de banaan, die zeer gemakkelijk vervoerbaar is, als men ten minste
een voorbeeld wil nemen aan Jamaica, de Kanarische eilanden en andere
streken en de vrucht niet gaat inschepen, dan wanneer zij dien graad
van rijpheid heeft verkregen, waarvan de ervaring leert, dat hij
geëischt moet worden. Maar buiten deze uitstekende en meer en meer
op den juisten prijs gestelde vrucht, heeft men dan nog de oranje,
de ananas en zelfs de manga, waarvan men nog niet lang geleden het
vervoer voor onmogelijk hield en die tegenwoordig in zeer goeden
staat in Europa wordt aangevoerd.
Het voorbeeld, dat Jamaica heeft gegeven, is treffend. Als zooveel
andere koloniën ging het eiland sinds verscheidene jaren sterk
achteruit. De energie der planters, samen met den krachtigen
steun van den vorigen gouverneur, hebben deze kolonie geheel doen
opleven. Men heeft zoo goed als geheel afstand gedaan van het planten
van suikerriet en is begonnen, op groote schaal bananen te planten. De
Vereenigde Staten zijn eerst de voornaamste afnemers geweest; daarna
is Europa gevolgd, en op dit oogenblik beloopt de jaarlijksche uitvoer
drie-en-een half millioen trossen bananen. Ik noem slechts pro memorie
den uitvoer van honderd millioen oranjeappelen per jaar en van een
kolossaal aantal ananassen.
Ik was verbaasd, toen ik in Maart jl. Jamaica bezocht, waar ik in
twintig jaren niet was geweest, alles zoo veranderd te vinden. De
kolonie van toen vergelijkend met het bloeiende land van heden,
vond ik in de hoofdstad, in plaats van de bescheiden herberg, waar
ik was afgestapt indertijd, twee groote hotels, geheel europeesch
ingericht, verscheiden tramlijnen, een aanzienlijke drukte en in
één woord een stad, zesmaal grooter dan de plaats, die in mijn
herinnering leefde, en jaarlijks stroomen van toeristen lokkend,
zoowel uit Amerika als uit Engeland. Iemand, die er lang had gewoond,
en wien ik mijn verbazing te kennen gaf over de groote veranderingen
in die betrekkelijk korte periode, antwoordde mij laconiek: "Dat komt
alleen van het telen van bananen; daar hebben wij dat alles aan te
danken en ook aan onzen gouverneur, Sir Henry Blake, die overal goede
wegen heeft laten aanleggen."
Een der meest gewaardeerde variëteiten op de amerikaansche markten
is de banaan van Martinique, die bij uitstek geurig is, en toch
is Martinique juist het eenige eiland der Antillen, dat ze niet
uitvoert. Ik beweer volstrekt niet, dat ik iets nieuws vertel aan de
autoriteiten, die in deze zaak iets te zeggen hebben; verschillende
schrijvers hebben het reeds gehad over de quaestie, die ik hier
heb aangeroerd en in enkele koloniën heeft het openbaar gezag de
aandacht der planters op de cultuur van bananen gevestigd. Maar
kan het overbodig zijn thans, met het gezag van cijfers tot steun,
de resultaten aan te wijzen, die Jamaica heeft verkregen, in dezen
tijd juist, nu het arme Martinique meer dan ooit behoefte eraan heeft,
zich te verheffen? En is het geen tijd voor de opmerking, dat de centra
van cultuur, daar op verstandige wijze in het leven geroepen door den
gouverneur Lemaire, zich zeer goed zouden leenen voor proefnemingen,
waarvan het groote belang een ieder in het oog moet springen?
Wat men dan terzelfder tijd moet trachten te verkrijgen, is de
medewerking der goede stoombootmaatschappijen; want het is noodig,
dat zij hun paketbooten voorzien van de noodige inrichtingen voor
't vervoer van vruchten van de Antillen naar Europa.
AANTEEKENING
[1] Dit is de heer Sapper, wiens reisverhaal "Uit Middel-Amerika" wij
voor eenige maanden, blz. 337 vlgg. van den vorigen jaargang, gaven.