Lopouloff was een kapitein van het Russische leger onder de regeering
van Czaar Paul I en had, om ons onbekende redenen, een vreeselijk
vonnis tegen zich hooren vellen. Een misdadiger kon hij in geen geval
genoemd worden. Vermoedelijk had hij eene onvoorzichtigheid begaan,
die het wantrouwen van zijn keizerlijken meester had opgewekt,
en dat alleen was reeds voldoende, om levenslang naar Siberië te
worden verbannen. Een vreeselijke straf! Siberië wordt het land der
verschrikking genoemd, en duizenden bij duizenden hebben daar in
den loop der eeuwen hun leven in droefheid en ellende gesleten. Ook
nu nog wordt die straf maar al te dikwerf toegepast. Ook nu nog
worden de ongelukkige bannelingen, met kettingen aan elkander
verbonden en door zweepslagen voortgedreven, naar dat rampzalige
oord getransporteerd. Wèl wordt de straf tegenwoordig niet meer
in al hare gestrengheid toegepast, wel zijn aan de arme bannelingen
enkele voorrechten toegestaan, maar nog altoos is eene verbanning naar
Siberië voor elken Rus een straf, die den veroordeelde menigmaal tot
vertwijfeling brengt.
Ook Lopouloff werd daarheen gevoerd, niet als een misdadiger,
aan handen en voeten in ketenen geklonken, en veroordeeld om zijn
verder leven door te brengen als arbeider in de mijnen,--maar als
staatsgevangene. Hij mocht zijn gezin meenemen en kreeg van den
Staat eene kleine toelage, waarvan hij op armoedige wijze in zijn
nooddruft kon voorzien. Was die toelage onvoldoende, dan kon hij door
jacht of landbouw zijne inkomsten eenigermate vergrooten. Maar--het
koude klimaat en de dorre grond waren voor den landbouw ongunstig,
en de jacht leverde ook bitter weinig op.
Kapitein Lopouloff werd naar het dorp Ischim gevoerd, dat gelegen
was ten noorden van Tobolsk. 't Was voor den armen banneling een
groote troost, dat zijn vrouw niet van hem wilde scheiden en met
hem meetrok naar het oord der verschrikking. En ook zijn eenig kind,
zijn driejarig dochtertje Prascovia, bleef nu voor hem behouden. O,
als hij ook dat kind, zijn oogappel, had moeten missen, als hij haar
lief, kinderlijk gebabbel niet meer had gehoord, hare lachjes niet
meer had gezien, hare mollige armpjes niet meer om zijn hals had
gevoeld,--dan zou de dood hem welkomer zijn geweest. Hij ontving
slechts tien kopekken per dag, niet meer dan twintig cents dus,
om in de behoeften van zijn gezin te voorzien. Wel een klein bedrag
voor iemand, die tot nog toe als kapitein bij het Russische leger in
de hoogere standen der maatschappij in weelde had geleefd. Gelukkig,
dat zijn vrouw hem in de grootheid van haar hart ter zijde bleef en
hem troostte en bemoedigde. Met een moed boven ieders lof verheven
schikte zij zich in de moeilijke omstandigheden, waarin het lot
haar had geplaatst, en toonde zij haar man en kind steeds een blij
gezicht. Zij was het zonnetje in het huis der ellende, dat met hare
stralen de huisgenooten verkwikte en verwarmde.
De kleine Prascovia leed het minst van allen onder de veranderde
omstandigheden. 't Ging met haar als met een vogel, die nooit de
vrijheid heeft gekend, nooit op trillende wieken het zonnelicht al
zingende is tegemoet gesneld, nooit rondgedarteld heeft in de takken
en twijgen der boomen. Hij beschouwt immers zijne kooi als de wereld
en haakt niet naar de vrijheid.
Ook Prascovia had de schoone wereld met al hare heerlijkheden niet
gekend. Het koude, donkere Siberië was al spoedig háár wereld geworden,
waarin zij lachte en speelde, danste en zong. Heerlijk vond zij het,
op haar vaders knie te zitten en paardje te rijden, of te luisteren
naar de vertellingen van hare moeder.
En toen zij ouder werd, hielp zij haar vader werken op het land,
of arbeidde zij zelfs wel in het dorp bij de andere bannelingen,
om als loon een bundeltje rogge thuis te kunnen brengen.
Zoo groeide zij op tot een meisje van vijftien jaar, te midden van
veel ijs, sneeuw en duisternis. Maar toen ook begon het langzamerhand
tot haar door te dringen, hoe diep ellendig hare ouders zich wel
moesten gevoelen in dit rampzalige oord, waar de zon niet door de
nevelen kon dringen, waar de aarde bijna een woestenij was, en waar
een ellendige hut hun tot woning diende. O, Prascovia had hare ooren
goed open gehad, zoo dikwijls zij anderen hoorde spreken over die
andere wereld, ver van daar, waar alles zooveel heerlijker was en
waar de menschen mochten gaan en staan, waar zij wilden, en waar
vroolijkheid heerschte en levenslust.
En dáár hadden immers hare ouders eenmaal gewoond, dat heerlijke
leven hadden zij gekend en genoten, daar hadden zij in volle vrijheid
geleefd en zich gelukkig gevoeld. En van dien tijd af werd het meisje
stil en in zichzelf gekeerd. Hare vroolijkheid verdween meer en meer,
en al hare gedachten waren samengetrokken op een enkel punt, namelijk
hoe zij hare ouders zou kunnen verlossen uit den poel van ellende,
waarin zij waren nedergestort.
Lopouloff had zich tot nog toe goed gehouden, maar nu hij bij zijn
geliefd kind alle vroolijkheid en opgeruimdheid meer en meer zag
verdwijnen, wat hij toeschreef aan een onuitgesproken verlangen naar
de vrijheid,--toen verloor ook hij allen levenslust. Hij besloot,
een verzoekschrift tot den Gouverneur van Siberië te richten, om in
vrijheid gesteld te worden. Zijne ballingschap had nu reeds twaalf
jaren geduurd. Hij stelde zijn geschrift aan een officier ter hand,
die hem beloofde het aan den Gouverneur over te brengen en tevens
zijn voorspraak te zullen zijn.
Eerst wachtte hij geduldig af, wat er het gevolg van zou zijn. Maar
toen de eene koerier na den anderen van Tobolsk kwam, zonder eenig
antwoord op zijn brief te brengen, toen verviel hij langzamerhand
tot groote somberheid, en begon hij jammerlijk te klagen over zijn
bitter lot, en stortte hij tranen, als hij aan zijn kind dacht,
dat opgroeide in ellende, niet het minste onderwijs had genoten en
op het land onder vreemden arbeidde als een lijfeigene.
Er heerschte toen somberheid zoowel in als buiten de armoedige stulp,
die zij bewoonden. Elken avond, voordat Prascovia naar bed ging,
knielde zij neer en bad God om uitredding voor haar arme ouders, die
wegkwijnden van verdriet. En eenmaal, toen zij weer hare gebeden opzond
tot den Allerhoogste, schoot haar plotseling als een bliksemstraal
de gedachte door het hoofd:
"Waarom zou ik zelf niet naar Petersburg gaan en den machtigen Czaar
om genade voor mijn vader smeeken?"
Die gedachte verliet haar geen oogenblik meer, maar zij durfde er
met hare ouders niet over spreken.
't Was immers toch een onmogelijkheid?
Toch kon zij er eindelijk niet langer over zwijgen, en sprak zij er
hare ouders over.
Haar vader keek haar eenigszins spottend aan, en zeide tot zijne vrouw:
"Zoo'n dwaas kind! Dat wil naar Petersburg gaan, naar den Czaar,
om genade voor mij te vragen! Hoe bedenkt ze het in vredesnaam!"
"Ze deed beter met op haar werk te letten," sprak hare Moeder. En
toen Prascovia in tranen uitbarstte, gaf hare moeder haar een laken,
en zei lachend:
"Hier, mijn kind, dek de tafel voor het eten,--en dan mag je naar
Petersburg gaan."
Prascovia hield echter, nu zij er eenmaal over begonnen was, voet
bij stuk en verdedigde haar plan met al de middelen, die haar ten
dienste stonden. Telkens kwam zij er opnieuw op terug en geen dag
ging er voorbij, dat zij haar ouders niet smeekte haar toestemming te
geven om de groote reis te ondernemen. Haar vader werd er eindelijk
wrevelig over en verbood haar kort en goed, dit onderwerp ooit weer
aan te roeren. 't Was immers eene onmogelijkheid? Hoe zou een jong
meisje geheel alleen die groote reis maken, zonder zelfs eenig geld
tot hare beschikking te hebben. En dan eene reis zoo moeilijk en vol
gevaren als deze?
"Ik verbied je er ooit weder een woord over te spreken. 't Is een
onzinnig plan, dat je zoo spoedig mogelijk uit je gedachten moet
zetten!"
Zoo gingen weer drie jaren voorbij, jaren, waarin de ellende in de
kleine kluis nog grooter werd, daar hare moeder door eene ernstige
en langdurige ziekte werd aangetast, die haar aan den rand van het
graf bracht.
Toen eerst leerden hare ouders de groote liefde van hun kind
kennen. Niet alleen had zij voor de huishouding te zorgen, maar
bovendien moest zij hare zieke moeder verplegen, van welke zware taak
zij zich met zooveel liefde en zelfopoffering kweet, dat hare ouders
haar niet langer als een kind beschouwden, en voortaan met meer ernst
toeluisterden, als zij weer haar plan ter sprake bracht.
Eindelijk gelukte het haar toestemming te verkrijgen, om de groote reis
te ondernemen. Maar daaraan had zij niet genoeg. Zonder toestemming
van den Gouverneur mocht zij Ischim niet verlaten. Ze zou, indien ze
het toch deed, ongetwijfeld binnen korten tijd weer naar haar dorpje
worden teruggevoerd. Zij had een paspoort noodig, en het verkrijgen
daarvan scheen een moeilijke zaak. Verzoekschrift op verzoekschrift
zond zij aan den Gouverneur, maar al hare brieven bleven onbeantwoord.
Zoo gingen weer zes maanden voorbij, toen eindelijk een koerier het
lang gewenschte stuk bracht. Zij kreeg werkelijk verlof, Siberië te
verlaten en de groote reis te ondernemen.
Maar zie, nu het gewichtige oogenblik eindelijk was gekomen, trok haar
vader, bevreesd voor de gevaren, die zijn geliefd kind op den grooten
tocht bedreigden, zijne toestemming in, en weigerde hij haar te laten
gaan. Het paspoort nam hij onder zijne berusting en sloot het weg.
Prascovia barstte in tranen uit, en smeekte zoo lang, dat haar vader
ten slotte toegaf. Toch beproefde hij nog, haar van haar plan terug
te brengen.
"Goed," zei hij, "je kunt gaan, kind, omdat ik zie, dat je niet
anders wilt. Maar heb je wel bedacht, dat je niet eens tot den keizer
zult worden toegelaten? Weet je wel, dat schildwachten zijn paleis
bewaken en dat het je nooit gelukken zal, den drempel daarvan te
overschrijden? En zou je in je armelijke kleeren bij den keizer
toegelaten willen worden? Kom, kom, er is geen denken aan."
"Toch ga ik, en God zal mij helpen," hield Prascovia vol. Zoo had zij
dan eindelijk alle bezwaren overwonnen en zou zij met toestemming
van hare ouders de reis ondernemen. Het vertrek werd op den 8en
September bepaald. Bij het krieken van den dag stonden zij op. Zij
had het weinige, dat zij op haar tocht zou meenemen, geborgen in een
klein zakje, dat zij om den hals droeg onder hare kleeren.
Vader, moeder en dochter waren hoogst ernstig gestemd en spraken
weinig. Toen de eerste zonnestraal door het venster naar binnen drong,
begaven zij zich volgens Russisch gebruik in het gebed, en smeekten
zij God om Zijn hulp en bijstand. Daarna breidde de vader zijne armen
over het hoofd van zijn dochter uit en gaf haar zijn zegen. Hij reikte
haar ook een zilveren roebel toe, een geldstuk ter waarde van ongeveer
twee gulden. 't Was alles, wat hij haar kon meegeven.
"Och, waartoe zou dat geld mij dienen," zei Prascovia. "'t Is te
weinig, om mij van nut te kunnen zijn, terwijl het voor u een groote
waarde vertegenwoordigt. Houd u het maar."
Hiervan wilde haar vader echter niet weten en hij dwong haar
het geldstuk aan te nemen. Er kwamen ook nog twee van de armste
bannelingen, die haar dertig kopekken aanboden en een stukje
zilverwerk. Maar Prascovia, hoewel getroffen door deze eenvoudige daad,
weigerde beslist, ze aan te nemen.
Toen nam zij een teeder afscheid van hare ouders en ging op weg. Hare
ouders staarden haar met betraande oogen na, tot zij haar niet meer
zien konden. En de beide arme vrouwtjes vergezelden haar zoover
het haar geoorloofd was. Voordat zij afscheid van haar namen,
achterhaalden zij eenige meisjes, die op een der dorpen woonden,
waar Prascovia langs moest. Deze meisjes waren zeer vriendelijk voor
haar en een van haar bood haar zelfs een nachtverblijf aan, waarvan
Prascovia dankbaar gebruik maakte. 's Morgens vroeg vervolgde zij
haar tocht weer, maar 't was moeilijk voor haar, den rechten weg te
vinden. Als zij iemand den weg naar Petersburg vroeg, keek men haar
aan, of zij niet goed bij haar verstand was, of wel men lachte haar
smakelijk uit over zoo'n domme vraag. Petersburg immers lag op zoo'n
verbazend grooten afstand, dat men hier in Holland even goed aan een
voorbijganger zou kunnen vragen: "Loop ik zoo goed naar Rome?"
Den tweeden dag dwaalde zij dan ook van den rechten weg af en kwam
eenige uren na haar vertrek tot hare verbazing in hetzelfde dorp terug,
waar zij den nacht had doorgebracht. Zij gaf echter den moed niet op,
maar begon haar tocht opnieuw. 't Was uiterst moeilijk voor haar,
om eenigszins de richting te bepalen, die zij nemen moest, want namen
van steden en dorpen, die zij op haar weg passeeren moest, kende zij
niet. Eindelijk meende zij, dat de stad Kiev wel de eerste plaats
van beteekenis was, die zij bereiken moest, en zoo vroeg zij steeds,
hoe zij loopen moest, om daar te komen.
Als de avond viel, trachtte zij hier of daar bij vriendelijke menschen
een nachtverblijf te vinden. Op kleinere plaatsen gelukte haar dat
meestal nog al goed, maar op de grootere kostte het haar niet weinig
moeite. Meestal werd zij aan de deur op ruwe wijze afgesnauwd, en
menigmaal moest zij hooren, dat men voor dieven en landloopsters
geen nachtverblijf beschikbaar had. Als zij honger en dorst kreeg,
bedelde zij aan de huizen om een bete broods of een dronk waters,
wat haar in de meeste gevallen gaarne gegeven werd.
Toen zij eens den geheelen dag geloopen had en vermoeid was, werd
zij tegen den avond overvallen door een vreeselijken storm, en
de regen viel bij stroomen neder! 't Werd zwaar weer, zoo zelfs,
dat op korten afstand vóór haar een boom ontworteld werd en met
een zwaren slag op den grond neerplofte. Bijna was zij er onder
verpletterd geworden. Angstig keek zij uit, of zij ergens in den
omtrek huizen ontwaarde, maar zij zag er geen. Alleen een dicht
kreupelbosch bood haar eenige bescherming aan. Zij zocht daar dan
ook haar toevlucht. Zij werd doornat en beefde van koude. En met
schrik zag zij, dat de duisternis snel toenam en dat zij gedwongen
zou zijn, den nacht onder den blooten hemel te moeten doorbrengen. Een
vreeselijke gedachte voor de arme Prascovia. De wind loeide door het
geboomte en deed haar huiveren van koude en angst. Hare kleeren waren
doorweekt van den regen en de honger kwelde haar. Met den rug tegen
een boomstam geleund, bracht zij den langen nacht onder angst en
beving door. Eindelijk bedaarde de storm, en bij zonsopgang verliet
Prascovia hare schuilplaats, om haar tocht voort te zetten.
Gelukkig reed haar een boer achterop, die haar een plaatsje op zijne
kar aanbood. Zoo bereikte zij tegen acht uur een dorp, waar de boer
haar midden op de straat afzette. Het arme meisje zag er ontoonbaar
uit. Hare kleeren zaten vol modder en waren doornat. Zij vroeg aan
verscheidene huizen om een stuk brood en smeekte hare kleeren te mogen
drogen, maar zij werd overal afgewezen. De jongens jouwden haar uit
voor dievegge en landloopster en wierpen haar met steenen. Uitgeput,
half verhongerd en moedeloos ging zij voor een huis op den stoep
zitten, maar zij werd er al spoedig vandaan gejaagd. Voor eene andere
woning was ze al even ongelukkig. Ten slotte bereikte zij de kerk. Ha,
dáár zou men haar toch den toegang niet weigeren. Haastig snelde zij
er heen, maar helaas, de deur was gesloten. Ze ging voor het portaal
zitten en barstte in tranen uit.
Op dat oogenblik naderde haar eene vrouw, die blijkbaar medelijden
met haar had.
"Wat scheelt u, meisje?" vroeg ze.
Toen vertelde Prascovia haar van den verschrikkelijken nacht, dien
zij had doorgebracht, en hoe hongerig en moede zij was.
"Ga mede naar mijn huis," sprak de vrouw.
Prascovia wilde opstaan, maar hare beenen weigerden haar den
dienst. Zij waren geheel verstijfd, en hare voeten waren gezwollen. Ook
had ze een van hare schoenen verloren.
Er kwamen meer menschen toeloopen, en toen zij hoorden, hoe dit
meisje hier gekomen was en hoe zij den nacht onder den blooten
hemel had doorgebracht, en toen zij zagen, hoe pijnlijk hare voeten
waren,--toen hadden zij medelijden met haar en brachten haar op eene
kar naar de woning van de goede vrouw, die vol medelijden haar een
onderdak aanbood.
Prascovia was zoo uitgeput, dat zij verscheidene dagen in
de vriendelijke woning moest blijven, eer zij haar tocht kon
voortzetten. Van een der dorpelingen kreeg zij een paar nieuwe
schoenen. Zij toonde hare dankbaarheid, door voor haar vriendelijke
gastvrouw naaiwerk te verrichten. Toen zij hersteld was, nam zij
afscheid en ging verder.
Op een anderen keer had zij eene ontmoeting, waaraan zij later niet
dan met ontzetting kon terugdenken.
Ze was tegen den avond in een dorp gekomen en had overal tevergeefs om
een nachtverblijf gevraagd. Eindelijk kwam zij aan het laatste huis,
en herhaalde ook daar hare bede. De man keek haar een oogenblik scherp
onderzoekend aan, en wees haar toen op ruwe wijze af.
Maar een oogenblik later riep hij haar terug. Zij trad dus de
woning binnen, doch zag tot haar schrik, dat de deur door palen werd
afgesloten. En ook zag ze, dat zoowel de man als de vrouw een zeer
ongunstig uiterlijk hadden.
"Waar kom je vandaan?" vroeg de man.
"Van Ischim," zei ze. "Ik ga naar Petersburg."
"Naar Petersburg? En heb je geld genoeg voor zoo'n groote reis?"
"Slechts 80 kopekken," antwoordde Prascovia, die blij was, dat ze
op dat oogenblik niet meer geld in haar bezit had. Ze was stellig
overtuigd, dat de menschen, bij wie ze in huis was, slechte bedoelingen
hadden en haar wilden bestelen, misschien zelfs wel vermoorden.
"Je liegt!" schreeuwde de man haar toe. "Niemand maakt zoo'n groote
reis zonder geld."
En toen Prascovia volhield, dat zij niet meer bezat, werd de man ruw
en woest, wat haar zeer beangstigde. Gaarne was zij dit ongastvrije
dak ontvlucht, maar de deur was zorgvuldig gesloten en zij zag geen
kans haar te openen. Bovendien zou haar dat stellig belet zijn.
Eindelijk zette de vrouw haar wat gekookte aardappelen voor en zei,
dat ze op de kachel mocht liggen om te slapen, zooals dat bij de arme
Russen gebruikelijk is.
Prascovia deed dat, maar zij durfde niet te gaan slapen. Zij was
overtuigd, dat de menschen slechte bedoelingen hadden. In die
overtuiging werd zij versterkt, toen zij de vrouw haar man hoorde
toefluisteren:
"Zij moet meer geld hebben. Ik zag om haar hals een koord met een
zakje er aan. Daar moet het geld in zijn."
Prascovia lag doodstil. Opeens bemerkte zij tot haar schrik, dat
de vrouw op de kachel klom en, in de meening, dat zij sliep, haar
het taschje van den hals nam en keek, hoeveel geld het bevatte. Ook
onderzocht zij hare kleeren en zelfs hare schoenen. De man lichtte
haar bij tijdens dat onderzoek.
Toen de beide menschen alles doorsnuffeld hadden, gingen zij
slapen. Prascovia had een verschrikkelijk oogenblik doorleefd. Zij
meende niet anders, of die menschen zouden haar vermoorden. Maar nu
zij sliepen, werd zij kalmer en viel eindelijk ook in een diepen slaap,
waaruit zij niet ontwaakte, dan toen de vrouw haar riep.
Deze was nu zeer vriendelijk voor haar en gaf haar een uitstekend
ontbijt, en ze deed Prascovia allerlei vragen. 't Scheen wel een heel
ander mensch dan den vorigen avond. Ze sprak ook over het onderzoek,
dat zij toen had ingesteld.
"Wij dachten, dat je oneerlijk was, maar je zult later wel merken,
dat wij geen dieven zijn of slechte bedoelingen hadden," zei ze
tot Prascovia.
Deze was blij, toen zij de woning goed en wel verlaten had, maar
toen zij later haar taschje nakeek, zag zij, dat er geen 80 kopekken
in waren, maar 120. De oude vrouw moest er dus 40 bijgedaan hebben,
en Prascovia had haar ten onrechte gewantrouwd.
Eenigen tijd later werd zij door eenige dorpshonden
aangevallen. Verschrikt hief ze haar stok op en trachtte de woeste
dieren te verjagen, maar dat gelukte haar niet. Met woest geblaf
sprongen zij om haar heen. Vol angst liet zij zich eindelijk voorover
op den grond vallen, haar gelaat met de handen bedekkende. O,
ongetwijfeld zouden de beesten haar thans verscheuren!--Maar zie,
de honden besnuffelden haar maar even en deden haar in 't geheel geen
kwaad. En een voorbijkomende boer joeg hen weg met zijn stok.
Zoo reisde Prascovia steeds verder, tot zij eindelijk in haar tocht
werd gestuit door een hevigen sneeuwstorm, die niet minder dan acht
dagen aanhield en de aarde met een dikke laag sneeuw bedekte.
Gelukkig vond Prascovia een gastvrij onderdak, waar zij door het
doen van de wasch en het verrichten van naaiwerk zich verdienstelijk
trachtte te maken. Toen de storm uitgewoed had, wilde Prascovia
vertrekken, maar de boeren verklaarden, dat het zelfs een sterken
man het leven zou kosten, indien hij te voet eene lange reis door de
sneeuwvelden ondernam. Zij raadden haar aan te wachten, tot er een
convooi van sleden door het dorp kwam, dat elk jaar daar langs trok,
om naar Jekaterinenburg te gaan met goederen voor het kerstfeest. Na
eenige dagen verschenen de drijvers dan ook met hunne sleden. De
boeren vertelden hun, dat Prascovia op weg was naar Petersburg,
om genade voor haar vader te vragen, en verzochten aan de drijvers,
haar een plaatsje op een van de sleden te geven. Dat wilden zij gaarne
doen. De drijvers hadden medelijden met haar en bewonderden ook hare
liefde voor haar ouders en haar moed.
't Was heerlijk voor Prascovia, op deze gemakkelijke manier hare
reis te kunnen voortzetten, want zij was door en door vermoeid. Maar
ongelukkig waren hare dunne kleeren totaal onvoldoende, om haar tegen
de snerpende koude te beschutten, en zelfs, toen de mannen haar met
hunne mantels bedekten, bleek de koude nog te hevig. Na eene reis
van vier dagen tilde men haar aan een eenzame halte verstijfd van
de slede, en bleek het, dat hare wang bevroren was. Dadelijk wreven
de drijvers haar met sneeuw, waardoor erger voorkomen werd, maar zij
durfden haar toch niet verder meenemen, als zij geen schapenvacht had
om zich te verwarmen. Prascovia had geen geld om er een te koopen,
en toen hare brave geleiders het geld bij elkaar hadden gelegd,
bleek er zelfs op deze eenzame plaats geen te koop te zijn.
Toen besloten zij, Prascovia een schapenvacht van een hunner af
te staan, en het om beurten zelf zonder zulk een onmisbare pels te
doen. Zoo kwam Prascovia te Jekaterinenburg aan, vol dankbaarheid
jegens de goede lieden, die haar met zooveel zelfopoffering hadden
voortgeholpen.
In deze stad hoorde zij veel spreken over de menschlievendheid van
zekere Madame Milim, en zij besloot de hulp van deze vrouw in te
roepen. Toen zij bij eene kerk eene dame ontmoette en haar vroeg,
waar Madame Milim woonde, bleek het de aangesprokene zelf te wezen,
en deze brave vrouw vatte eene groote genegenheid voor het meisje
op. Zij nam haar mede naar hare woning en hield haar den geheelen
winter bij zich. Zij vond het onverantwoordelijk, het jonge meisje
in het barre jaargetijde verder te laten gaan. Zij leerde haar lezen
en schrijven en bracht haar zooveel algemeene ontwikkeling bij,
als in zulk een korten tijd maar mogelijk was. Toen de lente intrad,
vertrouwde zij Prascovia toe aan de hoede van een harer kennissen,
die naar Niezjnii-Nowgorod voor zaken op reis ging. Op de boot werd
hij echter zwaar ziek, zoodat men hem in een klein plaatsje moest
achterlaten. Onderweg trof Prascovia nog een ander ongeluk. Zij werd
met nog twee andere passagiers door een noodlottig toeval overboord
geworpen. Zij werden wel dadelijk gered, maar hadden geen gelegenheid
om zich te verkleeden, wat hare gezondheid in gevaar bracht. Te
Niezjnii-Nowgorod overviel haar eene ernstige ziekte. Gelukkig werd
zij in een klooster opgenomen, waar zij met de grootste liefde werd
verpleegd. De dokter vreesde, dat zij sterven zou, doch Prascovia
zeide: "Dat geloof ik niet. De goede God zal mij niet laten sterven,
vóór ik mijne taak volbracht heb."
En ze genas inderdaad, maar zoo langzaam, dat de zomer voorbij was,
eer ze de reis kon voortzetten.
Eindelijk vertrok ze in eene slede naar Moskou. Ze was toen nog
erg zwak, te zwak zelfs om in rammelende en schokkende postwagens
te rijden. Gelukkig had Madame Milim haar van eenig geld voorzien,
zoodat ze nu althans niet meer te voet het land behoefde door te
trekken, bedelende om een stuk brood. Ook had hare weldoenster haar
brieven medegegeven voor vrienden. Van Moskou vervolgde zij haar
tocht naar Petersburg, waar zij aankwam 18 maanden na haar vertrek
uit Ischim. Zij was ook in het bezit van een aanbevelingsbrief voor
een Prinses, maar het gelukte haar niet, deze te ontmoeten.
Op raad van een harer kennissen stelde zij een verzoekschrift op om
het vonnis van haar vader te herzien, en met dit geschrift in de hand
plaatste zij zich voor het regeeringsgebouw, in de hoop, dat een der
hooge personen, die daar dagelijks in en uitgingen, het van haar zou
willen aannemen. Er werd echter niet naar haar geluisterd, soms zelfs
werd zij met ruwheid bejegend. Zoo gingen verscheidene weken voorbij.
Gedurende dien tijd was zij gastvrij opgenomen ten huize van een
koopman, die echter voor zaken op reis was naar Riga.
Hoe dikwijls Prascovia ook werd teleurgesteld, zij verloor
nooit den moed. Nu eens beproefde zij hier, dan weer elders haar
geluk. Zij wendde zich tot verscheidene hooggeplaatste personen,
en ontmoette zelfs de Prinses, voor wie zij een aanbevelingsbrief
bij zich had, en al die menschen waren wel vriendelijk voor haar,
maar deden weinig of niets, om haar te helpen bij het bereiken van
haar doel. Tot zij eindelijk het geluk had kennis te maken met een
der Secretarissen van Keizerin Maria, de weduwe van den vorigen en
de moeder van den regeerenden Czaar. Hij hoorde haar droevig verhaal
met groote belangstelling aan en beloofde haar, een goed woord voor
haar te zullen doen bij Keizerin Maria, die om hare zachtmoedigheid
en vriendelijkheid algemeen bekend en bemind was. Deze was dan ook
dadelijk bereid, Prascovia te ontvangen en hare wenschen te vernemen.
Toen Prascovia dat hoorde, werd ze doodsbleek van ontroering en
klopte haar hart van dankbare vreugde. Zij sloeg de armen ten hemel,
en stamelde:
"O God, dan heb ik niet tevergeefs op u vertrouwd!"
Nog dienzelfden avond begaf ze zich naar het paleis van de Keizerin,
en dacht bij zichzelf:
"O, als mijn vader mij nu eens kon zien, wat zou hij blij zijn!"
De Keizerin-Moeder liet Prascovia bij zich in haar eigen kamer
komen. Eerst was het meisje wel wat beschroomd, maar de hooge Vrouw
had zulke eenvoudige manieren, dat zij zich spoedig op haar gemak
voelde. Prascovia vertelde toen van het rampzalig lot harer ouders,
die nu al sedert vele jaren als bannelingen in Siberië vertoefden, en
van hare langdurige reis en van hare vergeefsche pogingen, om bij den
Keizer toegelaten te worden. De Keizerin hoorde haar met de grootste
belangstelling aan en was diep getroffen door het ongekunstelde
verhaal van het eenvoudige, brave meisje.
"Je hebt een gulden daad verricht, mijn kind," zei ze, toen Prascovia
haar verhaal geëindigd had. "Ik beloof je, bij den keizer uw voorspraak
te zullen zijn. Houd maar goeden moed, je zult weldra van mij hooren."
Ze gaf haar 300 roebel, om in haar onderhoud te kunnen voorzien. Vol
hoop verliet Prascovia het paleis, en nog geen twee dagen later
betrad zij het opnieuw. De Keizerin-Moeder had haar laten ontbieden,
om met haar een bezoek te brengen aan haar zoon Czaar Alexander en
diens gemalinne Keizerin Elizabeth. Prascovia beefde van ontroering,
nu zij eindelijk haar doel zou bereiken en den keizer van aangezicht
tot aangezicht zien zou.
En weldra zag zij hem. Zij wierp zich voor hem op de knieën en smeekte
voor haar vader om genade.
Wat er verder gebeurd is in dat keizerlijk paleis, meldt de
geschiedenis niet. Alleen dit weten we, dat de keizer haar 5000 roebel
schonk en haar toevoegde:
"Uw vader zal van dit oogenblik af vrij zijn."
Zoo was dan eindelijk het groote doel bereikt. Een ongekend gevoel
van vreugde doortintelde haar gansche lichaam, en 't was haar, of zij
in een droom leefde. Tranen droppelden haar uit de oogen en de tong
weigerde haar den dienst. Zij kon niet anders, dan enkele woorden
van dank stamelen.
Men liet haar de verschillende deelen van het paleis zien, en zoo
kwam ze ook in de troonzaal, waar men haar den troon des keizers wees.
"Is dat de troon?" zei ze zacht. "De troon van den Keizer, die mijn
vader zijne vrijheid hergaf?"
Met eerbied trad zij nader, boog de knieën en kuste de treden van
den troon. En ze bad:
"Vader in den hemel, zegen dezen troon en zegen hem, die er op zetelt,
en maak hem gelukkig, zooals hij mij gelukkig heeft gemaakt."
Met moeite slechts kon men haar van den troon verwijderen.
Een paar dagen later kwam een gezant van den Keizer haar vragen,
of zij misschien ook iets voor zichzelve wenschte.
"Neen," sprak Prascovia eenvoudig, "maar als het Zijne Majesteit
behagen mocht, de beide arme bannelingen, die mij uitgeleide deden,
toen ik Ischim verliet en mij hare weinige kopekken schonken, genadig
te zijn, zooals hij mijn vader genadig is geweest, dan zou ik mij
zeer gelukkig achten en hem innig dankbaar zijn."
De Keizer kon zijne ooren bijna niet gelooven, toen hij dit antwoord
vernam.
"Wenscht zij niets voor zichzelf, zij, een jong meisje, dat toch
ongetwijfeld een tal van wenschen zal koesteren? En vraagt zij alweer
voor anderen? Zij is een edel en goed kind. Haar wensch zal worden
vervuld."
Prascovia meende God niet beter haar groote dankbaarheid te kunnen
toonen, dan door haar verder leven als non in een klooster door te
brengen, en 't allerliefst zou ze dat doen in het klooster, waar zij
zoo liefderijk was verpleegd.
Ze werd daar inderdaad als non aangenomen en mocht het genoegen smaken
daar hare ouders te ontmoeten, toen dezen uit Siberië terugkeerden.
't Was een aandoenlijk en gelukkig wederzien. Hare ouders bleven
langer dan een week bij haar en zetten toen hunne reis voort.
Prascovia bleef in het klooster, maar kwam nooit de gevolgen van
hare moeitevolle reis te boven. Hare gezondheid was kwijnend, en
voortdurend werd zij zwakker. Den 9en December 1809 blies zij den
laatsten adem uit.