Unha probiña xente d'unha aldea,
Sempre agardando carta d'un rapaz
Que camiñou para a guerra, vindo as noites,
Xa non fay outra cousa que chorar.
Os coitadiños pensan que chorando
Danll'a xoya que garda ó seu amor
Ises consolos tenros que non teñem
Os que levan ferido o curazon.
Chega por fin ó cobizado dia,
Ven o carteiro, dálles o papel,
E sin perda de tempo, todos xuntos
As sospiradas letras van leer:
«Meus quiridiños pais: fólgome moito
Si vostedes s'atopan oxe bos
Cal desexo para min, (comenza asina,
Di asina ó primeiro ringuilon.)
Saberán que n'a guerra d'as Provincias
Non hay mais que roinas e door
E mortos, xa se ve unhos e outros.
Vão sementando a morte c'os cañós.
(Chegando eiquí, á nai toda afrixida
A leutura d'a carta fay parar;
Dinlle que cale..., ¡Pero quen afoga
Os tristes sentimentos d'unha nay!)
Siguen leendo: «Cando camiñamos
Xa de dia ou de noute, sempre vou
C'o pensamento n'isa pobre aldea
Ond'a miña frorida edá pasou;
Os soutos que no vrao lle prestan sombra,
Seus regatos e montes vexo eiquí,
Os ecos d'as campás d'aquela Igresia,
Tránm'os ventos da terra onde nacin.
Meus queridiños pais... ¡con que lenguaxe
Os recordos me veñen á falar
D'unhas cousas que falan d'outras cousas
Que non podo nin sei adiviñar!
.......................................
Meus quiridiños pais, si é que m'esquece
D'escribirlle á Sabela de Pitin,
Díganlle que me queira é non me deixe,
Díganlle que me queira é non me deixe,
Que viva e teña amor soilo pra min.
¡Ay! aldeiña... ¡Cantas veces poño
En ti o pensamento e curazon...,
Eydos, montes e soutos de Caldelas,
Lonxe de vos, eu morro de door!
Adios, quiridos pais, que teño presa;
Si poidera subir á xeneral,
Cantas cousas lies dera o seu filliño
C'oxe, coitado d'il, non pode dar.
Adios, quiridos páis, hast'outro dia,
A cantos lle pergunten que é de min,
Diganlle qu'estou bó, denlle recordos,
Canto queiran vostés ¡Adios!--_Xoaquin_.»
(Unha carta d'a guerra, ó un tesouro
Pr'a coitada xentiña d'o rapaz,
Carta que dempois leen os veciños,
O maestro y-o crego d'o lugar.)
VALENTIN L. CARVAJAL, _Espinas, follas
e frores_, p. 30.
* * * * *
¡QUEN POIDERA CHORAR!
Eu, chorei sendo neno, moitas veces;
Pranto de pelras aquil pranto foi:
Tiña forza n'os ollos, mais non tiña
forza n'o curazon.
Chorei dempois cando xa feito home
Loitaba c'os delirios d'a pasion,
Y-os meus ollos souperon o que eran
As vágoas de door.
Logo mais tarde, cando as penas fondas
Deixáronme sin grorias nin pracer,
Eu cobizei chorar, pero non tiven
Mais que vágoas de fél.
As mortas illusiós, os desenganos
Consumiron a yalma c'o pesar;
Pidínll'os ollos vágoas ¡ay coitado,
Xa non puden chorar!
Pranto dichoso, fonte de consolo,
Xa pr'a min as tuas augas non virán:
Cando c'os anos pérdense as legrias,
¡Quén poidera chorar!
VALENTIN L. CARVAJAL, _Espinas, follas
e frores_, p. 37.
* * * * *