem; “ego enim caput in humeris gero; ita sane.

Iam nunc in partibus sum Spectabilis. Nec ullus dubito quin tu

illam navim alicubi in tuto habeas. Quí id molitus sis, ignoro,

sed salvam esse scio. Suspicor nempe illos Hands et O’Brien

fidem fefellisse. Nec ego illis unquam magnopere fisus sum.

Memorem itaque te mei esse volo. Nullis te quaestionibus

fatigabo, nec sinam ut alius quis id agat. Satis scio quando

alea finita sit, ita vero; nec me præterit quis puer constans

sit. A, una, tu, qui iuvenis es — tu et ego una, quanti boni

fieri potuissemus auctores!”

His dictis e dolio aliquantulum brisæi in scyphum

cassiterinum[1] elutriebat.

“Visne degustare, mi contubernalis?” quærit ex me, quum vero ego

negassem, “mihi fulcimento opus est, turbellæ enim mihi

imminent. Sed ad verbum turbellæ, curnam medicus ille,

Iacobelle, mihi mappam tradidit?”

Vultus meus verum atque genuinum meum stuporem ita prodidit, ut

quæstionibus insuper vix opus esset.

“Ita revera, sane ita fecit,” ait ipse. “Nec est ullum dubium,

quin aliquid hic sublateat — certe aliquid, Iacobelle, — malum,

aut bonum.

Hic alterum haustum brisai sumpsit, quassans magnum caput

flavum, veluti qui pessima mala excipere parat.

1. Cassitérinus, -a, -um, nomen adiectivum e nomine

\ substantivo, cassiterum, -i, quod uno verbo Græco idem

\ designat, quod apud Romanos Plinius duobus verbis,

\ plumbum album appellat; materia metallica scyphi, sive

\ cyathi, vasculi ad hauriendam aquam.

Caput XXIX.

Macula Nigra iterum.

Concilium piratarum per aliquod tempus duravit, quo finito, unus

eorum iterum intravit casam, eadem repetita salutatione, quæ

mihi quidem ironiam sapere videbatur, petivitque ut sibi torre

uti liceret. Silver ei breviter concessit, quo facto, emissarius

iste iterum recessit, nobis duobus in tenebris relictis.

“Mi Iacobelle,” fatur denique Silver, qui iam amicum se gerebat

amicaque voce loquebatur, “auram exoriri persentisco.”

Interim ego ad proximum foramen iaculatorium me vertens, foras

spectabam. Titiones magni ignis iam fere ad extrema fuerunt

combusti, ac modo iam ultimis flammulis ardebant, nullo fere

lumine diffuso, ut iam intelligerem, cur coniurati facula

indigerent. Circiter ad dimidium itineris deorsum in declivi ad

vallum stabant hi conglobati; unus lumen tenebat; alter genibus

innitebatur eorum in medio, vidique eius in manu cultrum nudum

variis coloribus fulgentem lumine faculæ. Cæteri omnes

aliquantum proclinare videbantur, quasi observantes illius

operationes unius. Tantum quod notare poteram illum, præter

cultrum etiam librum tenere, et magnopere mirabar quemadmodum

res tam incongrua in eorum possessionem incidere potuisset, quum

ille de genibus in pedes consurgit, totusque globus adversum

casam moveri occepit.

“Ecce iam adventant,” significo ego, illinc ad priorem locum

meum revertens, quod indignum me iudicavi ut hi me observantem

fuisse scirent.

“Ut veniant, puerule — ut veniant,” dictitabat Silver serene.

“Unum iactum usque habeo in meo loculamento.”

Ianua pansa, quinque illi in unum globati stabant intus, unumque

e suo numero prorsum trudebant. Ullo alio in statu rerum comicum

videri poterat lentum eius progressum cernere, ad singulos

gressus dubitabundus, sed dextram suam clausam ante se tenebat.

“Accede iuvence, inclamat eum Silver. “Non te comedam. Porrige

sis, glebo, regulas rite novi, novi equidem; deputatis non

officiam.”

Animo sic magis confirmatus, pirata audacius accessit, et ex

manu sua aliquid in manum Silver porrigens, etiam pernicius ad

suos sodales recessit.

Cocus marinus, quod ei datum erat, aspexit.

“Macula Nigra! Ita putavi,” subiunxit. “Undenam contigit tibi

chartam comparare? At ecce! cerne modo; id non bene ominatur! Tu

enim ausus es hoc e Bibliis excidere. Quisnam vecors excidit

Biblia?”

“A, ecce!” ait Morgan — “ecce. Quidnam ego dixi? Nihil boni inde

obveniet, dixi ego.”

“Iam nunc fere diremistis rem inter vos,” prosequitur Silver.

“Ut mihi quidem videtur, quisque vestrum pendebit. Quisnam amens

vestrum possidebat Biblia?”

“Dick is fuit,” fatetur unus.

“Dickne, revera? Tum licebit Dick ad preces recurrere,”

respondit Silver. “Tum ipse portionem suæ fortunæ iam vidit,

nempe Dick, nec dubitetis.”

Sed nunc longulus ille cum flavidis oculis se ingerit:

“Pone iam istum tuum sermonem, Ioannes Silver,” inquit. “Hæc

caterva uti erat sui muneris, in pleno concilio, tibi maculam

nigram decrevit; verte modo eam, uti muneris tui est, videque

quid ibidem scriptum sit. Tunc loquaris, licet.”

“Gratias, Georgi,” refert cocus marinus. “Tute erga negotia

semper alacrem præbuisti, regulasque memoria tenes, mi Georgi,

ut libenter video. Ergo quid illud est? A, ‘Depositus’ — id,

profecto, siccine? Scitule scriptum, sic, sane; quasi typis,

iuro. Tuane manu, Georgi? Iam te veluti ducem huius catervæ

factum video. Si navarchus proxime evadas nihil mirabor. Velis

mihi interim illam faculam præbere, fuma hæc minus spirat.”

“Nihil agis,” fatur Georgius, “pone nugas, hanc catervam non

amplius destitues. Tu per te ipsum homo es curiosus; sed harum

rerum iam finis est, ac plane convenit ut de illo dolio in pedes

degrediaris, et in suffragando adiuves.”

“At ego te regulas scire intellexi,” redarguit Silver

contemptim. “Si tu minus scias, ego certe scio; proinde hic

perseverabo — sumque usque tuus navarchus, quod memineritis —

usque dum gravamina vestra proferatis, iisque respondeam;

interim macula vestra nigra ne buccellatum quidem valet. Reliqua

postea videbimus.”

“Quin nihil est,” suscipit Georgius, “quod verearis; probi enim

nos cuncti sumus, saltem nos, profecto. Præ omnibus, tu totam

istam expeditionem destituisti — hoc negando nimium audebis.

Alterum, tu gratuito effecisti ut hostes ex his insidiis

incolumes evaderent. Quidnam ii evadere voluerunt? Nescio; et

tamen satis liquet quid effugere voluerint. Tertio, tu

obstitisti quominus nos eos in itinere adoriremur. Iam tua

consilia perspicimus, Ioannes Silver; tu prædæ inhias, et hæc

est tua iniquitas. Ac, postremo, quartum hic est porro iste

puer.”

“Nihilne plus?” tranquille quærit Silver.

“Etiam plus quam satis,” regerit Georgius.

“Propter tuos errores ac peccata nos omnes pendebimus, et quid

aliud.”

“Esto; mihi ausculta, iam ego hisce quatuor gravaminibus

respondebo; uni post alterum iis respondebo. Ego igitur destitui

hanc expeditionem, siccine? Iam vero vobis, quid ego voluerim,

sat notum. Id si factum esset, ut satis scitis, quisque nostrum

ista nocte in ‘Hispaniola’ esset ut unquam fuimus, quisque esset

vivus, salvus, sapida polenta satur, thesaurus autem, me Dius

Fidius, in cavo navis, inquam, per Deos! Ecquis me frustravit?

Ecquis me, navarcho usque legitimo, ad hæc coegit? Quisnam mihi

nigram illam maculam, ipso die nostri in terram egressus

præstitit et in hanc nos choream impulit? Est autem hæc chorea

bellula — vobis prorsus congruo in ea saltationis — siquidem

simillima est ex fune pendentis, in patibulario Londinensi; et

hoc certum est. Et quisnam huius auctor est? Utique Anderson,

Hands, atque tu ipse, Georgi Merry! Atque tu solus superstes es

ex ea caterva ardelionum; atque tu is es bipedum insolentissime,

qui supra me navarchus esse gestis — tu idem, qui nos

frustraveras! Per Deorum fidem! hoc omnium fabularum apicem

longe exsuperat.”

Brevi pausa a Silver hic interposita, licebat mihi ex vultu

Georgii suorumque quondam sodalium, hæc verba Silver non fuisse

in cassum prolata.

“Tantum quoad numerum primum,” suscipit iterum reus, sudorem de

fronte tergens, quod tanta vi disputabat, ut casa nutaret.

“Equidem iuro, vel vos alloqui me tædet. Etenim vos tam sensu,

quam memoria caretis, et cuique ad divinandum permitto ubi

matres vestræ fuerint, quæ vos sivissent iter maritimum tentare.

Mare! Ingenui fortunæ! Ut mihi quidem videtur, opificio sartores

vos estis.”

“Perge Ioannes,” excipit Morgan. “Fac verba et ad reliquos.”

“A, illi reliqui!” exclamat Ioannes. “Præclara illa turba est,

nonne? Vosne aitis hanc expeditionem abortivam esse. Ita vivam!

simodo intelligeretis quam abortiva illa sit, tum vobis

illucesceret! Ad patibulum tam sumus prope, ut mihi et collum,

si vel cogito de ista re, rigescat. Vidistis eos, fortasse quum

æstu deorsum vecti, aliquis eos vobis indicavit nautarum, ut

illi catenati pendebant, avibus circumvolitantibus. ‘Quisnam

ille est?’ quærit unus. ‘Illene?’ “Hem, ille est Ioannes Silver.

Bene eum novi,’ ait alter. Et audire licebit tibi tinnitum

catenarum adversum alteram boiam tuam progredienti. En, huc

devenimus, iste est noster status, cuiusque filii matris

nostrum, illius culpa, culpaque Hands, Anderson, aliorumque

damnosorum vestrum stultorum. Si vero de puncto quarto quoque,

item de puero scire cupitis, nec hoc vobis negabo. Annon est

ipse obses? Num obsidem pessumdabimus? Non nos quidem; ipse enim

ultimum nobis fieri poterit refugium, nec esset mirum. Occidere

hunc puerum? non ego quidem, sodales! Numerus autem tertius?

Esto, sane; ad ea multa possunt disputari. Fortasse vos parvi

facitis quod medicus vere collegiatus vos quotidie visum venit —

tu, Ioannes cum calvaria tua fracta — aut tu, Georgi Merry, quem

vix senis ab hinc horis febris iactabat tertiana, cuius oculi

etiam hoc momento, accurate ad horologium, etiamnum putaminis

citrei instar flavi sunt? Nec fortasse scivisti nos consortem

nacturos? Sic tamen est, eritque usque eo, quod non longe abest;

tunc experiemur quis obsidem habere potissimum gavisurus sit,

quum eo venitur. Quod vero ad numerum attinet secundum, quod

nempe ego pactionem iniverim — ecquid? annon genibus ad me

repsistis, non ego, vos eratis animo deiecti — quin et fame

eratis absque me perituri — at hoc nauci est! spectate eo — id

causæ est!”

His dictis chartam flavidam in constratum deiicit, quam ego

illico agnovi — nec alia hæc erat quam illa charta flava, mappa

insulæ nempe, cum tribus rubris crucibus, quam ego in fundo

risci repereram navarchi, oleamine involutum. Cur vero medicus

eam huic dedidisset, me omnino præterivit.

Si vero mihi ea res ænigma erat, conspectus mappæ seditiosis

superstitibus res omnino incredibilis videbatur. Tamquam feles

muri insiliverunt. Una manus eam ab altera excepit, unus eam

alteri eripiendo; atque e maledictis boatuque, et e puerili risu

existimasses eos non modo ipsum aurum palpare, sed plane in navi

atque mari navigare.

“Sic prorsus,” ait unus, “is certe Flint est, I. F. tum corolla

infra, offendixque laqueata, per similitudinem; hoc ei fuit

solemne.”

“Perquam bellula,” notat Georgius. “At quí eo potiemur, quum et

sine navi simus?”

Silver subito subsilit, unaque manu parieti innixus: “Monitum te

esse volo, Georgi,” inclamat hunc, “Si vel alterum verbum tuæ

proterviæ protuleris, te provocabo, tecumque confligam. Quí?

Ecquí id scis? Mihi id dicere debebas — tu et cæteri, qui navim

meam perdidistis, præsertim tute eo ingerente, scelerate! At

vero non tu, tu non vales; tu ingenio comminiscendi ne blatta

quidem es par. Civiliter fari vales, et faberis, Georgi Merry,

nec dubites.”

“Æquum dicis,” probat senex Morgan.

“Æquumne? ita sane existimo,” clamat cocus marinus. “Tu

perdidisti navim; ego thesaurum reperi! Uter nostrum alteri

præstat? Nunc autem, per Herculem, me abdico! Eligite quem

velitis vobis in navarchum; iam ego eius habui satis.”

“Silver!” vociferantur illi. “Barbecue in perpetuum! Barbecue in

navarchum!”

“Hoc itaque estis animo, itane?” fatur cocus. “Georgi, ut

opinor, alia tibi occasio exspectanda erit, mi amice, teque

fortunatum putes quod vindictam non spiro ut alii. Id nunquam

mei moris fuit. Nunc autem, sodales, quid de ista nigra macula?

Nonne iam haud valet multum? Dick suam fortunam male tentavit,

Bibliaque sua corrupit; nec quidquam plus.”

“Tamen, nonne, ad deosculandum, ut liber, valebit?” mussabat

Dick, qui haud æquo videbatur ferre animo maledictum, quod ipse

sibi consciverat.

“Biblia, particula excisa! contemptim regerit Silver.

“Haudquaquam. Id non magis obligat quam libellus carminum.”

“Numquid ita?” interpellat Dick haud sine quodam gaudio. “Mihi

tamen paret id quoque operæ pretium esse.”

“En, Iacobelle” — fatur Silver, “en tibi quamdam curiositatem,”

quo dicto frustulum chartæ mihi iecit.

Sphæricula ea erat haud maior nummo coronario. Ab uno latere

erat alba, quoniam fuit ex ultimo folio; ab altero continebat

unum versiculum, vel duos, ex Apoclypsi — ista nempe verba,

inter cætera, quæ animum acriter affecerunt: “Foris canes et

venefici.”[2] Pagina impressa infecta erat cinere, qui iam

abradi ac decidere, digitosque meos inficere cœpit; ab albo

autem latere, eadem materia, verbum erat inscriptum,“

Depositus.” Hanc rem curiosam ipso hoc momento mecum habeo: sed

scripturæ, præter levem scalpturiginem, cuiusmodi quis ungue

incídere possit, aliud vestigium superest nullum.

Hic denique fuit finis rerum hac nocte gestarum. Mox post,

sumpto in circuitum haustu potus, decubuimus, Georgio Merry, per

extrinsecam Silver vindictam in excubitorem constituto, quem

ipse mortem minatus est, si se infidum comprobasset.

Claudere oculos diu non poteram. Certum profecto est me ex cæde

illius nautæ hoc postmeridiem, satis ad meditandum materiæ

habuisse, tum ex ipso meo periculoso statu, præsertim autem e

clare perspecta Silver machinatione — seditiosos una manu

continendi, altera autem cuncta apta vel inepta adminicula

prehendendi, quibus suam miseram vitam servare posset. Ipse

interim placide dormiebat stertebatque; tamen cor meum eius

causa dolebat, sceleratus ut erat, ob funesta pericula quibus

circumdatus erat, atque turpissimum patibulum, quod illi

imminebat.

1. Boia, æ, verosimiliter ex bovia, proprie collare

\ significat boum, sed temporibus labentibus, sensu

\ translato, adhibebatur ad contrabium, dolium, vel quid

\ aliud, ad designandum saxum, offendiculum quodlibet in

\ fundo aquæ navigabilis, quo navigatores de periculo

\ docerentur.

2. Integer locus Apocalypseos (xxii, 15) sic se habet:

\ “Foris canes, et venefici, et impudici, et homicidæ, et

\ idolis servientes, et omnis qui amat et facit mendacium.”

Caput XXX.

Fide Obstrictus.

Expergefactus sum — cuncti profecto expergefacti sumus, nam et

ipsum excubitorem, qui dormiens tergo posti inciderat, se

colligentem videre poteram, vocis claro sonitu, inde ab ora

sylvæ ad nos perstrepentis:

“Trabarium, eho!” verba proclamantis. “Hic medicus est.”

Et is certe medicus fuit. Licet quidem vocem libenter audiverim,

gaudium tamen sine amaritudine haud erat. Confusus enim

memineram negatæ a me obedientiæ, violatæque disciplinæ

facinora; et quum vidissem quo ea res me detulisset — quos nempe

inter socios, qualiaque pericula — ipsi obviam fieri pudere me

cœpit.

Necesse est eum ante lucem surrexisse, quod vix diluculum erat;

atque quum ad speculatorium accurri, spectavi, vidi eum stantem,

ut olim Silver, surarum tenus in vaporibus.

“Ecce te, medicum! Omnium maxime salvus sis!” inclamat eum

Silver, alacer, indiciisque atque gloria boni animi radians

intra momentum. “Utique prima luce, quoniam, uti dicitur,

maturrima avis præda potitur. Georgi, mi fili, concita te

paulisper, adiuvaque medicum ad latus navis superandum. Cuncti

salvi, ægri tui et nos omnes valemus, sumusque læti.”

Sic verbigerebatur in vertice stans collis, gralla sub cubito,

manu una lateri casæ applicita — prorsus Ioannes Silver ille

antiquus, voce, moribus ac sermone.

“Etiam habemus hic aliquid,” pergit deinceps, de quo, quum

sciveris, miraberis. Parvulum habemus hic peregrinum — hi! hi!

Novus convictor ac diversor, ex omni numero vegetus, sanitas

ipsa; dormit tamquam lapis, hac nocte iuxta Ioannem — prora ad

proram eramus totam noctem.”

Dr. Livesey per hoc tempus transcenderat vallum, eratque prope

cocum, licebatque mihi mutatam eius vocem percipere:

“Non Iacobellum?”

“Quin ipsum eum Iacobellum, semperque eundem,” respondet Silver.

Medicus constitit illico, tametsi verbum nullum protulit, nec

nisi paullulo post ire perrexit.

“Itane revera?” tamen fatus est, “at officium præcedit, tum

voluptas, ut tu, Silver ipse dicere poteras. Pertractemus prius

tuos ægros.”

Momento post casam ingressus est, meque nutu severo animadverso,

opus suum inter ægros aggressus est. Mihi quidem ipse nequaquam

videbatur vereri, licet minime ignorabat vitam suam in medio

horum infidorum dæmonum in summo discrimine versari; tamen

celeriter processit ad suos ægros, acsi inter membra cuiusdam

familiæ Anglicæ bene moratæ ageret. Fortasse sua se gerendi

ratio animos horum affecit; sic enim isti se gerebant adversum

eum, acsi nihil unquam evenisset — acsi ipse usque medicus esset

navalis, ipsi autem fidæ manus ante malum.

“Bene tute habes, amice,” alloquitur unum, cum capite

circumligato; “si tamen quis unquam mortis in umbra fuerit, is

certe tu fuisti: calvaria tua ferro haud multo minus dura est.

Tu autem, Georgi, quí vales? Tu colore certe es bellus; tuum

iecur, mi homo, inversum est. Sumpsistine illam medicinam? Viri,

sumpsitne ille suam medicinam?”

“Ita, vero, mi Here,” respondit Morgan, “pro certo scio.”

“Quia, ut videre licet,” inquit Dr. Livesey suavissimo quo par

erat modo, “quum sim medicus seditiosorum, vel, ut me appellare

malo, ut probum decet civem, medicus carceris, id maximi facio

ut Regi Georgio (quem Dii servent), patibuloque quos possim

servem.”

Scelionum alter alterum contuebatur, aculeum tamen dictorum

silentes acceperunt.

“Dick non plane bene se habet, mi here,” fatur unus.

“Itane?” quærit medicus. “Huc accede, Dick, linguamque tuam

exsere. Quin mirarer si se secus haberet; lingua eius par est ad

perterrendos Francos. Altera febris.”

“Aha!” interpellat Morgan, “hoc ex violatis Bibliis manat.”

“Hoc manat, ut tu dicis, inde, quod dementissimi asini estis,”

regerit medicus, “nec sapitis satis, nec scitis qui aer saluber

sit, qui autem sit venenosus, nec quod solum sit siccum, quod

vero pestifera palus. Ego autem maxime probabile censeo —

quamvis hæc mera opinio sit — magnum vos omnes pretium

soluturos, antequam ex hac febri eluctemini. Castra in palude!

quis unquam? Silver, miror valde. Tu plerisque minus es demens,

omnibus rebus comparatis, tamen ignarus es ipsorum valetudinis

rudimentorum. Hæc quidem,” denique subiungit, postquam omnes in

circuitu remediis paverat, quæ hi potius puerorum instar scholæ

eleemosynariæ, quam sanguinolentorum latronum ac piratarum, vere

ridicula humilitate sumpserant, “sufficiant in hodiernum diem.

Nunc autem lubebit mihi cum illo puello colloqui, si tibi ita

placet.”

Quibus dictis, nutu capitis me indicabat.

Georgius Merry circa ianuam stans ructabatur sputabatque præ

aliquo medicamento; verum vel primo verbo propositi medici

audito, se vertit, vultuque rubore perfuso clamavit; “Non!”

addito maledicto.

Silver dolium pleno palpo percussit.

“Ta-ce-bis!” boat ille, vereque leonis rugientis aspectu speciem

præ se ferebat. “Medice,” pergit dein voce consueta, “quum satis

cognoscerem tuum erga istum puerum affectum, de ea re iam antea

cogitavi. Nos omnes admodum grato in te sumus animo, et, ut

vides, fiduciam in te collocamus, remediaque tua cannei instar

deglutimus. Hinc existimo me modum reperisse, quo omnibus

satisfiat. Hawkins, dabisne mihi fidem, veluti adolescens

ingenuus — adolescens ingenuus enim es, quamquam imo loco natus

— fidem, inquam, non te facturum ut effugias?”

Fidem petitam sine dubitatione dedi.

“Ergo, medice,” tum ait Silver, “velis modo e septo egredi, quum

vero foris fueris, puerum adducam ab intrinseco, ac tum, ut

puto, poteris cum eo trans vallorum interstitia sermocinari.

Multum interim vale, mi Here, nostrumque omnium salutem

Spectabili, atque Navarcho Smollet nuntia.”

Vix medicus casam reliquerat, tempestas indignationis atque

vituperationis erupit, quam nihil nisi iratus sævusque vultus

Silver refrænare poterat. Omnes in eum conversi, accusare eum

cœperunt, velut qui separatis consiliis ac seiunctis eos

luderet, sibique pacem cum hostibus propriam pangere meditaretur

— se vero ab eo delusos, victimas complicesque deserere, suum

interesse hostibus prodere tentaret; hoc est, de rebus iisdem

ipsis, quarum ipse reus sine dubitatione fuit. Quæ quidem res

tam propatula mihi videbatur, ut haud perspicerem quí eorum iram

refelleret. At hic virilitate eorum duplum æquabat, memoria

autem victoriæ eius, superiori nocte reportatæ, horum animum

magno pondere degravabat. Hic eos convitiis omnigenis bardorum,

bucconum, gurdorum, stultorum impetivit, denique ostendit illis

colloquium cum medico necessarium fuisse, mappaque ante oculos

eorum iactata quæsivit, utrum, eorum arbitrio fidem pactam ipso

eo die frangendam esse expediret, quo thesaurum exploratum

prodituri essent.

“Nequaquam, per Herculem!” vagit ipse, “nostrum erit fœdus

rumpere, quum fuerit tempus opportunum, interea ludificabo

medicum, etiamsi loco olei brisæo calcei eius mihi purgandi

fuerint.”

Post hæc ignem eos accendere iussit, dein gralla sua claudicans

casa excessit, manu altera humero meo imposita, eos male divisos

relinquens, silentio eis iniecto magis sua suada quam

convictione.

“Lente, puerule, lente,” affatur me. “Possent isti quolibet

momento irruere si nos properantes viderent.”

Data itaque opera arenas ad eum locum ubi medicus stabat

perambulavimus, eo extra vallum præstolante; simul autem atque

intra loquendi propinquitatem perveneramus, Silver constitit.

“Istud quoque notabis tibi, medice,” ait Silver, “quod puer tibi

enarrabit, ut eius vitam servaverim, quam ob rem etiam depositus

sum, nec id dubites. Medice, quum quis naviculam suam tam

strictim sub ventum egit quam ego — dato ultimo teruncio

spiritús sui corporis in aleam, ut ego — fortasse, intercedere

pro eo, non nimium iudicaveris. Memineris, te obsecro, modo non

tantum vitam meam in trutina pensari, verum etiam vitam eius

pueri insuper; noli igitur dubitare, medice, mei gratia bona

interponere verba, item, gratia misericordiæ, largire mihi

quantulumcunque speculæ vitæ.”

Silver prorsus alius fuit homo simul ac foris erat, tergumque

illis verterat, qui in trabaria casa erant; genæ eius recidere

videbantur, et vox eius tremebat, nec ullus unquam animus tam

serius erat quam suus.

“At, Ioannes,” quærit medicus, Dr. Livesey, “tu certe non

times?”

“Mi medice,” refert hic, “ignavus non sum, non ego, non adeo!”

fatur digitorum edito crepitu. “Si essem, non faterer. Fateor

tamen ingenue, cogitatione tamen patibuli contremisco. Verum tu

vir es æquus atque iustus; te virum probiorem vidi nunquam. Nec

tu oblivisceris boni quod fecerim, haud plus quam oblivisceris

mali, id scio. Nunc secedam — vide sis — teque cum Iacobello

solum relinquam. Nec hoc inter bona referre oblitus fueris, et

hæc quidem longiuscula mensura est; sic puto.”

His dictis tantisper recessit ut extra auditum esset, ibique in

truncum arboris iacentem resedit, sibilareque cœpit, subinde huc

et illuc se versans in suo sessibulo, ut alias ego medicusque

sibi sub oculis essemus, alias sui sceliones, huc et illuc in

arenis errantes casam inter et ignem — quem nunc magna cura

conabantur suscitare — dum alii e casa suillam, ientaculum

parantes, proferebant.

“Ergo, Iacobelle,” affatur me medicus, “hic denique es. Ut

sevisti, mi puerule, ita et metes. Dii sunt testes, nihil in

corde meo me reperire, quare te vituperem; tantulum tamen dicam

tibi, sit benigne aut secus dictum: dum Navarchus Smollett

valebat te effugere ausum non esse; quum vero æger iacebat, nec

obstare poterat, te effugisse, per Deum Herculem, facinus erat

ignavum!”

Non negabo me hic flere cœpisse. “Mi medice,” respondi ei,

“satius mihi parces, ego enim ipse me satis reprehendi; vita mea

utique iam perdita est, etiamque essem plane mortuus, nisi

Silver obstitisset; insuper, mihi crede, medice, scio mori — nec

negaverim me id meruisse — unum tantum formido, torturam. Si me

tortura subiecerint —”

“Iacobelle,” interpellat medicus, atque vocem eius satis mutatam

esse sensi, “idgenus sermones minime patiar! Transili huc, ac

tum una fugiemus.”

“Mi medice,” refero ego, “fidem dedi.”

“Scio, scio,” respondit ipse. “Factum id iam mutari nequit,

Iacobelle. Onus id iam ego mihi suscipiam; holus aut bolus,

causa aut culpa, mi puerule, ut tu hic relinquaris, ferre

nequeo. Prosili! Unus tantum est subsultus, tum eris foris,

cæterum, fugiemus una, tamquam dorcades.”

“Non faciam,” respondi, “tu satis scis id nec te, nec

Spectabilem, neque Navarchum fore facturos, haud magis quam

velim ego. Silver mihi confisus est; fide me obstrinxi; revertar

ergo. Verum, medice mi, copiam finiendi mihi non fecisti. Si eo

veniretur ut me torquerent, verbum effutire possem ubi navis

esset; etenim navis est in mea potestate, partim bona fortuna,

partim ex audendo; iacet autem ea in Septemtrionali influxu, in

littore meridiano, parum intra summum æstum. Dimidio æstu ipsa

eminebit, siccaque erit.”

“Navis! aisne tu?” stupens clamat medicus.

Tum cursim ei narravi meas res gestas, quas ipse tacitus

exaudivit.

“Est genus quoddam fati in hoc,” notavit ipse narratione finita.

“Quoque passu tu is es qui vitam nostram servas; ac tu credere

poteris nos passuros ut tu tuam perdas. Haud æqua ea esset

repensio, mi puerule. Tu enim nobis insidias patefecisti; tu

nobis invenisti Ben Gunn — præclarissimum facinus, abs te unquam

præstitum, aut præstandum sit, si vel nonaginta vivas annos. A,

per Deorum fidem! sed quid ego de Ben Gunn loquar? Facinus hoc

ipsum est in propria persona. Silver!” clamat medicus, “Silver!

id consilii tibi dare cupio,” prosequitur medicus dum cocus

propius accedebat: “noli in quærendo illo thesauro magnopere

properare.”

“At, mi Here, ego quidem facio cuncta quæ possum,” respondit

Silver, “verum id non est ex his. Deprecari tantum te possum, ut

ad servandam meam, puerique vitam thesaurum illum requirere

queam, nec de hoc dubites.”

“Esto, Silver,” suscipit medicus, “si sic res se habet, addam

aliquid ulterius: cave procellas quum thesaurum repereris!”

“Mi Here!” refert Silver, “ut virum inter et virum, id et nimium

et parum est. Quid persequaris, cur vallationem reliqueris, cur

mihi eam mappam dederis, ego quidem nescio, nonne ita? et tamen

mandata ac iussa tua veluti oculis clausis feci, sine etiam

verbo spei! Hoc tamen, revera, nimium est. Si tua mihi consilia

clare aperire nolis, fac me de hoc certiorem, et a gubernaculo

confestim recedam.”

“Nihil agis,” respondit medicus cogitabundus; “fas mihi non est

plus dicere, non enim meum est secretum, ut tu, Silver, facile

perspicies; si esset, per fidem meam, id tibi enuntiare minime

dubitarem. Quin et ulterius procedam, usque ad audendi limites,

nam enim, si ultra id procederem, capillamentum meum navarchus

vellicaturus esset, nisi admodum fallor! Ac primum quidem micam

spei tibi concedo; si vero, Silver, ex hac mortifera vivi

evaserimus tendicula, et ego et tu, intra limites periurii, tui

causa omnia præstabo.”

Vultus Silver gaudio radiabat. “Certo scio, mi Here;” respondit,

“te nihil plus mihi dicere posse, ne tum quidem si tu mater mea

esses.”

“Itaque hæc est prima mea concessio,” subiungit medicus. “Altera

est mica consilii: Puerum constanter ad latus tuum habeto; quum

vero ope indigueris, clamato. Nunc vero secedam eam tibi

quæsitum, quod quidem per se palam faciet, utrum aerem verberem.

Iacobelle, vale.”

His dictis medicus inter vallos manum mihi tetendit, nutuque

Silver salutans, celeri gradu in sylvam secessit.

Caput XXXI.

Venatura Thesauri. Notoria Flint.

“Iacobelle,” me affatur Silver, quum soli eramus, “si ego vitam

tuam servavi, tu servasti meam, nec ego id unquam obliviscar.

Etiam uno cornu oculi animadverti medicum ad effugiendum te

provocasse, id ipse vidi; sed et vidi te id facturum negasse, et

hoc palam, ut et audiri posset. Iacobelle, hoc tibi in accepta

referetur. Hæc est prima scintilla spei, ex quo assultus nos

fefellit, et eam tibi debeo. Nunc vero, Iacobelle, istam

thesauri venaturam aggressuri sumus, et hoc quidem mandato

obsigillato, quod quidem ego non amo, tamen oportebit nos una

hærere, quasi tergum tergo, quo colla nostra a patibulo, etiam

fato fortunaque adversantibus, servabimus.”

Eodem tempore unus e caterva ab igne significabat ientaculum

esse paratum, unde nos paullo post in arena discumbentes,

buccellatis suillaque nos pascentes divertebamus. Hi tantum

excitaverunt ignem, ut bovi assando sufficeret, unde tantus

calor emanabat, ut sub vento tantum, et hoc non sine cautela

appropinquari posset. Eodem prodigo animo ter tantum coxerunt,

quantum absumere possemus, quorum unus, iam satur, reliquias,

inani risu igni iniecit, unde flammæ, insolito hoc fomento

suscitatæ in sublime eiaculabantur. Ego quidem nunquam in omni

vita mea vidi homines crastini diei tam improvidos, qui in dies

viverent, quod haud aliter eorum vitæ rationem describere queam.

Quid autem dicam de pessumdato cibo, ac de dormientibus

excubitoribus? qui quidem assultus facere satis audebant, ibique

rem finire, satis tamen clare perspexi quam ii pro diuturna vita

castrensi inepti essent.

Quin ne Silver quidem esitans, cum Navarcho Flint in humero,

eorum disperdendi incuriam vel verbo quidem reprehendendam

putavit. Hoc autem eo magis demirabar, quod eum nunquam tanta

vafritie, quam modo, se gessisse cognoveram.

“Euge, sodales,” fatur denique, “fortunatum est vos habere

Barbecue, qui provideat vobis isthoc capite. Iam habeo quod

obtinere satagebam. Utique illi habent navim. Ubinam habeant,

necdum scio; simul tamen atque in thesaurum incidemus,

discurrendum nobis erit ut reperiamus. Ac tum, sodales, nos,

quorum in potestate linter fuerit, illis præstabimus.”

Sic pergebat sermocinari, dum bucca eius fervido tumebat larido;

sic eorum spem ac fiduciam restauravit, atque, plus quam

suspicor, suam quoque suffulsit.

“Quod ad obsidem attinet,” pergit ipse, “hoc erat suum ultimum

colloquium, ut puto cum iis, quos ipse tantopere amat. Novis sum

potitus, quæ ei in acceptis habeo; at hæc præterita ac finita

iam sunt. Iam eum, quum in venaturam thesauri prodiverimus,

nobis adiungam, continere enim eum volumus, tamquam aurum

eiusdem ponderis, ac, mementote, siquo casu eveniat, interim

vero, semel thesauro navique potiti, de Hero Hawkins verbis

disseremus, dabimusque ei partem sibi obtingentem, sine dubio,

ob tantam suam in nos voluntatem.”

Nec proinde erat mirum, si hi iam erecto erant animo. Contra,

ego spiritu eram deiectissimo. Etenim si sua consilia modo

explicita, prospero cederent exitu, haud erat dubitandum quin

ea, iam bis proditor, etiam exsecutioni daturus esset. Ipse enim

altero pede ab alterutris partibus stabat, nec ullo modo

dubitandum erat, quin opes ac libertatem cum piratis eum longe

potiores habiturum, quam nuda vita patibulum evadere, quo plus a

nostris partibus ei sperandum haud erat.

Quin, etiamsi res ita evenirent, ut a Doctore Livesey adactus,

fidem servare cogeretur, quantum etiam tum periculum nobis

impendebat! Quod, et quam luctuosum illud foret momentum

temporis quum suspiciones suorum in certitudinem mutarentur,

nobisque pro vita decertandum esset — ipse mutius, ego vero puer

— contra quinque fortes agilesque nautas!

Adde his geminam sollicitudinem, ænigma, quod agendi rationi

meorum amicorum usque impendebat; quod vallationem deseruerint

inexplicabili mihi modo; quod mappam dediderint tam

incomprehensibili modo; aut, quod etiam minus intelligi possit,

monitum medici ad Silver, “Cave tibi procellas, quum id

repereris,” facile perspicies, quam exiguum gustum ad ientaculum

attulerim, quamque turbato corde pone captores meos ad quærendum

thesaurum itare cœperim.

Nos quidem aspectum curiosum præbebamus, siquis ad videndos nos

adfuisset; omnes induti sordidis nautarum vestibus, cunctique

præter me ad summum armati. Silver duo sclopeta sibi appensa

gerebat, alterum a fronte, a tergo alterum — præter capidem

gravem a lumbis pendentem, præterque sclopella in utroque

sacculo tunicæ suæ cum quadrata lacinia. Ut nihil sibi a curioso

aspectu deesset, Navarchus Flint in humero suo insidens, loquela

nautica varia vocula effutiebat. Mihi circum lumbos funiculus

erat circumplexus, cocumque marinum obsequens comitabar, qui

extremum funiculum manu tenebat, iam manu soluta, iam mordicus

validis dentibus comprehensum. Speciem certe præ me ferebam ursi

saltatorii.

Cæteri variis modis erant aggraviti; aliqui dolabras palasque

gestabant — quod hæc ferramenta, ut præ cunctis aliis rebus

necessaria, iam ab initio de “Hispaniola” secum tulerunt — alii

suilla, pane brisæoque in prandium erant onerati. Omnis

apparatus, ut animadverti, e nostris suppetiis derivabantur, et

hinc veritatem dictorum Silver priori nocte facile perspexi.

Nisi enim cum medico pactum pepigisset, ipse suique, nave

derelicti, coacti fuissent sola aqua, et ex venatu vitam suam

tueri. Aqua iis haud satis sapivisset; rari nautæ venatu multum

possunt; atque insuper, si penuria laborarent annonæ, pulverum

usu parci fuissent.

Sic itaque instructi itineri nos dedimus — etiam helluo cum

calvaria fracta, qui certe se in umbra continere debebat — ac

palantes alter pone alterum, deorsum ad littus, ubi duo

lenunculi nobis erant parati, qui et ipsi vestigia ferebant

dementiæ ebriæ piratarum, alter sessibulo fracto, uterque autem

in statu imparato, et inexhausto. Uterque nobiscum erat vehendus

causa securitatis; et sic bifariam partiti, ex pulvinario nos

itineri dedimus.

Ingressis iter sermo nobis incidit de mappa. Crux rubra, utique,

ad ducendum nos nimia erat, regulæ autem directionum in tergo,

uti audies, ambiguitatis non erant vacuæ. Hæ enim, uti lector

forte meminerit, hunc in modum erant:

“Celsa arbor, humerus Spy-glass, una linea ad S. S. S. cum

\ O.

“Insula Sceleti O. cum M. O. atque O.

“Decem pedes.”

Celsa igitur arbor indicium præcipuum erat. Iam prorsus ante nos

pulvinarium edita planitie ducentos aut tercentos pedes alta

continebatur, cui e septemtrione attigua erat declivitas humeri

Spy-glass, quæ inde ad meridiem iterum assurgebat in asperam ac

præruptam altitudinem, quæ Mizzenmast Hill audiebat. Superficies

editæ planitiei passim pinetis densioribus tegebatur variæ

altitudinis. Hic et illic una alterave diverse speciei in

quadraginta aut quinquaginta pedes super alias pinus assurgebat;

at quæ ex his esset illa “celsa arbor” Navarchi Flint, haud

aliunde quam in ipso loco, atque ex indiciis acus magneticæ

dirimi poterat.

Attamen, quamvis sic res esset, quisque lenunculos insidentium

sibi placentes singulas discernebat, antequam plus dimidii

itineris emensi essemus, nec nisi Ioannes Longus micabat

humeris, ad exspectandum eos admonens dum pervenissent.

Nos interim lente remigabamus, ne brachia intempestive

defatigaremus, secundum præcepta Silver; ac post satis diuturnam

navigationem, in ostiis secundi fluvii egressi simus — eius

nempe, qui e sylvestri declivitate Spy-glass emanabat. Illinc ad

laevum diversi, acclivitatem ad editam planitiem vergentem

ascendere cœpimus.

Primum quidem grave ac palustre solum, ulvis, cæterisque plantis

uvidæ terræ propriis haud parum impediebamur; verum collis

sensim esse magis arduus ac silicosus cœpit. Ea profecto

amœnissima pars insulæ erat, quam modo appropinquabamus. Genus

genistæ graveolens, plurimique dumi ac frutices floridæ fere

loco herbarum hic vegebant. Densa viridium myristicorum passim

interspersa pinuum rubrarum truncis atque umbris virebant; illa

cum his sua quæque aromata miscebant. Præterea et aer erat

salubris et vivificus, quod sole ardente, ad reficiendos nervos

nostros, miro modo sensus affecit.

Socii nostri se disperserunt in formam flabelli redacti,

cursantes huc et illuc atque clamitantes. Circa medium, satisque

a cæteris remoti, Silver et ego sequebamur — ego compescitus

funiculo, ipse autem glaream flavam ac labidam gravi halitu

sulcabat. Quin, subinde consultum duxi manum ei præbere,

alioquin gressus eum fefellissent, ac resupinus de acclivi

præceps cecidisset.

Hunc in modum circiter dimidium milliarii progrediebamur, atque

iam oram editæ planitiei prope attigeramus, quum unus e primis

ad lævum, eiulare quasi ex terrore, cœpit. Eiulatus post

eiulatum ab eo profectus exaudiebatur, quum reliqui adversus eum

concurrere cœperunt.

“Credibile non est,” ait senex Morgan, nos a recto

prætercurrens, dicebat, “eum invenisse thesaurum, hic enim plane

in ista summitate est.”

Sic profecto, ut et nos reperimus quum ad locum perveneramus; id

aliquid omnino diversi erat. Ad radices cuiusdam peraltæ pinus,

virentibus vineis intectus, quæ minora etiam ossa sustulerant,

sceletus ibi iacebat humanus, iuxta autem indumenta dispersa in

solo. Ut memini, primo obtutu corda omnium horror incessit.

“Nauta autem is fuit,” fatur Georgius Merry, qui cæteris

audacior, propius accessit, centonesque accuratius inspexit.

“Pannus dumtaxat marinus probus certe est.”

“Ita, sane,” interfatur Silver, “satis probabile; me iudice,

certe hic episcopum non quæreres. At qui modus hic est ossium

iacentium. Naturæ repugnat.”

Revera, secundo obtutu fingi non poterat cadaver in naturali

situ esse suo. Tamen, si demas aliquam turbationem (opus

fortasse avium eo vescentium, aut lente crescentium hederarum,

quæ paulatim cadaver involverant), cadaver prorsus recte iacebat

— pedes in unam porrecti plagam, manus vero supra caput, more

urinatoris sublatæ, in contrariam partem.

“Mihi vero,” fatur nunc Silver, “casu venit in mentem,

cæteroquin haud ita sagacem, certa quædam notio. Ecce acum

magneticam; illud est summum culmen Insulæ Sceleti, quod dentis

instar eminet. Velis modo situm collimando metiri linea, ab his

ossibus ducta.”

Factum est. Cadaver recta adversum insulam iacebat, acus autem

indicabat Ortum, Meridiano Ortum cum Ortu.

“Ita putavi,” refert cocus. “Indiciolum hoc est. Illic supra

nostra linea est adversum Stellam Polarem, illinc ad lætificos

centusses. At, Hercle, nonne defrigesco cogitatione de Flint!

Hic unus est ex suis iocis, nec dubitetis. Ipse atque hi sui sex

soli hic fuerunt; ipse singulos ad unum interfecit, atque hunc

unum eorum huc vectavit, eoque ad acum magneticam disposito, ut

indicio usus est; ut Dii meliora! Longa hæc sunt ossa, crines

autem fuerunt flavi. A, is Allardyce videretur esse. Tune,

Thomas Morgan, meministi Allardyce?”

“Quidni? sane memini,” respondit Morgan, “memini eum; is enim

pecuniam mihi debebat, insuper etiam cultrum meum in siccum

secum detulit.”

“Si iam cultros memoremus,” alter subiungit, “curnam suum circa

hic iacentem reperimus? Flint non ex iis erat, qui sacculos

nautarum everteret, aves autem, pro certo scio, eum intactum

relinquerent.”

“Sic me Dius Fidius, ut hoc verum est!” clamat Silver.

“Nulla omnino res hic relicta est, fatur Merry, usque palpitans

inter ossa, “ne vel teruncius quidem, ne vel pyxis quidem

nicotianæ. Id mihi naturæ haud congruum paret.”

“Non, Pol, ne mihi quidem,” assentitur Silver; “nec naturæ

consentaneum est, nec decet, ut tu mones. At vero, per Orcum,

sodales, si Flint in vivis esset, locus hic tam mihi, quam vobis

perquam caleret. Illi erant sex, et nos sumus sex, nunc vero

nihil nisi ossa illi sunt.”

“Vidi eum mortuum, his ipsis luminibus meis,” inquit Morgan.

“Billy mihi verba dedit. Iacebat autem ille libellis super

palpebras.”

“Mortuusque? — ecquid? utique mortuus, ivitque deorsum,” aiebat

ille cum ligamine; atque si unquam contigerit spiritum incidere,

is Navarchus Flint esset. Eheu, homunculum misellum! sed male

mortuus est, iste nempe Flint!”

“Ita certe fecit,” alter subiungit; “modo sævire solebat, modo

pro canneo clamare, modo cantillare, “Quindeni viri,” erat eius

sola cantilena, sodales; et verum etiam dico, nam ex eo die

cantilenam eam nunquam amplius libenter audivi. Perquam tunc

erat calidum, fenestra patebat, et inde antiquam eam cantilenam

audiebam profluere, perclare — dum umbra mortis homini iam

imminebat.”

“Siste, siste,” interpellat Silver, “parce his loquelis. Ipse

iam mortuus est, nec amplius incedit, quantum sciam; saltem

certe non interdiu, et hoc pro certo scias. Cura perdidit felem.

Nunc autem fac adversum aureos eamus.”

Denique iter profecto ingressi sumus; eo licet sol ardebat,

æstuque diei piratis incumbente, iam non palantes clamorosique

per sylvam vehebantur, sed bini itabant, spirituque represso.

Animis eorum terror archipiratæ mortui insederat.

Caput XXXII.

Venatus Thesauri: Vox inter Arbores.

Partim quod animi horum necdum se ex accepta depressione

luctuosa receperant, partim ut Ioanni Silver ægrotisque copia

quietis daretur, quamprimum oram ascensus attigerant, omnes

consederunt.

Elata planities adversus occiduum inclinabat, et e loco, ubi

morabamur, ad utramque manum prospectum præbebat latissimum. E

regione nobis, supra vertices arborum, sub oculis nobis erat

Promontorium Sylvestre, undis incinctum; ultra non solum

despeximus in pulvinarium Insulamque Sceleti, sed vidimus —

ultra ipsam linguam, orientalesque soli depressiones longe

patens apertumque mare ad orientem. Nobis rectá impendebat

Spy-glass, passim variegatus singulis pinibus, alias autem

præcipitiis opacus. Nullus prorsus audiebatur sonus, præter

murmur longinquorum fluctuum undique surgens, atque strepitus

innumerorum e dumetis insectorum. Nullum vivum, nullum velum in

mari; immensitas ipsius prospectus augebat sensum solitudinis.

Silver, ut illic sedebat, acu sua magnetica situm æstimabat

probabilem.

“Tres hic sunt ‘celsæ arbores,’” inquibat, “circiter recta linea

ab Insula Sceleti. ‘Humerum Spy-glass’ puto inferiorem illum

locum indicare. Ludus modo puerilis erit rem illam invenire.

Pæne vellem prius prandere.”

“Equidem haud sum tam avidus,” mutiebat Morgan. “Flint mecum

volvens eum fuisse puto — eum puto me sic enervasse, ac mihi os

oblevisse.”[1]

“Atqui, mi fili,” refert Silver, “grates Diis habeto quod is non

in vivis est.”

“Turpis ille diabolus fuit,” clamat alter pirata cum horrore;

“quin et vultu cæruleo insuper!”

“Talem eum canneus reddidit,” subiungit Merry.

“Caruleusne? sic et ego existimo, cæruleum eum fuisse. Probum

est verbum.”

Inde ex quo sceletum repererant, submissius continuo

sermocinabantur in eum ordinem cogitationum illapsi, ac modo

pæne susurro colloquebantur, ita ut sonus sermonum suorum

silentium sylva vix turbarent. Protinus ex ipso meditullio

arborum, rectá ante nos, vox tenuis, sublata ac tremula insonuit

in notissimam melodiam verbaque:

“Quindeni viri super cistam mortui –

Io-ho-ho, lagenaque cannei!”

Nunquam ego vidi homines tanto terrore perculsos, quam hi erant

piratæ. Color ex sex vultibus dissipatus est, quasi e cœlo

ictis; aliqui in pedes consiliverunt; alteri alteros unguibus

petiverunt; Morgan humi se contraxit.

“Flint is est, —!” clamat Merry.

Canticum interim tam subito cessavit quam incepit — diffractum

fortasse diceres, medio quodam numero, acsi quis palmo os

canentis occlusisset. Quandoquidem vox e longinquo, per clarum

aerem inter comas arborum penetraverat, mihi quidem suave ac

dulce sonabat; eo magis curiosus mihi videbatur eius in sodales

meos effectus.

“Euge,” fatur denique Silver, non sine magno conatu cogens verba

per livida sua labia, “id minime convenit. Assurgite ad

procedendum. Initium hoc male ominatum est, etsi vocem nomine

appellare nequeam, tamen ea ab aliquo se diversante

proficiscitur — ab aliquo qui caro et sanguis est, nec dubium.”

Facultas audendi dum loquebatur sibi rediit simul cum quodam

vultus colore. Iam et sui cœperant ei aures præbere, ac sensim

etiam ad se rediverant, quum eadem vox iterum erupit — nunc

tamen iam non cantilans, sed quasi querule lamentans ac submisse

e longinquo, quam vocem cava Spy-glass etiam languidius

reverberabant.

“Darby M’Graw,” vox gemebat — sic enim vox disertissime reddi

potest — “Darby M’Graw! Darby M’Graw!” iterum iterumque: dein

paullo exsurgens, atque maledicto, quod repetere non lubet;

“Supporta canneum, Darby!”

Piratæ hæserunt, acsi pedes eorum radices egissent, oculi e

capitibus prominebant. Longe post quam vox cessavit, hi

luminibus terram contuebantur.

“Id rem iam præter dubium decernit!” suspirat unus. “Eamus!”

“Hæc eadem erant ultima sua verba,” gemebat Morgan; “ultima

verba citra sepulcrum.”

Dick sua Biblia prompsit, preces exinde recitabat. Is enim

mediocriter institutus erat, antequam se mari commisisset, et in

societatem pravam incidit.

Silver necdum erat subactus. Dentes eius in ore concuti audivi;

se tamen necdum dedidit.

“Nemo quisquam in hacce insula nomen Darby unquam audivit,”

mutiebat ipse, “præter nos, qui modo hic sumus, prorsus nemo.”

Ac tum magno conatu subiunxit: “Socii nautæ,” inquit, “ego

gratia illius rei potiundæ hic sum, nec ego a quoquam

frustrabor, sive homine, sive diabolo. Flint ego nunquam timebam

vivum, ac modo, per Deorum fidem, comminus eum excipiam mortuum.

Septingenta librarum argenti millia iacent hic vix ad quadrantem

milliarii longe a nobis. Quandonam quispiam ingenuorum fortunæ

tergum vertit totidem centussibus, timore temulenti senis nautæ,

cum bucca cærulea — et huius quidem mortui?”

Nullum tamen indicium recuperatæ fortitudinis ex parte suorum

apparebat; quin potius terror gliscere augerique videbatur e

verborum suorum irreverentia.

“Tempera tibi Ioannes,” fatur Merry. “Adversari manibus noli.”

Reliqui etiam plus conterriti erant, quam quod respondere

auderent. Cuncti iam diffugissent, si ausi essent, pavor eos

continuit, et in societate Ioannis, quasi audacia eius sibi

prodesset. Ipse, ex sua parte, propriam formidinem satis apte

debellavit.

“Aisne tu manes? Ita, fortasse,” ait ille. “Est tamen hic

aliquid mihi minus clarum. Echo audiebatur. Nemo equidem unquam

vidit manes cum umbra; ergo scire velim, quid ipse sibi cum echo

comite velit. Hoc naturæ certe congruum non est.”

Ratiocinatio hæc mihi quidem satis imbecillis videbatur. At nemo

quisquam dixerit quid potissimum afficere possit superstitiosum,

nec proinde satis mirari poteram quum viderem Georgium Merry

magnopere levatum esse.

“Ita sane hoc est,” refert ille. “Nec dubium quin tu inter

humeros caput probum geras. Iam de navi sodales! Caterva hæc in

deviis est, certo opinor. Equidem casu de hac re cogitavi, vox

Flint similis erat, vobis hoc concedo, at nunc, iam omnibus

perpensis, tamen manifeste absimilis fuit. Alterius cuiuslibet

voci erat similior — similior potius —”

“Per Herculem, Ben Gunn!” boat Silver.

“Ita vero, is hic fuit,” exclamat Morgan, in genua consurgens.

“Ben Gunn is fuit!”

“Verum, nonne, id parum refert nunc? quærit Dick. Ben Gunn

corpore haud plus hic præsto est quam Flint.”

Veteriores tamen verba eius cum contemptu exceperunt.

“Enimvero Ben Gunn nemo curat,” suscipit Merry; “vivum aut

mortuum nemo eum in ullo pretio habet.”

Mirum relatu est, quam subito hi ad se rediverint, quamque cito

etiam naturalis color in eorum vultus reverterit. Mox

sermocinari inter se cœperunt alternis auscultandi intervallis;

nec multo post, quum nullum sonum audirent, ferramentis in

humeros sublatis, iterum se itineri dederunt, Merry cum acu

magnetica Ioannis Silver antecedens, ut eos recto tramite

contineret. Effatum eius verum erat: vivum aut mortuum Ben Gunn

nemo ullo in pretio habebat.

Solus Dick usque sua Biblia tenebat, itansque circa se

speculabatur obtutu timidi; nemo tamen illi compatiebatur, quin

Silver eum etiam iocis lacessebat, ut æquo cautiorem.

“Nonne te monui?” affatur eum. “Monui te, inquam, Biblia tua te

mutilavisse et corrupisse. Si itaque id, in quod iuretur non

valet, quid existimas, quanti id a spiritu fieret? Sane nihili!”

Hic dictis robustis suis digitis crepitabat, ac paulisper grallæ

innixus remorabatur.

At Dick nulli solatio cessit; ac mihi quidem paullo post clare

constare cœpit iuvenem ægrotare incipere; febris enim, quam

Doctor Livesey prædixerat, æstu, virium exhaustione, impetu

superiorum eventuum, magis ac magis ingravescere cœpit.

Ambulatio in hac planitie edita patula et amœna erat; via nostra

paullulum etiam declivis erat, etenim, ut supra memoravi,

planities edita ad occiduum parumper declivis erat. Pinus hic

iam sparsæ erant, altæ æque atque humiles; arboreta myristicorum

atque azalearum plagis latioribus divisa erant, quæ spatia

ardore solis erant exusta. Quandoquidem iter nostrum ad caurum

direxeramus per transversam insulam, ex una parte propius

accessimus ad humeros Spy-glass, ex altera prospectus noster

adversum sinum occiduum continuo magis pandebatur, in quo ego

quondam in carabo volvebar et agitabar.

Primam arborem celsam iam attigimus, sed ea indicio acus

magneticæ, erronea erat. Idem valebat de altera. Tertia e dumeto

circa prope ducentos pedes eminebat; gigantem eam vegetationis

dixeris cum rubente trunco, qui sua amplitudine casam prope

æquabat, tamque ampla umbra in circuitu, ut sub ea centuria

militum se exercitare posset. Statura eius longe conspicua erat

in mari et ad ortum et ad occasum, atque in mappa indicio

navigationi inseri poterat.

Verumtamen non adeo magnitudo eius sodalibus meis se

commendaverat, quam potius cognitio, quod septingenta millia

librarum aureorum alicubi sub eius late pansa umbra erant

defossa. Memoria pecuniæ, ut propius accedebant, priorem suum

terrorem omnino absorpsit. Oculi eorum intra capita ardebant;

gressus sui celeriores ac leviores fiebant; totus eorum animus

spe eius fortunæ devinctus erat, atque excessus voluptatesque

omnimodæ totius suæ vitæ secuturæ, quemque eorum exspectantes

illic latebant.

Silver gralla fultus claudicabat grunniens, naribus patulis ac

tremulis; furiosi instar maledicebat, si quo casu musca in

æstuantem resplendentemque vultum insedit; funem, quo me

deligatum tenebat, subinde sæve vellicabat, oculosque suos

quandoque obtutu mortifero in me convertit. Ipse certe nullus

conabatur cogitationes celare suas, et ego, profecto, tamquam e

libro, facile legebam. Auro tam proximus cuncta prorsus

oblivioni tradebat; suum promissum, monitumque medici, iam res

erant præteritæ; nec ego dubitare quibam quin ipse speraret se

iam thesauro potiri posse; “Hispaniolam” se exquisiturum,

reperturum, noctuque conscensurum, cunctos bonos in insula

iugulaturum, seque flagitiis ac divitiis cumulatum, ex insula

soluturum.

Perculsus his terroribus, iter cum venatoribus thesauri pari

passu sustinere vix quibam. Semel iterumque concidi; tum id

fieri solebat ut Silver funiculum sæve soleret vellicare, meque

mortiferis intueretur aspectibus. Dick, qui interim relictus

pone nos itabat, agmenque claudebat, secum ipso loquebatur

partim precatus, partim maledicens, ut febris sua augebatur. Ad

ærumnam meam etiam hoc accedebat, coronidem autem imponebat

recordatio tragœdiæ, quæ olim in ea planitie elata agebatur,

quum impius ille pirata vultu cærulo — is nempe, qui Savannæ,

pro ampliori potu clamitans interiit — illic sex suos criminum

socios propria manu trucidasset. Nemus hoc, quod nunc tam erat

tranquillum, necessario vagitibus resonabat, ut mecum cogitabam;

quin etiam cum cogitatione eiulatus ipsos mihi audire videbar.

Nunc iam ad extremas oras dumeti attigimus.

“Evoé, sodales, cuncti uná!” vagiebat Merry, ac primi se in

cursum dederunt.

At subito, vix denis ulnis illinc, vidimus eos consistere.

Clamor submissus audiebatur. Silver acceleravit gressus, extrema

sua gralla, tamquam obsessus fodicans, ac iam proximo momento et

ego, et ipse substitimus.

Ante nos hiabat cavum amplius, non perrecens, latera enim iam

conciderant, atque a fundo iam herbæ cœperant germinare. In eo

manubrium fractum dolabræ iacebat, partesque fractæ cistarum ex

tabulis dispersæ videbantur. In una harum tabularum stigma

inustum vidi, “Walrus” — nomen navis Flint.

Iam clare constabant omnia. Latebra inventa et compilata est —

septuaginta millia librarum evanuerunt!

1. Os oblinere, sublinere, comicorum est, valetque idem ac

\ decipere, defraudare, aliquem ludere, fallere:

Mi. Male vale male sit tibi. Quid ego faciam? Maneam, an

\ abeam? siccine mihi esse os óblitum?

M. Attius Plautus, Corr. 4, 4, 33.

Caput XXXIII.

Casus Reguli.

Nunquam in terrarum orbe tanta eversio contigit. Quisque horum

sex, acsi ictus fuisset, parebat. Plaga, quoad Silver, fere

illico cessavit. Etenim cuncta eius mentis cogitata ad summum

semper erant intenta, tamquam cursoris equi, adversum eam

pecuniam; momento temporis ipse plane occidit;[1] attamen haud

confessus, sibi confestim temperavit, ac proposita sua, antequam

cæteris conscientia frustrationis illuxisset, mutavit.

“Iacobelle,” mihi susurravit, “sume hoc, maneque firmus in

casibus fortunæ.”

His verbis mihi sclopellum tradidit geminatum.

Simul etiam incepit iter ad septemtrionem prosequi, atque paucis

gressibus scrobem inter nos duos et cæteros quinque reliquit.

Tum me contuitus est nutu addito, quasi dixerit: “En effugium

angustum,” ut et ipse autumabam. Contuitus suus iam erat amicus;

ego vero tam graviter ferebam has mutationes consiliorum tam

crebras, ut illi susurrarem: “Ergo iam iterum partes mutavisti?”

Nullum ei tempus vacabat ad respondendum. Piratarum unus post

alterum in cavum desiliebant cum clamoribus et maledictis, ac

digitis fodicare cœperunt, tabulis disiectis. Morgan reperit

unum aureum. Hunc ille manu sustollit cum cataracta

imprecationum ac maledictorum. Fuit autem hic nummus duarum

ginearum, qui pro momento inter eos circumferebatur.

“En duas gineas!” balabat Merry, minaciter obtendens Ioanni

Silver. “En tua septingenta millia librarum, nonne! Tu præclarus

ille es vilipactor, nonne? Tu ille es, quem nihil unquam

fefellit, vaferrime glebo!”

“Fodicate modo iuvenculi,” ait Silver collectissima impudentia;

“reperietis bunia,[2] nec ego id mirarer.”

“Buniane, ais tu?” repetit Merry cum vagitu. “Sodales, auditisne

istud? Ego vero aio vobis, illum ibi stantem probe scivisse hæc

inde ab initio. Intuere modo vultum eius, videbitisque hæc ibi

descripta.”

“A, Merry,” notat Silver, “iterumne navarchiam petis? Tu certe

alta appetis.”

Modo tamen omnes ad unum partes Merry tuebantur. Denique omnes

cœperunt e cavo proserpere, candenti ira retrospectantes. Unum

interim animadverti, quod nobis arridebat: cuncti ex adverso

latere Silver ex cavo excesserunt.

Sic itaque stabamus, duo ex uno latere, quinque ex altero, cum

cavo inter nos, nec quisquam ita incaluit, ut impetum primus

intentaret. Silver minime se movit; ipse illos observabat

erectus, cum sua gralla; tamque sedatum se præbebat, quam unquam

eum videram.

Tandem Merry existimabat oratiunculam usui futuram.

“Sodales,” fatur, “duo nonnisi eorum illic sunt; unus eorum

senex ille mancus est, qui nos omnes huc devexerat per errorum

ambages; alter autem ille catulus, cuius cor eruere cupio. Nunc

itaque, sodales —”

Simul manum tollebat, vocemque levabat, impetum sine dubio

parans. At eodem ictu oculi, puff! puff! — tres ictus

sclopetorum resonabant e dumeto. Merry præceps in fossam

decidit; ille cum ligatura, turbinis instar versabatur, ac per

totam suam longitudinem iuxta priorem labitur mortuus, usque

palpitans; reliqui autem tres, quantum pedes eos ferre poterant,

diffugerunt.

Ioannes Longus dicto citius gemino sclopello iaculatus in

luctantem Merry edidit; atque ut moribundus oculos in eum ultimo

nisu sublevavit, hic, hic, “Georgi,” inquit, “tuum negotium me

diremisse existimo.”

Eodem puncto temporis medicus, Gray, atque Ben Gunn nobis se

iunxerunt, usque fumantibus sclopetis e myristicis egressi.

“Prorsum!” clamat medicus. “Citato gressu, iuvenci. Præpediamus

eos ante nauculas.”

Itaque celeri gressu nos itineri dedimus, pectore tenus inter

dumos luctantes.

Haud est cur moneam Silver nobis sedulo se iunxisse. Conatui

eius, ut ope suæ grallæ arbusta ac frutices persultabat, ut

nervi ac musculi membrorum eius pæne rumpi viderentur, homo

integer haud æqualis esset quod et medicus confirmabat. Ut res

tum erant, ipse circiter tricenis ulnis nobis posterior erat, ac

prope ad suffocandum, quum marginem descensus attigimus.

“Medice, eò aspice!” appellat denique medicum, “nihil

properandum!”

Ita prorsus, nulla erat causa properandi. Loco aliquo apertiori

plani editi conspiciebamus superstites usque ea quá cœperant

currentes, rectá adversum Mizzenmast Hill. Nos iam præverteramus

eos a naviculis; quapropter nos quatuor consedimus ad capiendam

quietem, dum Ioannes Longus vultum tergitans, per otium nos

subsequebatur.

“Gratias tibi ex corde habeo, medice,” ait tandem. “Tu quidem,

ut opinor, tempori advenisti angustissimo et mihi et Hawkins.

Itaque is tu es, Ben Gunn!” subiungit. “Tu certe præclarus quis

es.”

“Sum Ben Gunn, is ego sum,” respondit eremicola, torvis motibus

suam confusionem celabundus. “Atque,” post longam moram

subiunxit, “Ut vales, Here Silver? Valeo mediocriter, existimo

te dicturum.”

“Ben, Ben,” mutiebat Silver, “vel meminisse quam me fefelleris,

dolet.”

Medicus ad afferendam dolabram, quam rebelles in sua fuga

abiecerant, Gray misit, atque interea, dum ad planitiem per

otium descendebamus, medicus paucis verbis narrabat, quid

interea gestum sit. Eventus hi erant, qui Silver ex intimis

cordi erant, atque quorum heros erat malesanus Ben Gunn ab

initio ad finem.

Ben tempore longarum in insula suarum peregrinationum invenit

sceletum — hic eum disiecit; etiam thesaurum invenit, eumque

effodit (eius dolabræ manubrium iacebat in fossa fractum); ipse

is fuit qui thesaurum propriis humeris, multiplici itinere

solitario ac tædioso a radicibus magnæ pinus in speluncam,

comportavit, quam in bicorni colle anguli repererat, Insulæ

aquilonari, ibique in tuto iacebat repositus e duobus mensibus

ante adventum “Hispaniolæ.”

Postquam medicus hoc secretum pomeridie assultus ab eo

elicuerat, atque cum postridie animadvertit pulvinarium

desertum, adivit Silver, mappam ei dedidit, utpote nullius

pretii — dedidit etiam suppetias, siquidem penu Ben Gunn affatim

abundabat salita carne caprina, quam ipse saliverat — dedidit

cuncta et omnia, ut e vallatione in locum tutum in bicorni colle

se recipere posset, eoque modo et a febribus abesset, et

thesaurorum custodiam susciperet.

“Quod ad te, Iacobelle, attinet,” inquit, “egi corde meo

adversante, feci tamen quod optimum iis iudicavi, qui in officio

permanserunt; quodsi vero tu non ex iis fueris, cuius culpa id

factum est?”

Eo mane, quum intellexisset me participem futurum esse eius

terribilis frustrationis, quam ipse seditiosis præparaverat, ad

speluncam usque cucurrit, Spectabilemque ibi ad custodiendum

navarchum relinquens, Gray atque eremitano accersitis, iter

insulam oblique traiiciendi aggressus est, ut ad pinum

interesset. Mox tamen intellexit nostras partes sibi superiores

futuras; quum vero Ben Gunn pedibus plurimum potuerit, eum

præmisit in aciem ad tentandum quid solus præstare posset. Tum

illi cogitatio incidit tentandi quid per sensum superstitionis

eorum assequi posset, qui sibi olim sodales fuissent; is ita

bene rem gessit, ut medicus atque Gray advenirent, iamque essent

in insidiis, quum venatores thesauri eo pervenerunt.

“A,” inquit Silver, “insignem existimo fortunam Hawkins apud me

habuisse. Tu certe senem Ioannem neci tradidisses, mi medice,

prorsus nulla eius ratione habita.”

“Prorsus nulla ratione,” respondit Dr. Livesey animo hilari.

Interea pervenimus ad lenunculos. Medicus unum horum dolabra sua

confregit, tum omnes nos in alterum inscendentes, iter ingressi

sumus, ut via aquatica ad Septemtrionalem Influxum perveniremus.

Iter hoc erat octonûm aut novenûm milliariorum. Silver, quamquam

lassitudine iam fere confectus erat, ad remum delegatus est, uti

cæteri nostrum, nec multo post late sulcabamus salum

tranquillum. Mox ex angustiis elabentes, campsatoque promontorio

Insulæ meridiano orientali, circum quod quadriduo ante

“Hispaniolam” ductavimus.

Ut prætervehebamur bicipitem collem, videre nobis licebat atro

ore hiantem speluncam Ben Gunn, staturamque alicuius adstantis,

sclopeto suo innitentem. Spectabilis is fuit, cui nos mucinio

quassato salutem indicabamus, terque ei acclamavimus, cuius et

Silver, tam ex corde quam nos, particeps erat.

Ternis milliaribus ultra, in ipso orificio Septemtrionalis

Influxus, quid visui nostro se obversat, nisi ipsa “Hispaniola,”

per se sola fluitans. Æstus proximus eam sublevavit; atque si

graviores venti, aut astus vehementior, suborti essent, ut in

meridiano pulvinario solebant, nunquam eam conspexissemus, aut

fractam eam reperissemus, a nobis nunquam reparandam. At vero in

præsenti statu nihil magnopere desiderabatur, nisi velum

princeps comperimus dirutum. Itaque nova ancora obtenta,

iactaque in aqua binûm aut ternûm ulnarum est. Hinc mox iterum

discessimus, et ad Rum Cove remigavimus, locum, thesaurario Ben

Gunn proximum; ac tum Gray lenunculo solus ad “Hispaniolam”

reversus, in ea excubiturus pernoctavit.

Acclivitas lenis ducebat a littore ad antrum. In summitate nos

Spectabilis excepit. Erga me ipse affabilem humanumque se

præstitit, nec de meo effugio quidquam memoravit, sive ut

laudem, sive ut vituperium. Ad salutationem Silver parumper

erubuit.

“Ioannes Silver,” ait huic, “tu flagitiosissimus scelio es atque

impostor — monstrum impostorum. Dictum mihi est, me lege te non

prosecuturum. Esto, non te prosequar. Verum collo tuo mortui

tamquam lapides molares impendent.”

“Habeo tibi gratiam intimam, mi Here,” respondit Ioannes Longus,

iterum data salute.

“Quínam tu mihi gratiam reddere audes!” clamat Spectabilis. Ex

mea parte derelictio officii mei est infida. Sta retro!”

Post hæc omnes ingressi sumus speluncam. Locus hic erat amplus,

aere perflatus, cum scatebra lacunaque lymphæ claræ, filicibus

umbrosus. Solum erat arenosum. Ante flagrantem ignem iacebat

Smollett, Navarchus; in angulo autem remotiori cumulos

animadverti nummorum, atque quadratula e quadrilateralibus auri

laterculis pone cumulos. Hic erat thesaurus Flint, ad quem

reperiendum ex tam longinquo veneramus, cuiusque pretium iam

vita septemdecim ex “Hispaniola” hominum solvimus. Quot vitis

eius comparatio constiterit, quanto sanguine ac luctu congestus

sit; quot bonæ naves in alto pessum actæ, quot viri fortes

oculis ligatis petaura perambulaverint, quot ictus tormentorum,

quanta mendacia, turpitudines, quales crudelitates exsertæ

fuerint in eo thesauro comparando, fortasse nemo vivorum

dixerit. Attamen usque tres superstites erant in ea insula —

Silver, senex Morgan, atque Ben Gunn — quorum quisque particeps

horum flagitiorum fuerat, ut et quisque eorum participationem in

præmio frustra speraverat.

“Intra, Iacobelle,” invitat me navarchus. “Tu probus puer es,

Iacobelle, tuo proprio modo et cursu; non tamen futurum arbitror

ut ego et tu mare iterum una navigaturi simus. Tibi nimio plus a

cunctis favetur ut mihi gratus esse possis. Tune is es, Ioannes

Silver, quæ fors te huc adducit, mi homo?”

“Ad munera mea obeunda reveni, mi Here,” respondit Silver.

“A!” refert navarchus, nec quidquam plus.

Quantum cœnæ ea vespera in medio omnium amicorum meorum

habuerim; et quæ dapes eæ ex salita caprina Ben Gunn, qualiaque

bellaria cum lagena veteris vini ex “Hispaniola!” Certum equidem

existimo nullos unquam lætiores ac præ me beatiores exstitisse.

Insuper et Silver hic erat, retrorsum sedens, semper paratus ad

prosiliendum siquando res postularet, nunc extra lumen ignis,

sed ex sententia epulatus, quin et risui se miscens — ille ipse

blandus, civilis, obsequens nauta, qualis olim, tempore nostræ

profectionis, esse solebat.

1. Occido, 3, -di, -casum, proprie dicitur de sole; latiori

\ tamen sensu frequentissimum verbum comicorum, adhibitum

\ in catastrophis, h. e., quum summæ spes et exspectationes

\ aliquo improviso interventu adversæ fortuna, subito

\ collabuntur, uti:

Hem, astutia! quodsi quiessem, nihil evenisset mali:

Sed eccum, ipsum video: óccidi.

P. Terentius Afer, Andria, 3, 4, 25-26.

Tr. imo ita ea quidem antehac erat;

Nunæ nobis hæc omnia exciderunt, Simo.

Si. Quidum? Tr. ita oppido occidimus omnes, Simo.

M. Att. Plautus, Mostall. 3, 2, 43, 44.

2. Bunium, ii, verbum Græcum Plinii Secundi, Maioris estque

\ planta tuberifera, cuius tubercula sunt esculenta.

Caput XXXIV.

Et Ultimum.

Postridie mane tempestive nos laboribus accinximus, magnam hanc

molem auri ad unum milliarium deorsum ad littus transportandi,

illinc autem lenunculo tria milliaria ad “Hispaniolam,” quod

quidem opus perquam erat arduum tam exiguæ manui. Tres illi

profugi usque errantes in insula nihil nos morabantur; singulus

excubitor in humero collis ad securitatem nostram contra

subitaneum impetum satis esse videbatur, insuper etiam certum

existimabamus eos certaminum habuisse satis.

Opus itaque maximo nisu prosequebamur. Proinde Gray atque Ben

Gunn lenunculo suo huc et illuc vectabantur, dum reliqui, iis

absentibus, thesaurum in littore cumulabant. Lateres duo

singulis extremis funium alligati, satis erant adulto cuique

oneris — genus oneris, quo quisque libenter itabat gravatus.

Quoniam vero ego onera baiulando haud multum poteram, negotio

mihi datum est nummos cusos in saccos panarios congerere.

Curiosa hæc congeries erat, veluti acervus Billy Bones, quoad

diversitatem cudendi, sed nummi longe maiores erant, maioresque

varietatis, ita ut maiori delectatione quam hos digerendi, haud

putem me unquam affectum fuisse. Fuerunt autem hi Anglici,

Francici, Hispanici, Lusitanici, regis Georgii, atque Ludovici,

dupli, dupla gineæ, Moidores, sequinæ, effigies omnium regum

Europæorum unius sæculi, curiosi nummi orientales cum incusis

figuris, tamquam filorum implicatorum, aut partium plagarum

araneæ, aurei rotundi, quadrati, in medio perforati, quasi e

collo suspendendi — omnis prope speciei nummorum exempla ex omni

orbe, ut existimo, in hac congerie reperiri poterant; quoad

numerum vero, ex mea sententia, erant tamquam folia autumno

cadentia, ita ut tergum meum ex inclinatione, digiti autem ex

discernendo eos dolerent.

Hocce opus dies post dies durabat; quaque vespera solidæ fortunæ

erant in navi congestae ac dispositæ, altera interim fortuna in

posterum diem superstite; ac per totum id tempus de

superstitibus seditiosis auditum nihil est.

Denique — ut puto, tertia vespera — medicus et ego in humero

collis oberrabamus, unde prospectus est in demissas insulæ

planities, quum e spissis tenebris infra, flabra sonos

attulerunt, qui medii erant inter quiritatum cantumque.

Fragmentum tantum erat quod ad aures nostras pervenit, silentio

priori consequente.

“Dii illis condonent,” fatur medicus; “rebelles isti nostri

sunt.”

“Cuncti ebrii, mi Here,” subiungit Silver pone nos.

Silver, ut monendum duco, plena concessa libertate fruebatur,

ac, tametsi quotidie reprehendebatur, se iterum adiunctum

comitem amicumque cum privilegiis esse existimabat. Memoratu

revera dignum est, quam æquo animo se posthaberi ferebat, et

quam indefatigabili conatu tentabat civilitate se in pristinam

gratiam apud omnes redintegrare. Et tamen haud puto quemquam eum

cane meliori loco habuisse; nisi demas Ben Gunn, qui eum utpote

priscum suum stegarium, usque admodum verebatur, aut me qui,

profecto ei pluribus officiis obstrictus eram; quamquam, ut

opinor, ex meo obtutu, satis causa habebam, quare eum etiam

minoris quam alii haberem, vidi enim eum in edita planitie novam

proditionem mediantem. Itaque medicus satis abrupte ei

respondit:

“Ebrii, aut furiosi!”

“Recte memorasti, mi Here,” retulit Silver, “ac perexiguum est

quod tibi, aut mihi cordi sit.”

“Nec puto te a me virum humanum appellari exigere,” suscipit

medicus cum ironia, “unde mei animi sententia insolita tibi

videri potest, Here Silver. Verum si mihi constaret eos furere —

ut mihi quidem, satis certum est, saltem unus eorum febri

tenetur — castra hæc linquerem, et etiam periculo ipsius meæ

salutis, arteque meæ peritiæ ipsi succurrerem.”

“Ignosce mihi Here,” interpellat Silver, “magnopere errares.

Vitæ tuæ pretiosæ iacturam faceres; nec dubites. Nunc ex tuis

partibus sum cum omnibus meis viribus; unde nollem nostras

partes debilitari, nedum ipsum te, quum probe sciam quantum tibi

debeam. Verum illi, ibi infra, verbis suis stare nequirent — ne

tum quidem si vellent: et quod plus est, hi ita credere ut tu,

nec possent.”

“Quin tu is es, qui promissis stas,” fatur medicus, “id iam

probe scimus.”

Hæc fere erant nova quæ ex hinc a piratis percepimus. Semel

tantum postea audivimus ictum sclopeti e longissimo, et tunc

existimavimus eos venari. Consilio dein habito, placuit eos in

insula deserere — maximo ut dicere cogor, gaudio Ben Gunn, Gray

autem enixe approbante. Reliquimus autem satis suppetiarum

pulverum globulorumque, maiorem partem salitæ caprinæ, aliquot,

medicamenta, nec non alia vitae necessaria, ferramenta, vestes,

supervacaneum velum, aliquot ulnas funium, et ex speciali

voluntate medici, munusculum haud temnendum nicotianæ.

Hi fere erant ultimi nostri in insula actus. Ante dicessum, post

comportatum thesaurum, satis aquæ comparavimus, partem salitæ

caprinæ nobiscum sumpsimus pro casu improviso; ac denique,

quodam mane sereno solvimus, nec quid amplius a nobis fieret

superfuit, ac pedetentim ex Influxu Septemtrionali excessimus

sub eodem vexillo, sub quo navarchus in vallatione pugnaverat.

Illi vero tres scordali etiam diligentius videbantur nos

observare quam nos suspicabamur, quod mox comperimus. Etenim

transeuntes fretum, linguam meridianam prope accedere nos

oportebat, ubi omnes hos tres genibus insistentes in acervis

arenæ conspeximus, brachiis ad cœlum sublatis nos suppliciter

orantes. Conspectus horum, quos hic, in tam ærumnoso statu

deserere decreveramus, scio probe, omnium corda profundissime

affecit; at vero alteram seditionis aleam tentare non poteramus;

domum autem vehere eos pro patibulo, curiosa futura erat

misericordia. Medicus allocutus eos docuit nos penu eis

reliquisse, ubi id reperturi essent, verum ii non cessarunt nos

nominatim appellare, ac Deos obtestari, ut eorum miseresceremus,

nec eos in tali loco interire sineremus.

Postremo, videntes navim iter suum prosequentem, celeriterque

extra auditum futuram, unus eorum — quis fuerit, nescio — magna

voce clamans in pedes consilivit, ac sublato ad humerum sclopeto

iaculatus est, glandem evibrans, quæ cum sibilo supra caput

Silver, princeps velum pervolavit.

Post hæc pone cancellos nos continuimus, quum autem proxime

prospexeram, iam visui se subduxerunt, atque ipsa terræ lingua

in augescente longitudine evanescere cœpit. Atque hic fuit finis

eius rei; atque circa meridiem, ineffabili meo gaudio, etiam

altissima Insulæ Thesaurariæ rupis cum glauco æquore in unum

mersa est.

Tam pauci eramus in navi, ut singuli nostrum ad opus

perficiendum manus præbere deberent — nec nisi navarchus iacebat

in pulvinari a puppi, indeque mandata impertiebat; quoniam etsi

longe melius valebat, tamen quiete magnopere egebat. Proram

interea adversum proximum portum direximus Americæ Hispanicæ,

quod iter domum periclitari sine novis manibus nolebamus; ut

enim res se habebant, cum confusis ventis, et una vel altera

tempestate iam antea exhausti eramus, quam portum optatum

assecuti essemus.

Aliqua denique vespera, sole occidente, ancoram iecimus in sinu

aliquo pulcherrimo, terra undique occluso, quum sine mora

incincti eramus cymbis littoralibus, Æthiopibus onustis, atque

Indis Mexicanis, item hominibus mixti sanguinis, fructus et

olera venditantibus, item urinatoribus pro exigua mercede.

Aspectus tot vultuum boni animi (præsertim atrorum), gustatio

fructuum tropicorum, præsertim autem aspectus luminum in oppido

emicantium, iucundissimum aspectum præbebant, comparata cum

nostra tætra ac sanguinolenta commoratione in insula; atque

Spectabilis medicusque, me comite in terram descenderunt,

vesperam in oppido exacturi. Hic navarchum batalarii Anglici

cuiusdam allocuti invicem sunt, eius navim visum ivimus, ac

noctem tam iucunde egimus, ut nonnisi diluculo ad latus

“Hispaniolæ” appelleremus.

Ben Gunn solus erat in stega, et quamprimum nos eo perveneramus,

miris sui contortionibus aliquid confiteri cœpit. Silver evasit.

Eremicola eius effugio scapha littorali, ante paucas horas

facto, connivebat, ac nunc quidem asserebat se id propterea

fecisse, ut vitam nostram servaret, quam certe amissuri essemus

si “homo cum uno crure in navi permansisset.” Nec hoc erat

totum. Cocus marinus non vacua manu evasit. Parietem enim fori

clam perrupit, sacculumque unum nummorum plenum furto subduxit,

ad valorem circiter tercentarum aut quadringentarum ginearum,

quibus suam fugam futurosque errores tueretur.

Mihi quidem neminem nostrum ægre tulisse videtur nos ab eo tam

vili liberatos fuisse.

Itaque, ut paucis absolvam, nacti sumus in navim aliquot manus

novas, feliciter domum navigavimus, atque “Hispaniola” eo

tempore Bristol appulit, quum herus Blandly de instruenda socia

navi cogitabat. Quinque tantum eorum reverterunt, qui

profectionis participes fuerant. “Potus ac diabolus finiverunt

cæteros,” et aliquanto ultra; quamquam, profecto, nos minime tam

nequam nos præstitimus quam illa alia, de qua hanc cantilenam

pepigerunt:

“Unus tantum e caterva superest,

Quæ septuagenis quinis profecta est.”

Quisque nostrum portionem munificam ac liberalem sortitus est ex

thesauris, ususque ea est pro cuiusque sapientia aut

insipientia, pro sua quisque indole. Navarchus Smollett a

servitio maritimo recessit. Gray non modo comparcavit suam

pecuniam, sed subito captus desiderio statu vitæ altioris

studium navigationis suscepit; est autem modo pronavarchus,

dominusque partiarius pulchræ et plenæ armaturæ, trium malorum

veliferæ; præterea etiam nupsit, estque paterfamilias. Quod ad

Ben Gunn attinet, is accepit libras mille, quas intra ternas

septimanas amisit, sive quod verius est, intra dies novemdecim,

dieque vicesimo ad mendicandum redivit. Tum munus portarii fundi

ei commissum est, prorsus ita ut in insula id eventurum

metuerat; ipse usque in vivis est, pueris extraurbanis valde

gratus haud tamen raro ludibrio est, præterea etiam diebus Solis

atque feriatis cantor popularis in templis fungitur.

De Silver nihil amplius accepimus. Formidabilis hic navita cum

uno crure, denique ex theatro vitæ meæ penitus excessit; tamen

asserere non dubitabo eum cum sua Æthopica uxore, psittacoque

Flint, certe usque alicubi beatam agere vitam. Ita saltem

sperandum arbitror, enimvero, beatæ ac tranquillæ vitæ supernæ,

perexigua spes videtur ei affulgere.

Lateres argentei armaque Flint, quoad sciam, usque eo loco

iacent, quo ipse ea defodit; certum quoque est, quantum ad me

attinet, ea illic relictum iri. Iugum boum cum remulcis me non

iterum in eam exosam, Diis et hominibus maledictam insulam

retrahere possent; pessimaque somnia, quæ unquam mihi incidunt,

ea sunt, quibus murmur fluctuum eius littoris impingentium mihi

audire videor; aut quum acutam vocem psittaci Flint vagientem

audire mihi fingo, “Nummi octonarii!”

Finis.