διαδοχικά εν Ελλάδι, θέλουσι περιέλθει εις τους κατιόντας και
κατ' ευθείαν γραμμήν γνησίους κληρονόμους του πρίγκηπος Όθωνος
της Βαυαρίας κατά τάξιν πρωτοτοκίας. Αν ο πρίγκηψ Όθων της
Βαυαρίας αποβιώση, άνευ γνησίων και κατ' ευθείαν γραμμήν
απογόνων, το Ελληνικόν στέμμα θέλει περιέλθει εις τον νεώτερον
αυτού αδελφόν και τους, κατ' ευθείαν γραμμήν, γνησίους αυτού
κατιόντας κληρονόμους, κατά τάξιν πρωτοτοκίας. Αν ο τελευταίος
ούτος αποβιώση ωσαύτως άνευ γνησίων και κατ' ευθείαν γραμμήν
απογόνων, το Ελληνικόν στέμμα θέλει περιέλθει εις τον νεώτερον
τούτου αδελφόν, και τους κατ' ευθείαν γραμμήν γνησίους αυτού
κατιόντας κληρονόμους, κατά τάξιν πρωτοτοκίας.
Κατ' ουδεμίαν περίπτωσιν, το Ελληνικόν στέμμα και το Βαυαρικόν
δύνανται να ενωθώσιν επί της αυτής κεφαλής.
9) Ο πρίγκηψ Όθων της Βαυαρίας, ως Βασιλεύς της Ελλάδος, θέλει
είσθαι ενήλικος, άμα συμπληρωθέντος του εικοστού αυτού έτους,
ήτοι την 1 Ιουνίου (20 Μαΐου) 1835.
10) Διαρκούσης της ανηλικιότητος του πρίγκηπος Όθωνος της
Βαυαρίας, Βασιλέως της Ελλάδος, τα κυριαρχικά αυτού δικαιώματα
θέλουσιν ενεργείσθαι εν Ελλάδι, καθ' όλην αυτών την έκτασιν, υπό
Αντιβασιλείας, συγκειμένης εκ τριών συμβούλων, δοθησομένων αυτώ
υπό της Α. Μ. του Βασιλέως της Βαυαρίας.
11) Ο πρίγκηψ Όθων της Βαυαρίας διατηρεί απαραμείωτον το επί της
εν Βαυαρία ηγεμονικής αυτού χορηγήσεως δικαίωμα. Η Α. Μ. ο
Βασιλεύς της Βαυαρίας υποχρεούται ωσαύτως να παράσχη πάσαν
δυνατήν συνδρομήν, διευκολύνουσαν την εν Ελλάδι αποκατάστασιν του
πρίγκηπος Όθωνος μέχρι της οριστικής προικοδοτήσεως του
στέμματος.
12) Προς εκτέλεσιν των διά του από 3 Φεβρουαρίου 1830 πρωτοκόλλου
συνομολογηθέντων, η Α. Μ. ο αυτοκράτωρ πασών των Ρωσιών
υποχρεούται να εγγυηθή, αι δε ΑΑ. ΜΜ. ο βασιλεύς της Γαλλίας, και
ο βασιλεύς του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρεττανίας και
Ιρλανδίας αναδέχονται να συστήσουν, ο μεν προς το κοινοβούλιον, ο
δε προς τα βουλευτικά σώματα, να τους θέσωσιν εις κατάστασιν ν'
αναδεχθώσι την υπό τους ακολούθους όρους εγγύησιν δανείου,
συνομολογηθησομένου υπό του πρίγκηπος Όθωνος υπό την ιδιότητα του
βασιλέως της Ελλάδος.
Α'. Το κεφάλαιον του υπό την εγγύησιν των τριών Δυνάμεων
συνομολογηθησομένου δανείου δύναται ν' αναβή μέχρις εξήκοντα
εκατομμυρίων.
Β'. Το δάνειον τούτο θέλει πραγματοποιηθή κατά τρεις σειράς, εξ
είκοσιν εκατομμυρίων φράγκων εκάστης.
Γ'. Επί του παρόντος θέλει πραγματοποιηθή μόνον η πρώτη σειρά, αι
δε τρεις Αυλαί θέλουσιν εγγυάσθαι εκάστη διά το τριτημόριον της
πληρωμής των τόκων και του ετησίου χρεωλυσίου της ρηθείσης
σειράς.
Δ'. Η δευτέρα και τρίτη σειρά του ρηθέντος δανείου δύνανται να
πραγματοποιηθώσιν αναλόγως των αναγκών του Ελληνικού Κράτους,
μετά προηγουμένην συνεννόησιν μεταξύ των τριών Αυλών και της Α.
Μ. του Βασιλέως της Ελλάδος.
Ε'. Εάν, συνεπεία τοιαύτης συνεννοήσεως, πραγματοποιηθώσιν η
δευτέρα και τρίτη σειρά του ρηθέντος δανείου, αι τρεις Αυλαί
θέλουσιν εγγυάσθαι, εκάστη κατά το τριτημόριον, περί της πληρωμής
των τόκων και του ετησίου χρεωλυσίου των δύο τούτων σειρών, ως
και περί της πρώτης.
Ο κυριάρχης της Ελλάδος και το Ελληνικόν Κράτος υποχρεούνται να
προσδιορίσωσιν εις την πληρωμήν των τόκων και του ετησίου
χρεωλυσίου των υπό την εγγύησιν των τριών Αυλών
πραγματοποιηθησομένων σειρών τας πρώτας της επικρατείας
προσόδους, ώστε αι πραγματικαί εισπράξεις του δημοσίου ταμείου
θέλουσι προ πάντων αφιερούσθαι εις την πληρωμήν των ρηθέντων
τόκων και του χρεωλυσίου, χωρίς να δύναται να γίνη αυτών χρήσις
προς οποιονδήποτε σκοπόν, ενόσω η υπηρεσία των πραγματοποιηθεισών
σειρών του υπό την εγγύησιν των τριών Αυλών δανείου δεν ήθελεν
εξασφαλισθή ολοσχερώς διά το τρέχον έτος.
Οι διπλωματικοί αντιπρόσωποι των τριών Αυλών θέλουσιν ειδικώς
επιφορτισθή να επαγρυπνώσι προς εκτέλεσιν του τελευταίου τούτου
όρου.
13) Εάν τυχόν αι προς οριστικήν ρύθμισιν των ορίων της Ελλάδος
αρξάμεναι ήδη υπό των τριών Αυλών εν Κωνσταντινουπόλει
διαπραγματεύσεις προκαλέσωσι χρηματικήν τινα αποζημίωσιν προς
όφελος της Οθωμανικής Πύλης, συνομολογείται, ότι το προς την
αποζημίωσιν ταύτην απαιτούμενον ποσόν θέλει προαφαιρεθή εκ του
προϊόντος του εν τω προηγουμένω άρθρω μνησθέντος δανείου.
14) Η Α. Μ. ο βασιλεύς της Βαυαρίας θέλει διευκολύνει προς τον
πρίγκηπα Όθωνα τα μέσα να στρατολογήση εν Βαυαρία και να παραλάβη
εις την υπηρεσίαν αυτού, ως βασιλέως της Ελλάδος, σώμα
στρατιωτικόν, μέχρι τρισχιλίων πεντακοσίων ανδρών, ού τον
οπλισμόν, την αποσκευήν και μισθοδοσίαν θέλει χορηγήσει το
Ελληνικόν κράτος· το σώμα τούτο θέλει αποσταλή αυτόσε όσον
τάχιστα διά ν' αντικαταστήση τα μέχρι τούδε εν Ελλάδι διατελούντα
συμμαχικά στρατεύματα, αλλ' ο τελευταίος ούτος στρατός θέλει
διαμείνει εις την διάθεσιν της Α. Μ. του βασιλέως της Ελλάδος,
μέχρι της αφίξεως του ανωτέρω ρηθέντος σώματος. Άμα αφιχθέντος
του σώματος τούτου εν Ελλάδι, ο περί ού ο λόγος συμμαχικός
στρατός θέλει αποσυρθή, και εκκενώσει ολοσχερώς την Ελληνικήν
χώραν.
15) Η Α. Μ. ο Βασιλεύς της Βαυαρίας θέλει ωσαύτως διευκολύνει
προς τον Πρίγκηπα Όθωνα τα μέσα του να συμπαραλάβη αριθμόν τινα
αξιωματικών Βαυαρών διά να συντρέξωσιν εις τον διοργανισμόν
εθνικής στρατιωτικής δυνάμεως.
16) Άμα καταστή δυνατόν, μετά την υπογραφήν της παρούσης
συμβάσεως, οι υπό της Α. Μ. του Βασιλέως της Βαυαρίας προς την Α.
Β. Υ. τον Πρίγκηπα Όθωνα παραχωρηθησόμενοι τρεις σύμβουλοι προς
συγκρότησιν της Αντιβασιλείας της Ελλάδος, θέλουσιν αναλάβει
αυτόθι τα καθήκοντα της ρηθείσης Αντιβασιλείας, και θέλουσι
παρασκευάσει όλα τα προς υποδοχήν του κυριάρχου απαιτούμενα
μέτρα, όστις θέλει ωσαύτως μεταβή εις την Ελλάδα εντός βραχυτάτης
προθεσμίας.
17) Αι τρεις Αυλαί θέλουσι διά κοινής δηλώσεως αναγγείλει προς το
Ελληνικόν έθνος την παρ' αυτών γενομένην εκλογήν της Α. Β. Υ. του
πρίγκηπος Όθωνος της Βαυαρίας, ως Βασιλέως της Ελλάδος, και
θέλουσι χορηγήσει προς την Αντιβασιλείαν πάσαν την υπ' αυτών
εξαρτωμένην υποστήριξιν.
18) Η παρούσα σύμβασις θέλει επικυρωθή, αι δε επικυρώσεις
θέλουσιν ανταλλαχθή εν Λονδίνω εντός έξ εβδομάδων, ή πρότερον,
εάν η δυνατόν.
Εις πίστωσιν τούτου οι πληρεξούσιοι υπέγραψαν αυτήν, επιθέσαντες
και την σφραγίδα των.
(υπογρ) &Ταλλεϋράν, Πάλμεστρων, Λήβεν,
Ματουστζεβίκ, Δεσέτ.
Τοιαύτη ήτο η συνθήκη, ήν, επικυρώσαντος του βασιλέως της
Βαυαρίας Λουδοβίκου τη 15)27 Μαΐου 1832, οι αντιπρόσωποι της
Ελλάδος, κατά την εν Προνοία τη 14η Ιουλίου 1832 συγκροτηθείσαν
Εθνικήν Συνέλευσιν, έμελλον να εγκρίνωσι και να αποδεχθώσιν.
Επί τη εκλογή Βασιλέως εγεννήθη μεν αληθώς εν Ναυπλίω στιγμιαία
τις ελπίς συνδιαλλαγής και ομονοίας, και οι αντιπρέσβεις αυτοί
ενεθάρρυναν σπουδαίως την ελπίδα ταύτην, ότε την 27 Φεβρουαρίου
έλαβον εκ Λονδίνου το σπουδαίον άγγελμα, ότι ο από μακρού ήδη
ποθούμενος ηγεμών εξελέγη τέλος, και ην ο πρίγκηψ Όθων της
Βαυαρίας, προσέθηκεν όμως ούτω νέαν πλάνην εις τας πολλάς άλλας,
άς εγέννησε παρά τοις διπλωμάταις το Ελληνικόν ζήτημα. Καθότι,
ότε αφίκετο η περί της εκλογής του πρίγκηπος είδησις, τα εν
Ελλάδι απείχον πολύ μάλλον ή άλλοτε της συγχωνεύσεως και
συνδιαλλαγής των κομμάτων. Δεν έλειπον όμως, εκ των περί τον
Θήρσιον ιδίως, οι έξαλλοι εκ χαράς επί τω αγγέλματι, και ο αγαθός
Βαυαρός ουδαμώς αμφέβαλλε περί της ειλικρινείας των Ελληνικών
εκείνων διαχύσεων.
Υπήρξε δε μάρτυς ο Θήρσιος της εν Σύρω αγαλλιάσεως, ότε την 7)19
Μαρτίου 1832 εγνώσθη, ότι ο πρίγκηψ Όθων είχεν εκλεγή ηγεμών της
Ελλάδος. «Παρήλθον αι μέριμναι, έγραφεν, ελησμονήθησαν αι
διαιρέσεις, και απεσβέσθησαν σχεδόν τα μίση. Την εσπέραν η πόλις
δεν αναγνωρίζεται πάντες αναπνέουσιν, εκφράζονται ελευθέρως, και
ό,τι ιδίως τιμά τον αγαθόν, παρεγνωρισμένον και
κατασυκοφαντούμενον λαόν, είνε ότι ουδαμού ήκουσα έκφρασιν
εκδικήσεως, πόθον καταδιώξεως, πανταχού δε τουναντίον κατείδον
προθυμίαν εις λήθην των γενομένων και διάθεσιν εις εγκαίνισιν
νέας εν Ελλάδι ζωής μετά των νέων ελπίδων. «Η χαρμόσυνος κίνησις
διαρκεί, γενική και ομοία παρά τε τοις κυβερνητικοίς και τοις
συνταγματικοίς. Οι ατυχείς καταδιωκόμενοι περιφέρονται
ανωρθωμένην έχοντες την κεφαλήν και ελαφράν την καρδίαν, οι
πολέμιοι αυτών συμμερίζονται τας φαιδράς προσδοκίας, και το
εμπόριον ανέζησεν αίφνης ως διά μαγείας. Πλοία ναυλούνται,
συμβόλαια συνάπτονται, παραγγελίαι δίδονται και ενεργούνται
αγοραί. Ενώ δε χθες έτι οι πλουσιώτατοι των οίκων δυσκόλως
εύρισκον εκατόν τάλληρα εν περιπτώσει ανάγκης αυτών, σήμερον
ευρίσκονται χιλιάδες κυκλοφορούσαι. Ουδείς ενθυμείται τοιαύτην
τινά γενικήν αιφνίδιον μεταβολήν. Είνε δε αύτη εντελής και
πλήρης, ως πλήρης είνε η μετατροπή της προ τριών μόλις ημερών
μαινομένης εν τω πελάγει τρικυμίας εις το εκτάκτως θερμόν και
σφριγηλόν έαρ, όπερ επεφάνη έκτοτε, συμπίπτον θαυμασίως, κατά τε
τον χρόνον και το είδος, προς το επελθόν πολιτικόν έαρ».
Εάν τους κυβερνητικούς ευχαρίστησεν η εκλογή του Όθωνος, την
εναντίαν μερίδα των συνταγματικών ολίγον ηυχαρίστει η εκλογή του
πρίγκηπος τούτου. Δυσηρεστήθη δε αύτη, διότι το πρωτόκολλον της
1) 13 Φεβρουαρίου ανεκοινώθη επισήμως προς την κυβέρνησιν του
Αυγουστίνου και ουχί προς αυτήν, και ότι εκ προοιμίου, ούτως
ειπείν, εχαρακτηρίσθησαν τα μέλη αυτής παρά τω νέω ηγεμόνι ως
αντάρται. Εν τούτοις, αμφότεραι αι φατρίαι απόφασιν είχον να
εκμεταλλευθώσι τουλάχιστον υπέρ εαυτών, όσον ηδύναντο κάλλιον·
την ανάγκην του ξένου ηγεμόνος, ήν δεν ηδύναντο να αποφύγωσι.
Σπουδαιότατον λοιπόν παρίστατο μέλημα, τοις μεν εν Άργει να μη
παραιτήσωσιν, ανεγνωρισμένην ήδη τυπικώς κυβερνητικήν αρχήν, τοις
δε εν Μεγάροις να καταλάβωσιν αυτήν, όπως δημιουργήσωσιν ούτω
ούτε _τετελεσμένον τι γεγονός_.
Όθεν οι υπό τον Π. Νοταράν εν Μεγάροις συνηθροισμένοι
πληρεξούσιοι, ως και η εν Περαχώρα κυβερνητική επιτροπή των
συνταγματικών ανήγγειλαν εκφανώς, ότι δεν ήθελον καταθέσει τα
όπλα, ενόσω ο κόμης Αυγουστίνος ευρίσκετο επί Ελληνικού εδάφους.
Είχον δε προβή και μετ' επιτυχίας εις έναρξιν των εχθροπραξιών.
Ενώ η κυβέρνησις του Άργους έβλεπεν, ότι ουδέν άλλο είχεν εις
διάθεσιν αυτής, ή τα επιπόνως συναθροισθέντα άτακτα στίφη του Θ.
Κολοκοτρώνη, την ασθενή εισφοράν του τακτικού πεζικού και την
ιππικήν ίλην του Δημητρίου Καλλέργη, δαπανωμένην εις ανωφελείς
περιπολίας μεταξύ Ναυπλίου και Άργους, οι Ρουμελιώται κατώρθωσαν
να υποτάξωσιν ολόκληρον την Στερεάν Ελλάδα. Κατέλαβον την
Ναύπακτον, επολιόρκησαν τον Μαμούρην εν τω φρουρίω της Αμφίσσης,
προσέβαλον τον Κ. Μεταξάν εν Δελφοίς, ελαφυραγώγησαν την
Αράχωβαν, απέκρουσαν τα κυβερνητικά στρατεύματα εν τη κοιλάδι του
Κηφισσού και κατά τα στενά της Αττικής και παρεσκευάσθησαν να
εισβάλλωσι και εις αυτήν την Πελοπόννησον! Τούτων προς Β.
γινομένων επέκειτο εκ μεσημβρίας προσβολή των Μανιατών, οίτινες
είχον ήδη καταλάβει την Μονεμβασίαν. Τι δε ηδύνατο ο Κυβερνήτης
να αντιτάξη κατά των 6,000 ανδρών του Κωλέττη; Δισχιλίους κακώς
τρεφομένους, απληρώτους και δυσηρεστημένους στρατιώτας·
στερούμενος δε χρηματικών μέσων δεν κατώρθωσε να εμποδίση τας
λιποταξίας πολλών οπλαρχηγών της Στερεάς, οίτινες υπηρέτουν έτι
αυτώ και είχον γενικώς ανεγνωρισμένην γενναιότητα, ως και την
απόστασιν του Τζαβέλλα. Και επ' αυτών έτι των Πελοποννησίων την
πίστιν επί τοσούτο μόνον υπήρχε δυνατή πεποίθησις, εφ' όσον
εξηκολούθει η μισθοδοσία αυτών. Η ανάγκη εις ήν ευρέθη ο
Αυγουστίνος, όπως επεκτείνη την διάδοσιν του χαρτονομίσματος, η
κατασπατάλησις της δεκάτης, δι' ήν ουδείς, πλην των ισχυρών, οίος
ο Κολοκοτρώνης, ετόλμα να πλειοδοτήση, και ήτις εδαπανάτο εξ
ολοκλήρου εις ανωφελείς ενόπλους επιδείξεις κατά ξηράν και
θάλασσαν, εξηυτέλισαν επί μάλλον και μάλλον την κυβέρνησιν.
Εν Άργει επεκράτει πανικός. Έτρεμον οι άνθρωποι μη επαναληφθώσι
τα _Δεκεμβριανά_, και εφοβούντο την εκδίκησιν των Ρουμελιωτών
απειλησάντων, ως ελέγετο, _ότι ήθελον αροτριώσει την τέφραν των
πόλεων, αίτινες ήθελον αντιστή αυτοίς ενόπλως_. Και αυτοί οι των
δυτικών Δυνάμεων αντιπρόσωποι εν Ναυπλίω ήσαν ανήσυχοι, οι δε
Άγγλοι και Γάλλοι ήρξαντο μετανοούντες, ότι τοσούτον είχον
συγκαταβή προς την κυβέρνησιν του Αυγουστίνου, παραμελήσαντες
«_να αποκαλύψωσι την αντίφασιν μεταξύ του γράμματος και τον
πνεύματος των λονδινείων αποφάσεων της ατομικής διπλωματικής
αυτών εκτελέσεως εν Ελλάδι_»!
Εν τη κρισίμω ταύτη στιγμή εύκαιρος υπήρξε τοις αντιπρεσβευταίς η
εμφάνισις του Θηρσίου, επιστρέφοντος εις Ναύπλιον εξ εκδρομής
τινός αυτού ανά τας νήσους του Αιγαίου. Ούτος δεν είχε μεν
εντολήν τινα ειδικήν, ούτε χρηματικά μέσα, και απεδίδετο αυτώ, εκ
της μέχρι τούδε ενεργείας αυτού, η πρόθεσις όπως καταστεί, δήθεν,
αντιβασιλεύς μέχρι της αφίξεως του ηγεμόνος και διαρκούσης της
ανηλικιότητος αυτού. Είχε δ' επομένως εναντίας αμφοτέρας τας
μερίδας, και άτομά τινα μόνον υπέρ αυτού. Οι αντιπρέσβεις όμως
εθεώρησαν άξιον του κόπου να χρησιμοποιήσωσι τας ενεργείας του
Θηρσίου, τας συμβουλάς αυτού, και την επίσημον βαυαρικήν αίγλην,
ήτις περιέβαλλεν αυτόν, καίπερ αρνούμενον. Ούτω δε προσεκάλεσαν
αυτόν ως έμπιστον εν ταις συνδιασκέψεσιν αυτών.
Ο Θήρσιος ησθάνετο ήδη εαυτόν προς την αντιπολίτευσιν μάλλον
κλίνοντα ή προς την κυβέρνησιν. Συνέστησε μέτρα συνδιαλλακτικά
και προύτεινε να αποφυλακισθή ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, να
συναφθώσι διαπραγματεύσεις μετά του Ζαΐμη εν Πάτραις, και να
διαταχθή η κατάληψις του Ισθμού υπό Γάλλων, ών η εμφάνισις ήθελε
καταστήσει αδύνατον την βιαίαν διάβασιν των Ρουμελιωτών.
Ο Αυγουστίνος συνήνεσεν εις την απόλυσιν του Μπέη και ο γερμανός
φιλέλλην έσχε την ευχαρίστησιν να ανοίξη τη 13)25 Μαρτίου 1832
την ειρκτήν του Πετρόμπεη, και να προσφέρη αυτώ την ελευθερίαν ως
χάριν του μέλλοντος βασιλέως. Αντί τούτου υπεσχέθη ο οπλαρχηγός,
ως και τα λοιπά απολυθέντα μέλη της οικογενείας αυτού, _ότι
ήθελον καθησυχάσει την Μάνην, και υπήρχεν ελπίς, ότι ήθελον νυν
εκτελέσει την δεκάκις ήδη δεδομένην υπόσχεσιν ταύτην_. Ούτω τα εν
Μάνη εφαίνετο ότι προυλήφθησαν, αλλ' η κυρία δυσχέρεια ην προς
βορράν απειλητική. Πριν δ' ή επέλθωσιν εκ μεσημβρίας οι Γάλλοι
εις φρούρησιν του Ισθμού, ηδύνατο να επέλθη η κάθοδος των
Ρουμελιωτών αι διαθέσεις δε του Γάλλου αντιπρέσβεως καθίστων
πιθανόν, ότι η πορεία των Γάλλων δεν ήθελε επιταχυνθή. Ουδέν
επίσης σπουδαίον αποτέλεσμα ηδύνατο να ελπίζη η κυβέρνησις εκ
διαπραγματεύσεων προς τον Ζαΐμην ή άλλον τινά των ρουμελιωτών
ηγέτην. Πλην δε τούτου έσχε και την τύφλωσιν να αποτείνη, εν
εσχάτη ώρα, πρόκλησίν τινα προς τον Κωλέττην, ήτις εξώθησεν αυτόν
εις επίθεσιν. Κυρία δε έρις μεταξύ των δύο φατριών υπήρξε: _τις
ήθελον έχει την διεύθυνσιν των δημοσίων υπό τον ανήλικον
ηγεμόνα_. Ο σχηματισμός προσωρινής πολυμελούς κυβερνήσεως, εξ
αμφοτέρων, ήν και οι αντιπρέσβεις αυτοί επεθύμουν, ηδύνατο να
παράσχη μέσον τι συνδιαλλαγής.
Αλλ' η εξ Άργους εις Ναύπλιον καταφυγούσα συνέλευσις τυφλώς
αφωσιωμένη τη κυβερνήσει έσπευσε να ασφαλίση την διεύθυνσιν εις
την ιδίαν αυτής φατρίαν. Μικρόν δε προ της διαλύσεως αυτής
διώρισε τον Αυγουστίνον _αντιβασιλέα_ μέχρι της αφίξεως του
Όθωνος. Ταύτα μαθών ο Κωλέττης, απεφάσισε να προβή εις επίθεσιν,
εισβάλλων εις την Πελοπόννησον.
Τότε, κατά τας κρισίμους ημέρας, περί τα τέλη Μαρτίου, απεφάσισεν
ο Θήρσιος, κατ' εντολήν των αντιπρέσβεων, να σπεύση εις το εν
Περαχώρα στρατόπεδον των Ρουμελιωτών, όπως μεσιτεύση και προλάβη
την εις την Πελοπόννησον εισβολήν. Αλλά τόσον κατεγοήτευσεν αυτόν
ο Κωλέττης, τόσον μετέτρεψε τας φρένας αυτού ο αιμύλος εκείνος
ανήρ και η παρουσία και η λαμπρότης των οπλιταρχών και
στρατιωτών, ώστε από μεσίτου κατέστη φίλος των Ρουμελιωτών.
Επανήλθεν εις Ναύπλιον μάλλον υπερασπιστής των Ρουμελιωτών ή
μεσίτης, των διαμαχομένων. Αποτυχούσης της πρεσβείας του Θηρσίου,
εγένετο συμβούλιον επί του αγγλικού τρικρότου, όπερ συνέκειτο εκ
των τριών ναυάρχων, των αντιπρέσβεων, του Αυγουστίνου και του
Θηρσίου, και απεφασίσθη ίνα αντιτάξωσι βίαν κατά των Ρουμελιωτών.
Αλλ' ούτοι πριν ή προς τούτο ετοιμασθεί ο Αυγουστίνος
εξεστράτευσαν τη 25 Μαρτίου 1832, ενίκησαν τους υπό τον Νικήταν
και Καλλέργην κυβερνητικούς στρατούς παρά το Λουτράκι·
διεσκόρπισαν το ιππικόν του Καλλέργη, και έτρεψαν το πεζικόν του
Νικήτα· τη δ' υστεραία (26 Μαρτίου) εισήρχοντο εις το Άργος
έχοντες κλάδους ελαίους επί των όπλων και επί των φεσίων ως
σωτήρες του έθνους και ελευθερωταί εκ του ζυγού του Αυγουστίνου·
το πλήθος υπεδέχετο αυτούς εν αγαλλιάσει· και τη επαύριον, 27
Μαρτίου, αφίκοντο προ των πυλών του Ναυπλίου και εστρατοπέδευσαν
εν τη Προνοία, ένθα πολλοί δυσηρεστημένοι εκ Ναυπλίου ηνώθησαν
αυτοίς.
Οσημέραι αξιωματικοί και στρατιώται εγκαταλείποντες τας τάξεις
των κυβερνητικών στρατευμάτων, ηνούντο μετά των Ρουμελιωτών, εφ'
ώ και ο Αυγουστίνος εξέστη των φρενών βλέπων εαυτόν
απογυμνούμενον τής τε των πολιτών και των στρατιωτών
υπερασπίσεως. Τέλος δε τη επιούση (28 Μαρτίου 1832) ιδών ότι και
οι αντιπρέσβεις και οι ναύαρχοι ώκνουν όπως υπερασπίσωσιν αυτού
διά των όπλων, καίτοι ο Ρίκορδ ηβούλετο τούτο, αλλά δεν ετόλμα
μόνος, παρητήθη την αρχήν.
Παραιτηθέντος του Αυγουστίνου Καποδιστρίου, η Γερουσία πιστεύουσα
ότι μικτή τις κυβέρνησις εκ τε των συμπολιτευομένων και
αντιπολιτευομένων ηδύνατο να συγκρατήση τα διεστώτα μέχρι της
καθόδου του εκλεχθέντος βασιλέως Όθωνος, εξελέξατο πενταμελή
_διοικητικήν επιτροπήν_ συγκειμένων εκ των: _Κολοκοτρώνη, Μεταξά,
Ζαΐμη, Κωλέττη_ και _Βουδούρη_. Αλλ' ήτο πρόδηλον ότι και διά της
εκλογής ταύτης συνεκροτείτο κυβέρνησις. ενέχουσα εν εαυτή τα
σπέρματα της διαιρέσεως, διότι οι _συνταγματικοί_,
αντιπροσωπευόμενοι υπό του Κωλέττη, είχον και πάλιν την
μειονοψηφίαν. Ουχ ήττον όμως επήλθε ποιά τις ειρήνη, τα
στρατεύματα συνεφιλιώθησαν τη παρεμβάσει του Θηρσίου εν Προνοία,
τα τε κυβερνητικά και συνταγματικά και περιήρχοντο ανά τας οδούς
του προαστείου του Ναυπλίου κραυγάζοντα υπέρ του Βασιλέως, του
Συντάγματος και του Κωλέττη, όστις τη επαύριον (29 Μαρτίου),
προτροπή και εγγυήσει του Θηρσίου, εισήλθεν εις Ναύπλιον. Η
είσοδος του Κωλέττη εις την πρωτεύουσαν της κυβερνήσεως ην
θριαμβευτική· ο λαός εν ευφημίαις ηκολούθει αυτόν
περιστοιχιζόμενον υπό είκοσι και πέντε λαμπρώς ενδεδυμένων
οπλιταρχών· κατεφίλουν αυτόν ως σωτήρα· άπειρον πλήθος λαού
ανευφήμουν αυτόν εν ταις οδοίς, εκ των στεγών των οικιών, εκ των
παραθύρων. Η πομπή ην βασιλέως, στρατηγού νικητού, ανδρός μεγάλως
ευεργετήσαντος την πατρίδα. Ο Αυγουστίνος Καποδίστριας ιδών
κρυφίως έκ τινος παραθύρου του μεγάρου, εν ώ κατώκει πρότερον και
ο φονευθείς Κυβερνήτης την λαμπράν υποδοχήν του αντιπάλου αυτού
και απελπίσας περί της αρχής αυτού τε και του Καποδιστριακού εν
γένει οίκου παρεσκευάσθη εις φυγήν, και τη αυτή νυκτί περί την
1Οην ώραν επεβιβάσθη επί της φρεγάτας του ναυάρχου Ρίκορδ μετά
πάντων των οικείων και φίλων, αποκομίζων και τα κειμήλια και
έπιπλα αυτού, κατευθυνόμενος εις Κέρκυραν· ούτω δε εξέλιπεν εκ
της Ελλάδος, ήν καθίδρυσεν εις Κράτος, η οικογένεια Καποδιστρίου,
προς ήν η νεωτέρα Ελλάς οφείλει μεγάλην την εθνικήν ευγνωμοσύνην.
Ο Αυγουστίνος φεύγων έξ μήνας μετά την δολοφονίαν του αδελφού εκ
Ναυπλίου εκόμισε το λείψανον του πρώτου της Ελλάδος Κυβερνήτου
εις Κέρκυραν (99). Ο τότε Άγγλος των Ιονίων νήσων αρμοστής
_Αδάμ_, ίνα μη το λείψανον του αοιδίμου Κυβερνήτου προκαλέση τας
συγκινήσεις του Κερκυραϊκού λαού, παρεκάλεσε τους αδελφούς του
τεθνεώτος, ίνα η αποβίβασις του λειψάνου εκ της ρωσικής φρεγάτας
γίνη νύκτωρ. Τωόντι μεσονυκτίαις ώραις της ημέρας καθ' ήν έφθασε
το πλοίον (αρχαί Απριλίου 1832), αποβιβάσαντες οι αδελφοί τον
νεκρόν, συνώδευσαν άνευ νεκρικής ακολουθίας εις την εν τω
προαστείω Μανδουκίω _Εκκλησίαν της Πλατυτέρας_, εν τω περιβόλω
της οποίας και ετάφη, παρά τον τάφον του γονέως αυτού και του
επιστηθίου φίλου Μουστοξύδου. Επί του ψυχρού και απλού τάφου του
καλύψαντος τα οστά αυτού, εισί γεγλυμμέναι αι εξής λέξεις πολλών
δηλωτικαί
ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Οπόσον ο Ιωάννης Καποδίστριας εμερίμνησεν υπέρ του έθνους, αφ' ής
στιγμής εξελέγη Κυβερνήτης και προ της εκλογής ότε διετέλει
υπουργός εν Ρωσία και βραδύτερον ιδιωτεύων, μαρτυρεί η
δημοσιευθείσα αλληλογραφία αυτού, ήτις καταδεικνύει τον μέγαν
υπέρ της Ελλάδος ενθουσιασμόν του ανδρός.
Εφ' ώ και η ιδιαιτέρα αυτού πατρίς, η Κέρκυρα, ευγνωμονούσα ένεκα
της δι' αυτού προσαφθείσης αυτή δόξης, ανήγειρεν ανδριάντα εν τη
πλατεία της πόλεως, ού τα αποκαλυπτήρια μεγαλοπρεπώς επανηγύρισε
τη 12 Απριλίου 1887 σύμπας ο ελληνισμός δι' αντιπροσώπων. Και η
Εθνική μεν Βουλή είχε πέμψει τον πρόεδρον αυτής _Ανδρέαν
Αυγερινόν_, η Κυβέρνησις τον υπουργόν των Ναυτικών και εκ
Κερκύρας βουλευτήν _Γεώργιον Θεοτόκην_, το Πανεπιστήμιον τον
Πρύτανιν αυτού _Γεώργιον Καραμήτσαν_ και ο δήμος Αθηναίων τον
_Μιχαήλ Π. Λάμπρον_, οίτινες και λόγους εξεφώνησαν καταλλήλους τη
περιστάσει, καθώς και ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου του
δήμου Κερκυραίων και διευθυντής του εν Κερκύρα Λυκείου
«Καποδιστρίου» _Λεωνίδας Βλάχος_, ός και προ τούτου ίδρυσεν εν τω
ιδίω λυκείω μαρμαρίνην προτομήν του μεγάλου της νήσου των Φαιάκων
πολίτου (100)· Ο τη 12 Απριλίου 1887 αποκαλυφθείς εν Κερκύρα
ανδριάς του πρώτου της Ελλάδος κυβερνήτου Ιωάννου Α. Καποδιστρίου
είναι λευκού μαρμάρου και έχει ύψος τριών μέτρων περίπου.
Εικονίζει δε τον Καποδίστριαν σκεπτικόν και κρατούντα εν τη
αριστερά εκτεταμένη χειρί κύλινδρον χάρτου, την δε δεξιάν έχοντα
εν αναπαύσει κεκαμμένην προ του στήθους και ανοικτόν τον δείκτην.
Ο Καποδίστριας φέρει ευρωπαϊκήν σύγχρονον στολήν, αλλ' επί το
αρχαιοπρεπέστερον περιβάλλεται και υπό πολυπτύχου μανδύου
εμπεπορπημένου κάτωθι της αριστεράς χειρός παρά την οσφύν. Ο
ανδριάς βλέπει την αντικρύ της νήσου δούλην εισέτι Ελλάδα, την
Ήπειρον, ήν τοσούτον αυτός εζήτησε να ελευθερώση, αλλά δεν
επέτυχε και ίσταται επί βάθρου, ού το ανώτατον μέρος, κατά τας
τέσσαρας πλευράς, κοσμείται υπό του οικοσήμου της οικογενείας του
Καποδίστρια, ήτοι υπό θυρεών, εστεμμένων εντός κλάδων φοίνικος
και φερόντων τρεις διαγωνίως αστέρας και ένα σταυρόν προς την άνω
δεξιάν γωνίας εν τη κυρία δ' όψει του βάθρου την επιγραφήν:
I. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ
ΤΗΣ
ΕΛΛΑΔΟΣ
Εν δε τη δεξιά τω θεατή: «_Τον περίδοξον πολίτην και της Ελλλάδος
μέγαν ευεργέτην, ανδριάντι τώ δε Ιωάννης Τουρλινός εγέγηρε
συμπροθυμησαμένου του Κερκυραίων δήμου, τη φιλοτίμω του μεγάλου
ανδρός προαιρέσει» εν δε τη αριστερά: «Λεωνίδας Δρόσης έργου
ήρχε, Γεώργιος Βενάκης επί πέρας ήγαγεν έτει ΑΩΠΕ'_.»
Ευχής έργον θα ήτο, εάν το έθνος ίδρυε τω μεγάλω της Ελλάδος
πολίτη και πρώτω Κυβερνήτη αυτής και έτερον ανδριάντα (101) είτε
εν Ναυπλίω είτε εν Αιγίνη ή και εν Αθήναις, καταδεικνύον ούτω
πόσον γινώσκει να τιμά τους μεγάλους αυτού άνδρας, ως έπραττον οι
πατέρες ημών.
Επί τη ευκαιρία των αποκαλυπτηρίων του ανδριάντος του ημετέρου
Καποδιστρίου του τόσον οικτρώς τον βίον καταστρέψαντος, οι μεν
εκάλουν αυτόν _Τιμολέοντα_, οι δε _Φωκίωνα_, οι δε _Βασιγκτώνα_,
ο δε ιστορικός _Ούρκβαρδ_, ήττον κολακευτικός, παρέβαλεν αυτόν
προς τον _Νάβιν_, αλλά, ως μοι φαίνεται, πάντες ούτοι οι
ιστορικοί παραλληλισμοί εισίν άστοχοι κατά πολύ, και μάλλον
αρμόζει η υπό του λαού είτα αποδοθείσα αυτώ πρoσωνυμία _Καβούρ_
ως διοργανώσαντος την ελευθερωθείσαν Ελλάδα ως εκείνος την
Ιταλίαν, προ τη Ελληνική μούση και η Ιταλική συνέθηκε δύο ύμνους
ών ο μεν έχει: Giovanni Capodistriu inno patriotico del cav. Anv
Giuseppe Ramelli, Corfu 1886, ο δε: «_Τω μεγάλω διπλωμάτη κόμητι
Ιωάννη Καποδιστρία, γραμματεί της Επικρατείας της Επτανήσου
Πολιτείας, υπουργώ και καγκελαρίω του αυτοκράτορος Αλεξάνδρου,
πληρεξουσίω λειτουργώ παρά τη Ελβετική ομοσπονδία, πολίτη της
Γενεύης, ιππότη μεγαλοσταύρω των κυριωτάτων ταγμάτων της Ευρώπης,
κυβερνήτη της Ελλάδος, όν η Ευρώπη εκήρυξε τον περινούστατον των
Ελλήνων_» nel giorno che Corcira sua patria innalzava gli publico
monumento il Canonico Dr Darmanin questo umile omaggio
consacrava.
Corfù 1886.