De vorm en inhoud van dit boekje werden bepaald door het doel dat
ik er mede voorhad. Niet over het "anarchisme," als ideeën-uiting op
zichzelf, wilde ik schrijven, maar over het anarchisme, gelijk zich
dit in de moderne arbeidersbeweging heeft genesteld en zich daarin
openbaart, als een beweging tegenover de richting die de moderne
arbeidersbeweging de laatste dertig jaren, na den val van de Commune
van Parijs, ingeslagen heeft.
Over het anarchisme is door tal van burgerlijke sociologen,
sociaal-psychologen en sociaal-criminologen véél geschreven;
ik koos den vorm die mij, om de verhouding te doen zien die de
sociaal-demokratie principieel er tegenover inneemt, de meest
wenschelijke voorkwam.
Het boekje is één doorloopende kritiek op de anarchistische stelsels
en op de anarchistische opvattingen van de taak der arbeiders en van
de inrichting hunner beweging. Naar mijne meening is het anarchisme
in de moderne arbeidersbeweging door de arbeiders praktisch zeer
goed te overwinnen. Theoretisch overwint het anarchisme zichzelf
wel. Het heeft, gedurende de dertig jaren van zijn bestaan als
"sociale beweging", zich dermate dóór-ontwikkeld, dat er van de
oorspronkelijke theorie niets meer is overgebleven.
Maar het wist zich desniettemin in de arbeidersbeweging van sommige
landen staande te houden, zich hechtend aan allerlei verouderde
en verouderende denkbeelden, die, gelijk van zelf spreekt, in de
arbeidersbeweging nog niet alle zijn opgeruimd. Daarom wordt het hier
dan ook bestreden met het wapen van het sociaal-demokratisch inzicht
en worden telkenmale tegenover de anarchistische wànbegrippen, de
sociaal-demokratische opvattingen omtrent de oorzaak en het wezen
van den klassenstrijd geplaatst. Dit geeft m. i. aan het boekje,
als een meer systematische samenvatting van den oorsprong en de
noodzakelijkheid van den klassenstrijd en de taktiek der moderne
arbeidersbeweging, ook nog positieve waarde.
Wie zich nu aan dien vorm mocht stooten en meenen mocht dat ik
tegenover het anarchisme niet "objektief genoeg" mij heb gesteld,
die zij dat van harte toegegeven.
Een tienjarige strijd tegen de anarchistische woekerplant heeft mij
haar genoeg doen kennen om te weten, dat men haar alléén van uit het
zuiver sociaal-demokratische standpunt met goed gevolg kan bestrijden
en eindelijk uitroeien ook.
Mogen de arbeiders die dit boekje lezen, hierin een opwekking tot
denken en... handelen vinden!
Amsterdam, 1904. DE SCHRIJVER.