Cum inter Sanctissimum Dominum nostrum Leonem, divina providentia
Papam Decimum, et claræ memoriæ Ferdinandum, Aragonum atque
utriusque Siciliæ Regem Catholicum, dum viveret, fuerit bona et
sincera intelligentia, cupiantque eandem tam Sanctissimus Dominus
noster, sua in Carolum, Castellæ, Legionis, Granatæ, Aragonum
et utriusque Siciliæ Regem charitate, quam præfatus Serenissimus
Carolus regnorum præfati Ferdinandi non solum successor sed illius
in Sedem Apostolicam ac Sanctissimum Dominum nostrum devotionis
imitator, inter ipsos conservare, et in dies augere; præfati
Sanctissimus Dominus noster et Serenissimus Carolus Rex, ad laudem
omnipotentis Dei, eiusque Matris gloriosissimæ Virginis Mariæ, ac
beatorum Apostolorum Petri et Pauli, totiusque Curiæ cœlestis,
ad infrascriptam capitulationem sive ligam et confœderationem
devenerunt.
1. Imprimis, quod inter præfatum Sanctissimum Dominum nostrum et
Serenissimum Regem sit bona firma perpetua et inviolabilis liga,
confœderatio et intelligentia, ad vitam utriusque duratura, et ad
mutuam defensionem.
2. Item conventum est, quod præsens liga et confœderatio sit
principaliter ad defensionem personæ, dignitatis et auctoritatis
Sanctissimi Domini nostri et Sanctæ Sedis apostolicæ.
3. Item, quod ad invicem sint obligati, tam Sanctissimus Dominus
noster quam Rex Serenissimus, defendere ac tueri personam,
dignitatem et singula regna, status et loca quæ tam Sua Sanctitas
quam Rex præfatus tenent et possident de præsenti in Italia; et
si qua alia recuperarent nunc per alios occupata seu possessa,
omni auctoritate Consilio et favore et auxiliis, videlicet lanceis
quingentis, peditibus vero tribus mille vel eorum loco, singulo
quoquo mense ducatos decem mille. Hoc autem intelligatur, cum
altera pars bello proprio non vexaretur: quo casu, si ita occupata
esset in rebus propriis defendendis; quod non sufficeret præstare
præfata auxilia, non teneatur ad prædictam taxationem, sed tantum
ad ea quæ prestare aut tribuere posset, procedendo sincere, omni
remota fraude et dolo. Et ex abundantia paternæ charitatis qua
præfatum Serenissimum Regem complectitur promittit etiam Sua
Sanctitas, quod, si contigeret Maiestatem suam gravissimo bello
vexari in regnis quæ de præsenti extra Italiam obtinet, ita quod
ad ea defendenda ipsius Regis vires sufficere non viderentur; se
non denegaturam Maiestati suæ decimas ecclesiasticas in regnis suis
Hispaniarum, ad illud bellum sustinendum.
4. Item, quod neuter eorum possit tractare aut concludere
aliquid cum aliquo alio rege, principe, potentatu, comunitate aut
populo, in alterius præiudicium et quod præsenti capitulationi
contraveniret.
5. Item, quod præsens confœderatio sive liga inter Sanctissimum
Dominum nostrum et Serenissimum Regem, per quascumque alias
confœderationes et ligas non intelligatur quoquo modo labefactata
seu aliquantulum diminuta, sed semper in suo robore et vigore
permaneat, ad vitam utriusque duratura, ut præfertur.
6. Item, quod præsens capitulatio sit secreta et nemini publicetur,
nisi in eventum contraventionis, quod Deus avertat.
7. Item conventum est, ad tollendam omnem occasionem dissensionis
vel scandali, ut neutri parti liceat assummere aut retinere in
protectione aut tutela, absque permissione expressa et consensu
alterius partis, aliquem subditum vel vassallum, mediate aut
immediate, alterius; et hoc ut subditi et vassalli magis obedientes
et fideles sint proprio Domino. Immo, si contingeret alteram
partium velle punire aut castigare aliquem rebellem et inobedientem
subditum vel vassallum, egeretque auxilio alterius ad id commodius
faciendum, peteretque id sibi praestari, teneatur ab altera ea
auxilia vel medietas eorum tribui, quæ superius pro utriusque
defensione sunt expressa.
8. Item, quia præsens status Reipublicæ Florentinæ ita unitus est
Sanctissimo Domino nostro, ut merito arbitrari possit unum et idem
esse cum statu et dominio proprio Suæ Beatitudinis; conventum est,
illam Rempublicam et eius præsentem statum eodem modo contentum et
comprehensum esse in dicta confœderatione quo et status et dominium
ecclesiasticum.
9. Item conventum, ut neutri parti liceat recipere aut permittere
habitare in regnis aut in dominiis suis aliquem hostem alterius,
sine consensu et permissione alterius partis, excepta Urbe quæ
semper communis patria est habita. Pariter nec licebit, aliquem
offendere aut oppugnare aliquem confœderatum aut protectum ab
altera parte, dummodo non sint ex his qui supra excepti sunt.
10. Item conventum, ut utraque pars accipiat et pro accepto habeat
protectionem et defensionem illustrissimi domini Ducis Urbini,
Sanctissimi Domini nostri nepotis, personæ videlicet, loci et
præminentiæ quam obtinet in Republica Fiorentina, et statuum tam
quos nunc habet quam habere contingeret; defendendo ipsum iisdem
viribus, si opus esset, quibus utraque pars se defendere tenetur.
11. Item, quia magnifici domini confœderati Helvetiorum sunt
devotissimi et observantissimi filii Sanctos Sedis Apostolicæ et
Sanctissimi Domini nostri, confœderatique Suæ Beatitudinis, et boni
amici etiam Serenissimi Regis Hispaniarum; conventum est, ut ipsi
sint contenti et expresse nominati in præsenti confœderatione:
ita quod non liceat ulli parti aliquid moliri aut agere adversus
ipsos, sed ab utraque parte foveri ac defendi debeant, si ab alio
quopiam lacesserentur, omni authoritate, gratia et favore prout
eorum necessitas exigeret, ut bonos filios, amicos, et confœderatos
decet: quos ut confœderatos peculiares et devotissimos filios, ex
nunc, Sanctitas Sua et Rex Catholicus nominant et exprimunt; et
pariter Catholicus Rex Electores Sacri Romani Imperii nominat.
12. Item, cum ad dignitatem Sanctæ Romanæ Sedis faciat, rem et
auctoritatem Catholici Regis quam amplam esse, ut, cum sors tulerit
(ut quandoque tulit) et ortam in Sancta Ecclesia seditionem et
bellorum motus compescere possit, multaque officia Sanctæ Romanæ
Sedis iure merito in Catholicum Regem collata fuerint, neque
ab aliquo magis servari debeant quam ab eo qui haec contulerit;
pollicetur Sanctitas Sua, in verbo Romani Pontificis, se omnia quæ
nunc tenentur a Catholico Rege, sive possidentur, tam in Italia
quam extra Italiam, tempore modo et forma quibus supra dictum est,
sine exceptione aliqua, defensuram.
13. Item conventum, quod ob præsentem confœderationem et
conventiones in ipsa contentas, superius expressas, non
intelligatur præiudicatum esse aliquo pacto, ullis conventionibus
aut obligationibus quæ inter prædictas partes, aliis de causis
vel rationibus, sunt aut esse possent; similiter nec cæteris
confœderationibus et conventionibus quas prædictæ partes habere
possent cum aliis regibus, principibus aut potentatibus, nisi
in quantum illæ aut conventiones in illis contentæ præsenti
confœderationi et conventionibus contravenirent.
14. Item, quod de capitulis præsentis confœderationis fiant duo
exemplaria, manu propria, apud præfatum Sanctissimum Dominum
nostrum, Regis Serenissimi oratoris subscripta; quorum unum, manu
Sanctitatis Suæ ac sigilli sui sub annulo piscatoris impressione
munitum, Regi Serenissimo tradatur; alterum vero manu præfati Regis
subscribatur et sigilli sui impressione muniatur, ac Sanctitati
Suæ consignetur; quibus indubia fides cum omnimoda aucthoritate
adhibeatur. Et præfatus Sanctissimus Dominus noster sub verbo
Romani Pontificis, et Serenissimus Rex sub fide regia iurabunt, et
Deo vovebunt, ad unguem observare, et adimplere omnia et singula
capitula praedicta et in eis contenta, absque aliqua verborum
interpretatione, sed sempliciter et de plano prout iacent.
Nos Leo, divina providentia Papa Decimus, omnia et singula capitula
suprascripta et in eis contenta acceptamus, confirmamus, approbamus
ac observare, in verbo Romani Pontificis promittimus. Et in fidem
præfatorum omnium etiam manu nostra propria subscripsimus. Datum
Romæ, apud Sanctum Petrum, sub annulo piscatoris die xvii ianuarii
1519, Pontificatus nostri anno sexto. Ita promittimus.