Den dag vóór dat kermis uit Wiereland verzonk in ’n hurrie van afbraak,
vernevelde in nastank van baksel, kwam ouë Gerrit bleek-grauw van woede
op de akkers, recht af op Dirk en Piet, tusschen de moffenboonen.
—Wie, beefde in toornige stikking z’n stem, wie hew d’r van jullie..
van main geld gapt?.. wie?.. hòho!!
Hij stikte bijna van drift. Dirk keek òp naar den Ouë, uit z’n
knielhouding. Z’n kop en wit-blond haar, lichtte in zonnigheid en z’n
koe-oogen lodderden verbaasd.—
—Mô je main?
—Wie hep d’r vaiftig pop stole! vaiftig pop! hoho! vaiftig pop! ikke
bin d’r daas van!.. ik sink!.. ik sink! gàif t’rug! t’rug! main gèld!
t’rug, of ikke bin d’r in ’n moànd kepot! diefetuig!—Z’n gezicht stond
nu gipsbleek; z’n kaken sidderden, en z’n krommige rug bochelde
gewrongen in smartelijken buk, verouêlijkt, gebroken. Er lag driftig
geween in z’n schreeuwstem, en z’n oogen huilden. Ze hadden ’t samen
gedaan, Dirk en Piet, om ’t wat ruimer te hebben, tot ’t laatst toe,
voor de meiden, en om niet kleiner te zijn dan de gullere maar rijkere
neefs.—Ze voelden hun schuld wel, maar toch verwachtten ze niet veel
praatjes van den Ouë.—
—Wâ mot dâ skraiwe! lief je je bek te houê? of da pakt aêr skeef uit!
dreigde Dirk, wai moste je loodpot anspreke.. omdâ je nooit meer aa’s
twee kwartjes sakduut gaift!..
—Twee kwartjes?.. hoho! en wa jullie main d’r bestaile van de Markt..
en je suip.. en je koartspul!
—Is da skraiwe, raasde Piet, is d’r puur of d’r moord lait op de
ruimte! nog ééne segsel.. enne wai smakke de boel veur de waireld! Hai
jai nooit nie ’n duitje ganneft aas knoap hee? Stom, afgebluft bleef ie
voor zich uitstaren ouë Gerrit, stom over zulke gewetens. Dat waren nou
z’n eigen jongens.
Hij huilde, snikte stil van woede en benauwing. En vloeken, vloeken wou
ie de kermis, die de kerels zoo liederlijk achteròp zette in ’t werk.
Want ze hurkten voor dood tusschen de paadjes. En nou, met
hartbonzenden schrik had ie hun diefstal bemerkt. Hoe moest ie dàt
bijleggen? Z’n land, z’n pacht, z’n hypotheek, z’n ouë schuld? Dat was
nou net z’n geld voor ’n gedeelte hooi waar ie al ’n maand telaat mee
was. Al dringender en brutaler had de notaris ’m gemaand en gezegd dat
ie niet langer wachten kòn op z’n geld, omdat ie al zooveel achter
was.—
En nou weer dàt hypotheekie van dokter Troost.. en de rente van z’n
eigen land, dat toch al lang niet meer van hèm was, omdat ie z’n tweede
hypotheek al met de jaren opgevreten had... Hij zou d’r vast dol worden
op die manier.—
De kerels begapten ’m; de boonen stonden laat, de boonen die ’m alles
moesten goed maken over dit jaar.—En de kerels geradbraakt. Nou had ie
’r nog bij gehoord dat de kerels iederen avond met de Grintjes hadden
gescharreld. Als Dirk bij Geert of Trijn nou eens ’n kind had verwekt!
Dan lag hij voor de wereld! Dan ging ie trouwen, bleef hij d’r alleen
met Piet, die ook z’n meid fastoenneerde. En van Guurt hoorde ie ook
gekke dingen; dat ze zwanger sat van soo’n bleek skreteriemannetje.. ’t
Most maar gaan hoe ’t wou!
Want nou barstte z’n heele rommel uit mêkaar. Zijn baaszijn; ’n stuk
rechts van den grond voor die, ’n stuk links voor die, àls ie z’n lap
houen mocht,—en dan hij, met ’t stankwijf in ’n hoek van ’t huis
getrapt.
Banger begon ’t weer in ’m te woelen. Kon hij hen uitschelden, over ’t
gappen, als hij zelf gapte? Z’n taaie energie, om zelf baas te blijven
zoolang ie leefde, al was ’t maar alleen voor de wereld, begon weer te
zakken, te verslappen. Hij most maar de heele boel laten waaien, zoo
als ’t gaan wou. Hij zou toch z’n spullen wel houên; ’n arme donder was
ie altijd geweest, al schatten ze ’m voor vol.
Z’n genot, z’n zaligheid kon niemand ’m bestelen. En als ’t dan
November op betalen kwam, en de boonen gingen goed, zou ie zich
misschien nog wel redden, uit z’n andere mikmak.—
.... Hoho, sou die vast nie meer s’n kop van braike.. hai had d’r
s’n aige pelsier.. sain aige koorakter.. hoho!.. vier en vaif en
nie g’nog! en dâ waa’s gain duufel die ’t sàin f’rtuike kon.—