Edgar Rice Burroughs
Cxe la koro de la Tero
Tradukita de Gary Mickle
Originala anglalingva titolo: At the Earth's Core.
Traduko kopirajtita 2001 de Gary Mickle.
Cxi tiu elektronika teksto estas nur por privata uzo. Oni ne rajtas
republikigi gxin profitcele en presita aux alia formo sen la eksplicita
konsento de la kopirajto-posedanto. Permespetojn oni adresu al:
Gary Mickle, Bruesseler Str. 6, DE-13353 Berlin, Germanio aux
gmickle[@]nexgo.de.
Translation Copyright 2001 by Gary Mickle.
This Etext is for private use only. No republication for profit in
print or other media may be made without the express consent of
the Copyright Holder. Requests for permission should be addressed
to: Gary Mickle, Bruesseler Str. 6, DE-13353 Berlin, Germany or
gmickle[@]nexgo.de.
Enhavo
Noto de la tradukanto
Antauxparolo
1. Al la Eternaj Fajroj
2. Stranga Mondo
3. Novaj Mastroj
4. Dian la Bela
5. Sklavoj
6. Komenco de Hororo
7. Liberigxo
8. La Templo de la Maharoj
9. La Vizagxo de la Morto
10. En Futra Denove
11. Kvar Mortaj Maharoj
12. Postcxaso
13. La Ruzulo
14. En la Gxardeno Edena
15. Reiro al la Tero
Noto de la tradukanto
Cxi tiu Interreta eldono estas reviziita versio de la traduko, kiu
disponeblis rete ekde 2001. La antauxa teksto estis nur parte
reviziita Esperanta traduko en tiu stato de relativa kompletigxo,
kiun gxi atingis gxis 1997. Partoj de la teksto estis lingve kaj
stile mankohavaj.
Mi komencis mian tradukon de cxi tiu romano (kiu eldonigxis unuafoje
anglalingve en 1922) en 1968, eklerninte Esperanton du jarojn
antauxe. Tuj komence, mi intencis nur ekzerci la lingvon. La decido
traduki gxuste cxi tiun tekston estis la frukto de maksimume
kvinminuta pripensado. Nur post iometa progreso mi igxis pli kaj pli
ambicia kaj finfine persistis gxis la fino.
Tiam mi flankenmetis la manuskripton, kaj gxi ripozis sur mia
librobreto 25 jarojn. Acxetinte komputilon antaux jaroj, mi rememoris
gxian ekziston kaj pripensis, ke gxi povus interesi kelkajn homojn,
do mi retajpis la tuton sen gxeni min per duma korektado aux
reviziado. Iom poste mi tamen zorge reviziis kelkajn partojn, sed
tute ne cxion. Sed nun mi faris la plenan revizian laboron, por kiu
mi ne havis suficxe da tempo antaux kelkaj jaroj.
La romano povus tre placxi al tiuj, kiuj sxatas rapidmovajn
aventurrakontojn sen gxisnubaj literaturaj pretendoj, tipaj por tiu
gxenro de frutempa sciencfikcio. Ankaux Esperanto-komencantoj povus
sxati gxin pro gxuste tiuj kvalitoj.
Edgar Rice Burroughs kaj la Pelucidaro-serio
La nomo de Edgar Rice Burroughs (1875-1950) estas malpli konata ol
tiu de la plej fama figuro de lia literatura kreado, Tarzan, la
rolulo de granda romanserio, poste de filmaj kaj komiksaj adaptoj.
Liaj tri aliaj grandaj romanserioj estas la marsa, la venusa kaj la
pelucidara. _Cxe la koro de la Tero_ estas la unua romano de la
pelucidara serio. Lia verkaro sumigxis je 68 romantitoloj.
Burroughs naskigxis en ricxa familio en Cxikago kaj trapasis
mallongan armean karieron. Geedzigxinte en 1900, lia edzino Emma kaj
li havis du filojn kaj unu filinon. Dum la unuaj jaroj la familio
vivis preskaux en malricxeco. Burroughs ofte sxangxis la laborlokon.
Lia vivstato plibonigxis, kiam li 35-jara komencis verki por
popularaj fikcigazetoj. Lia unua publikigita verko estis _Sub la
lunoj de Marso_, ekaperinta felietone en 1912. Samjare li eldonis la
faman _Tarzan de la simioj_, kaj jam en la posta jaro li povis fondi
propran eldonejon. Komence de la 20-aj jaroj li verkis mezume tri
romanojn jare por povi pagi sian luksan vivstilon kaj por kompensi
siajn malbonajn financajn investojn. Dum la 2-a mondmilito li laboris
kiel militraportisto en la suda Pacifiko. Li mortis de kormalsano en
1950.
Kvankam la literatura kritiko ofte taksas la verkojn de Burroughs
krude verkitaj kaj sxablonecaj--li ja mem diris iam al intervjuanto,
ke li ne trompas sin pri la "beletraj" kvalitoj de sia verkaro--ili
facile ensorcxas legantojn per sia rapidmoveco kaj fantazipleno, kiun
aklamis verkistoj kiel Ray Bradbury kaj Arthur C. Clarke. Jane
Goodall, zoologino, kiu esploris la grandajn simiojn de Afriko,
atribuis sian unuan junagxan fascinon pri sia estonta esplortemo al
la Tarzan-libroj. La "simiohomo" Tarzan efektive igxis parto de la
populara kulturo de la 20-a jarcento, kies maleston oni malfacile
povus imagi.
La leganto ne povas pretervidi en la verkoj de Burroughs elementojn,
kiuj laux la hodiauxa jugxo estas ne tre "politike gxustaj" kaj foje
rasismaj. Neblankuloj ne cxiam, sed ofte rolas kiel maliculoj, la
kolonianto-rolo de la blankuloj estas kvazaux memkompreneblajxo, kaj
la prezentata rilato inter viroj kaj virinoj sekvas la normkomprenojn
de antaux kelkaj generacioj. Burroughs plene dividis la regantan
mondrigardon kaj la socitipajn antauxjugxojn de siaj usonaj
samtempuloj--kaj tiuj antauxjugxoj estas multloke kvazaux palpeblaj
por legantoj.
En la Pelucidaro-serio, al kiu apartenas _Cxe la koro de la Tero_, la
maljuna sciencisto Abner Perry kaj juna akompananto, la romanheroo
David Innes, tratunelas la Teron 800 kilometrojn per unika
borveturilo gxis la kava spaco en la mezo de la planedo. Tie ili
renkontas vivoformojn, kiuj formortis sur nia Tero antaux milionoj da
jaroj, sed ankaux civilize sxtonepokan homaron, sklavigitan de
drakosimilaj reptilioj, la potencaj maharoj, mastroj de la interna
mondo. Pelucidaron, la landon de eterna tagmezo, lumigas miniatura
suno, kiun la gravita forto tenas pendanta en la centro de la
kavajxo. La du novalvenintoj baldaux rekonas sian mision: alporti al
la pelucidara homaro kulturon kaj civilizon, kaj liberigi gxin elsub
la maharoj, venigante gxin al gxia lauxrajta loko pinte de la
specioj.
ANTAUxPAROLO
Unue, bonvolu memori, ke mi ne supozas, ke vi kredos cxi tiun
historion. Do vi ne mirus pri lastatempa travivajxo mia, en kiu,
kirasite per naiva fido, mi sengxene rakontis gxian esencon al membro
de la Regxa Geologia Societo okaze de mia lasta vojagxo al Londono.
Certe sxajnus al vi, kvazaux oni kaptis min cxe tiel abomena krimo
kiel la sxtelo de la Juveloj de la Krono el la Turo[1] aux la
venenado de la kafo de lia Mosxto la Regxo.
La erudiciulo, al kiu mi konfidis, glaciigxis antaux ol mi atingis la
duonon--nur tio savis lin de eksplodigxo--kaj miaj revoj pri honora
membreco en la Societo, oraj medaloj kaj nicxo en la Glorhalo
forvaporigxis en la maldensan, fridan aeron de lia arkta tenigxo.
Sed mi kredas la historion, kaj ankaux vi kredus, kaj ankaux la
klerulo de la Regxa Geologia Societo kredus, se vi ambaux povus auxdi
gxin el la busxo de tiu viro, kiu rakontis gxin al mi. Se vi estus
vidinta, kiel mi, la fajron de veremo en tiuj grizaj okuloj,
auxdinta la tonon de sincero en tiu mallauxta vocxo, sentinta la
kortusxecon--ankaux vi kredus. Vi ne bezonus la definitivan pruvon,
kiun mi vidis: la bizaran ramforinko-similan beston, kiun li
kunportis el la interna mondo.
Mi trovis lin tute subite kaj ne malpli neatendite, cxe la rando de
la granda Sahara Dezerto. Li staris antaux kaprofela tendo meze de
areto da daktilpalmoj cxe eta oazo. Araba tendaro kun ok aux dek
tendoj staris proksime.
Mi estis en Afriko por cxasi leonojn. Mia trupo konsistis el dek du
dezertidoj; mi estis la sola "blankulo". Dum ni proksimigxis al la
punkto de verdajxo, mi vidis la viron eliri el sia tendo kaj
scivoleme rigardadi al ni, ombrante siajn okulojn per levita mano.
Ekvidinte min, li rapidis antauxen por renkonti nin.
"Blankulo!" li ekkriis. "Lauxdon al la Sinjoro! Jam de horoj mi vin
rigardas, esperante, sed ankaux dubante, ke cxi-foje venas blankulo.
Diru al mi la daton. Kiun jaron ni havas?"
Kaj kiam mi respondis, li sxanceligxis kvazaux batite rekte sur la
vizagxon, kaj li devis ekkapti la ledrimenon de mia piedingo por sin
apogi.
"Ne povas esti!" li kriis post momento. "Ne povas esti! Diru, ke vi
malpravas aux ke vi nur sxercas."
"Mi diras al vi la veron, mia amiko," mi respondis. "Kial mi trompus
aux provus trompi nekonaton pri tia banalajxo kiel la dato?"
Dum longa tempo li staris silenta kaj kun klinita kapo.
"Dek jaroj!" li murmuris finfine. "Dek jaroj, kaj mi kredis, ke pasis
apenaux pli ol unu!"
Dum tiu nokto li rakontis al mi sian historion--tiun, kiun mi kiel
eble plej fidele ripetas, laux mia memoro, al vi.
Subnoto
[1] la Turo de Londono.
1-a cxapitro
AL LA ETERNAJ FAJROJ
Mi naskigxis en Connecticut[2] antaux proksimume tridek jaroj. Mia
nomo estas David Innes. Mia patro estis ricxa minejposedanto. Li
mortis, kiam mi estis deknauxjara. Laux lia testamento mi post la
plenagxigxo ricevos lian tutan havajxon, kondicxe ke dum la antauxaj
du jaroj mi diligente dedicxu min al la heredota granda firmao.
Mi faris cxion, kion mi kapablis, por plenumi la lastajn dezirojn de
mia patro--ne pro la heredajxo, sed cxar mi amis kaj honoris mian
patron. Ses monatojn mi laboregis en la minejo kaj en la kontoroj,
cxar mi volis ekkoni cxiun detalon de la negoco.
Tiam Perry interesis min pri sia inventajxo. Li estis maljunulo, kiu
dedicxis la plej longan parton el sia longa vivo al la perfektigo de
mehxanika subtera borveturilo. Kiel distrajxon li studis
paleontologion. Mi studis liajn planojn, auxskultis liajn
argumentojn, ekzamenis lian funkciantan prototipon--kaj, konvinkite,
mi disponigis la necesajn monrimedojn por konstrui plenampleksan,
praktikan borveturilon.
Mi ne klarigos nun la detalojn de gxia konstruo; gxi kusxas en la
dezerto, proksimume du mejlojn[3] for. Morgaux vi eble volos rajdi
tien por vidi gxin. Simple dirite, gxi estas sxtala cilindro cent
futojn[4] longa, artikizita, por ke gxi tordigxu kaj turnigxu tra
solida roko, se necese. Cxe unu ekstremo estas potenca borilo
funkciigita de motoro, kiu laux Perry produktas pli da potenco je la
kuba colo[5] ol iu ajn alia motoro produktas je la kuba futo. Mi
memoras liajn pretendojn, ke la motoro sola povus enorme ricxigi
nin--ni intencis publike konatigi la tutan aferon post la sukceso de
nia unua sekreta elprovo--sed Perry neniam revenis de tiu prova
vojagxo, kaj mi revenis nur post dek jaroj.
Mi memoras la sortodecidan nokton, kvazaux gxi estus la hierauxa, en
kiu ni intencis elprovi la praktikecon de tiu mirinda inventajxo.
Estis preskaux noktomeze, kiam ni iris al la alta turo, en kiu Perry
estis konstruinta sian "feran talpon", kiel li sxatis nomi gxin. Gxia
granda nazo ripozis sur la nuda tero. Ni trapasis la pordojn de la
ekstera blendo, sekure fermis ilin, trapasis al la kajuto en la
interna cilindro, kiu entenis la regadmehxanismon, kaj sxaltis la
elektrajn lampojn.
Perry rigardis al sia generatoro; al la grandaj rezervujoj, kiuj
tenis la vivdonajn hxemiajxojn, per kiuj li produktos fresxan
aeron por anstatauxi tiun, kiun ni foruzos spirante; al siaj
mezurinstrumentoj, kiuj registros temperaturojn, rapidecon,
distancon, kaj kiuj analizos la trapasatajn rokajxojn.
Li provis la stirilon kaj superrigardis la fortajn dentradojn, kiuj
transdonos mirindan rapidecon al la giganta borilo cxe la nazo de lia
stranga veturilo.
Niaj segxoj, en kiujn ni zonis nin, estis tiel fiksitaj sur
transversaj stangoj, ke ni sidus ekvilibre, egale cxu la masxino
plugus vojon malsupren en la internajxon de la Tero, cxu gxi movigxus
horizontale lauxlonge de granda karbvejno, aux cxu gxi suprenirus
vertikale al la suprajxo.
Finfine cxio pretis. Perry klinis sian kapon kaj pregxis. Dum momento
ni silentis, kaj tiam la mano de la maljunulo ekkaptis la
sxaltostangon. Eksonis timiga mugxego sub ni--la giganta framo tremis
kaj vibris--auxdigxis ekbruego, kiam la mola grundo ekpasis tra la
kavajxo inter la interna kaj ekstera blendoj kaj deponigxis malantaux
ni. Ni ekiris!
La bruo estis surdiga. Estis terura sento. Dum plena minuto nek li
nek mi povis fari ion alian ol krocxigxi per la proverba malespero de
dronanto al la teniloj de niaj balancantaj segxoj. Tiam Perry jxetis
rigardon al la termometro.
"Aj!" li kriis, "ne povas esti--rapide! Kion montras la
distancometro?"
Tio kaj la rapidometro estis cxe mia flanko de la kajuto, kaj dum mi
turnigxis por kontroli, mi povis vidi Perry murmuranta.
"Altigxo je ses gradoj[6]--ne eblas!" kaj poste mi vidis lin timplene
tiregi je la stirilo.
Kiam mi fine trovis la etan montrilon en la obskuro, mi ekkomprenis
la videblan eksciton de Perry, kaj mia koro sinkis. Sed kiam mi
parolis, mi kasxis la timon, kiu hantis min.
"Estos jam sepcent futoj, Perry," mi diris, "antaux ol vi povos turni
gxin horizontalen."
"Vi devos helpi min, knabo," li respondis, "cxar mi mem ne povas ecx
moveti gxin el la vertikala pozicio. Dio permesu, ke nia kuna forteco
estu egala al la tasko, cxar alie ni certe pereos."
Mi serpentumis al la flanko de la maljunulo, ne dubante, ke la granda
rado tuj cedos al la potenco de miaj junaj kaj viglaj muskoloj. Kaj
mia kredo ne estis nura egoismo, cxar miaj kamaradoj cxiam trovis
mian korpon tre enviinda. Kaj gxuste tial gxi fortigxis pli ol la
naturo intencis, cxar mia komprenebla fiero pri mia granda forteco
igis min prizorgi kaj fortigi miajn muskolojn kaj korpon per cxiu
ebla rimedo. Per boksado, futbalo kaj bazopilko mi trejnis min ek de
la infaneco.
Do kun la plej granda memfido mi ekkaptis la grandan feran radrondon;
sed kvankam mi uzis cxiun uncon de mia forto, mia plej granda peno
estis tiel senefika kiel tiu de Perry--la ilo tute ne movigxis--la
malvarma kaj senesperiga terurajxo, kiu tenis nin rekte sur la vojo
al la morto!
Fine mi cxesigis la senefikan lukton kaj sen parolo reiris al mia
sidloko. Ne necesis vortoj--almenaux al mi nenio sxajnis direnda,
kvankam Perry eble dezirus pregxi. Kaj mi estis tute certa, ke li
deziros, cxar li neniam preterlasis okazon fari pregxon. Li pregxis,
kiam li vekigxis, li pregxis antaux ol mangxi, li pregxis post la
mangxo kaj nokte, antaux ol enlitigxi, li pregxis denove. Intertempe
li ofte trovis aliajn okazojn pregxi, ecx kiam la motivo sxajnis iom
dubinda laux mia mondeca vidpunkto--nun, kiam li estis baldaux
mortonta, mi antauxvidis kun granda certeco veran orgion de pregxado,
se decas per tia metaforo aludi agon tiel solenan.
Sed je mia mirego mi malkovris, ke, kiam la morto rigardacxis en lian
vizagxon, Abner Perry transformigxis en novan personon. El lia busxo
eliris ne pregxoj, sed klara rivero de nemoderigitaj blasfemoj, cxiuj
direktitaj kontraux tiu kviete obstina mehxanismo.
"Sxajnas al mi, Perry," mi riprocxis, "ke viro de via pretendita
pieco preferus pregxi ol blasfemi, kiam la morto proksimigxas."
"Morto!" li kriis. "Cxu tio cxagrenas vin? Nia morto estas
sensignifa, kompare kun la perdo, kiun la mondo devos suferi. Sciu,
David, ke per tiu cxi fera cilindro ni elmontris eblecojn, pri kiuj
la scienco apenaux ecx revis. Ni utiligis novan principon, kaj per
gxi ni donis al masiva peco de sxtalo la potencon de dekmil viroj. La
estingigxo de du homaj vivoj interne de la Tero tute ne estas
komparebla kun la mondotragedio, kiu entombigos en la interno de la
Tero la eltrovajxojn, kiujn mi faris kaj elprovis en la sukcesa
konstruo de la masxino, kiu portas nin pli kaj pli proksimen al la
eternaj fajroj de la centro de la Tero."
Mi ne hezitas konfesi, ke mi pli multe maltrankviligxis pri nia
propra sorto ol pri ia eventuala perdo suferota de la mondo. La mondo
almenaux nenion scius pri sia perdo, dum al mi la afero estis reala
kaj terura.
"Kion ni faru?" mi demandis, maskante mian cxagrenon per malalta kaj
firma vocxo.
"Ni povus halti cxi tie kaj morti de sufokigxo, kiam malplenigxos
niaj aer-rezervujoj," respondis Perry, "aux ni povus dauxrigi
antauxen kun la eta espero, ke ni baldaux suficxe devojigos la
borveturilon el gxia vertikala pozicio, por ke ni iru laux la arko de
granda cirklo, kio finfine revenigus nin al la tersuprajxo. Se ni
sukcesos je tio antaux ol atingi la tre altan temperaturon de la
interno, ni eble savigxos. Laux mia opinio, povas esti unu sxanco de
sukceso kontraux kelkaj milionoj, ke ni malsukcesos--se ni dauxrigos
antauxen, ni mortos pli rapide, sed ne malpli certe ol se ni sidos
senfare, atendante la torturon de malrapida kaj terura morto."
Mi ekrigardis la termometron. Gxi montris 110 gradojn. Kaj dum ni
parolis, la fortega fera talpo boris pli ol mejlon plu en la rokon de
la Tera krusto.
"Ni dauxrigu, do," mi respondis. "Kun cxi tiu rapideco baldaux venos
la fino. Vi neniam informis min, ke la rapideco de la masxino estos
tiel alta, Perry. Cxu vi sciis?"
"Ne," li respondis. "Mi ne povis precize kalkuli la rapidecon, cxar
mi ne havis instrumenton, kiu povus mezuri la egan potencon de mia
generatoro. Sed mi kredis, ke ni movigxos po proksimume kvincent
jardojn[7] hore."
"Kaj ni movigxas po sep mejlojn hore," mi konkludis por li,
rigardante la distancometron. "Kiel dika estas la krusto de la Tero,
Perry?" mi demandis.
"Ekzistas preskaux tiom da konjektoj, kiom geologoj," li respondis.
"Oni taksas gxin je tridek mejloj, cxar la interna varmeco, kiu
pliigxas po proksimume unu gradon je cxiu sesdek- aux sepdekfuta
profundigxo, suficxus por fandi la plej fandimunajn substancojn je
tiu distanco sub la tersuprajxo. Sed alia supozas, ke la fenomenoj de
precesio kaj nutacio postulas, ke la Tero, se gxi ne estas tute
solida, devas havi kruston dikan je pli ol okcent mejloj. Do jen. Vi
povas elekti."
"Kaj se gxi montrigxos solida?" mi demandis.
"Estos al ni finfine egale, David," respondis Perry. "En la plej bona
okazo suficxos nia fuelo por tri- aux kvartaga veturado, dum ne
restos aero pli ol tri tagojn. Ambaux, do, ne suficxos por
sendangxere travojagxi okmil mejlojn da roko al la antipodo."
"Se la krusto estas suficxe dika, ni fine haltos inter sescent kaj
sepcent mejloj sub la tersuprajxo; sed dum la lastaj cent kvindek
mejloj ni estos kadavroj. Cxu gxuste?" mi demandis.
"Tute, David. Cxu vi timas?"
"Mi ne scias. Cxio okazis tiel subite, ke sxajne nek vi nek mi
komprenas la veran terurecon de nia situacio. Mi devus esti timigita
gxis paniko; tamen mi ne estas. Kredeble, la sxoko estis tiel granda,
ke gxi multe obtuzigis niaj sentojn."
Denove mi turnis min al la termometro. La hidrargo altigxis pli
malrapide. Nun la temperaturo estis nur 140-grada, kvankam ni jam
penetris gxis preskaux kvarmejla profundeco. Mi informis Perry, kaj
li ridetis.
"Almenaux ni frakasis unu teorion," li diris nur, kaj tiam li denove
komencis blasfemi per pitoreskaj vortoj pri la stirilo. Unufoje mi
auxdis piraton blasfemi, sed ties plej bonaj klopodoj estis tiuj de
amatoro kompare kun la science majstreca fiparolo de Perry.
Denove mi penis movi la stirilon, sed estis kvazaux mi provus svingi
la Teron mem. Je mia propono Perry malsxaltis la generatoron, kaj
kiam ni haltis, mi denove supermezure elversxis mian tutan forton por
movi la ilon ecx la dikecon de haro--sed la klopodo estis tiel
senfrukta kiel tiu farita dum nia plenrapideca veturo.
Mi malgaje balancis la kapon kaj montris la funkciigilon. Perry tiris
kaj ni denove ekplongxis malsupren en la eternecon po sep mejlojn
hore. Ni sidadis kun la okuloj kvazaux gluitaj al la termometro kaj
la distancometro. La hidrargo nun tre malrapide altigxis, kvankam la
145-grada temperaturo estis preskaux neeltenebla en la mallargxaj
limoj de nia metala malliberejo.
Proksimume tagmeze, alie dirite, dekdu horojn post la komenco de tiu
bedauxrinda vojagxo, ni jam boris gxis profundeco de 84 mejloj, kie
la hidrargo montris 153 gradojn.
Perry komencis denove esperi, kvankam el kiu fonto li povis cxerpi
ian ajn optimismon, mi ne povis konjekti. Anstataux blasfemi, li nun
kantis--mi ekkredis, ke la premo de la situacio fine damagxas lian
psikon. Dum la lastaj horoj ni ne parolis, krom kiam li foje petis de
mi ciferojn, kiujn montris la metroj, kaj kiam mi respondis. Mia
cerbo plenigxis de vanaj bedauxroj. Mi rememoris plurajn farojn el
mia pasinteco, pro kiuj mi felicxus havi kelkajn jarojn pli por
regajni mian honoron. Ekzemple, mi rememoris la okazajxon en la Latin
Commons cxe Andover[8], kiam Calhoun kaj mi metis pulvon en la
fornon--kio preskaux mortigis unu el la mastroj. Kaj ankaux--sed kial
maltrankviligxi? Mi estis baldaux mortonta kaj pagonta por tiaj
aferoj kaj por kelkaj aliaj. La varmeco jam suficxis, por ke mi
anticipu tion, kio venos. Se plialtigxus la temperaturo kelkajn
gradojn, mi sentis, ke mi perdos la konscion.
"Kion montras la metroj nun, David?" la vocxo de Perry interrompis
miajn malgajajn pensojn.
"90 mejlojn kaj 153 gradojn," mi respondis.
"Ha! Ni bone disbatis tiun teorion pri la tridekmejla krusto, cxu
ne?"
"Kaj cxu tio iel helpos nin?" mi regrumblis.
"Sed mia amiko," li dauxrigis, "cxu tiu temperaturo nenion signifas
al vi? Gxi ne altigxis dum ses mejloj. Pripensu tion, junulo!"
"Jes, mi pripensas," mi respondis, "sed kiam nia aerprovizo
elcxerpigxos, cxu gravos, cxu la temperaturo estas 153-grada aux
153.000-grada? Ni estos same mortaj, kaj krome, neniu scios." Sed mi
devas konfesi, ke pro iu neklarigebla kialo la sensxangxa temperaturo
ja fakte renovigis mian velkantan esperon. Kion mi esperis, estas
neklarigebla. Kiel Perry penis klarigi, la malpruvo de pluraj tre
precizaj kaj kleraj sciencaj hipotezoj montris, ke ni ne povas
antauxvidi, kio atendos nin en la interno de la Tero; do kial ne
esperi pri io bona, almenaux gxis nia morto--kiam ni ne plu bezonus
esperon por esti felicxaj. Tio estis tre bona kaj logika rezonado, do
mi gxin akceptis.
Cent mejlojn subtere la temperaturo _jam falis al 152,5 gradoj_. Kiam
mi tion anoncis, Perry etendis siajn brakojn por min cxirkauxpremi.
Ek de tiam, gxis la tagmezo de la dua tago, la temperaturo konstante
malpliigxis. Baldaux gxenis min la malvarmeco, kiu igxis same
netolerebla kiel la antauxa varmego. Kiam ni atingis la profundecon
de ducent kvardek mejloj, preskaux sveniga amoniaka haladzo atakis
niajn nazojn, kaj la termometro registris -10 gradojn. Preskaux du
horojn ni suferis tiun morde intensan malvarmon, gxis proksimume 245
mejloj sub la tersuprajxo, kiam ni eniris tavolon de solida glacio,
kie la hidrargo rapide altigxis gxis nulo. Dum la postaj tri horoj ni
trapasis 10 mejlojn da glacio, finfine enirante alian serion de
amoniakozaj tavoloj, kie la hidrargo denove falis al -10 gradoj.
Malrapide gxi altigxis denove, gxis ni konvinkigxis, ke ni fine
proksimigxas al la fandita terinterno. Je 400 mejloj la temperaturo
atingis 153 gradojn. Febre mi rigardadis la termometron. Malrapide la
hidrargo altigxis. Perry jam cxesis kanti kaj nun pregxis.
Niaj esperoj jam ricevis tian mortfrapon, ke la malrapide pliigxanta
varmeco sxajnis al niaj skuitaj mensoj multe pli granda ol gxi vere
estis. Dum la posta horo mi atentis la supreniron de tiu senkompata
kolono de hidrargo, gxis je 410 mejloj gxi montris 153 gradojn. En
preskaux senspira strecxeco ni nun komencis rigardadi la ciferojn.
153 gradoj estis la maksimuma temperaturo renkontita super la glacia
tavolo. Cxu nun gxi denove haltos, aux cxu dauxros la senkompata
altigxo? Ni sciis, ke estas nenia espero; tamen, plenaj de energia
vivpersisto, ni malcedeme esperadis, kvankam ni sciis, ke nia espero
estas vana. La aer-rezervujoj jam estis preskaux malplenaj. Kio
restis el la karega oksigeno, apenaux suficxis por vivteni nin dum 12
horoj. Sed cxu tiam ni ecx vivos? Cxio sxajnis al mi nekredebla.
Je 420 mejloj mi denove faris kontrolon.
"Perry!" mi vokis. "Perry! Gxi falas! Gxi falas! Estas 152 gradoj
denove!"
"Ahx!" li kriis. "Kion gxi povus signifi? Cxu eble la kerno de la
Tero estas malvarma?"
"Mi ne scias, Perry," mi respondis, "sed dank' al Dio, se mi devas
morti, mi ne mortos per fajro--nur tion mi timis. Mi povas fronti
kian ajn morton, nur ne tian."
Malsupren, malsupren falis la hidrargo, gxis gxi indikis la saman
temperaturon kiel sep mejlojn sub la tersuprajxo, kaj tiam ni subite
eksciis, ke la morto estas tre proksima. Perry eltrovis tion la unua.
Mi vidis lin manipulanta la valvojn, kiuj regis la aerprovizon.
Samtempe mi spertis malfacilan spiradon. Mi sentis kapturnigxon, kaj
miaj membroj igxis pezaj. Mi vidis Perry kolapsi en sia segxo. Li
skuis sin kaj denove rektigxis. Tiam li turnigxis al mi.
"Adiaux, David," li diris, "jam venis la fino," kaj tiam li ridetis
kaj fermis la okulojn.
"Adiaux, Perry, kaj bonsxancon!" mi respondis, ridetante al li. Sed
mi luktis kontraux tiu terura dormemo. Mi estis tre juna--mi ne volis
morti.
Unu horon mi batalis kontraux la kruele proksimigxanta morto, kiu
atakis min de cxiu flanko. Komence mi trovis, ke grimpinte en la
trabaron super mi, mi povis trovi pli grandan kvanton da oksigeno,
kaj dum iom da tempo tio vivtenis min. Versxajne unu horon post la
senkonsciigxo de Perry mi fine eksciis, ke mi ne plu povos dauxrigi
la neegalan lukton kontraux la neeviteblo.
Per mia lasta flagretanta konscio mi mehxanike turnigxis al la
distancometro. Gxi montris veturitan distancon de precize kvincent
mejloj--kaj tiam la granda masxino subite ekhaltis. Cxesis la tondra
klakado de la rokajxo retrojxetata tra la spaco inter la ekstera
blendo kaj la interna cilindro. La furioza turnigxado de la giganta
borilo evidentigis, ke gxi libere funkciadas en _aero_--kaj tiam min
fulmobatis alia ekscio. La nazo de la borveturilo estis _super_ ni.
Tiam mi ekmemoris, ke gxi direktigxis supren, de kiam ni trapasis la
glacian tavolon. Ni turnigxis en la glacio kaj poste kuris supren al
la terkrusto. Dank' al Dio! Ni estis ekster dangxero!
Mi metis mian nazon al la tubo, tra kiu ni intencis preni specimenojn
dum la paso de la borveturilo tra la Tero, kaj mia plej granda sopiro
realigxis--fluego da fresxa aero versxigxis en la feran kajuton. Tiu
ago lasis min en stato de kolapso, kaj mi perdis la konscion.
Subnotoj
[2] sxtato en la nord-oriento de Usono.
[3] 1 mejlo = 1,61 km.
[4] 1 futo = 0,304 m.
[5] 1 colo = 2,54 cm.
[6] [farenhejta] grado: 32 F. = 0 C.; 212 F. = 100 C.
[7] jardo: 0,917 m.
[8] Andover: urbeto en la nordorienta usona sxtato Massachusetts
havanta plurajn konatajn superajn lernejojn kaj kolegiojn.
2-a cxapitro
STRANGA MONDO
Mi estis senkonscia apenaux pli ol momenton, cxar kiam mi
plongxofalis de la trabo, al kiu mi krocxigxis, mi koliziis kun la
planko de la kajuto, kaj la frapego rekonsciigis min.
Mi zorgis unue pri Perry. Mi abomenis pensi, ke li povus morti tuj
antaux la sojlo al savigxo. Desxirante lian cxemizon, mi metis mian
orelon al lia brusto. Mi preskaux ekploris pro trankviligxo--lia koro
batis tute konstante.
Cxe la akvorezervujo mi trempis mian posxtukon kaj vigle frapis gxin
kelkfoje kontraux liaj frunto kaj vizagxo. Post momento li min
rekompencis per la levo de siaj palpebroj. Dum iom da tempo li kusxis
grandokula kaj senkomprena. Tiam lia skuita menso malrapide
reordigxis, kaj li eksidis, flarante la aeron kun mirega mieno.
"David," li kriis fine, "jen aero, tiel certe kiel mia vivo. Sed kion
signifas tio? Kie en la mondo ni estas? Kio okazis?"
"Gxi signifas ja, ke ni reatingis la suprajxon de la Tero, Perry," mi
kriis, "sed mi ne scias gxuste kie. Mi ankoraux ne malfermis la
pordon. Mi estis tro okupita per via revivigo. Je Dio, homo, vi
preskaux maltrafis vian savigxon!"
"Vi diris, ke ni reatingis la suprajxon, David? Kiel tio povas esti?
Dum kiom da tempo mi estis senkonscia?"
"Ne longe. Ni turnigxis en la glacia tavolo. Cxu vi ne memoras la
subitan turnigxon de niaj segxoj? Ek de tiam la borilo estis super ni
anstataux sub ni. Ni ne rimarkis gxin tiam, sed nun mi gxin memoras."
"Cxu vi diras, ke ni turnigxis en la glacia tavolo, David? Ne eblas.
La borveturilo ne povas turnigxi, se io ne devojigas la nazon. Se io
devojigus la nazon--iu ekstera forto aux rezisto--la stirilo movigxus
reage. La stirilo tute ne movigxis ek de nia starto, David. Vi scias
tion."
Mi ja sciis tion; sed jen la borilo hurlante turnigxadis en la aero,
kaj ampleksaj kvantoj da aero versxigxis en la kajuton.
"Ne eblas, ke ni turnigxis en la glacia tavolo, Perry, tion ni ambaux
scias," mi respondis; "sed restas la fakto, ke ni faris gxin, cxar
jen ni estas, denove sur la suprajxo de la Tero, kaj nun mi eliros
por eltrovi gxuste kie."
"Prefere atendu gxis la mateno, David--versxajne estas noktomezo
nun."
Mi ekrigardis la kronometron.
"La dekdua horo kaj duono. Sepdek du horojn ni vojagxis, do estus
noktomeze nun. Sed malgraux tio mi intencas rigardi la benitan
cxielon, kiun revidi mi ne plu auxdacis esperi," kaj tion dirinte, mi
levis la riglostangojn de la interna pordo kaj svingis gxin malferme.
La interblendejo entenis grandan kvanton da loza grundo, kiun mi
devis forsxoveli por povi atingi la duan pordon en la ekstera blendo.
Post mallonga tempo mi forigis suficxe da grundo kaj rokajxo al la
planko de la kajuto por malkovri la eksteran pordon. Perry staris tuj
malantaux mi, kiam mi jxetis gxin malferme. Gxia supra duono estis
super la tersuprajxo. Kun surprizita mieno mi turnigxis kaj
alrigardis Perry--hela taglumo estis ekstere!
"Sxajnas, ke iel fusxigxis aux niaj kalkuloj aux la kronometro," mi
diris. Perry kapneis--strange mienis liaj okuloj.
"Ni rigardu tra la pordon, David," li kriis.
Kune ni elpasxis kaj ekstaris, silente rigardante pejzagxon samtempe
groteskan kaj belan. Antaux ni malalta kaj ebena strando etendigxis
al silenta maro. Tiel malproksime kiel ni kapablis vidi, sennombraj
insuletoj punktis la akvosuprajxon--kelkaj el ture altega, nuda,
granita rokajxo--aliaj ornamitaj per splenda garnajxo de tropikaj
plantoj, miriade stelumitaj per la majesta bunteco de brilkoloraj
floroj.
Malantaux ni kreskis tenebra kaj neloga arbaro el gigantaj arbecaj
filikoj intermiksitaj kun plantspecoj pli tipaj je tropika praarbaro.
Grandegaj grimpoplantoj pendis kurbitaj inter la arboj, kaj densaj
subkreskajxoj kovris implikitan amason da falintaj trunkoj kaj
brancxoj. Cxe la rando de la arbaro ni vidis tiun saman splendoran
buntecon de sennombraj floroj, kiuj ornamis la insulojn, sed en la
ombroj cxio sxajnis funebre malluma kaj malgaja.
Kaj sur cxion la tagmeza suno disjxetis tra la sennuba cxielo siajn
varmradiojn.
"Kie sur la Tero ni estas?" mi demandis, turnante min al Perry.
Dum kelkaj sekundoj la maljunulo ne respondis. Li staris kun la kapo
klinita, en profunda pensado. Sed fine li ekparolis.
"David," li diris, "Mi ne estas tute certa, ke ni estas _sur_ la
Tero."
"Kion vi diras, Perry?" mi kriis. "Cxu eble ni mortis kaj eniris la
paradizon?"
Turnigxante kun rideto, li fingromontris la nazon de la borveturilo,
kiu elstaris el la tero malantaux ni.
"Sen tio, David, mi povus kredi, ke ni vere venis al la lando trans
la Stikso. Sed la borveturilo malpruvas tiun teorion--gxi certe ne
povus iri en la cxielon. Tamen, mi pretas allasi, ke ni vere atingis
alian mondon ol tiun de nia gxisnuna vivo. Se ni ne estas _sur_ la
Tero, ni ja povas kredi, ke ni estas _en_ gxi."
"Eble ni revenis tra la terkrusto kaj elvenis sur iun tropikan
insulon de la Antiloj," mi sugestis.
Perry denove skuis sian kapon.
"Ni scios pli poste, David," li respondis, "kaj intertempe, ni
esploru la marbordon--ni eble trovos indigxenon, kiu informos nin."
Dum ni marsxis laux la strando, Perry penseme rigardadis la akvon.
Estis evidente, ke li luktas kontraux grandega enigmo.
"David," li diris subite, "Cxu vi rimarkas ion strangan pri la
horizonto?"
Dum mi rigardis, mi ekkomprenis, kial la pejzagxo hantis min ek de la
unua vido per aludo de strangeco kaj nenatureco--_tute mankis
horizonto_! Tiel malproksimen kiel ni kapablis vidi, etendigxis la
maro, kaj el la akvo videbligxis etaj insuloj, el kiuj la
malproksimaj etis kiel makuletoj; sed cxiam fone de tiuj estis la
maro, tiel ke, lauxsxajne, ni rigardas _supren_ al la plej
malproksima per la okulo videbla punkto. Fine, cxio nebuligxis en la
foreco. Videbla estis neniu klara horizontala linio, kiu montris la
kurbigxon de la terglobo for de la vidlinio.
"Mi ekkomprenas gravan aferon," dauxrigis Perry, elposxigante sian
horlogxon. "Mi kredas, ke mi parte solvis la enigmon. Estas nun la
dua horo. Kiam ni eliris de la borveturilo, la suno estis rekte super
ni. Kaj kie gxi estas nun?"
Mi rigardis supren kaj trovis la brilegan sferon ankoraux en la sama
loko--en la centro de la cxielo. Kaj kia suno! Mi apenaux rimarkis
gxin antauxe. Gxi estis almenaux trioble pli granda ol la suno, kiun
mi gxis tiam konis, kaj gxi sxajnis tiel proksima, ke vidante gxin,
oni kredis sin kapabla tusxi gxin per etendo de la brako.
"Je Dio, Perry, kie ni estas?" mi demandis. "Cxio cxi incitas miajn
nervojn."
"Mi kredas povi diri kun plena certeco, David," li ekparolis, "ke ni
estas--" sed li ne parolis plu. De malantaux ni cxe la borveturilo,
venis la plej tondra teruriga mugxo, kiu iam trafis miajn orelojn.
Unumense, ni turnigxis por vidi tion, kio eligis tiun timigan
bruegon.
Se ankoraux restis en mia kapo la ideo, ke ni estas sur la Tero, la
vidajxo, kiu trafis miajn okulojn, tute forvaporigis gxin. El la
arbaro venis kolosa bestego, kiu multe similis urson. Gxi estis
gxuste tiel granda kiel la plej granda elefanto, kaj gxiaj
antauxpiedoj estis armitaj per fortikaj ungegoj. Gxia nazego pendis
preskaux futon sub gxia malsupra makzelo, kiel rudimenta rostro.
Densaj, hirtaj haroj kovris la gigantan korpon.
Terure mugxante, gxi trenis sin al ni per peza, malrapida troto. Mi
turnigxis al Perry por proponi, ke ni eble sercxu pli agrablan
restadejon--evidente Perry jam ekhavis tiun ideon, cxar li estis jam
cent pasxojn for, kaj cxiusekunde liaj mirindaj saltoj pliigis la
distancon. Neniam antauxe mi sciis, kian neuzitan kurkapablon la
maljuna sinjoro posedas.
Mi vidis, ke li celas parton de la arbaro, kiu disbrancxigxis al la
maro, ne malproksime de la loko, kie ni antauxe staris, kaj cxar la
fortega besto, kiu tiom ekvigligis Perry, dauxre proksimigxis al mi,
mi postsekvis Perry, kvankam per malpli peniga rapideco. Estis
evidente, ke la enorma besto, kiu nin ekcxasis, ne posedas korpon
tauxgan por rapida kurado, do sxajnis al mi necese nur atingi la
arbojn suficxe malproksime antaux gxi por povi forgrimpi de la
dangxero sur iun grandan brancxon, antaux ol gxi alvenos.
Malgraux nia dangxera situacio, mi ne povis ne ridi pri la freneze
rapidaj penadoj de Perry, kiu klopodis rifugxi en la malsuprajn
brancxojn de la jam atingitaj arboj. La unuaj dekkvin futoj de la
arbotrunkoj estis nudaj--almenaux cxe tiuj arboj, kiujn Perry provis
suprengrimpi, cxar la azildona aspekto de la pli grandaj el tiuj
arbgigantoj evidente logis lin. Dekfoje li ekgrimpis supren, tiel
rapide kiel granda kato, sed cxiufoje li refalis de la trunko teren,
kaj post cxiu tia malsukceso li terurigite ekrigardis super sian
sxultron al la proksimigxanta bestego, samtempe eligante timplenajn
kriojn, kiuj ehxis tra la morna arbaro.
Fine li ekvidis grimpoplanton same dikan kiel manradikon, kaj kiam mi
atingis la arbaron, li jam rapidege suprengrimpis sur gxi, manon
super mano. Li jam preskaux atingis la plej malaltan brancxon de la
arbo, el kiu pendis la grimpoplanto, kiam gxi sxirigxis pro lia pezo,
kaj li barakte falis antaux miajn piedojn.
Lia malbona sxanco ne plu amuzis min, cxar la besto jam tro proksimis
al ni. Kaptante Perry je la sxultro, mi starigis lin per unu tiro,
kaj rapidante al pli malgranda arbo, kiun Perry povis facile
cxirkauxteni per siaj brakoj kaj kruroj, mi levis lin tiel alten kiel
eble, kaj tiam mi lasis lin al sia sorto, cxar ekrigardo super mian
sxultron montris, ke la terura besto jam preskaux atingis min.
Mi savigxis nur pro la grandeco de la besto. Gxia grandegeco faris
gxin tro lanta por povi konkuri kontraux la viglo de miaj junaj
muskoloj, do mi kapablis salti flanken, antaux ol la malvigla menso
de la besto povis redirekti gxin al mia postsekvo.
La tiel akiritaj kelkaj sekundoj ebligis, ke mi sendifekte rifugxu en
la brancxojn de arbo kelkajn pasxojn for de tiu, en kiu Perry trovis
havenon.
Cxu mi diris, ke mi sendifekte rifugxis? Tiam mi kredis, ke ni estas
tute ekster dangxero, kaj ankaux Perry tion kredis. Li levis sian
vocxon pregxe, por danki Dion pri nia savigxo, kaj li jxus finis ian
peanon de danko, ke la besto ne kapablas grimpi en arbojn, kiam sen
averto gxi bauxmis malantaux li sur la vostego kaj la postpiedoj kaj
etendis siajn timinde armitajn piedojn gxis la brancxo, sur kiu li
kusxis.
Gxian samtempan mugxon preskaux tute dronis la timokrio de Perry, kiu
preskaux enfalis la fauxkan busxegon sub si, cxar li tiel subite
ekimpetis por foriri de la dangxera brancxo. Kun profunda sopiro de
trankviligxo mi vidis lin sendifekte atingi pli altan brancxon.
Kaj tiam la besto faris ion, kio denove glaciigis min pro teruro.
Kaptante la arbotrunkon per siaj potencaj antauxpiedoj, gxi tiris
tiun malsupren per la tuta pezego de sia granda masiveco kaj per la
tuta nerezistebla potenco de siaj fortegaj muskoloj. Malrapide, sed
konstante, la trunko komencis kurbigxi al la bestego. Colon post
colo, li suprenmetis la piedojn, dum la arbo pli kaj pli forklinigxis
de sia vertikala pozicio. Perry alkrocxigxis, klakigante siajn
dentojn pro teruro. Pli kaj pli alten en la klinigxantan kaj
svingigxantan arbon li grimpis. Pli kaj pli rapide la arbopinto
ekklinigxis teren.
Tiam mi vidis, kial la bestego estas armita per tiaj kolosaj piedoj.
Jen gxi uzis ilin por gxuste tiu celo, por kiu la naturo destinis
ilin. La bradipsimila estajxo estis plantmangxulo, kaj por nutri sian
korpegon gxi bezonis forsxiri la foliaron de tutaj arboj. Kial gxi
atakis nin, estis facile klarigeble, se oni premisis temperamenton
tiel malbelan kiel cxe la feroca kaj stulta afrika rinocero. Sed
cxion cxi ni pensis nur poste. En tiu momento mi tro timegis pro
Perry por pensi pri io alia ol rimedo por savi lin de la jam tiel
proksima morto.
Mi sciis, ke sur la Tero mi povus kuri pli rapide ol la mallerta
besto, do mi faligis min el mia folioza rifugxejo, celante nur unu
aferon: logi la atenton de la estajxo for de Perry suficxe longe por
ebligi, ke la maljunulo atingu la havenon de pli granda arbo. Apude
staris multaj, kiujn ecx la grandega forto de tiu giganta monstro ne
povus klini.
Kiam mi alterigxis, mi prenis falintan brancxon el la implikita
amaso, kiu kovris la teron en tiu gxangaleca arbaro, kaj saltinte
nevidita malantaux la vilan dorson, donis al la bestacxo grandegan
baton. Mia plano efikis kiel magio. Pro la antauxa malrapideco de la
besto mi neniel antauxvidis la mirindan lertecon, kiun gxi nun
montris. Gxi cxesis teni la arbon kaj ekstaris sur siaj kvar piedoj,
samtempe svingante sian grandan, malican voston tiel forte, ke gxi
rompus cxiun oston de mia korpo, se gxi frapus min: sed bonsxance, mi
turnigxis kaj fugxis tuj, kiam mi sentis la trafon de mia bato sur la
ture altan dorson.
Kiam gxi komencis postsekvi min, mi erare decidis ekkuri laux la
rando de la arbaro anstataux al la senobstakla strando. Post momento
mi trovigxis gxisgenue profunda en putrantaj plantoj, kaj la terura
kreitajxo rapide proksimigxis, dum mi baraktadis kaj faladis,
klopodante liberigi min.
Falinta arbotrunko donis al mi pormomentan avantagxon, cxar
surgrimpante gxin, mi saltis al alia kelkajn pasxojn antauxe, kaj
tiumaniere mi sukcesis resti super la implikajxo, kiu tapisxis la
teron cxirkauxe. Sed la zigzaga vojo, kiun tio postulis, tiel severe
handikapis min, ke la postcxasanta besto konstante proksimigxis al
mi.
De malantauxe mi subite ekauxdis tumulton de hurloj kaj akraj,
oreltrancxaj bojoj--kiel la sono, kiun farus aro da plene kriantaj
lupoj. Nevole mi rigardis malantauxen por eltrovi, de kie venas tiu
nova kaj minaca sono, kaj pro tio, mi mispasxis kaj denove
baraktofalis sur mian ventron en la profundan implikajxon de plantoj.
Mia mamute granda adversulo estis jam tiel proksima, ke mi anticipis
certe senti la pezon de unu el liaj teruraj piedoj, antaux ol povi
restarigxi, sed surprize, la bato ne trafis min. La hurlado kaj
dentklakado kaj bojado de la novuloj enirintaj la tumulton nun
sxajnis esti tuj malantaux mi, kaj dum mi levis min per la brakoj kaj
ekrigardis cxirkauxen, mi vidis tion, kio forlogis de mi la atenton
de la _dirito_, kio estas la nomo, kiun mi poste lernis, de la
estajxo.
Cxirkauxis gxin kelkcent lupsimilaj bestoj--lauxsxajne sovagxaj
hundoj--kiuj hurlante kaj mordante atakis gxin de cxiu flanko kaj
profundigis siajn blankajn dentegojn en la karnon de la malrapida
besto kaj forkuris, antaux ol gxi povis trafi ilin per siaj piedegoj
aux balae svingigxanta vosto.
Sed miaj mirantaj okuloj vidis ion plian. Tra la malsupraj
arbobrancxoj venis blekanta bando da homecaj estajxoj, kiuj evidente
kurigis la hundaron antauxen. Laux cxiuj aspektoj ili okulfrape
similis la negrojn de Afriko. Ili havis tre nigran hauxton, kaj iliaj
trajtoj multe similis tiujn de negroj, krom cxe la kapo, kiu
klinigxis malantauxen tuj super la okuloj, lasante preskaux neniun
frunton. Proporcie kun iliaj torsoj, iliaj brakoj estis iom pli
longaj kaj iliaj kruroj pli mallongaj ol cxe homoj, kaj pli poste mi
rimarkis, ke iliaj haluksoj elstaras de la piedoj ortangule--cxar ili
kutimis logxi en arboj, kredeble. Malantauxe ili trenis longan,
maldikan voston, kiun ili uzis por grimpi, same kiel la manojn kaj
piedojn.
Mi stumblante starigxis, tuj kiam mi eltrovis, ke la luphundoj tenas
la diriton for. Vidinte min, kelkaj el la sovagxaj kreitajxoj cxesis
timigi la bestegon kaj avide venis al mi kun la dentegoj malkovritaj
kaj kiam mi turnigxis por forkuri al la arboj por denove rifugxi
inter la malsupraj brancxoj, mi vidis kelkajn el la simiohomoj
saltadi kaj babilbleki en la foliaro de la plej proksima arbo.
Inter ili kaj la bestoj malantaux mi estis neniu vere elektinda
alternativo, sed dum mi povis almenaux dubi pri la bonvenigo ricevota
de tiuj groteskaj homparodioj, mi ne povis dubi pri la sorto, kiu
atendus min sub la avidaj dentegoj de miaj ferocaj postcxasantoj.
Do mi kuregis al la arboj, intencante pasi sub tiu, kiu entenas la
simiohomojn, kaj rifugxi en alian pli malproksiman; sed la luphundoj
estis tre proksimaj malantaux mi--tiel proksimaj, ke mi cxesis esperi
savigxon de ili, sed jen unu el la estajxoj en la arbo super mi
svingigxis malsupren, metante la kapon antauxen kaj tenante la voston
ligita cxirkaux granda brancxo, kaj kaptante min sub la akseloj,
svingis min supren inter siajn kunulojn kaj ekster dangxeron.
Tie ili komencis ekzameni min kun multe da ekscitita scivolemo. Ili
esploris miajn vestajxojn, hararon kaj karnon. Ili turnis min por
eltrovi, cxu mi havas voston, kaj kiam ili trovis min ne tiel
ekipita, ili freneze ekridegis. Ili havis dentojn tre grandajn kaj
blankajn kaj ebenajn, kvankam la supraj kojnodentoj estis iom pli
longaj ol la aliaj kaj elstaris iomete cxe fermita busxo.
Ekzameninte min dum kelkaj momentoj, unu el ili eltrovis, ke miaj
vestajxoj ne estas parto de mi, kaj tiam ili eksxiris de sur mi la
vestajxojn, pecon post peco, freneze ridegante. Simiece, ili klopodis
mem surmeti la vestajxojn, sed ili ne estis suficxe lertaj por la
tasko, do ili rezignis.
Intertempe, mi strecxis la okulojn por ekvidi Perry, sed nenie mi
povis vidi lin, kvankam estis plene videbla la aro de arboj, en kiun
li unue rifugxis. Premis min la timo, ke io okazis al li, kaj kvankam
mi kriis lian nomon kelkfoje, ne venis respondo.
Fine, lacaj de sia ludado kun miaj vestajxoj, la kreitajxoj jxetis
ilin teren, kaj havante po unu el ili ambauxflanke, kiu tenis min je
la brako, ni ekmovigxis per tre timiga rapideco tra la arbosuproj.
Neniam antauxe aux poste mi spertis tian vojagxon--ecx nun mi ofte
vekigxas el profunda dormo hantita de la abomena rememoro pri tiu
acxa travivajxo.
De arbo al arbo la lertaj estajxoj saltis kiel sciuropteroj, dum
malvarma sxvito ekkovris mian frunton, kiam mi vidis la abismojn
sube, en kiujn mi jxetigxus, se ecx nur unu el miaj portantoj
mispasxus. Dum ili portadis min, mil konfuzaj pensoj plenigis mian
kapon. Kio okazis al Perry? Cxu mi iam revidos lin? Kion planas la
duonhomaj estajxoj, en kies manojn mi falis? Cxu ili estas logxantoj
de la sama mondo, en kiu mi naskigxis? Ne! Ne povis esti. Sed kie mi
do estis? Mi ne forlasis la Teron--pri tio mi certis. Tamen, mi
ankaux ne povis akordigi la viditajxojn kun la kredo, ke mi ankoraux
estas en la mondo de mia naskigxo. Suspirante, mi cxesis pripensi la
aferon.
3-a cxapitro
NOVAJ MASTROJ
Ni vojagxis sxajne plurajn mejlojn tra la malluma kaj morna arbaro,
antaux ol ni subite alvenis densan vilagxon, konstruitan en la
superaj brancxoj de la arboj. Dum ni proksimigxis al gxi, mia
eskortanto komencis sovagxe kriadi, kio tuj eligis respondon el la
interno, kaj post momento, svarmo de estajxoj de la sama raso kiel
niaj kaptintoj alrapidis por renkonti nin. Denove mi estis en la mezo
de freneze babilanta amaso. Mi estis sxovita tien kaj reen. Ili
pincxis kaj frapis min, gxis mia hauxto kontuzigxis, sed mi kredas,
ke ili traktis min tiel ne pro krueleco aux malico--mi estis por ili
kuriozajxo, strangajxo, nova ludajxo, kaj iliaj infanecaj mensoj
bezonis la aldonan atestadon de cxiuj sentumoj por kredebligi tion,
kion ili vidis per la okuloj.
Post iom da tempo ili trenis min en la vilagxon, kiu konsistis el
kelkcent krudaj logxejoj el brancxoj kaj folioj subtenitaj de la
arbobrancxoj. Inter la dometoj sternigxis mortaj brancxoj kaj trunkoj
de malgrandaj arboj, kiuj kunligis la logxejojn en unu arbo kun tiuj
en apudaj arboj, kaj tiel kelkfoje formigxis serpentumaj stratoj. La
tuta reto de logxejoj kaj vojoj formis preskaux senbrecxan plankon 50
futojn super la tero.
Komence mi scivolis, kial tiuj lertmovaj estajxoj bezonis kunligi la
arbojn per tiaj pontoj, sed pli poste, kiam mi vidis la diversajn
duonsovagxajn bestojn, kiujn ili tenadis interne de la vilagxo, mi
ekkomprenis la neceson de la vojoj. Estis kelkaj sovagxaj luphundoj
samspecaj, kiajn mi laste vidis gxenantajn la diriton, kaj multaj
kapro-similaj bestoj, kies plenplenaj mamoj evidentigis la kialon de
ilia tenado.
Mia gardanto haltis antaux unu el la dometoj, en kiun li pusxis min,
kaj tiam du el tiuj estajxoj ekkauxris antaux la pordo--sendube por
malebligi al mi forfugxi, kvankam mi apenaux sciis, kien fugxi.
Mi jxus eniris la malluman internon, kiam mi ekauxdis konatan vocxon,
pregxantan.
"Perry!" mi kriis. "Kara Perry! Dank' al Dio, ke vi savigxis."
"David! Cxu povas esti, ke vi travivis?" Kaj la maljunulo stumble
proksimigxis al mi kaj forte cxirkauxpremis min.
Li vidis mian falon antaux la dirito, kaj tiam lin kaptis pluraj el
la simiohomoj, kiuj portis lin tra la arbosuproj al la vilagxo. Liaj
kaptintoj tiel scivolis pri liaj vestajxoj kiel pri miaj, kun la sama
rezulto. Kiam ni rigardis unu la alian, ni ne povis ne ridi.
"Kun vosto, David," rimarkis Perry, "vi estus tre admirinda simio."
"Eble ni povus prunti kelkajn," mi aldonis. "Ili sxajnas tre
lauxmodaj nun... Sed kion la simiohomoj intencas fari kun ni, Perry?
Ili ne sxajnas vere sovagxaj. Do kiaj ili estas laux vi? Vi intencis
klarigi tion al mi, kiam tiu hirta monstro atakis nin--cxu vi havas
ian ajn ideon?"
"Jes, David," li respondis, "mi scias gxuste, kie ni estas. Ni faris
grandiozan eltrovon, amiko! Ni pruvis, ke la Tero estas kava. Ni
trapasis la tutan terkruston al la interna mondo."
"Perry, vi estas freneza!"
"Tute ne, David. Nia borveturilo portis nin tra la 240-mejla
terkrusto sub nia ekstera mondo. En tiu loko, gxi atingis la
pezocentron de la kvincent mejlojn dika krusto. Gxis tie ni veturis
malsupren--la direkto estas nur relativa, kompreneble. En la momento,
kiam niaj segxoj inversigxis--pro kio vi ekkredis, ke ni turnigxis
kaj rapidas supren--ni trapasis la pezocentron, kaj kvankam ne
sxangxigxis la direkto de nia antauxeniro, tamen, efektive, ni
ekmovigxis supren al la tersuprajxo de la interna mondo. Cxu ne
konvinkas vin la strangaj bestoj kaj plantoj, kiujn ni vidis, ke vi
ne trovigxas en la mondo, kie vi naskigxis? Kaj la horizonto--cxu gxi
povus havi la saman strangan aspekton, kiun ni ambaux rimarkis, se ni
ne efektive starus sur la interna suprajxo de sfero?"
"Sed la suno, Perry!" mi insistis. "Kiel la suno povus brili tra
kvincent mejloj da solida terkrusto?"