Mi naskiĝis en Jorko, Anglujo, je Marto 1, 1632, kiu estas la
sesjarrego de la reĝo Karolo la Unua. Infane, mi sentadis grandan
deziron por pasigi mian vivon sur la maro; kaj pliaĝante, la deziro
plifortiĝis; ĝis fine, mi forlasis mian lernejon kaj hejmon, kaj
piede, mi trovis mian vojon al Hull, kie mi baldaŭ trovis okupadon sur
ŝipo.
Post kiam ni velveturis kelke da tagoj, okazis ventego, kaj kvinanokte
la ŝipo enfendiĝis. Ĉiuj al la pumpiloj rapidis. La ŝipon ni sentis
ĝemi en ĉiuj siaj tabuloj, kaj ĝian trabaĵon ektremi de la antaŭa ĝis
la posta parto; kaj baldaŭ klariĝis ke ne estas ia espero por ĝi, kaj
ke ĉio, kion ni povas fari, estas savi niajn vivojn.
Unue, ni pafadis pafilegojn por venigi helpon, kaj post kelke da
tempo, ŝipo kuŝante ne malproksime, alsendis boaton por helpi nin. Sed
la maro estis tro maltrankvila por ĝi restadi ŝipflanke; tial ni
elĵetis ŝnuregon, kiun la boatanoj ekkaptis kaj firme fiksis, kaj
tiamaniere ni ĉiuj enboatiĝis.
Tamen, vaniĝis en tia maltrankvila maro, por peni albordiĝi la ŝipon,
kiu alsendis la virojn; aŭ aluzi la remilojn de la boato, kaj ni ne
povis ion fari, krom ĝin lasi peliĝi teron.
Duonhore, nia ŝipo trafis rifon kaj subakviĝis, kaj ĝin ni ne vidis
plu. Tre malrapide, ni alproksimiĝis teron, kiun iafoje ni vidis, kiam
ajn la boato leviĝis sur la supro de ia alta ondo; kaj tie ni vidis
homojn, kurante amase, tien kaj reen, havante unu celon, savi nin.
Fine, ĝojege, ni surteriĝis, kie bonŝance, ni renkontis amikojn, kiuj
donis al ni helpon por reveturi al Hull; kaj se tiam, mi havus la
bonan sencon por iri hejmon, estus pli bone por mi.
La viro, kies ŝipo subakviĝis, diris kun grava mieno: “Junulo, ne iru
plu surmaron; tiu ne estas la vivmaniero por vi.” “Kial do, sinjoro,
vi mem iros plu surmaron?” “Tiu estas alia afero. Mi estas elnutrita
por la maro, sed vi ne estas; vi venis sur mian ŝipon por eltrovi, la
staton de vivo surmara, kaj vi povas diveni tion, kio okazos al vi, se
vi ne reiros hejmon. Dio ne benos vin, kaj eble vi kaŭzis tiun-ĉi
tutan malbonon al ni.”
Mi ne parolis alian vorton al li, kiun vojon li iris, mi nek scias,
nek deziris sciiĝi, ĉar mi estis ofendita pro tiu-ĉi malĝentila
parolado. Mi multe pensis; ĉu iri hejmon, aŭ ĉu iradi surmaron. Honto
detenis min pri iri hejmon, kaj mi ne povis decidi la vivkuron, kiun
mi estis ironta.
Kiel estis mia sorto travive, ĉiam elekti la plej malbonon; tiel same
mi nun faris. Mi havis oron en mia monujo, kaj bonan vestaĵon sur mia
korpo, sed, surmaron mi ree iris.
Sed nun, mi havis pli malbonan ŝancon ol iam, ĉar, kiam ni estis tre
malproksime enmaro, kelke da Turkoj en ŝipeto, plenĉase alproksimiĝis
al ni. Ni levis tiom da veloj, kiom niaj velstangoj povis elporti, por
ke ni forkuru de ili. Tamen, malgraŭ tio, ni vidis ke niaj malamikoj
pli kaj pli alproksimiĝis, kaj certiĝis ke baldaŭ, ili atingos nian
ŝipon.
Fine, ili atingis nin; sed ni direktis niajn pafilegojn sur ilin, kio
kaŭzis portempe, ke ili deflanku sian vojon. Sed, ili daŭrigis pafadon
sur ni tiel longe, kiel ili estis en pafspaco. Proksimiĝante la duan
fojon, kelkaj viroj atingis la ferdekon de nia ŝipo, kaj ektranĉis la
velojn, kaj ekfaris ĉiuspecajn difektaĵojn. Tial, post kiam dek el
niaj ŝipanoj kuŝas mortitaj, kaj la plimulto el la ceteraj havas
vundojn, ni kapitulacis.
La ĉefo de la Turkoj prenis min kiel sian rabaĵon, al haveno okupita
de Maŭroj. Li ne agis al mi tiel malbone, kiel mi lin unue juĝis, sed
li min laborigis kun la ceteraj de siaj sklavoj. Tio estis ŝanĝo en
mia vivo, kiun mi neniam antaŭvidis. Ho ve! kiom mia koro malĝojis,
pensante pri tiuj, kiujn mi lasis hejme, al kiuj mi ne montris tiom da
komplezemo kiom diri “Adiaŭi” kiam mi iris surmaron, aŭ sciigi tion,
kion mi intencas fari!
Tamen, ĉio, kion mi travivis tiam, estas nur antaŭgusto de la penadoj
kaj zorgoj, kiujn de tiam estis mia sorto suferi.
Unue, mi pensis, ke la Turko kunprenos min kun si, kiam li ree iros
surmaron, kaj ke mi iel povos liberiĝi; sed la espero nelonge daŭris,
ĉar tiatempe li lasis min surtere por prizorgi liajn rikoltojn.
Tiamaniere mi vivis du jarojn. Tamen, la Turko konante kaj vidante min
plu, min pli kaj pli liberigis. Li unufoje aŭ dufoje ĉiusemajne,
veturis en sia boato por kapti iajn platfiŝojn, kaj iafoje, li
kunprenis min kaj knabon kun si, ĉar ni estas rapidaj ĉe tia sporto,
kaj tial li pli kaj pli ŝatis min.
Unu tagon, la Turko elsendis min, viron kaj knabon, boate, por kapti
kelke da fiŝoj. Surmare, okazas tia densa nebulo, ke dekduhore, ni ne
povas vidi la teron, kvankam ni ne estas pli ol duonmejlon (800
metrojn) de la terbordo; kaj morgaŭtage, kiam la suno leviĝis, nia
boato estas enmaro almenaŭ dek mejlojn (16 kilometrojn) de la
terbordo. La vento vigle blovis, kaj ni ĉiuj tre bezonis nutraĵon; sed
fine per la helpo de remiloj kaj veloj ni sendanĝere reatingis la
terbordon.
Kiam la Turko sciiĝis kiamaniere ni vojperdis, li diris, ke de nun,
kiam li velveturos, li prenos boaton, kiu enhavos ĉion, kion ni
bezonus, se ni longatempe estus detenataj surmare. Tial li farigis
grandan kajuton en la longboato de sia ŝipo, kiel ankaŭ ĉambron por ni
sklavoj. Unu tagon, li min sendis, por ke mi ordigu la boaton pro tio,
ke li havas du amikojn, kiuj intencas veturi kun li por fiŝkapti. Sed
kiam la tempo alvenis, ili ne veturas; tial li sendis min, viron kaj
knabon — kies nomo estas Zuro — por kapti kelke da fiŝoj por la
gastoj, kiuj estas vespermanĝontaj kun li.
Subite, eniris en mian kapon la ideo, ke nun estas bona okazo, boate
forkuri kaj liberiĝi. Tial mi tuj prenis tiom da nutraĵo, kiom mi
povas havigi, kaj mi diris al la viro, ke estus tro malrespekte,
manĝante la panon metitan en la boaton por la Turko. Li diris, ke li
pensas tiel same, tial li alportis sakon da rizo kaj kelke da ruskoj
(kukoj).
Dum la viro estis surtere, mi provizis iom da vino, pecegon da vakso,
segilon, hakilon, fosilon, iom da ŝnurego, kaj ĉiuspecajn objektojn,
kiuj eble estos utilaj al ni. Mi sciis, kie troviĝas la vinkesto de la
Turko, kaj mi ĝin metis surboaton dum la viro estas surtere. Per alia
ruzo, mi havigis ĉion, kion mi bezonis. Mi diris al la knabo, “La
pafiloj de la Turko estas en la boato, sed ne troviĝas ia pafaĵo. Ĉu
vi pensas, ke vi povas havigi iom da ĝi? Vi scias kie ĝi estas
konservata, kaj eble ni volos pafi birdon aŭ du.” Li do alportis kesto
kaj saketon, kiuj enhavas ĉion, kion ni eble bezonas por la pafiloj.
Tiujn-ĉi mi metis surboaton, kaj poste velveturis por fiŝkapti.
La vento blovis de la nordo, aŭ nordokcidento, tia vento estis malbona
por mi; ĉar, se ĝi estus de la sudo, mi estus povinta velveturi al la
terbordo de Hispanujo. Tamen, de kiu ajn loko la vento blovos, mi
estis decidinta forkuri kaj lasi la ceterajn al ilia sorto. Mi do
mallevis miajn hokfadenojn kvazaŭ fiŝkapti, sed mi zorgis, ke mi havu
malbonan sukceson; kaj kiam la fiŝoj mordis, mi ilin ne eltiris, ĉar
mi deziris, ke la Maŭro ilin ne vidu. Mi diris al li, “Tiu-ĉi loko
estas nebona; ni ne kaptos fiŝojn tie-ĉi; ni devas iom antaŭen iri.”
Nu, la Maŭro pensis, ke tion fari ne estos malbone. Li levis la
velojn, kaj, ĉar la direktilo estis en miaj manoj, mi elsendis la
boaton unu mejlon aŭ plu enmaron, kaj poste ĝin haltigis, kvazaŭ mi
intencas fiŝkapti.
Nun, mi pripensis, tiu-ĉi estas mia okazo liberiĝi; tial mi transdonis
la direktilon al la knabo, kaj tiam ekprenis la Maŭron ĉirkaŭ la
talio, kaj elĵetis lin el la boato.
Malsupren li falis! sed baldaŭ reaperis por ke, li povis naĝi kvazaŭ
anaso. Li diris, ke li volonte irus ĉirkaŭ la mondo kun mi, se mi
enprenus lin.
Iom timante ke li surrampos la boatflankon, kaj reeniĝos perforte, mi
direktis mian pafilon sur lin, kaj diris, “Vi facile povas naĝi
alteron se vi tion deziras; tial, rapidiĝu tien; plie, se vi reen
alproksimiĝos la boaton, vi ricevos kuglon tra la kapo, ĉar, mi de nun
intencas esti libera viro.”
Tiam li eknaĝis, kaj sendube sendanĝere atingis la terbordon, ĉar la
maro estis tre trankvila.
Unue, mi intencis kunpreni la Maŭron kun mi, kaj naĝigi Zuron alteron;
sed la Maŭro ne estis viro pri kiu mi povis konfidi.
Post kiam li foriĝis, mi diris al Zuro, “Se vi ĵuros, ke vi estos
fidela al mi, vi iam fariĝos grava viro; se vi ne ĵuros, mi certe
ankaŭ vin elĵetos el la boato.”
La knabo tiel dolĉe ridetis, kiam li ĵuris resti fidela al mi, ke mi
lin ne povis dubi en mia koro.
Dum ankoraŭ ni povis vidi la Maŭron (survoje alteren) ni antaŭen iris
enmaron, por ke li kaj tiuj, kiuj nin vidis de la terbordo, kredu ke
ni iros al la influejo de la markolo, ĉar neniu velveturis al la suda
marbordo, ĉar tie loĝas gento da homoj, kiuj laŭ sciigoj, mortigas kaj
manĝas siajn malamikojn.
Tiam mi direktis mian veturadon oriente, por ke ni laŭlongiru la
marbordon, kaj, havante favoron venton kaj trankvilan maron, ni
morgaŭtagmeze estis malapud kaj preter la povo de la Turko.
Ankoraŭ, mi timis, ke mi estus kaptota de la Maŭroj; tial mi ne volis
iri surteron tage. Duonlume, ni direktis nian boaton alteren, kaj
atingis la enfluejon riveretan, de kiu mi pensis, ni povos naĝi
surteron, kaj tiam rigardi la ĉirkaŭaĵojn. Sed kiam malheliĝis la
lumo, ni aŭdis strangajn sonojn, bojojn, kriegojn, gruntojn,
blekadojn. La malfeliĉa knabo diris, ke li ne kuraĝas iri surteron
antaŭ la tagiĝo. “Nu,” mi diris, “tiuokaze, ni atendu, sed, tage,
povas vidi nin la homoj, kiuj eble nin pli malhelpos ol sovaĝaj
bestoj.” “Tiam ni pafilos ilin,” ridante diris Zuro, “kaj forkurigu
ilin.”
Mi ĝojis vidi, ke la knabo montras tiom da gajeco, kaj mi donis al li
iom da pano kaj rizo. Tiunokte, ni silente ripozis, sed ne longe
dormis, ĉar, post kelke da horoj, iaj grandegaj bestoj malsuprenvenis
al la maro, por sin bani. La malfeliĉa knabo ektremis de kapo al
piedoj pro la vidaĵo. Unu el tiuj bestoj alproksimiĝis nian boaton,
kaj, kvankam estis tro mallume por ĝin bone vidi, ni aŭdis ĝin blovi,
kaj sciis, pro ĝia bruego, ke ĝi certe estas granda. Fine, la bruto
tiom alproksimiĝis la boaton, kiom la longeco de du remiloj; tial mi
pafis sur ĝin, kaj ĝi naĝis alteren.
La blekegoj kaj kriegoj, kiujn faris bestoj kaj birdoj pro la bruo de
mia pafilo, ŝajne montris, ke ni faris malbonan elekton por surterejo;
sed, vole ne vole, ni devis iri surtere por serĉi freŝan fonton, por
ke ni povu plenigi niajn barelojn. Zuro diris, ke li eltrovus, ĉu la
fontaj akvoj taŭgas por trinki, se mi permesus al li preni unu el la
botelegoj, kaj, ke li ĝin reportos plenigitan se la akvo estas bona.
“Kial vi volas iri?” mi diris; “Kial mi ne estas ironta? Vi povas
resti en la boato.” Kontraŭe, Zuro diris, “Se la sovaĝuloj venos, ili
min manĝu; sed vi forkuru.” Mi devis ami la junulon pro la afabla
parolado. “Nu,” mi diris, “Ni ambaŭ iros, kaj se la sovaĝuloj venos,
ni ilin mortigu; ja, ili ne manĝos aŭ vin aŭ min.”
Mi donis al Zuro iom da rumo el la kesto de la Turko por reforti lin
kaj ni iris surteron. La knabo ekiris kun sia pafilo mejlon de la
loko, kie ni surteriris, kaj li revenis kun leporo, kiun li mortpafis,
kaj kiun ni ĝoje kuiris kaj manĝis; laŭ la bona novaĵo, kiun li
raportis, li eltrovis fonton, kaj ne vidis sovaĝulojn.
Mi divenis, ke la Promontoro de la Verdaj Insuloj ne estas
malproksime, ĉar mi vidis la supron de la Granda Pinto, kiun kiel mi
sciis, estas apud ili. Mia sola espero estis, ke laŭlongirante la
terbordon, ni trovos ŝipon, kiu enŝipigos nin; kaj tiam, kaj ne antaŭ
tiam, mi sentos kvazaŭ libera viro. Unuvorte, mi konfidis mian sorton
al la ŝanco; aŭ renkonti ian ŝipon aŭ morti.
Surteron ni ekvidis iujn homojn, kiuj staras kaj rigardas nin. Ili
estis nigraj, kaj ne portis vestaĵon. Mi estus irinta surteron al ili,
sed Zuro, — kiu sciis plej bone — diris, “Ne vi iru! Ne vi iru!” Tial
mi direktis la boaton laŭteron, por ke mi povu paroli kun ili, kaj ili
longaspace iradis laŭ ni. Mi ekvidis, ke unu havas lancon en mano.
Mi faris signojn, ke ili alportu iom da nutraĵo al mi, kaj ili
siaparte faris signojn, ke mi haltu mian boaton. Tial mi demetis la
supran parton de mia velo, kaj haltis, tiam du el ili ekforkuris; kaj,
duonhore revenis kun iom da sekiĝita viando, kaj ia greno kiu kreskas
en tiu parto de la mondo. Tion-ĉi ni deziregis, sed ne sciis, kiel
havigi ĝin, ĉar ni ne kuraĝis iri surteron al ili, nek ili kuraĝis
alproksimiĝi al ni.
Fine, ili eltrovis peron sendanĝeran por ni ĉiuj. Alportante la
nutraĵon al la marbordo, ili ĝin demetis kaj tre fortirigis si mem dum
ni ĝin prenis. Ni faris signojn por montri nian dankon, ne havante ion
alian, kion ni povas doni al ili. Sed bonŝance, ni baldaŭ kaptis
grandan donacon por ili; ĉar du sovaĝaj bestoj de la sama speco, pri
kiu mi jam priparolis, venis plenĉase de la montetoj al la maro.
Ili naĝis kvazaŭ ili venis por sportigi. Ĉiuj forkuris de ili krom
tiu, kiu portas la lancon. Unu el tiuj bestoj alproksimiĝis nian
boaton; tial mi ĝin atendis kun mia pafilo; kaj tuj kiam ĝi estis en
pafspaco, mi ĝin pafis tra la kapo. Dufoje ĝi subakviĝis kaj dufoje ĝi
suprenleviĝis; kaj poste ĝi naĝis alteren, kaj falis senviva. La viroj
tiom timis pro la pafilbruo, kiom ili antaŭe timis je la vidaĵo de la
bestoj. Sed kiam mi faris signojn por ke ili venu al la marbordo, ili
tuj venis.
Ili rapidis al sia rabaĵo; kaj tordante ĉirkaŭ ĝi ŝnuregon, ili ĝin
sendanĝere eltiris surteron.
Ni nun lasis niajn sovaĝulojn kaj iradis dekdu tagojn plu. La terbordo
antaŭ ni etendis sin kvar aŭ kvin mejlojn, (6.8 aŭ 8.3 kilometrojn)
bekforme; kaj ni devis veturi iom de la terbordo por atingi tiun
terpinton, tiel ke ni portempe ne vidis teron.
Mi konfidis la direktilon al Zuro, kaj sidiĝis por pripensi tion, kion
estos plej bone nun fari; kiam subite mi aŭdis, ke la knabo krias,
“Ŝipon kun velo! ŝipon kun velo!” Li ne montris multe da ĝojo je la
vidaĵo, opiniante, ke la ŝipo venis por repreni lin; sed mi bone
scias, laŭ la ŝajno, ke ĝi ne estas iu el la ŝipoj de la Turko.
Mi levis kiel eble plej multe da veloj por renkonti la ŝipon ĝiavoje,
kaj ordonis al Zuro, ke li ekpafu pafilon, ĉar mi esperis, ke se tiuj,
kiuj estas sur la ferdeko ne povus aŭdi la sonon, ili vidus la
fumigadon. Ili ja ĝin vidis, kaj tuj demetis siajn velojn por ke ni
povu atingi ilin, kaj trihore, ni estis ĉe la ŝipflanko. La viroj
parolis kun ni per la franca lingvo, sed ni ne povis kompreni tion,
kion ili diras. Fine, Skoto surŝipe diris per mia lingvo, “Kiu vi
estas? De kien vi venas?” Mi diris al li iomvorte, kiel mi liberiĝis
de la Maŭroj.
Tiam, la ŝipestro invitis min veni ŝipbordon, kaj enŝipis min, Zuron
kaj ĉiujn miajn posedaĵojn. Mi diris al li, ke li havu ĉion, kion mi
havas; sed li respondis, “Vi estas rericevonta viajn posedaĵojn post
kiam ni atingos teron, ĉar mi por vi nur faris tion, kion por mi vi
farus samstate.”
Li pagis al mi multan monon por mia boato, kaj diris, ke mi ricevos
egalan monon por Zuro, se mi lin fordonus. Sed mi diris al li, ke
liberiĝinte kun helpo de la knabo, mi lin ne volas vendi. Li diris, ke
estas juste kaj prave por mi tiel senti, sed, se mi decidus fordoni
Zuron, li estus liberigota dujare. Tial, ĉar la sklavo deziris iri, mi
nenial diris ne. Trisemajne mi alvenis al Ĉiuj Sanktuloj Golfeto, kaj
nun mi estis liberulo.
Mi ricevis multan monon por ĉiujn miaj posedaĵoj, kaj kun ĝi, mi iris
surteron. Sed mi tute ne sciis, kion nun fari. Fine mi renkontis
viron, kies stato estas laŭ la mia, kaj ni ambaŭ akiris pecon da tero,
por ĝin prilabori. Mia farmilaro, laŭ la lia, estis malgranda, sed ni
produktigis la farmojn sufiĉe por subteni nin, sed ne plu. Ni bezonis
helpon, kaj nun mi eksentis, ke mi eraris, ellasante la knabon.
Mi tute ne ŝatis tiun manieron de vivo. Kion! mi pensis, ĉu mi venis
tian longan vojon por fari tion, kion mi laŭbone povus fari hejme, kaj
kun miaj parencoj ĉirkaŭ mi? Kaj pligrandiĝis mia malĝojo, ĉar la
bonamiko, kiu min alŝipis tien-ĉi, intencas nune lasi tiun-ĉi
terbordon.
Kiam mi estis knabo, kaj ekiris surmaron, mi metis en la manojn de mia
onklino, iom da mono pri kiu, mia bonamiko diris, ke mi bone farus, se
mi ĝin elspezus pro mia bieno. Tial, post kiam li revenis hejmon, li
alsendis iom da ĝi kontante, kaj la restaĵon kiel tukoj, ŝtofoj,
lanaĵoj, kaj similaĵoj, kiujn li aĉetis. Mia onklino tiam metis en
liajn manojn iom da livroj, kiel donaco al li, por montri sian
dankecon pro ĉio, kion li faris por mi; kaj per tiu mono, li afable
aĉetis sklavon por mi. Intertempe, mi jam aĉetis sklavon, tial mi nun
havas du, kaj ĉio prosperis dum la sekvanta jaro.