_Luc._--In promptu est, domine.
_Brut._--Vocem somno plenam habes: nec mirum, mî puer: diutius
vigilâsti. Claudium voca, et si quis alius prope sit, ut in tentorio
meo cubent.
_Luc._--Varro, Claudiusque, adeste.
VARRO, CLAUDIUS.
_Var._--Quid est, domine?
_Brut._--Vos in tentorio meo cubare velim: forsitan vestrûm mihi
opus erit ut ad Cassium nostrum mittam.
_Var._--Si placet, vigilabimus, ut prompti simus.
_Brut._--Non ita; cubetis, precor: vos fortasse non requiram. Ecce,
Luci, librum, quem diu quæro, in vestis sinu a meipso positum.
[_Cubant_ SERVI.
_Luc._--Certus eram, domine, te istum non im meam manum commisisse.
_Brut._--Veniam peto, mî puer; vix satis memor sum. Potesne graves
palpebras tuas paulisper relevare, ut breve quoddam melos citharâ
dicas?
_Luc._--Immo, si placet, domine.
_Brut._--Placet, mî puer; importunior sum; te tamen nunquam non
promptum novi.
_Luc._--Officium meum ago, domine.
_Brut._--Officium supra vires non urgendum est. Juventus requiem
poscit.
_Luc._--Jam ex somno sum, domine.
_Brut._--Bene est; in somnum mox redibis: non te morabor diu. Si
vivam, fortunæ tuæ mihi curæ erunt.
[_Psallit, cantatque_ LUCIUS.
O vox somno plena! O letalis Sopor! Virgâne tuâ Letheâ puerum meum
tangis, in te meditantem melos? dormias, mî puer; non ita male in te
agam ut somnos abrumpam tuos: ne tamen citharam frangas, e manu
capiam. Dormias, mî puer.
Jam ad librum meum:--nonne qua parte legebam obversa pagina est?
ecce. [_Sedet._
_Umbra_ CÆSARIS.
Quam pusilla facta est hujus lucernæ lux! Di! quid adest? Incertine
oculi mei informe hoc spectrum fingunt? Jam me invadit. Speciesne
vera, an vana es? Divusne, Divorum nuntius, an ex Erebo Dæmon, qui
sanguinem meum congelas, et crines stare facis? Dic mihi qui sis.
_Umb._--Genius malus tuus, Brute.
_Brut._--Quare ades?
_Umb._--Ut moneam te Philippis me visurum.
_Brut._--Bene est; ergo te iterum videbo?
_Umb._--Scilicet--Philippis.
[_Evanescit Umbra._
_Brut._--Esto: te Philippis videbo. Quid! statim ut in me redeo,
evanescis. Male ominate Dæmon, plura tecum loqui vellem.--Puer!
Lucius! Varro! Claudius! Expergiscamini! Claudius!
_Luc._--Chordæ discordes, domine.
_Brut._--Se adhuc citharam pulsare putat. Expergiscere, Lucius.
_Luc._--Quid est, domine?
_Brut._--Somniabasne, Lucius, qui clamitares tantum?
_Luc._--Me clamitâsse non novi.
_Brut._--Clamitabas tamen. Videbasne aliquid?
_Luc._--Nihil, domine.
_Brut._--Iterum dormias.--Heus tu! Claudius! expergiscere.
_Var._--Domine.
_Claud._--Domine.
_Brut._--Quare in somno tantum clamabatis?
_Var., Claud._--Clamabamusne nos, domine?
_Brut._--Certe: videbatisne aliquid?
_Var._--Equidem nihil, domine.
_Claud._--Nihil ego.
_Brut._--Ite, salutate Cassium fratrem meum: ut castra primo mane
moveat: ipsi sequemur.
_Var., Claud._--Factum erit, domine.
ACTUS V.
SCENA I.
_Campus ad Philippos._
OCTAVIUS, ANTONIUS, _cum suis._
_Oct._--Evenit uti sperabam, Antoni. Tu aiebas hostem in campum non
descensurum; sed colles et loca edita obtenturum. Quod aliter se
habet. Adsunt, ordinibus in prælium dispositis, et nos ad pugnam
ultro provocantes Philippis manus conserere jubent.
_Ant._--Vah! cum intimo eorum corde versor: consilia non me latent:
mallent omnino non hic esse: sed, quum non aliter licet, animorum cum
ostentatione quadam descendunt; nobis opinionem virtutis insinuantes:
sed frustra.
NUNTIUS.
_Nunt._--Accingamini, duces: hostis aciem viribus magnis instruit,
vexillo ad pugnam jam proposito: statim confligendum erit.
_Ant._--Octavi, in plano campo legiones tuas presso pede ad sinistram
ducas.
_Oct._--Dextrâ ego, sinistrâ tu.
_Ant._--Quid est ut, imminente pugnâ, mihi sic refrageris, Octavi?
_Oct._--Non refragor tibi; sed ita factum volo.
_Tubae._ BRUTUS, CASSIUS, _cum suis_; LUCILIUS, TITINIUS, MESSALA,
_aliique._
_Brut._--Stant loco, et verba volunt.
_Cass._--Consistant milites, Titini: nobis procedendum est, ut verba
faciamus.
_Oct._--M. Antoni, annon pugnæ signum dabimus?
_Ant._--Minime, Octavi; prius verbis respondendum est. Locum date,
milites; duces colloqui volunt.
_Oct._--Exspectate signum.
_Brut._--Priusne verba, Quirites?
_Oct._--Non quod nobis, sicut vobis, verba placeant magis.
_Brut._--Et tamen bon verba verberibus malis anteferenda, Octavi.
_Ant._--Attamen tu, Brute, cum verberibus malis bona verba conjugis.
Testis sit cor Cæsaris tuâ manu perfossum, dum clamabas, "Salve,
Cæsar, bene valeas."
_Cass._--Quæ vis in verberibus insit tuâ manu datis, Antoni, adhuc
latet. Quod ad verba tua, Hyblæas apes spoliant, et melle orbas
faciunt.
_Ant._--Non aculeis tamen.
_Brut._--Immo, aculeis et stridore simul. Apum enim morem imitaris,
Antoni, prius stridore quam aculeo, usus.
_Ant._--Non sic vos, sicarii, cum turpissimi enses vestri in latere
Cæsaris inter se colliderentur. Vestra erant tum simiarum sannitus,
blanditiæ canum, servorum adulatio, osculis in Cæsaris pedes
impressis: hæc inter execrandus iste Casca, vilis catuli instar, a
tergo Cæsarem percussit. Proh adulatorum gregem.
_Cass._--Adulatorum!--Hoc in te redit, Brute. Lingua ista non hæc
jactare hodie habuisset, si mihi auscultasses.
_Oct._--Age, age, ad rem: si disputando sudamus, probando, sanguis ex
sudore erit. Ecce, ensem in conjuratos strictum! Ecquando in vaginam
rediturus est? Haud prius, quam, aut tribus istis et viginti Cæsaris
vulneribus plenissime satisfactum fuerit, aut alter Cæsar proditorum
gladiis succubuerit.
_Brut._--Nullos per proditores, Cæsar, moriturus es, nisi per quos
tecum ipse ducis.
_Oct._--Spero quidem; nempe non natus sum ut Bruti gladio peream.
_Brut._--O juvenis, si generis tui nobilissimus esses, nulla tibi
mors honestior.
_Cass._--Ecce puerum iracundiorem, cum mimo quodam et comissatore
conjunctum!
_Ant._--Cassius semper idem!
_Oct._--Age, Antoni, eamus. Vos, proditores, ad bellum internecivum
provocamus: hoc ipso die, si vultis; si non, statim ut vobis satis
animi erit.
[_Exeunt_ OCTAVIUS, ANTONIUS, _cum suis._
_Cass._--Furant venti, intumescat mare, solvatur navis! Ingruit
procella; jacta alea est.
_Brut._--Heus tu, Lucili! verbum tecum.
_Lucil._--Adsum, domine.
[_Seorsim loquuntur._
_Cass._--Messala,--
_Mess._--Quid vult dux meus?
_Cass._--Hic meus natalis dies, Messala; hoc die Cassius natus est.
Da manum, Messala. Testor te, me--sicut Pompeius noster--omnem
libertatem nostram in uno prœlio invitum periclitari. Novisti me
olim Epicuro et philosophiæ ejus consensisse. Jam opinionem muto;
portentisque partim ut credam adducor. Proficiscentibus enim nobis ex
Sardibus, primo vexillo nostro duæ ingentes aquilæ insidebant, quæ
ex ipsis militum manibus carnem devorabant; nos autem usque ad
Philippos comitatæ, hoc ipso mane avolaverunt: earum vice corvi,
cornices, accipitresque nos supervolant, et, ut qui mox prædæ
fuerimus, despectant. Horum subter umbras, quasi subter aulæa
palliumque funebre, exercitus noster jacet, veluti in mortem
designatus.
_Mess._--Ne ita credas.
_Cass._--Equidem non omnino credo; nempe fidenti animo sum, et in
omnia discrimina parato.
_Brut._--Esto, Lucili.
_Cass._--Brute nobilissime, Di nobis hodie fausti sint, ut, partâ
pace, annos in senium una amantissime producamus. Sed cum res humanæ
fere incertæ sunt, pessimo providendum est. Si hoc prœlio vincemur,
hodiernus hic sermo supremus noster erit. Tu, quomodo tuum agere
instituisti?
_Brut._--Scilicet secundum istam philosophiæ legem, quæ jussit ut
Catoni mortem suâ ipsius manu conscitam in vitium darem. Etenim
puto, nescio qua ratione, timidi et turpis esse, futuri metu, vitæ
terminum prævenire. Quare patientiâ me involvo, ut
Deorum--qualescunque sint qui mortales regunt--voluntatem expectem.
_Cass._--Ergo contentus eris, si hodie vincemur, per Romæ vicos
triumpho duci.
_Brut._--Non ita, Cassi, non ita: ne tu, nobilis Romane, ne tu Brutum
putes unquam in vinculis Romam rediturum. Brutus animosior quam qui
hoc pati possit. Jam vero, hoc ipso die, opus Idibus Martiis
institutum complendum est. Dabiturne nobis post hunc diem una esse
incertum est. Jam nunc igitur in æternum valedicamus; æternum
æternumque vale, Cassi. Cras, si una erimus, lætabimur; si non,
bene erit ita nos dixisse "vale."
_Cass._--Et tu æternumque vale, Brute. Cras si una erimus, certe
lætabimur; si non, optime profecto erit ita nos dixisse "vale."
_Brut._--Eia age; ad rem. O! qui hujusce diei exitum præsentire
possit! Sufficiat tamen quod aliquando exiturus sit: exitus tum in
luce erit. Ohe! ad pugnam!
[_Exeunt._
SCENA II.
_Campus. Strepitus pugnæ._
BRUTUS, MESSALA.
_Brut._--Da fræna, Messala, da fræna; jussa mea legionibus ex
alterâ campi parte dispositis quam citissime feras. [_Strepitus
pugnæ._
Statim aggrediantur; nempe alam Octavii jam labare sentio, et subito
impetu profligari posse. Da fræna, Messala, da fræna; nostri statim
procurrant.
SCENA III.
_Campi pars altera. Strepitus pugnæ._
CASSIUS, TITINIUS.
_Cass._--Eheu! ecce, ecce, Titini, turpissimi isti diffugiunt! Meis
ipse hostis factus sum. Centurionem istum e nostris terga dantem
occidi, aquilamque ex manibus eripui.
_Titin._--O Cassi, Brutus nimis propere signum dedit; qui, cum
Octavî aciem perrupisset, incautius invectus est. Tum rapere et
spoliare milites: nos ab Antonio interea concludimur.
PINDARUS.
_Pind._--Abi, domine, in longius abi. Castra habet M. Antonius. Ocyus
abeundum est.
_Cass._--In hoc colle satis absumus. Aspice, Titini; tentoria ista,
ignibus confusa--nostrane sunt?
Titin.--Nostra, domine.
_Cass._--Si me amas, Titini, in equum meum insilias; pressisque
calcaribus, ad istas, quas jam indico tibi, turmas accedas,
revertarisque ut sciam amici, an hostes sint.
Titin.--Dicto citius, domine. [_Exit._
_Cass._--Tu, Pindare, in collem istum, altius: naturâ hebetiores
oculi mei. Titinium observa, et quo modo res per campum eat, mihi
refer. [_Exit_ PINDARUS.
Hoc die natus sum: tempus in se redit. Quæ hora initium, eadem finem
dabit. Vitæ cursum peregi. Quid novi, Pindare?
_Pind._--Eheu, domine.
_Cass._--Quid novi igitur?
_Pind._--Titinium video equitatu circumventum; in eum ruunt;--nec
assequuntur tamen: jam, jam assequuntur; O Titinium!--pars equis
desiliunt:--ipse desilit:--ah! captus est. Audisne? Captum
conclamant. [_Clamor._
_Cass._--Descendas; nihil ulterius visum velim. O me ignavissimum,
qui tamdiu vixerim, ut coram oculis captivus factus sit optumus meus!
PINDARUS.
Huc, mî bone; in Parthiâ a me captus pro vitâ redditâ jurâsti,
quodcunque olim a me jussum foret, te pro virili suscepturum. Jam
nunc jusjurandum exsolvas: jam nunc liber fias. Ensem hunc bonum
cape: eo Cæsaris latus a me perfossum est: eo pectus meum tu
perfodias. Ne respondeas: capulum prehende, et dum facies mea, uti
nunc obvelata est, in me cuspidem converte. Jam ultus es, O Cæsar,
eodem, quo periisti, ferro.
[_Moritur._
_Pind._--Liber sum: nollem tamen, modo ausus essem. O Cassi, procul
hinc Pindarus exul ibit, ubi nemini Romanorum unquam obvius erit.
[_Exit._
TITINIUS, MESSALA.
_Mess._--Hæ modo belli vices, Titini; Octavius a Bruto, uti Cassius
ab Antonio, profligatus est.
_Tit._--Cassio nostro hoc magno solatio erit.
_Mess._--Ubinam illum relinquebas?
_Tit._--In hoc colle, dolore gravatum, cum Pindaro suo.
_Mess._--Nonne ille est qui ibi humi jacet?
_Tit._--Jacet, ut qui mortuus. O cor meum!
_Mess._--Nonne ille est?
_Tit._--Nequaquam, Messala. Fuit Cassius; non est. O sol, qui
sanguineo infectus rubore, mox occasurus es, sic Cassii dies in rubro
ipsius sanguine occasum habet. Sol Romæ occidit! Noster occidit
dies! instant tenebræ, frigora noctis et pericula. De rebus nostris
actum est. Desperatâ salute meâ, mortem sibi conscivit.
_Mess._--Fortunâ nimis cito desperatâ, jacet. O infelix Error,
Dolore orte! quam tuum est, propensis usque ad falsa hominum animis,
vana pro veris commendare. Error, conceptu facilis, nunquam ad partum
felicem perducte, genitricem ipsam parturiendo occidis.
_Tit._--Ohe, Pindare! ubi es? Pindarum voco.
_Mess._--Vide, si possis, ubi sit, Titini. Ipse Bruto nobili obviam
eo, aures ejus verbis meis trajecturus, tela veneno tincta, Bruti
aures libentius admitterent quam quæ nuntiatum eo.
_Tit._--Statim eas, Messala, ego Pindarum quæro.
[_Exit MESSALA._
O fortissime Cassi, quid me speculatum dimisisti? Ego autem--nonne
tuos conveni, qui capiti meo hanc victricem coronam imposuere, ut
tibi ipsi redderem? Quid, nonne acclamationes audiebas? Eheu, omnia
male interpretatus! Etiam nunc tamen coronam fronte geras; tibi enim
reddendam jussit Brutus tuus--Bruti jussum ago. Adsis, Brute, propere
adsis, ut videas quanti ego Caium Cassium æstimaverim. Dii veniam
date:--Romanum ago: veni, Cassii ferrum; cor Titinii exquiras.
[_Moritur._
_Pugnae strepitus._ MESSALA, BRUTUS, CATO _junior_, STRATO,
VOLUMNIUS, LUCILIUS.
_Brut._--Ubinam, ubinam, Messala, jacet corpus?
_Mess._--Ibi jacet; Et juxta Titinius qui casum plorat.
_Brut._--Titinius ipse supinus jacet.
_Cato._--Occisus est.
_Brut._--O Juli Cæsar, adhuc viges. Tua terras pervagatur Umbra, et
nostros ipsorum enses in nostra ipsorum viscera convertit.
[_Strepitus pugnae procul._
_Cato._--Fortissime Titini! Vide ut Cassium, et in morte, coronaverit.
_Brut._--Supersuntne ex Romanis qui cum hisce conferri possint?
Ultime Romanorum, valeas. Roma nunquam filium tui similem parere
habebit. O amici mei, plures a me huic mortuo debentur lacrymæ quam
nunc dare licet. Tempus inveniam, tempus inveniam, Cassi. Agamus
ergo, in Thasum cadaver missum curemus, ne, exequiis inter castra
factis, militum animi graventur. Age, Lucili; age, Cato; ad pugnam
redeamus. Labeo, Flaviusque, aciem instruatis. Jam nona est; prœlii
fortunam, Romani, hoc ipso die iterum tentabimus.
[_Exeunt._
SCENA IV.
_Campi pars altera._
_Strepitus pugnæ. Milites utriusque exercitus inter se pugnantes._
BRUTUS, CATO, LUCILIUS, _cum aliis._
_Brut._--O mei, ne cedatis; etiamnum contra hostem stetis.
_Cato._--Quis adeo infamis ut recuset? Ohe quis mecum? Per campum
nomen meum resonare faciam. Ecce me, Marci Catonis filium, tyrannis
inimicum, Patriæ amicum. Ecce me, Marci Catonis filium; ohe!
[_In hostem incurrit._
_Brut._--Brutus ego, Marcus Brutus; Patriæ amicus; ecce Brutum!
[_Exit in hostem incurrens._ CATO _cadit._
_Lucil._--O Cato, nobilissime puer, tune etiam?--Esto--dignus Titinii
in morte comes, dignus Catone patre.
_1 Miles._--Dedas te, ne cædam.
_Lucil._--Dedo, ut cæedas: hos nummos cape ut confestim cædas.
Occiso Bruto, tibi honor erit.
_1 Miles._--Non licet. Captivum vere nobilem habemus.
_2 Miles._--Ohe! locum date. Dic Antonio Brutum captum esse.
_1 Miles._--Dicam.--Sed ecce Antonium.
ANTONIUS.
Brutum habemus, domine; Brutum habemus.
_Ant._--Ubi igitur Brutus?
_Lucil._--Salvus, Antoni; satis salvus Brutus est: tu pro certo habe
neminem unquam nobilissimum Brutum vivum capturum: Di tantum dedecus
ab illo prohibeant! Quod si enim aliquando inveneris, vivus sit,
mortuusve, Bruto dignus, seipso dignus, invenietur.
_Ant._--Mî bone, non hic Brutus est: nec minoris pretii tamen. Hunc
tuto et comiter custodias: mallem tales amicos, quam inimicos. Ite,
passim Brutum exquirite, vivus mortuusve sit; et de omnibus ad
Octavii tentorium referte. [_Exeunt._
SCENA V.
_Campi pars altera._
BRUTUS, DARDANIUS, CLITUS, STRATO, VOLUMNIUS.
_Brut._--O, quod amicorum reliquum est, in hoc scopulo requiescamus.
_Clit._--Statilius, uti jussus, facem ostendit; nec tamen redit,
domine: vel captus, vel occisus est.
_Brut._--Huc, Clite, ad me: sedas: apte "occisum" dicis: cædendi
tempus est. Ausculta, capisne?
[_In aurem ejus._
_Clit._--Egone, mî domine! Non, per Deos omnes, non ego.
_Brut._--Taceas, saltem, taceas----
_Clit._--Mallem meipsum----
_Brut._--Tu jam, Dardani, ausculta. [_In aurem ejus._
_Dard._--Mene tale facinus!
_Clit._--O Dardani!
_Dard._--O Clite!
_Clit._--Quodnam nefas a te petebat Brutus?
_Dard._--Ut eum interficerem: sed vide quam intento animo est.
_Clit._--O dominum nobilissimum! Viden? Adeo ægritudinis plenus est,
ut ex oculis exundet dolor.
_Brut._--Huc, mî Volumni, verbum tecum.
_Volum._--Quid vult dominus meus?
_Brut._--Nempe hoc volo: Cæsaris umbra mihi visa est: bis
visa--noctu: primum Sardibus; dein, hac ipsâ nocte, Philippis.
Mortis meæ horam adesse sentio.
_Volum._--Ne ita, domine.
_Brut._--Adest, Volumni; satis scio. Nonne vides quo in casu simus?
hostis nos ad fossam compulit: magis decet ultro insilire, quam
expectare compellentium manus. Mî Volumni, meministi nos olim apud
scholam condiscipulos fuisse; per veterem amorem nostrum obsecro
ensem meum fixum teneas, ut in eum memet conjiciam.
_Volum._--Istud vix amici, domine. [_Strepitus pugnæ._
_Clit._--Fugiendum, domine, fugiendum; nullus jam moræ locus.
_Brut._--Valeas;--et tu;--et tu, Volumni. Strato; ah dormiebas;--et
tu valeas, Strato. Jam mihi præsertim gratulor, sodales, quod
quamdiu vixerim, neminem, nisi mihi fidelem, cognoverim. Mihi devicto
plus gloriæ est, quam Octavio et Marco Antonio inhonestissimâ
victoriâ potitis. Bene itaque omnes simul valeatis; paullum abest ut
Bruti lingua vitam enarrandi finem faciat: nox oculis obrepit: ossa
mea, quæ in hanc horam exoptandam laborârunt, libentissime
conquiescent.
[_Pugnæ strepitus. Clamant intus. Fuge, fuge._
_Clit._--Fugias, domine, fugias.
_Brut._--Abite; sequar.
[_Exeunt_ CLITUS, DARDANIUS, VOLUMNIUS.
Strato, mecum maneas, precor, domino tuo. Bonæ tu famæ vir, neque
profecto honoris expers: ensem meum prehendas, faciemque avertas, dum
in eum incurram. Aisne, Strato?
_Strato._--Primo da manum: valeas, mî domine.
_Brut._--Mî Strato, valeas. Cæsar, jam tandem requiescas: O quanto
promtior in meipsum, quam in te, manus mea!
[_Se in ensem conjicit. Moritur. Pugnæ strepitus. Victi
diffugiunt._
OCTAVIUS, ANTONIUS, MESSALA, LUCILIUS, _cum suis._
_Oct._--Quis iste?
_Mess._--Servus domini mei.--Strato, ubinam dominus tuus?
_Strato._--Non quo tu servitio, Messala. Victoribus se non nisi ad
comburendum tradit. Brutus a Bruto solo superatur. Bruti mors nemini
nisi Bruto gloriæ est.
_Lucil._--Haud aliter Brutum inventum decet. Gratias ago, Brute, quod
Lucilium verum vatem comprobaveris.
_Oct._--Qui Bruti erant nemo non a me acceptus erit. Tune mecum mî
bone?
_Strato._--Immo, si Messalæ placebit.
_Oct._--Placeat tibi, Messala.
_Mess._--Quonam more mortuus est, Strato, dominus meus?
_Strato._--Ego ensem prætendi; ipse se in aciem conjecit.
_Mess._--Hunc igitur tuorum numero inscribas, Octavi, qui domino meo
officium supremum reddidit.
_Ant._--Hic istorum omnium nobilissimus Romanus: alii omnes magni
Cæsaris invidiâ conjuraverunt; solus ille honesto consilio, et pro
communi omnium bono, se cum cæteris consociavit. Mite ingenium,
omnesque vitæ ejus ita temperatæ partes, ut Natura ipsa hunc digito
monstrare, et coram omnibus proclamare possit--Ecce--Homo fuit!
_Oct._--Hunc igitur, pro ejus virtute, omni cultu, exequiis rite
peragendis, prosequamur. In tentorio meo hanc noctem corpus, uti
milieem decet, summo honore componendum curemus. Nostri jam
requiescant: deinde eamus, ut felicis hujus diei gloriam, uti justum
erit, participemus.
[_Exeunt._
FINIS.
LONDON:
G. J. PALMER, SAVOY STREET, STRAND.
Transcriber's Notes:
Actus I, Scena II: "(quorum tu-Cassi" -> "(quorum tu Cassi"
Actus I, Scena II: "inter pretentur" (at page break) ->
"interpretentur"
Actus I, Scena II: "ore aperto, fædum" -> "ore aperto, fœdum"
Actus I, Scena III: "vel fovere novis" -> "vel fovere non vis"
Actus II, Scena I: "nosmet clam fæderati" -> "nosmet clam fœderati"
Actus II, Scena IV: all references to "ARUSPEX/Arus." replaced by
"ARTEMIDORUS/Art." (according to "The Complete Works of William
Shakespeare" (Spring Books London)
Actus III, Scena I: "_Cæs._--Jamne parati sumus? Quænam igitur
sint..." -> "_Casc._--Jamne parati sumus?" and next line:
"_Cæs._--Quænam igitur sint..." (according to "The Complete Works
of William Shakespeare", Spring Books London)
Actus III, Scena I: "_Cas._--Pro me" -> "_Casc._--Pro me"
Actus III, Scena II: "pænam luit" -> "pœnam luit"
Actus III, Scena II: "graves pænas" -> "graves pœnas"
Actus III, Scena II: "_Cit. 2._--O Cæsarem" -> "_Civ. 2._--O
Cæsarem"
Actus IV, Scena III: "idcirco Pæna" -> "idcirco Pœna"
Actus IV, Scena III: "Pænam" -> "Pœnam" (2 times)
Actus V, Scena I: "_Luc._--Adsum, domine." -> "_Lucil._--Adsum,
domine." (according to "The Complete Works of William Shakespeare",
Spring Books London)
Actus V, Scena III: "factus sit optumus". Not changed to "optimus"
because "optumus" is a valid albeit old variant.
Actus V, Scena III: "[_Exit Messala._" -> "[_Exit MESSALA._"