weze. Hier meisie, houw jij d'r 's effe vast." En terwijl zij het kind
op den schoot van haar oudste dochtertje legt en daarna, uit een naast
haar staand spoorwegmandje, een lapje linnen en een apothekersfleschje
met water gevuld te voorschijn haalt, beweert Mozes, dat 't "misegabè'
is, zoo'n mach mugge as 'r dit jaag binne," en deelt de oudere boer ons
mede al eens opgemerkt te hebbe, dat dit met den wind in verband staat,
omdat, als de wind oostelijk is, er veel meer van "dat goed" in den
polder komt, dan bij westenwind, waarop de vrouw van den polderwerker
aanmerkt, dat men er meer last van heeft, als men bij het water woont
dan in droge streken, en de stukadoor verklaart alleen te weten, dat het
een last is, omdat men er 's nachts niet van slapen kan, waartegen de
vrouw van den polderwerker een paar droppels nagel-olie als "erg goed"
aanbeveelt, wat de stukadoor ook niet kwaad vindt, het evenwel nog beter
achtende 's avonds de vensters gesloten te houden, omdat de dieren op
het licht af komen, welk laatste middel allen gereedelijk toestemmen
verreweg het beste te zijn.
"Zie zoo," zegt de vrouw van den polderwerker, het in water gedrenkt
lapje om het armpje van het kind bevestigend, "nou zal ze wel gauw weer
bedare; 'k heb er altijd 'n hekel an as ze zoo in eene wat krijge, want
toe we pas getrouwd ware, kreeg me man, zonder te wete hoe ie er an
kwam, 'n dikke voet. En 't was maar goed, zei de dokter, dat we 'm
daalijk hadde late hale, want as ie d'r mee was blijve loope, dan had
't gevaarlijk kanne worde."
"Ja," zegt de oudere boer, "met zukke dinge mot je niet zuime, da' 's
menigeen z'n dood geweest."
"En mijn vade za-egè," zegt Mozes, "heef 't è ook mee bekoch."
"Het ie?" vraagt de oudere boer.
"Dat heef ie," antwoordt Mozes.--"Zes, zeve dage voo' ghoote vehzoendag,
dat ie in ze winke' met 'n buugman sthaat te pgate, sthaat ie met ze
hande te zwaaie, en slhaat ie in 'n spijke' van 'n kis.--"Na, wat zou
't!" zeit ie tege me moede', as ze schgikt, dat ie bloeit, "maak toch
geen matschudding ove' niks."--Mà 's awes, dat ie na ze bed zà gaan,
zeit ie, dat 't 'm pijn doet, zeit ie.--"Gaat na de dokte'," zeit me
moede, "gaat na de dokte'."
"Och," zeit me vade',--"de dokte', de dokte', wat zou de dokte'!" en ie
gong niet. Mà 's ande-è daags had me vade' 'n agm as è kagepijp, en toe
't ghoote vehzoendag was, was mijn vade' bij zijn vade-è vehzamed.--Mà'
as ie gedaan had wat me moede' wou, as ie na de dokte' was gegaan, dan
had die 'm gehouwe, zeit ie,--"met ze agm of zonde' ze agm, mà' gehouwe
had 'k 'm," zeit ie. "Ma' nou," zeit ie, "nou 't vehgif in ze hagt is
gegaan, nou mos ie dood.""
"En 'k houw 't ervoor, dat ie nog leefde," zegt de oudere boer, "as de
smid van de Bullewijksbrug d'r bij was geweest, voordat ie de laatste
azem had uitgeblaze, want zooveel as die d'r het geneze, die door de
dokters opgegeve waren--dat geloof je niet."
"Is 't toch waar?" vraagt de stukadoor.
"Honderde en honderde," verzekert ons boertje. "En alles met 'n
zallevie, dat ie zelfs klaar maakt. _Hoe_ ie dat doet, da' 's zijn
geheim, zeit ie, maar zooveel is zeker, dat 't al 'n macht van jare van
vader op zoon moet zijn overgegaan, wat voor dingsighede daartoe noodig
benne. En 't helpt, hoor! bovest en bovest! Jong en oud, man en vrouw
vindt er baat bij. En wat je het: galle of spatte, zal 'k maar zegge, 'n
zieke arm of 'n zeer been--hij leit hier 'n pleister en daar een, en as
ze d'r af valle--want je mot ze late zitte tot ze uitgewerkt hebbe--dan
ben je geneze, hoor je!"
"Wat zeit u?" roept de vrouw van den polderwerker uit.
"Glad geneze," verzekert het boertje. "En da' 's geen praatje, maar de
zuivere waarheid, want toe me zeun hier"--en met het hoofd wijst hij
naar den jongeren boer--"'n kind was, kreeg ie 'n ziektestof in de
linkervoet: zooveel as 'n beeneter, zei de dokter, en die zou zien,
dat ie 'm weer opknapte; maar wat ie prakkizeerde of mierde: pappe of
snijje, niks hielp. En onderwijl wier 't zoo erg, dat de perfester d'r
an te pas most komme, en die zei, dat 't hoog tijd wier, dat de voet d'r
af kwam. Maar daar kon 'k zoo in eene niet toe besluite en me vrouw nog
minder."
"Dat kan 'k me begrijpe," zegt de vrouw van den polderwerker, "want wat
wij mense hebbe gekrege, dat motte we houwe, ziek of gezond."
"Dat zeg je goed," bevestigt de oudere boer, "want dat we 'r over
prakkiseerde, wat ons te doen stind, heur 'k van de smid an de
Bullewijksbrug, en ik--met me vrouw en me zeun' d'r na toe. "Ofzette,"
zeit ie, toe 'k 'm 't geval vertelde, "ofzette,--'t mocht wat; _ik_ zal
'm geneze, en over vier weke loopt ie paardjespele met de jonges langs
de weg." En ze woord het ie gehouwe, want amper 'n maand later had ie de
klompe weer aan, en na die tijd--zeg 't nou zelfs, Kees!"
"Nooit nerges meer niks van gewete," verklaart zijn zoon.
"Daar beur je 't," zegt zijn vader, "nooit iewers meer ies van gewete.
En à je nou ze voet ziet,--net zoo blank en zoo zuiver, _net_ zoo blank
en zoo zuiver," herhaalt hij, beide handen over elkander schuivende, "de
eene as de andere."
"M--enslief," roept de vrouw van den polderwerker uit, langzaam haar
hoofd wiegend, "wat 'n zege, wat 'n zege!"
"Ja," zegt de stukadoor, "want as je nou was heengegaan en je hadt na
die perfester geluisterd...."
"Dan was ie 'n kruppel geweest, ze leve lang 'n kruppel," verklaart de
oudere boer met een krachtigen hoofdknik.
"En daarvoor is ie gelukkig gespaard gebleve," zegt de vrouw van den
polderwerker. "Is 't niet waar meisie?" vraagt zij met den voorsten
vinger het zuigelengetje, dat nu weer tevreden kijkt, tegen de wangetjes
tikkende. "Is 't nou weer goed? En ga je nou weer slape? Toe dan maar."
En het kind in een omslag gewikkeld hebbende, wiegt zij het heen en weer
en neuriet:
"Doe die blauwe oogies toe,
Zoete, lieve poes!
Vaders vreugd en moeders lust,
Slaap, me kleine snoes!"
En dan begint zij weer van voren af aan: "doe die blauwe oogies toe,"
net zoolang totdat het kind aan de herhaalde uitnoodiging heeft voldaan.
Onderwijl stopt de trein te Bussum, waar een aantal militairen op het
perron staan, gepakt en gezakt, hun lange jassen van voren opgeslagen,
een groen takje op de schako of een heideplantje in den loop van het
geweer.
"Inkwartiering," zegt de oudere boer, die geen soldaat kan zien zonder
aan gedwongen logeergasten te denken, waaraan hij een hekel heeft als
aan een zieke koe.
"Schijfschiete," beweert de stukadoor, die van militaire dingen geen
flauw begrip heeft, maar Mozes, den spijker op den kop slaande, zegt:
"maneuvels. Ze wasse in 't kamp en ze gane tegug."
"Zou 't?" vraagt de oudere boer, die "afmarcheeren" het ideaal van alle
militaire verrichtingen vindt.
"As 'k 't toch weet," roept Mozes uit, "as 'k eiges toch ook heef
gediend!"
"Bij de marine?" vraagt de stukadoor, met een knipoogje tegen ons.
"Nà," zegt Mozes, "wate' is nat, hè? Ovè' wat zà je zwabbe-è op de
pwanke, as je kan sthaan op de ghond?"
"Ze motte naar Amersfoort," zegt de jongere boer, ziende dat de
militairen plaats nemen in den naar die stad bestemden trein.
"Dat motte ze," bevestigt Mozes, "weegom, na d'g gagnizoen."
"Ja, ja," zegt de oudere boer, met een zucht--terwijl de trein, waarin
wij zijn gezeten, zich weer in beweging stelt--"al dat soldaatje-spele
is mooi en goed, maar 't kost 'n bult geld--'n bult; en ik en 'n ander
kanne 't an belasting maar opbrenge."
"O," roept de stukadoor uit, "da' 's 'n ongeluk, zoo as ze je
tegeswoordig d'r bij lappe! En as ze je eenmaal te pakke hebbe, dan
late ze je niet los, net zoo min as 'n spin 'n vlieg.--Vijf, zes
maande terug, net da' 'k t'huis ben om te ete, komme er twee van die
risserseurs van de belasting binne.--'n Mooi stelletje! Half-sleet
heere, met hongerige gezichte, gerafelde broeke en moderspatte tot op de
kraag van d'r jasse, van 't vigeleere, dat ze, dag in dag uit, weer of
geen weer, door de stad doen.--En mager, dat ze ware! dat ze wel met de
konijne tusse de tralies door hadde kanne ete.--
""Offe ze terecht ware bij Bruins," vroege ze. "Nou," zeg 'k, "dat is er
na, hè! Me vader hiet Bruins, drie broers van me hiete ook Bruins, en
dan he' 'k nog 'n macht oomes en neefs, die ook Bruins hiette--zoek jij
nou maar uit waar je weze mot."
""Bij Jan Bruins," zei diegenige, die 'n paar jaar ouwer was as de
andere--'n dwarskijker van belang, want hij had 'n paar ooge, dat ie met
't eene na de neus van je gezicht en met 't andere na de neus van je
schoene keek--"bij Jan Bruins, de stikkadoor."--"O," zeg 'k, "tel dan je
geld maar uit, want van dat soort is er maar een in heel Amsterdam."
"Nee," zei ie, "brenge kwamme ze zoozeer niks, as wel 's kijke hoe 't er
bij me an zat, want ze ware, zoo gezeid, van de belasting." "Belasting,"
zeg 'k, "asjeblieft, daar zitte ze, allemaal om de tafel: een, twee,
drie, vier, vijf, zes, zeve kindere; en da' 's belasting genoeg zou 'k
denke."
""'k Weet niet hoe jelui 't in je hoofd haalt," zeit me vrouw.
Belasting, dat was goed voor de rijkdom, zei ze, maar dat je er de
mindere man mee an kwam, dat had ze nog noot op de viool hoore spele.
"Dat kon wel, zei toe die andere kerel--die zoo zuur keek, asof ie 'n
karnemelksche moeder had gehad--dat kon wel, maar as ze 't alleenig van
de rijkdom moste hebbe, dan kwamme ze d'r niet.
""Ja nou," zeg 'k, "waar jelui weze motte, dat weet 'k niet en dat kan
me niet schele ook, maar hier ben je niet terecht."
"Dat zat nog, zei ie, 'k had al vast 'n knap boeltje.
""'n Knap boeltje," zeg 'k, "mag dat dan niet voor de belasting, dat je
'n knap boeltje het?"
"Ja wel, dat mocht wel, zei ie, maar 't was 'n eigeschap daar rekening
mee gehouwe wier voor de inkomste-belasting.
""Inkomste-belasting," zeg 'k, "maar man 't is ommers al mooi, da' 'k
met me inkomme uitkom."
"'k Begreep er niks van, zei ie.
""Nou," zeg 'k, "'k mag lijje, dat je gelijk het, maar as 't niet om me
cente te doen is, dan zalle jelui toch allebei 'n borrel van me hebbe,
voordat je weggaat."--Afijn... wa' 'k zei of zweeg... van me baas wiste
ze dit en van die dat... 'k most nou maar ofwachte, zei-e ze, dan zou
'k wel 'n pampier t'huis krijge, en as 'k daar dan niet mee tevreje was,
dan kon 'k altoos nog rikkelameere. "Maar dat doen 'k al," zeg 'k, "daar
he' 'k geen pampier voor noodig; 'k rikkelameer al zoo hard as 'k kan."
Ja nou, maar dat gong niet, _eerst_ most 'k dat pampier hebbe.
"'n Poos later kwam 't, en ik er mee na 'n kennis van me, die nog wel
's 'n goeje raad voor 'n arm mens over het, en die dan ook 'n stuk
voor me het opgesteld, da' 'k zellevers kwalijk wist, da' 'k er zoo
beroerd an toe was. Maar uitgehaald het 't niks, want 'n week of wat
later kreeg 'k weer 'n pampier, en daarin sting 'n heele omhaal van
woorde--dit gezien en dat gezien--dit zus en dat zoo,--w..eet ik 't! maar
de rijksdaalder, daar die kerels me voor opgeschreve hadde, die most 'k
betale. "Nou," zeg 'k tege me vrouw, "as dat nou niet is iemand 'n stuk
van ze hemd knippe, zeg jij dan 's hoe 'k dat noeme mot.""
"Ja," zegt de oudere boer, "'t is erg. En ze store d'r eige nerges an.
Of de oogst mee- of tegevalt, of de mart hoog is of laag, of je gelukkig
bent met je vee of er 'n tegeslag mee het--je kan maar make, dat je de
cente bij mekaar het. En 't lijkt wel of tegeswoordig alle belasting
d'rekt is, want je het je anslag kwalijk in huis, of je kan 't al betale
ook.--Maar daar benne we al te Amsterdam.--Koman jong, nou as de weerga
na de avekaat."
"En ikhe na de vekoopening," zegt Mozes,--"g'dag zame."
"En ik na huis," zegt de stukadoor,--"ook g'dag."
"En wij na Sloterdijk," zegt de vrouw van den polderwerker,--"gedag
allemaal, en wel t'huis, mense."
+--------------------------------------------------------+
| |
| OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER: |
| |
| De volgende correcties zijn in de tekst aangebracht: |
| |
| Bron (B:) - Correctie (C:) |
| |
| B: antwoordt Keetje--'n Zondag |
| C: antwoordt Keetje,--"'n Zondag |
| B: potje met "ghesida" zegt zij, |
| C: potje met "ghesida"" zegt zij, |
| B: zegt Evert, 't zou ook al heel |
| C: zegt Evert, "'t zou ook al heel |
| B: zij. "As jij je mond houwt, zeit |
| C: zij. ""As jij je mond houwt," zeit |
| B: dan kan 'n ander de zijne |
| C: "dan kan 'n ander de zijne |
| B: hoor!" verzekert Evert.--"Nee, |
| C: hoor!" verzekert Evert.--""Nee," |
| B: me moeder, zoo as jij |
| C: me moeder, "zoo as jij |
| B: zoo te zegge 't beddegoed van." |
| C: zoo te zegge 't beddegoed van."" |
| B: kieze," zegt Keetje. Ik kom achter |
| C: kieze," zegt Keetje. "Ik kom achter |
| B: nog 'n kraf vol. |
| C: nog 'n kraf vol." |
| B: niet," zegt Grietje, en daar mag |
| C: niet," zegt Grietje, "en daar mag |
| B: nou is 't genoeg! roept Evert uit, |
| C: nou is 't genoeg!" roept Evert uit, |
| B: bloote hals: "ja"--en Keetje |
| C: bloote hals: "ja""--en Keetje |
| B: een allerliefst mondje--"dat |
| C: een allerliefst mondje--""dat |
| B: verzekert Grietje. Lekker ete is |
| C: verzekert Grietje. "Lekker ete is |
| B: op zijn schouder zettende. Ik mot |
| C: op zijn schouder zettende. "Ik mot |
| B: uitdrukking van "ik-mag-er ook-wel-wezen" |
| C: uitdrukking van "ik-mag-er-ook-wel-wezen" |
| B: Eddy uit, onmiddelijk een krijgshaftige |
| C: Eddy uit, onmiddellijk een krijgshaftige |
| B: iederen avond, iederen Woensdag- en en |
| C: iederen avond, iederen Woensdag- en |
| B: kom ik onmiddelijk tusschen beide |
| C: kom ik onmiddellijk tusschen beide |
| B: antwoordde de agent, dat doe 'k in |
| C: antwoordde de agent, "dat doe 'k in |
| B: nadat zij eenigen tijd, misschen iets |
| C: nadat zij eenigen tijd, misschien iets |
| B: nu ook voor het laatst: "_des...i...eux_." |
| C: nu ook voor het laatst: _des...i...eux_." |
| B: zei meneer Kreggens glimlachend. |
| C: zei meneer Kreggers glimlachend. |
| B: "Meneer Kreggers stond op, |
| C: Meneer Kreggers stond op, |
| B: Dan denk maar jong, veur |
| C: "Dan denk maar jong, veur |
| B: waaraan "de Wijkamp" is gelegen, |
| C: waaraan "de Wykamp" is gelegen, |
| B: kinderen.... die blijve bij jou." |
| C: kinderen.... die blijve bij jou."" |
| B: vroolijk...! 'k Krijg 'n best wijf," |
| C: vroolijk...! "'k Krijg 'n best wijf," |
| B: wegloope, bij de kindere, Maar alla, |
| C: wegloope, bij de kindere. Maar alla, |
| B: huur wier opgezeid, 'k Woonde toe |
| C: huur wier opgezeid. 'k Woonde toe |
| B: hebbe, dat spreekt. 'k Had gelijk, |
| C: hebbe, dat spreekt." 'k Had gelijk, |
| B: eens. |
| C: eens." |
| B: daar kom 'k niet in.--En me vrouw |
| C: daar kom 'k niet in."--En me vrouw |
| B: hals wille valle, geloof 'k. |
| C: hals wille valle, geloof 'k." |
| B: "Of 'k dat goedvond, vroeg ze. "Of |
| C: "Of 'k dat goedvond," vroeg ze. "Of |
| B: hoort ze niet." "Zie je," |
| C: hoort ze niet." Zie je," |
| B: ie.--Moppig roept Kootje uit,--"_hem_ |
| C: ie.--Moppig," roept Kootje uit,--"_hem_ |
| B: bleek ziet en zoo papperig is. |
| C: bleek ziet en zoo papperig is." |
| B: nou an je lijf het, hoor. |
| C: nou an je lijf het, hoor." |
| B: meer an is." |
| C: meer an is."" |
| B: cente leve, en goed ook. |
| C: cente leve, en goed ook." |
| B: van Soelen uit. 't Is dat je 'r nog |
| C: van Soelen uit. "'t Is dat je 'r nog |
| B: bevestigt van Soelen. As ie merkt, |
| C: bevestigt van Soelen. "As ie merkt, |
| B: de cyperse. Hoe kan ie |
| C: de cyperse. "Hoe kan ie |
| B: roept van Soelen uit "en verdient |
| C: roept van Soelen uit, "en verdient |
| B: matschudding ove' niks."--"Mà 's awes, |
| C: matschudding ove' niks."--Mà 's awes, |
| B: gegaan, nou mos ie dood." |
| C: gegaan, nou mos ie dood."" |
| B: tikkende. Is 't nou weer |
| C: tikkende. "Is 't nou weer |
| B: zegt Mozes," "wate' is nat, |
| C: zegt Mozes, "wate' is nat, |
| B: voordat je weggaat.--Afijn... |
| C: voordat je weggaat."--Afijn... |
| B: hoe 'k dat noeme mot." |
| C: hoe 'k dat noeme mot."" |
| |
+--------------------------------------------------------+
End of Project Gutenberg's Kleurig en donker, by Willem van Amsterdam