Bisschop Tegnér.
Misschien heeft geen schrijver van de negentiende eeuw zooveel
gedaan om belangstelling te wekken voor de letterkundige schatten
van Scandinavië als Bisschop Esaias Tegnér, dien een Zweedsch auteur
karakteriseerde als "dat machtig Genie dat zelfs wanorde organiseert."
Tegnérs "Frithiofsage" is ten minste éénmaal in iedere Europeesche taal
vertaald, en een twintig keer in het Engelsch en het Duitsch. Goethe
sprak van het werk met het grootste enthousiasme, en het verhaal,
dat een ongeëvenaard beeld geeft van onze heidensche voorouders in
het noorden, oogstte evenveel lof van Longfellow, die het beschouwde
als een van de merkwaardigste producten zijner eeuw.
Ofschoon Tegnér enkel de Frithiofsage tot zijn onderwerp heeft gekozen,
zien wij dat dat verhaal het vervolg is op de oudere maar minder
belangwekkende Thorstensage waarvan wij hier een zeer kort overzicht
geven, enkel om den lezer in staat te stellen elke toespeling in het
nieuwere gedicht goed te begrijpen.
Evenals zoo dikwijls het geval is bij deze oude verhalen, begint de
geschiedenis met Haloge (Loki), die naar het noorden kwam met Odin en
over noordelijk Noorwegen begon te regeeren, dat naar hem Halogaland
werd genoemd. Volgens de Noorsche mythologie had deze god twee
lieflijke dochters. Zij werden geschaakt door stoutmoedige vrijers,
die, door Haloge's vervloekingen en tooverkunsten van het hoofdland
verbannen, met hun pas verkregen vrouwen op naburige eilanden hun
toevlucht namen.
Geboorte van Viking.
Zoo geschiedde het dat Haloge's kleinzoon, Viking, geboren werd op het
eiland Bornholm in de Oostzee, waar hij woonde totdat hij vijftien
jaar was, en waar hij de grootste en sterkste man van zijn tijd
werd. Geruchten aangaande zijn kracht bereikten ten slotte Hunvor,
een Zweedsche prinses, die gekweld werd door de attenties van een
reusachtigen vrijer dien niemand durfde wegjagen, en zij zond om
Viking om haar te verlossen.
Zoo geroepen vertrok de jongeling nadat hij van zijn vader een
tooverzwaard, Angurvadel geheeten, gekregen had, welks slagen
noodlottig zouden blijken zelfs voor een reus als de vrijer van
Hunvor. Een "holmgang" zooals een tweegevecht in het Noorsch heette,
volgde, zoodra de held op het tooneel verscheen, en Viking, na zijn
tegenstander verslagen te hebben, zou de prinses hebben kunnen huwen,
ware het niet als ongepast voor een Noorman beschouwd als hij,
voordat hij twintig was, huwde.
Om den tijd dien hij op de hem beloofde bruid wachten moest, te korten,
trok Viking op een goedbemand drakenschip uit; en kruisend tusschen de
Noordelijke en Zuidelijke zeeën had hij tallooze avonturen. Gedurende
dezen tijd werd hij in het bijzonder vervolgd door de familieleden
van den reus dien hij had verslagen, en die in de tooverij bedreven
waren, en zij brachten tallooze gevaren over hem te land en ter zee.
Geholpen en ondersteund door zijn boezemvriend Halfdan, ontsnapte
Viking aan elk gevaar, versloeg vele zijner vijanden, en na Hunvor,
die intusschen de vijand naar Indië had gevoerd, teruggehaald te
hebben, zette hij zich neer in Zweden. Zijn vriend, trouw zoowel in
vrede als in oorlogstijd, zette zich naast hem neer en huwde ook,
terwijl hij zich tot vrouw koos Ingeborg, Hunvor's kamermaagd.
De sage beschrijft nu de lange, vreedzame winters, als de helden feest
vierden en luisterden naar de verhalen der skalden, terwijl zij zich
enkel opmaakten tot krachtige daden als de terugkeerende lente hen
weer toestond hun drakenschepen van stapel te laten loopen en opnieuw
hun zeerooverstochten te beginnen.
Toen de Skald nam zijn harp en zong
En breed door het spel der tonen gong
't Geluid, aan het lied gepaard,
Van de harpesnaren stroomd' een klank
Of men ze sloeg met het ijzer blank
Van een zwaard.
En de Berserks altemaal
Barstten los in een roep, die de zaal
Deed daav'ren, uit volle borst:
Ze sloegen de tafel bij hun zang
En riepen: "leve het Strijdzwaard lang
En de Vorst!"
Longfellow's Saga van koning Olaf.
In de oude sage vertellen de skalden met groot genoegen elke phase van
aanval en verweer gedurende het gevecht, en beschrijven elken slag die
gegeven en ontvangen wordt, terwijl zij met voldoening stilstaan bij
het bloedbad en de donkere vlammen, die beide vijanden en schepen in
gemeenschappelijken ondergang omhullen. Een dapper gevecht is echter
dikwijls een belofte van toekomstige vriendschap, en wij vernemen
dat Halfdan en Viking nadat zij er niet in waren geslaagd Njorfe,
een vijand van grooten moed, meester te worden, hun zwaarden na een
hevigen strijd in de scheede staken en hun vijand als derden in hun
innig vriendschapsverbond opnamen. Op weg huiswaarts van een dezer
gewone tochten, verloor Viking zijn beminde vrouw; en haar kind, Ring,
toevertrouwend aan de zorg van een pleegvader, trouwde de dappere held,
na een korten tijd van rouw, opnieuw. Deze keer was zijn huwelijkszegen
grooter, want de sage vertelt dat zijn tweede vrouw hem negen flinke
zonen schonk.
Njorfe, koning van Uplands, in Noorwegen, verheugde zich ook in
een gezin van negen dappere zonen. Maar, ofschoon hun vaders door
banden van de hechtste vriendschap waren verbonden, daar zij elkander
bloedbroederschap hadden gezworen volgens de echte Noorsche zeden,
waren de jonge mannen naijverig op elkander en zeer tot vechten
geneigd.
Het Balspel.
Niettegenstaande deze smeulende geprikkeldheid ontmoetten de jongelui
elkander dikwijls; en de sage vertelt dat zij gewoon waren samen
met den bal te spelen, en geeft een beschrijving van het vroegste
balspel dat in de Noorsche jaarboeken vermeld wordt. Viking's zonen,
even forsch en sterk als hij, waren geneigd zich weinig erom te
bekommeren hoe het hun tegenpartij ging, en te oordeelen naar het
volgend verslag, dat uit de oude sage is vertaald, waren de spelers
dikwijls in een even droevigen toestand als na een modern spel.
"Den volgenden morgen gingen de broeders aan het spelen, en hadden
bijna steeds den bal dien dag in handen; zij troffen menschen en
lieten hen ruw vallen en sloegen anderen. 's Avonds hadden drie mannen
gebroken armen en velen waren gekneusd of verminkt."
Het spel tusschen Njorfes en Vikings zonen liep op een twist uit,
en een van Njorfes zonen bracht een zijner tegenpartijders een
gevaarlijken en verraderlijken slag toe. Verhinderd op dat oogenblik
en op die plaats wraak te nemen, daar de toeschouwers tusschen beiden
kwamen, maakte de beleedigde man een nietszeggende verontschuldiging
om alleen naar het strijdperk terug te keeren; en toen hij daar zijn
aanvaller ontmoette, doodde hij hem.
De bloedveete.
Toen Viking hoorde dat een zijner zonen een van de kinderen van zijn
vriend had vermoord was hij zeer verontwaardigd, en gedachtig aan zijn
eed dat hij alle onrecht, Njorfe aangedaan, zou wreken, verbande hij
den jongen moordenaar. Toen de andere broeders deze uitspraak hoorden,
deden zij de gelofte dat zij den balling zouden vergezellen, en zoo nam
Viking bedroefd afscheid van hen, terwijl hij zijn zwaard Angurvadel
aan Thorsten den oudsten gaf, en hen aanried rustig te blijven op een
eiland in het Wener meer, totdat alle gevaar voor vergelding van de
zijde van Njorfes overgebleven zonen voorbij zou zijn.
De jonge mannen gehoorzaamden; maar Njorfes zonen hadden besloten hun
broeder te wreken, en, ofschoon zij geen booten hadden om hen over het
meer te zetten, maakten zij gebruik van de hulp van een toovenaar om
een sterke vorst te verwekken. Vergezeld van vele gewapenden slopen
zij toen, zonder leven te maken, over het ijs om Thorsten en zijn
broeders aan te vallen, en een vreeslijk bloedbad volgde. Slechts
twee van de aanvallers slaagden er in te ontvluchten, maar zij lieten,
zooals zij meenden, al hunne vijanden onder de dooden.
Toen kwam Viking zijn zonen begraven, en hij bevond dat twee van hen,
Thorsten en Thorer, nog leefden; waarop hij hen heimelijk in een
kelder onder zijn woning bracht, en na verloop van tijd herstelden
zij van hun wonden.
Njorfe's twee overlevende zonen ontdekten weldra door tooverkunsten,
dat hun tegenstanders niet dood waren, en zij deden een tweede
vergeefsche poging om hen te vermoorden. Viking zag dat de twist
voortdurend hernieuwd zou worden als zijn zonen thuis bleven; daarom
zond hij hen nu tot Halfdan, wiens hof zij bereikten na een reeks
van avonturen die in vele opzichten doen denken aan die van Theseus
op weg naar Athene.
Toen de lente aanbrak, ging Thorsten op een zeerooverstocht
en ontmoette toen Johul, Njorfes oudsten zoon, die, intusschen,
met geweld had bezit genomen van het koninkrijk Sogn, nadat hij den
koning had vermoord, zijn erfopvolger Belé had verbannen, en zijn
schoone dochter, Ingeborg, veranderd had in een oude heks.
In het verloop der geschiedenis wordt Johul voorgesteld als een soort
lafaard, want hij nam bij voorkeur zijn toevlucht tot tooverij als
hij Vikings zonen kwaad wilde doen. Zoo verwekte hij hevige stormen,
en Thorsten, na tweemaal schipbreuk geleden te hebben, werd slechts uit
de golven gered door de gewaande heks, die hij beloofde te huwen uit
dankbaarheid voor hare goede diensten. Thorsten, geraden door Ingeborg,
ging nu Belé zoeken, dien hij vond en weer op zijn erfelijken troon
plaatste, nadat hij hem erfelijke vriendschap gezworen had. Hierop
werd de ellendige betoovering gebroken, en Ingeborg, die nu in de
haar aangeboren schoonheid werd gezien, werd met Thorsten verbonden
en woonde met hem te Framnäs.
Thorsten en Belé.
Elke lente trokken Thorsten en Belé er samen op uit in hunne schepen;
en op een van deze tochten verbonden zij zich met Angantyr, een vijand
wiens moed zij behoorlijk hadden leeren kennen, en kregen weer een niet
te schatten goed in bezit, een magisch drakenschip, Ellida geheeten,
dat Aegir, god van de zee, eens aan Viking had gegeven als loon voor
een gastvrije behandeling, en dat hem ontstolen was.
Een vorstlijke gift om te zien, want d' opgaande planken van
't schipraam
Waren met spijkers niet vast, zooals pleegt, maar gegroeid in
elkander.
Zijn gestalte was die van een draak als hij zwemt, maar verder
naar voren
Rees zijn kop met veel fierheid omhoog, zijn hals daarbij straalde
van veel goud;
Zijn buik was gevlekt met rood en met geel, maar achter bij
't roer lag
Rond gevouwen zijn staart in cirkels, gansch schubbig van zilver;
Vleug'len zwart met punten van rood; als ieder gespreid was
Vloog Ellida vooruit met den storm, nog sneller dan d' arend,
Ging zij volledig bemand haar weg over golvende zeeën,
O, dan hieldt gij het wis voor een drijvend kasteel of een slotburg,
't Schip was beroemd waar men kwam, en het eerste der schepen in
't Noorden.
Tegnér, Frithiof-sage.
In het volgende seizoen veroverden Thorsten, Belé en Agantyr de
Orkney-eilanden, die als koninkrijk aan den laatsten gegeven werden,
terwijl hij vrijwillig beloofde een jaarlijksche belasting te zullen
betalen aan Belé. Daarop gingen Thorsten en Belé een tooverring zoeken,
of een armband, die eens door Völund, den smid, gesmeed was en door
Soté, een beroemd roover, was gestolen.
Deze stoute roover was zóó bang dat iemand den tooverring in bezit zou
krijgen, dat hij zich zelf er mee levend begraven had in een aardhoop
in Bretland. Hier, zoo zeide men, hield zijn geest er steeds de wacht
over, en toen Thorsten in zijn graf kwam, hoorde Belé, die buiten
wachtte, het geluid van geweldige slagen die gegeven en teruggegeven
werden, en zag hij donkere vlammen van bovennatuurlijk vuur.
Toen Thorsten eindelijk uit den aardhoop, bleek en bebloed, maar
triumfeerend kwam aan wankelen, weigerde hij te spreken van den schrik
dien hij doorstaan had om den begeerden schat te winnen, maar vaak
placht hij te zeggen, als hij dien liet zien: "Ik beefde eens slechts
in mijn leven, en dat was toen ik hem wegnam".
Geboorte van Frithiof en Ingeborg.
Zoo, eigenaar van de drie grootste schatten van het Noorden, keerde
Thorsten huiswaarts naar Framnäs, waar Ingeborg hem een schoonen
jongen, Frithiof, schonk, terwijl twee zonen, Halfda en Helge, aan
Belé geboren werden. De knapen speelden samen en waren reeds vrij
groot, toen Ingeborg, Belé's dochtertje, geboren werd, en eenigen tijd
later werd het kind toevertrouwd aan de zorg van Hilding, die reeds
Frithiofs pleegvader was, daar Thorstens veelvuldige afwezigheid het
hem moeilijk maakte de opvoeding van zijn jongen te behartigen.
Zij groeiden op in zuiv're vreugd;
Een jonge boom was Frithiofs jeugd;
En nevens hem in bloesemschoon
Zoet' Ingeborg, der tuinen kroon.
Tegnér, Frithiof-sage.
Frithiof werd spoedig gehard en dapper onder de leiding van zijn
pleegvader, en Ingeborg ontwikkelde snel de lieflijkste trekken van
karakter en aanvalligheid. Beiden waren het gelukkigst als zij samen
waren; en toen zij ouder werden, werd hun kinderlijke genegenheid
dagelijks dieper en inniger, totdat Hilding, dezen staat van zaken
ziende, den jongen man beval te bedenken dat hij een onderdaan van
den koning was, en dus geen partij voor zijn eenige dochter.
Tot Odin, in zijn sterrenpracht,
Klimt op haar roemrijk voorgeslacht;
Maar Thorstens zoon zijt gij: dit weet!
Want "soort past best bij soort" zoo 't heet.
Tegnér, Frithiof-sage.
Frithiofs liefde voor Ingeborg.
Deze wijze raadgevingen kwamen echter te laat, en Frithiof verklaarde
met nadruk dat hij de schoone Ingeborg als bruid wilde winnen, trots
alle belemmeringen en zijn nederige afkomst.
Kort hierop ontmoetten Belé en Thorsten elkander voor het laatst, bij
het prachtige heiligdom van Balder, waar de koning, voelend dat zijn
einde nabij was, een plechtige vergadering, of Thing, had belegd van al
zijn voornaamste onderdanen, om zijn zonen Helge en Halfdan aan zijn
volk als zijn verkoren opvolgers voor te stellen. De jonge erfgenamen
werden bij deze gelegenheid zeer koel ontvangen, want Helge was somber
en stil van aard en tot een priesterlijk leven geneigd, en Halfdan
was van een zwakke, verwijfde natuur en bekend meer om zijn liefde tot
vermaken dan tot oorlog en jacht. Frithiof, die aanwezig was en naast
hen stond was het voorwerp van vele bewonderende blikken der menigte.
Maar op hen volgde Frithiof dan,
Gehuld in blauw gewaad
Een hoofd wel grooter, teeken van
Zijn heldelijken staat.
Hij stond nabij de broeders daar
Als rijpe dag, geschouwd
Tusschen den morgen rozig klaar
En nacht in donker woud.
Tegnér, Frithiof-sage.
Nadat hij zijn laatste instructies en raad aan zijn zonen had
gegeven en vriendelijk tot Frithiof had gesproken, voor wien hij
een hartelijke genegenheid koesterde, wendde de oude koning zich
tot zijn trouwen makker Thorsten, om afscheid van hem te nemen,
maar de oude krijgsman zeide dat zij niet lang gescheiden zouden
zijn. Belé sprak toen weder tot zijn zonen en beval hen dat zij zijn
grafheuvel in het gezicht van dien van Thorsten zouden oprichten,
opdat hun geesten met elkander omgang zouden hebben over de wateren
van de nauwe kreek die tusschen hen zou vloeien, opdat zij zoo zelfs
niet in den dood gescheiden zouden worden.
Helge en Halfdan.
Deze bevelen werden met piëteit uitgevoerd, toen, kort daarop, de oude
makkers hun laatsten adem uitbliezen; en toen de groote grafheuvels
waren opgericht, begonnen Helge en Halfdan hun koninkrijk te regeeren,
terwijl Frithiof, hun vroegere speelmakker, zich naar zijn eigen plaats
te Framnäs begaf, een vruchtbaar verblijf, liggend in een mooi dal,
dat omgeven was door de hooge bergen en de wateren van de altijd
veranderende kreek.
Drie mijl strekten zich uit de velden in 't rond; aan drie kanten
Dalen en bergen en heuv'len, waar aan den vierden de zee lag,
Berken kroonden de toppen, maar over de hellende heuvels
Glansde het goudene koren, en manshoog wuifde de rogge.
Tegnér, Frithiof-sage.
Maar ofschoon omringd door trouwe vrienden en gezegend met veel rijkdom
en het bezit van de beroemde schatten van zijn voorvader, het zwaard
Angurvadel, de Völundring, en het ongeëvenaarde drakenschip Ellida,
was Frithiof ongelukkig, omdat hij de schoone Ingeborg niet langer
elken dag kon zien. Al zijn vroegere geestkracht herleefde echter toen,
in de lente, op zijn uitnoodiging beide koningen hem kwamen bezoeken,
samen met hun schoone zuster, en opnieuw brachten zij lange uren door
in vroolijkheid en gezelligheid. Daar zij dus telkens samen waren, vond
Frithiof gelegenheid om aan Ingeborg zijn diepe genegenheid kenbaar
te maken, en hij ontving als antwoord de betuiging van hare liefde.
Hij zat aan haar zijde en drukte haar hand
En hij voelde den druk dien zij gaf van haar kant;
Toen zijn blik zag haar aan
Dien zij weergaf als 't zonlicht de teedere maan.
Tegnér, Frithiof-sage.
Frithiofs vrijage.
Toen het bezoek voorbij was en de gasten vertrokken waren, deelde
Frithiof zijn vertrouweling en aanzienlijksten metgezel, Björn,
zijn besluit mee om hen te volgen en openlijk Ingeborgs hand te
vragen. Zijn schip werd van zijn kettingen losgemaakt en het schoot
als een adelaar over naar de kust bij Balders heiligdom, waar de
vorstelijke broeders gezeten waren in statie op Belé's graf om te
luisteren naar de smeekingen hunner onderdanen. Zonder omwegen ging
Frithiof vóór hen staan en deed moedig zijn verzoek, er bij voegend
dat de oude koning hem altijd had lief gehad en zeker zijn bede zou
toegestaan hebben.
Geen vorst was mijn vader, noch eêl van geslacht:
Toch zingen de skalden van wat hij volbracht,
De Rune noemt 't werk
Volvoerd door mijn stam op bebeitelde zerk.
Heel licht kon ik winnen mij aanzien en land
Maar liever vertoef ik op 't welbekend strand,
Als 'k waap'nen hanteer
Bescherm ik den arme, mijn koning zijn eer.
Op heuvel van Belé hier staan wij, elk woord
In donkere diepten wordt door hem gehoord;
Met Frithiof pleit mede
De vorst in zijn graf: denk dus na, is mijn bede.
Tegnér, Frithiof-sage.
Toen beloofde hij verder levenslange trouw en den dienst van zijn
sterken rechterarm tot loon van het geschenk dat hij begeerde.
Toen Frithiof ophield, rees Helgé op, en den jongen man boos aanziende,
zeide hij "Onze zuster is niet voor een boerenzoon; trotsche heeren
van het Noorden mogen om haar hand dingen, niet gij. Wat uw aanmatigend
aanbod betreft, weet dat ik mijn koninkrijk kan verdedigen. Maar indien
gij mijn dienaar wilt zijn, een plaats in mijn huis kunt gij krijgen".
Woedend over de beleediging hem dus openlijk aangedaan, trok Frithiof
zijn onoverwinnelijk zwaard; maar, bedenkend dat hij op een gewijde
plek stond, sloeg hij enkel op 's konings schild, dat in twee stukken
kletterend op den grond viel. Toen terugkeerend naar zijn schip in
somber zwijgen, scheepte hij zich in en voer weg.
In tweeën gekloofd door een slag viel toen daar
Het schild van den vorst van zijn eiken pilaar;
De slag heeft ontzet
Die leven op aard, die in groef zijn gebed.
Tegnér, Frithiof-sage.
Sigurd Ring als vrijer.
Na zijn vertrek kwamen boden van Sigurd Ring, den onderkoning van
Ringric, in Noorwegen, die, na zijn vrouw verloren te hebben, naar
Helgé en Halfdan zond om Ingeborgs hand te vragen. Voordat hij dezen
koninklijken pretendent antwoord gaf, raadpleegde Helgé de Vala,
of profetes, en de priesters, die allen zeiden dat de voorteekenen
het huwelijk niet gunstig waren. Hierop riep Helgé zijn volk bijeen
om het woord te hooren dat de boden hun meesters moesten brengen,
maar koning Halfdan gaf, jammer genoeg, toe aan zijn schalkschen zin,
en maakte spottend een toespeling op den gevorderden leeftijd van den
koninklijken pretendent. Deze onhoffelijke woorden werden koning Ring
overgebracht en beleedigde hem zóó, dat hij onmiddellijk een leger
verzamelde en zich gereed maakte om tegen de koningen van Sogn op te
trekken ten einde de beleediging met zijn zwaard te wreken. Toen het
gerucht van zijn nadering de laffe broeders bereikte, werden zij bang
en, vreezende den vijand zonder bijstand van anderen te ontmoeten,
zonden zij Hilding tot Frithiof om zijn hulp te vragen.
Hilding vond Frithiof aan het schaakspelen met Björn en bracht dadelijk
zijn boodschap over.
Van Belé's erven spoed 'k me voort
Tot u met vragend, hoflijk woord,
Zij zijn door dreigend nieuws ontsteld;
Op u de hoop van gansch een volk.
In Balders tempel, prooi van zorg,
Treurt dag op dag zoet' Ingeborg:
Zeg, mag zij weenen ongetroost
Terwijl haar ridder hoort noch komt?
Tegnér, Frithiof-sage.
Toen de oude man aan het spreken was, ging Frithiof door met spelen,
terwijl hij er telkens een raadselachtige toespeling op het spel
tusschen wierp, totdat hij, aan dit punt gekomen, zeide:
Björn wil vergeefs mijn koningin
Die 'k sinds mijn kindsheid 't meest bemin!
Z' is in mijn spel mijn liefste stuk,
Kome wat wil--haar houd ik toch!
Tegnér, Frithiof-sage.
Hilding verstond zulk een wijze van antwoorden niet, en berispte
Frithiof ten slotte wegens zijn onverschilligheid. Toen stond Frithiof
op en, vriendelijk de hand van den ouden man drukkend, zeide hij hem,
dat hij den koning moest mededeelen dat hij te diep beleedigd was om
aan hun roep gehoor te geven.
Helgé en Halfdan, dus genoodzaakt te vechten zonder hun dappersten
leider, sloten liever een verdrag met Sigurd Ring, en zij kwamen
overeen dat zij hem niet alleen hun zuster Ingeborg zouden geven,
maar ook een jaarlijksche belasting.
Bij Balders Heiligdom.
Terwijl zij dus bezig waren op Soyn Sound, haastte Frithiof zich
naar Balders tempel waarheen Ingeborg veiligheidshalve gezonden
was, en waar, zooals Hilding had gezegd, hij haar ten prooi vond
aan het verdriet. Ofschoon het nu als een ontheiliging van den
tempel werd beschouwd als een man en vrouw een woord in het heiligdom
wisselden, kon Frithiof niet nalaten haar te troosten; en al het andere
vergetende, sprak hij tot haar en kalmeerde haar, terwijl hij al hare
gedachten dat de goden toornig zouden zijn tot rust bracht door haar
te verzekeren dat Balder, de goede, hun ontschuldigen hartstocht met
goedkeurende blikken moest aanzien, want een zoo zuivere liefde als
de hunne kon geen tempel ontheiligen; en zij eindigden met hun trouw
te bezweren op de meest gewijde plek.
Gij fluistert: "Balder"--vreest zijn woede,
Die eed'le god kent toorn noch haat,
Wij eeren hier een minnaar, goede,
Zijn dienst in onzer harten staat.
De god wiens glans 't van zon moet winnen,
Wiens trouw houdt eeuwigheden stand,
Was niet voor Nanna door zijn minnen,
Zoo zuiver, zoo tot gloed ontbrand?
Zie hier zijn beeld, vol groot gelijken,
Hoe mild, hoe zacht straalt zijn gezicht,
Een offer kon ik hier hem reiken,
Een hart, waar warme liefd' in licht,
Kom, kniel met mij, geen altaargave,
Is Balders ziel meer wellekom,
Dan twee die met haar woorden staven
Weerkeerige trouw in 't heiligdom.
Tegnér, Frithiof-sage.
Gerustgesteld door deze redeneering, die versterkt werd door de stem,
welke luide uit haar eigen hart sprak, kon Ingeborg niet weigeren
Frithiof te zien en met hem te spreken. Tijdens de afwezigheid
der koningen spraken de jonge minnenden elkander dagelijks, en zij
wisselden teekenen van liefde, terwijl Frithiof aan Ingeborg Völunds
armring gaf, dien zij--zoo beloofde zij plechtig--aan haar minnaar
zou terugsturen als zij gedwongen zou worden haar belofte om voor
hem alleen te leven, zou breken. Frithiof toefde te Framnäs totdat de
koningen terugkwamen, toen hij toegevend aan de zachte overredingen van
Ingeborg de Schoone weer voor haar verscheen en beloofde hen van haar
afhankelijkheid van Sigurd Ring te zullen bevrijden, als zij slechts
op hun besluit wilden terugkomen en hem de hand hunner zuster beloven.
Strijd wacht en slaat
Zijn schittrend schild nu in uw rijksgebied;
Uw land, vorst Helgé, is in slavernij
Maar geef m' uw zuster, en ik leen mijn arm
Tot uwe hulp. Zij komt u goed te pas.
Kom, laat de twist van ons nu zijn vergeten,
'k Voed die ongaarne tegen Ingborgs broeder,
Laat raden u, wees wijs, en red meteen
Uw gouden kroon en 't lieve zusterhart
Hier is mijn hand, ik zweer bij Asa-Thor,
Dat nooit ik weer ze tot verzoening strek.
Tegnér, Frithiof-sage.
Frithiof verbannen.
Maar ofschoon dit aanbod onder toejuiching van de verzamelde krijgers
werd ontvangen, vroeg Helgé boos aan Frithiof of hij met Ingeborg
had gesproken en zoo Balders tempel had ontheiligd.
Een geroep van "Zeg neen, Frithiof! zeg neen!" brak los uit den kring
van helden, maar hij antwoordde fier: "Ik zou niet liegen als ik
Valhalla er mede beërven kon. Ik heb gesproken tot uw zuster, Helgé,
toch heb ik Balder's vrede niet verstoord."
Een gemompel van afgrijzen doorliep de rijen bij deze bekentenis,
en toen de ruwe stem van Helgé zich tot het vonnis verhief, was er
niemand die de rechtvaardigheid van de uitspraak loochende.
Deze was schijnbaar niet hard, maar Helgé wist zeer goed dat zij den
dood beteekende en dit was zijn bedoeling.
Ver westelijk lagen de Orkney-eilanden, geregeerd door Jarl Angantyr,
wiens jaarlijksche belasting aan Belé niet inkwam nu de oude koning
in zijn graf lag. Men zeide dat hij een harde vuist had en zwaar van
hand was, en aan Frithiof werd de taak opgedragen in persoon van hem
de schatting te eischen.
Voordat hij uittoog op den tocht waartoe hij veroordeeld was, zocht hij
echter nog eens Ingeborg op, en smeekte haar met hem te ontvluchten
naar het zonnige Zuiden, waar haar geluk ook het zijne zoude zijn
en waar zij zou regeeren over zijn onderdanen als zijn geëerbiedigde
vrouw. Maar Ingeborg weigerde bedroefd met hem mee te gaan, zeggende,
dat sedert haar vader er niet meer was, zij onvoorwaardelijk aan hare
broeders moest gehoorzamen en niet kon huwen zonder hun toestemming.
De vurige geest van Frithiof was eerst ongeduldig omdat zijn hoop
was teleurgesteld, maar ten slotte zegevierde zijn edele natuur, en
na een hartverscheurend afscheidstooneel scheepte hij zich in op de
Ellida en zeilde bedroefd de haven uit, terwijl Ingeborg, door een
nevel van tranen, het zeil nastaarde toen het flauwer werd en in de
verte verdween.
Het schip was geheel uit het gezicht, toen Helgé om twee heksen,
Heid en Ham, zond, die hij beval door tooverbezweringen een storm
op zee te verwekken, waarin zelfs het goddelijke schip Ellida het
niet zou kunnen uithouden, zoodat allen aan boord zouden omkomen. De
heksen gehoorzaamden onmiddellijk; en met behulp van Helgé verwekten
zij weldra een storm welks woede ongeëvenaard is in de geschiedenis.
Helgé op 't strand
Doet zijn tooverspel,
Heeft hen in zijn hand,
Duiv'len van de hel.
Duisternis omwolkt de lucht,
Hoor, de donder rolt verwoed,
Bleeke bliksem waar hij vlucht
Tint de grauwe zee met bloed.
De oceaan die kookt en ziedt,
Spreidt z'n schuim in wild gebruis,
Gillend of met snelheid vliedt
Vooglen vlucht naar veilig thuis.
Tegnér, Frithiof-sage.
Dan de storm schiet aan, gevleugeld,
Wilder, wilder, drukt hen neer,
Nu in diep, dan, onbeteugeld,
Heft hen tot der goden sfeer;
Elke schrikgeest vaart nu dreigend
Op de torenhooge zee
Uit de golven, wentlend, stijgend
Bodemloos, een graf van wee.
Tegnér, Frithiof-sage.
De Storm.
Onbeangst door de kokende golven en gierende winden zong Frithiof een
vroolijk lied om zijn verschrikt scheepsvolk te kalmeeren; maar toen
het gevaar zóó groot werd dat zijn uitgeputte makkers zich verloren
waanden, dacht hij aan de schatting van de godin Ran, die altijd goud
vraagt van hen, die in vrede onder de zeegolven zullen rusten. Hij
nam zijn armband en hieuw hem met zijn zwaard doormidden en verdeelde
hem in gelijke stukken onder zijn mannen.
Wie met leege handen
Gaat tot blauwe Ran?
Kil zijn hare kussen,
Vloeiend haar omarming.
Tegnér, Frithiof-sage.
Hij beval Björn toen het roer te houden, en zelf klom hij boven in
den mast om den horizon te zien. Toen hij daar zat onderscheidde hij
een walvisch waarop de twee heksen den storm beheerschten. Sprekend
tot zijn goed schip, dat begaafd was met verstand en zijn bevelen
kon gehoorzamen, overviel hij nu beiden, walvisch en heksen, en de
zee werd rood gekleurd met hun bloed. Op hetzelfde oogenblik ging
de wind liggen, de golven hielden op te dreigen, en mooi weer lachte
weder over het water.
Uitgeput door hun voorafgaande bovenmenschelijke pogingen en door de
inspanning die het uitscheppen van hun met water vol geloopen vaartuig
hun kostte, waren de mannen te zwak om te landen, toen zij ten slotte
de Orkney-eilanden bereikten, en moesten aan de kust worden gebracht
door Björn en Frithiof, die hen zacht op het zand legden en zeiden
dat zij moesten uitrusten en zich verfrisschen na al den nood dien
zij hadden doorstaan.
Toch nog moeier dan hun Draakschip
Wank'len Frithiofs mannen aan,
Steunt ook ieder op zijn wapen
Nauwlijks kan hij rechtop staan.
Björn op sterke schouders waagt het
Vier te beuren op het strand.
Frithiof neemt er acht en draagt ze
Waar het vuur reeds lustig brandt.
Neen, schaamt u niet, gij bleeken!
Want golven zijn als Vikings,
Zwaar is d' oneven strijd,
Zeedochters haten ons.
Zie, daar komt de drinkhoorn,
Gaand' op gouden voet,
Verwarmt u, koude zeelui,
Ik drink op Ingeborg.
Tegnér, Frithiof-sage.
De komst van Frithiof en zijn mannen, en hun manier van landen,
werd opgemerkt door den wachter van Angantyr, die dadelijk zijn
meester meedeelde alles wat hij gezien had. De vorst riep dat het
schip, hetwelk zulk een storm doorstaan had, enkel Ellida kon zijn
en dat zijn kapitein zonder twijfel Frithiof was, de dappere zoon
van Thorsten. Toen hij dit hoorde nam een van zijn Berserkers, Atlé,
zijn wapens en schreed uit de hal, zeggende dat hij Frithiof wilde
uitdagen, en dus zich zelf voldoening wilde verschaffen in zake de
waarheid van de verhalen, die hij aangaande den moed van den jongen
held had gehoord.
Atlé's uitdaging.
Ofschoon nog zeer uitgeput nam Frithiof onmiddellijk Atlé's uitdaging
aan, en na een hevig zwaar gevecht, waarin Angurvadel overwon,
vochten de twee kampioenen in doodelijke omarming. Wijd en zijd is
die worsteling in het Noorden beroemd, en de helden waren beide goede
partijen, maar ten slotte wierp Frithiof zijn tegenstander neer, dien
hij toen en daar ter plaatste zou gedood hebben als zijn zwaard binnen
zijn bereik was geweest. Atlé zag zijn bedoeling en verzocht hem het
wapen te gaan halen, terwijl hij beloofde dat hij onbewegelijk zou
blijven gedurende zijn afwezigheid. Daar Frithiof wist dat zulk een
belofte van een held onschendbaar was, gehoorzaamde hij onmiddellijk;
maar toen hij met zijn zwaard terugkwam en zijn tegenpartij rustig
den dood vond afwachten, werd hij getroffen en verzocht Atlé op te
staan en te leven.
"Nu stormen zonder beven
"Als baren held op held
"En slaan met staal omgeven
"Hun borsten met geweld."
"Zij vechten als hun beren
"Op sneeuwland, fel verwoed,
"En als twee aad'laars weren
"Zich boven wilden vloed.
"Zelfs hechte rotsen zouden
"Hen nauwelijks weerstaan,
"De sterkste eik der wouden
"Viel vast voor minder slaan
"Hun zweet vloeit neer in stroomen,
"Hun borsten zwoegen wild;
"Ook krijgen steenen, boomen
"Den slag van speer die trilt."
Tegnér, Frithiof-sage.
Samen gingen nu de gekalmeerde helden naar Angantyr's hal, die,
zooals Frithiof zag, zeer verschilde van de ruwe woningen van zijn
geboorteland. De muren waren met leder bedekt dat rijk versierd was
met vergulde teekeningen. Het schoorsteenstuk was van marmer, en
glasruiten waren in de vensterramen. Een zacht licht werd verspreid
door vele kaarsen die in zilveren armen brandden, en de tafels bogen
onder de meest weelderige spijs.
Hoog in een zilveren stoel zat de vorst, gekleed in een gouden
maliënkolder, waarover een rijke mantel was heengeworpen, die met
hermelijn was omzoomd; maar toen Frithiof binnentrad schreed hij van
zijn zetel en strekte vriendelijk de hand uit. "Menigen horen heb ik
met mijn ouden vriend Thorsten geledigd," zeide hij, "en zijn dappere
zoon is eveneens welkom aan mijn disch."
Rustig ging Frithiof naast zijn gastheer zitten, en nadat hij had
gegeten en gedronken, vertelde hij zijn avonturen te land en ter zee.
Ten slotte echter deelde Frithiof zijn boodschap mede, waarop Angantyr
zeide dat hij geen schatting verschuldigd was aan Helgé, en hem geen
wilde betalen; maar dat hij de verschuldigde som als een vrije gift
aan den zoon van zijn ouden vriend zou geven, terwijl hij hem de
vrijheid liet er over te beschikken zooals hij wilde. Intusschen,
daar het jaargetijde ongeschikt was tot de terugreis en stormen
voortdurend de zee zweepten, noodigde de koning Frithiof uit met
hem den winter over te blijven; en het was eerst toen de lieflijke
lentekoelten weer bliezen, dat hij hem ten slotte toestond weg te gaan.
Frithiofs thuiskomst.
Afscheid nemende van zijn gastheer stak Frithiof in zee en, gestuurd
door gunstige winden, kwam de held, na zes dagen in het gezicht van
Framnäs, en bevond dat zijn huis in een vormlooze aschhoop was verkeerd
op bevel van Helgé. Bedroefd schreed Frithiof over de verwoeste
plek waar het huis zijner kindsheid had gestaan, en, toen hij de
troostelooze plaats overzag, brandde zijn hart in hem. De ruïnen
waren echter niet geheel verlaten, en plotseling voelde Frithiof
den kouden snuit van zijn hond in zijn hand. Eenige oogenblikken
daarna sprong zijn geliefkoosd ros aan zijns meesters zijde en de
trouwe schepselen waren bijna wild van vreugde. Toen kwam Hilding
hem bezoeken met de mededeeling dat Ingeborg nu de vrouw van Sigurd
Ring was. Toen Frithiof dit hoorde, beving hem een Berserker woede en
hij beval zijn mannen de schepen in de haven in den grond te boren,
terwijl hij naar den tempel ging om Helgé te zoeken.
De koning stond gekroond in het midden van een kring van priesters,
van welke eenigen brandende pijntakken zwaaiden, terwijl allen een
offermes van steen vasthielden. Plotseling was er een gekletter van
wapenen en Frithiof stortte naar binnen, zijn voorhoofd donker als
herfststormen. Helgé's gelaat werd bleek toen hij den toornigen held
aanzag, want hij wist wat zijn komst beteekende. "Neem uw schatting,
Koning," zei Frithiof, en met deze woorden nam hij de beurs uit den
gordel en wierp ze in Helgé's gezicht met zulk een kracht, dat het
bloed uit zijn mond stroomde en hij aan Balder's voeten in zwijm viel.
De zilvergebaarde priesters naderden de plaats waar de gewelddaad
was geschied, maar Frithiof wenkte hen terug, en zijn blikken waren
zóó dreigend, dat zij niet ongehoorzaam durfden wezen.
Toen viel zijn oog op den armring dien hij aan Ingeborg had gegeven
en dien Helgé aan den arm van Balder had gedaan, en, toeschrijdend op
het houten beeld zeide hij: "Vergiffenis, groote Balder, niet voor
u werd de ring gehaald uit Völunds graf!" Toen greep hij den ring,
maar hoe hard hij ook trok, hij wilde er niet af. Eindelijk spande
hij al zijn krachten in, en met een plotselingen ruk kreeg hij den
ring en op hetzelfde oogenblik viel het beeld van den god voorover op
het altaarvuur. Onmiddellijk werd het in vlammen gehuld, en voordat
iets kon gedaan worden stond de geheele tempel in vuur en rook.
't Is al voorbij! Nu heft omhoog
De roode haan zijn vleug'len!
Zit op het dak, schreeuwt waar hij vloog
Met wieken, niet te teug'len.
Tegnér, Frithiof-sage.
Frithiof, hevig verschrikt bij de ontwijding die hij zonder het
te willen op zijn geweten had, trachtte te vergeefs de vlammen te
blusschen en het kostbare heiligdom te redden, maar, bespeurend dat
zijn pogingen niets gaven, ontvlood hij naar zijn schip en besloot
tot het moeizame leven van een verworpene en een banneling.
Gij moogt niet rusten
Weg van de kusten
Ellida!--voort
Van oord tot oord,
Steeds verder spoeden
Door zoute vloeden
Mijn dierb're Draak!
Gij golven stout
Helpt me! wij beiden
Gaan nooit weer scheiden!
Mijns vaders groef
Ligt ginder droef,
De waat'ren neuren
In eindloos treuren,
Toch blauwt mijn boot
Door zeeën groot,
Door buien zwoegend,
De golven ploegend
Zal verder gaan,
Op, af en aan;
Wees mij voor 't leven
Tot woon gegeven,
Wees graf voor mij
O zee, zoo vrij.
Tegnér, Frithiof-sage.
Frithiof als balling.
Helgé vervolgde hem met tien groote drakenschepen, maar deze waren
nauwelijks onder weg of zij begonnen te zinken, en Björn zeide
lachend: "Wat Ran toevouwt zal zij dunkt mij houden". Met moeite kwam
koning Helgé aan land, en de overlevenden moesten hulpeloos blijven
toekijken terwijl Ellida's groote zeilen langzaam wegzonken achter den
horizon. Zoo zag Frithiof bedroefd zijn geboorteland uit het gezicht
verdwijnen; en toen hij verdween riep hij een teeder vaarwel toe aan
het geliefde land, dat hij nooit weer dacht terug te zien.
Na zoo zijn geboorteland verlaten te hebben, zwierf Frithiof over zee
als een roover of viking. Zijn wet was: nooit ergens aan wal te gaan,
op zijn schild te slapen, te vechten en noch kwartier te geven noch
te nemen, de schepen te beschermen die hem schatting opbrachten en
de andere te plunderen, en den geheelen buit onder zijn manschappen
te verdeelen, terwijl hij voor zich zelf niets anders behield dan
den roem van de onderneming. Zoo varend en vechtend bezocht Frithiof
vele landen en kwam ten slotte aan de zonnige Grieksche eilanden waar
hij gaarne Ingeborg als bruid had heengebracht; en het gezicht riep
zoovele droeve herinneringen bij hem wakker, dat hij bijna overweldigd
was door het verlangen naar zijn geliefde en naar zijn geboorteland.
Aan het hof van Sigurd Ring.
Drie jaren waren voorbijgegaan en Frithiof besloot noordwaarts
terug te keeren en het hof van Sigurd Ring te bezoeken. Toen hij
zijn plan aan Björn mededeelde, verweet hem zijn trouwe makker
dat hij zoo onbezonnen was er over te denken om alleen te reizen,
maar Frithiof wilde niet worden afgebracht van zijn plan en zeide:
"Ik ben nooit alleen terwijl Angurvadel aan mijn zijde hangt". Hij
stuurde Ellida de Vik (het opperste gedeelte van de Christiania Fiörd)
op, vertrouwde haar toe aan de zorg van Björn, en, gewikkeld in een
berenhuid, die hij als vermomming droeg, vertrok hij alleen te voet
naar het hof van Sigurd, waar hij aankwam toen de Yulefeesten aan
den gang waren. Alsof hij niet meer was dan een oude bedelaar ging
Frithiof op de bank bij de deur zitten, waar hij weldra het voorwerp
van de ruwe grappen der hovelingen werd. Toen echter een van zijn
plagers te dicht bij hem kwam, greep hem de zoogenaamde bedelaar met
sterke vuist en zwaaide hem hoog boven zijn hoofd.
Verschrikt door deze openbaring van bovenmenschelijke kracht trokken
de hovelingen zich fluks terug van zijn gevaarlijke nabijheid,
terwijl Sigurd Ring, wiens aandacht door de drukte getrokken werd,
den vreemden gast met strengheid beval nabij te komen en te vertellen
wie dus den vrede durfde verstoren in zijn koninklijke hal.
Frithiof antwoordde ontwijkend dat hij in boetedoening was groot
gebracht, dat hij armoede had geërfd en dat hij honger had; wat zijn
naam betrof, deze kwam er niet op aan. De koning, zooals hoffelijke
gewoonte was, drong niet verder bij hem aan, maar noodigde hem uit een
zetel te nemen naast hem en de koningin, en met hen te eten. "Maar
eerst", zei hij "laat de gehavende kleedij vallen, die, als ik mij
niet vergis, een flinke gestalte verbergt".
Frithiof nam gaarne de dus hartelijk tot hem gerichte uitnoodiging aan,
en toen de harige bedekking van zijn hoofd en zijn schouders viel,
stond hij bloeiend in de fierheid van de jeugd, zeer tot verbazing
der verzamelde krijgers.
Maar ofschoon zijn verschijning hem deed kennen als iemand van ongewoon
ras, herkende hem geen der hovelingen. Het was echter iets anders met
Ingeborg. Als een nieuwsgierig oog in dat oogenblik op haar gericht
geweest ware, zou haar verschietende kleur en de snelle beweging van
haar borst haar diepe ontroering hebben geopenbaard.
Hoe kleurt nu een tint van rood haar het vorst'lijke, bleeke
gezicht,
Zoo purper op velden in sneeuw het huiverende wonderlicht,
Als twee witte waterlelies die dobbren op stroom, ongestild,
Maar aldoor rijzend en dalend, dus zwoegt haar het harte wild.
Tegnér, Frithiof-sage.
Frithiof had nauwelijks plaats genomen aan tafel, toen met
trompetgeschal een groot wild zwijn werd binnengebracht en voor den
koning geplaatst. Overeenkomstig de Yule-gewoonte dier dagen stond
de oude vorst op, en, aanrakend den kop van het dier, uitte hij een
gelofte dat hij met hulp van Frey, Odin en Thor den stoutmoedigen
kampioen Frithiof zou overwinnen. Het volgende oogenblik stond ook
Frithiof overeind, en met zijn zwaard slaande op de groote houten
bank, verklaarde hij dat Frithiof zijn bloedverwant was en hij ook de
gelofte wilde doen, dat, ofschoon de heele wereld er tegen op kwam,
den held geen leed zou geschieden, zoolang hij de macht had zijn
zwaard te voeren.
Op deze onverwachte interruptie waren de mannen snel van de eikenhouten
banken opgestaan. Maar Sigurd Ring glimlachte toegeeflijk over de
heftigheid van den jongen man, en zeide: "Vriend, uwe woorden zijn
overmoedig, maar nooit werd hier een gast ontzegd zijn gedachten te
uiten in deze koninklijke hal". Toen keerde hij zich tot Ingeborg en
beval haar een grooten, rijkversierden horen, die voor haar stond,
tot den rand met haar beste meede te vullen en haar den gast aan te
bieden. De koningin gehoorzaamde met ter neder geslagen oogen en het
beven van haar hand maakte dat het vocht overliep. Twee gewone mannen
konden nauwelijks de groote hoeveelheid opgedronken hebben, maar
Frithiof hief ze naar zijn lippen, en, toen hij den horen terugtrok,
was er geen druppel van de meede meer in.
Eer de maaltijd geëindigd was noodigde Sigurd Ring den jongen
vreemdeling uit om aan zijn hof te blijven totdat het weer lente
was, en Frithiof, de aangeboden gastvrijheid aannemend, werd de
trouwe makker van het vorstelijk paar, dat hij bij alle gelegenheden
vergezelde.
Op zekeren dag ging Sigurd Ring met Ingeborg naar een feestmaal. Zij
reisden in een slee, terwijl Frithiof op schaatsen, bevallig naast
hen ging en vele geheimzinnige teekenen in het ijs kraste. Hun
weg voerde hen over een gevaarlijk stuk van de bevroren vlakte, en
Frithiof waarschuwde den koning dat het verstandig zou zijn dit te
vermijden. Hij wilde echter naar den raad niet hooren, en plotseling
zonk de slee in een diepe spleet, die ze met den koning en de koningin
dreigde te verzwelgen. Maar als een valk zoo snel was Frithiof in
een oogenblik bij hen en trok zonder moeite het paard en zijn last
op het harde ijs. "Inderdaad," zeide Ring, "Frithiof zelf kon het
niet beter gedaan hebben."
De lange winter liep ten einde, en in de vroege lente richtten de
koning en de koningin een jachtpartij aan, waaraan het geheele hof
deelnam. Toen de jacht plaats had, maakten zijn vergevorderde jaren
het Sigurd Ring onmogelijk door te zetten, en zoo geschiedde het dat
hij achter bleef, tot dat hij ten slotte met Frithiof alleen was. Zij
reden samen langzaam voort, totdat zij een lieflijk dal bereikten
dat den vermoeiden koning tot rusten uitnoodigde, en hij zeide dat
hij een oogenblik wilde liggen slapen.
Toen wierp Frithiof af zijn mantel, legde hem op 't gras en zie!
Vol vertrouwen lei de koning, nu zijn hoofd op Frithiofs knie
Sliep zoo rustig als de held slaapt, is het strijdrumoer geschorst,
Op zijn schild, of als het kind slaapt aan de zachte moederborst.
Tegnér, Frithiof-sage.
Frithiofs trouw.
Toen de oude koning dus sliep, zong een vogel voor Frithiof van een
boom in de nabijheid en zeide hem dat hij gebruik moest maken van
de onmacht van zijn gastheer, om hem te dooden, en de bruid terug
te winnen van wie hij zoo schandelijk beroofd was. Maar ofschoon
Frithiofs warm jong hart naar zijn verloofde snakte, wierp hij toch
de lafhartige gedachte van zich af, maar, bang dat hem de verzoeking
te sterk zou worden, trots zijn afschuw van het denkbeeld, gooide hij
in een opwelling zijn zwaard ver van zich in een naburig kreupelbosch.
Eenige oogenblikken later opende Sigurd Ring zijn oogen en zeide
Frithiof dat hij zich slechts had gehouden alsof hij sliep; hij
vertelde hem ook dat hij hem van het eerste oogenblik af had herkend
en hem op allerlei wijze op de proef gesteld had en bevonden had dat
zijn eer gelijk was aan zijn moed. De ouderdom was hem nu te machtig
geworden en hij voelde dat de dood naderde. Frithiof zou dus mogen
hopen dat zijn liefste verwachting binnenkort zou verwezenlijkt
worden, en Sigurd Ring zeide hem dat hij gelukkig zou sterven als
hij tot het einde toe bij hem bleef.
Maar een ander gevoel had Frithiof overmeesterd, en hij vertelde
den ouden koning dat hij overtuigd was dat Ingeborg nooit de zijne
kon zijn wegens den toorn van Balder. Te lang was hij gebleven; hij
wilde opnieuw op zee gaan en den dood in den strijd zoeken om zoo de
vertoornde goden te verzoenen. Vol van dit plan maakte hij spoedig
toebereidselen om te vertrekken, maar toen hij naar het hof terugkeerde
om zijn vorstelijken gastheer en zijn gastvrouw vaarwel te zeggen vond
hij Sigurd Ring stervende. De oude krijgsman herinnerde zich dat een
"strooien dood" Odin niet gunstig zou stemmen, en in tegenwoordigheid
van Frithiof en zijn hof sneed hij moedig de doodsrunen op zijn
arm en zijn borst. Toen greep hij Ingeborg met de ééne hand vast
en hief de andere op om Frithiof en zijn jeugdigen zoon te zegenen,
en verscheidde in vrede, naar de hallen der gezaligden.
Goden, ik groet u!
Zonen van Valhalla!
D'aarde verdwijnt; tot der Asenen feest
Roept mij de Giallar-hoorn;
Zaligheid, als een
Helm van goud, omringt den gast die kome!
Tegnér, Frithiof-sage.
Verloving van Frithiof en Ingeborg.
De krijgslieden van de natie vergaderden nu in een plechtig Thing om
een troonopvolger te kiezen. Frithiof had de geestdriftige bewondering
van het volk gewonnen, en zij zouden hem gaarne tot koning hebben
gekozen; maar hij hief Sigurd Rings zoontje hoog op zijn schild toen
hij het geschreeuw hoorde dat zijn naam riep, en stelde het kind aan
de vergadering voor als hun aanstaanden koning, openlijk zwerend dat
hij hem zou ondersteunen totdat hij oud genoeg was om het gebied te
verdedigen. De knaap, moe van zijn lastige positie, sprong stoutmoedig
op den grond toen Frithiof zijn rede had geëindigd en kwam op zijn
voeten te land. Deze daad van behendigheid en durf in een zóó jong
persoon trof de ruwe Noren, en een luid geroep ging omhoog. "Wij
kiezen u, op het schild gedragen kind!"
Maar zie, gebeurd op schild zat daar
Het knaapje trotsch,
Zoo tuurt in zon een adelaar
Uit wolk om rots.
Maar dan zijn rust'loos bloed bevond
't Hier zijn te lang,
En met één sprong zocht hij den grond,
Vlug en niet bang.
Tegnér, Frithiof-sage.
Volgens sommige berichten oorloogde Frithiof nu met de broeders
van Ingeborg, en, na hen overwonnen te hebben, stond hij hen
toe hun rijk te behouden mits zij hem een jaarlijksche schatting
betaalden. Vervolgens bleven hij en Ingeborg in Ringric totdat de
jonge koning in staat was de regeering te aanvaarden, waarop zij naar
Hordaland vertrokken, een rijk dat Frithiof eens door verovering had
verkregen, en dat hij aan zijn zonen Gungthiof en Hunthiof overliet.
De afloop van Bisschop Tegnérs verhaal is echter heel anders,
en, indien het minder schijnt te passen bij den ruwen aard van
de onbeschaafde zeerooverstijden, maken zijn hoogere geestelijke
eigenschappen het meer aanlokkelijk. Volgens Tegnérs gedicht werd
Frithiof door het volk van Sigurd Ring aangevuurd om Ingeborg te huwen
en onder hen als bewaker van het land te blijven. Maar hij antwoordde
dat dit niet kon, daar de toorn van Balder nog tegen hem gloeide,
en niemand hem zijn geliefde bruid kon geven. Hij zeide het volk,
dat hij over de zeeën wilde varen en wilde zoeken om vergiffenis van
den god te krijgen, en kort daarop nam hij afscheid en dreef de wind
opnieuw zijn schip voort. Frithiofs eerste bezoek werd gebracht aan
den grafheuvel van zijn vader, waar hij, gedompeld in zwaarmoedigheid
door de verlatenheid rondom, zijn ziel uitstortte voor den beleedigden
god. Hij herinnerde zich dat het de gewoonte was van de Noormannen
geld te eischen voor gedoode verwanten, en zeker zouden de zalige goden
niet minder vergevend zijn dan de op aarde geborenen. Hartstochtelijk
bezwoer hij Balder hem te toonen hoe hij zijn niet bedoelde vergrijp
zou kunnen goedmaken, en plotseling werd hem een antwoord vergund en
Frithiof zag in de wolken een visioen van een nieuwen tempel.
Daar plotseling, op het westelijk water zwevend
Komt aan een Beeld, in goud en vlammen levend,
Het zweeft op Balders bosch, nachtwolken onder,
Als gouden kroon rust op een bed van groen.
Straks staat het vast, met boog en muur en drempel,
Waar Balder stond is nu een nieuwe tempel.
Tegnér, Frithiof-sage.
De held begreep onmiddellijk, dat de goden dus een middel tot
verzoening hadden aangegeven, en hij zag op tegen kosten noch moeite,
totdat een prachtige tempel en bosch, die verre de pracht van het
oude heiligdom te boven gingen, uit de bouwvallen oprees.
Voltooid was Balders heiligdom,
Geen palissade stond rondom
Nu meer van hout,
Een ijzeren hekwerk, punten goud,
Schooner en sterker dan voorheen
In evenwicht verscheen
Om Balders heilig huis. Een lange stoet
Geharnasten die speren schitt'ren doet.
En helmen 't zonlicht--dus in pracht
Blonk in het heilig woud de fiere wacht.
En van graniet, met groote zorg bedocht
Een stoute kunst, was 't machtig werk gewrocht,
En zooals reuzenhallen,
Die tijden niet doen vallen,
Rees 't op--lijk Upsals tempel, waar het Noord
Valhall verbeeld zag in dit wereldsch oord.
Trotsch stond het dan op bergkant, zijn profiel
Werd kalm gespiegeld in de klare zee,
Rondom--gelijk een bloemengordel schoon,
Ging Balders Dal, met boschjes vol muziek
En teere vogelzangen, Vreeverblijf.
Tegnér, Frithiof-sage.
Ondertusschen was, toen het hout gehakt werd, koning Helgé afwezig
op een tocht door het Finsche gebergte. Op zekeren dag gebeurde het,
dat zijn troep een rots passeerde, waar het eenzame heiligdom stond
van een vergeten god, en koning Helgé bestormde de rotsspits met het
doel om den bouwvalligen muur om te halen. Het slot bood weerstand,
en toen Helgé sterk trok aan de vermolmde poort, viel plotseling een
gehouwen beeld van den god, die ruw uit zijn langen slaap gewekt was,
van zijn nis naar beneden.
Zwaar kwam hij op het hoofd van den indringer neer, en Helgé viel
lang uit op den rotsgrond en lag bewegingloos.
Toen de tempel naar behooren aan Balders dienst werd gewijd, stond
Frithiof bij het altaar om de komst van zijn bruid af te wachten. Maar
Halfdan kwam eerst over den drempel, terwijl zijn wankelende tred
duidelijk toonde, dat hij een onvriendelijke ontvangst verwachtte. Toen
Frithiof dit zag, gespte hij zijn zwaard los en stapte vrijmoedig op
Halfdan toe met uitgestrekte hand, waarop de koning, met hoogen blos,
de toegestoken hand hartelijk aannam, en van dat oogenblik af waren
alle geschillen vergeten. Het volgende oogenblik kwam Ingeborg,
en de hernieuwde vriendschap van de langgescheiden vrienden werd
bekrachtigd door de hand van de bruid, die Halfdan in die van zijn
nieuwen broeder legde.
Over den koop'ren drempel nu
Halfdan schuw
Kwam met angstigen blik en bleek,
Schuin naar zijn machtigen vijand keek,
En zwijgend op eenigen afstand stond
Toen Frithiof, en zijn hand ontbond
Angurvadel, den sterke, van zijn dij,
Zijn gouden schild wierp hij ter zij;
Op zijn vijand, bang,
Trekt hij los met woord en waardigen gang,
"Het edelst in 't gevecht is hij
Die 't eerst zijn rechter biedt
En versmaadt de trouwe verbroed'ring niet".
Dan Halfdan, blozend, doet heel haastig uit
Zijn ijz'ren handschoen, en zijn hand omsluit
Die van den vriend, te lang gescheiden,
Nu staan als bergen vast zij beiden.
En eindlijk woorden diep
Weerklinken er van zegen en van roem,
Zie! Ingeborg treedt binnen, rijk gesierd
Met bruidstooi en het slanke lijf gehuld
In kostlijk hermelijn, haar volgen stil
Meisjes met klaar gelaat, zooals den maanvorst
Verzellen sterrenstoeten aan de lucht!
Doch d' oogen van de bruid,
Twee heem'len blauw,
Met tranen zijn gevuld,
En aan haars broeders hart zinkt neer zij bevend;
Hij, door zijn zusters rouw
Ontroerd, haar hand aan die van Frithiof gevend.
Legt aan zijn heldenborst den lieven last,
Beproefde trouw is dat wat Ingeborg past.
Tegnér, Frithiof-sage.