[Baybayin: a, e ó i, o ó u]
M~ga konsonante:
[Baybayin: ba, ka, da, ga, la, ma, n~g]
[Baybayin: pa, sa, ta, ya]
* * * * *
=Sa Bisayà.=
Ito naman ang sa Bisaya.
M~ga bokal.
[Baybayin: a, e ó i, o ó u]
M~ga konsonante.
[Baybayin: ba, ka, da, ga, ha, la, ma]
[Baybayin: na, pa, sa, ta, ya]
Ang ayos n~ga n~g lahat ay parapara na ang may tudlít sa itaas ay _e ó
i_ ang tinig, at ang may tudlít sa ibaba ay _o ó u_.
Ito ang ayos n~g pagsulat n~g m~ga tagarito at sa ganito'y
nagcacaunawaan at agad nailalakip n~g bumabasa ang letrang kulang at
di umano'y nilalakipan din n~g m~ga tanda na gaya halimbawa n~g || na
aní Mass ay inaaring m, n, t at ibp.; ano pa't gaya rin n~g wicang
_pahlabi_ ó _pehlebi_ n~g m~ga persa noon Edad media.
Ang paraan naman n~g pagsulat n~g tagarito ay minumulan sa itaas na
paibaba at pinasisimulan ang hanay sa dacong kaliwa at niwawakasan sa
dacong kanan, na kaiba sa m~ga insik at m~ga hapón na minumulan sa
kanan at niwawakasan sa caliwa.[14]
Ang karaniwang sulatán ay kawayan ó m~ga dahon n~g halaman na siya
ring inugali n~g m~ga taga ibang lupain n~g di pa natutuclasan ang
paggawa n~g papel at ang panulat na ginagamit ay matulis na bakal ó
patpat at di umano'y tinatawag na _sipol_. Ang m~ga susulatín naman ay
ang canilang m~ga tula at awit na siya nilang gawî ó kung dili ay
ginagamit sa pagtatala n~g bilang n~g canilang m~ga hayop at m~ga
kalakal at gayon din sa pagsulat n~g liham.
Ang paraang ito n~g pagsulat n~g m~ga tagarito ay agad napawì n~g
masacop na n~g m~ga castila, at noong taong 1705, ani Padre Totanes,
ay totoó n~g mahirap macasumpong n~g tagaritong nacasusulat n~g gayon;
n~guni't ani Dr. Borrows ay gumagamit pa hangang n~gayon ang m~ga
Tagbanua sa Paragua n~g gayong pagsulat.