»De (bediening der) pastorie wierdt van oudts door den deken van
Oud-munster van Utrecht, en, den paus beurtelings verschonken,
het recht van vicarissen benoemen, ging bij overdragt en de burgers
stelden den kerkbewaarder (koster) aan, volgens voorrecht van Graaf
Aelbrecht van Beijeren dd. 28 Mei des jaars 1400. [170]
»Sedert de geloofshervorming, behoort de kerk van Oudewater onder het
classis van Gouda en Schoonhoven, welke tot Junij des jaars 1578 onder
het classis van Dordrecht geweest is.--Twee Predicanten bedienen thans
(1746) de Gereformeerde gemeente.
»In het jaar 1647 echter werd op raad van de Heeren Gemagtigde Raden,
om de zwaarte van den dienst, en uitgebreidheid der parochierende
districten, een derde predikant toegestaan, doch ter aanhouding
van de Regering der stad Gouda te gelijk bepaald, dat ingeval eene
kerk mogt worden opgericht in het dorp van Goverwellensluis, dat
alsdan de jongste predikant, in de kerk van Oudewater dienstdoende,
als predikant in de kerk van het voorz. dorp zoude worden [171]
gebruikt. Doch sedert het jaar 1721, is die derde predikants-plaats
weder niet meer vervuld, dewijl de stad door onmagt en verval, de
gewoonlijke stadswedde des predikants niet langer konde opbrengen
en betalen. Zulks om de twee predikanten te gemoet te komen in de
dienst bij de Staten van Holland, werd overeengekomen, dat, door de
kerkeraad onder approbatie van den magistraat zoude worden beroepen,
een persoon tot ziekentrooster, catechiseermeester en nog een tweede
tot schoolmeester en voorzanger, beide onder toevoeging van der staten
[172] wedde te zullen genieten. [173]
»De kerkenraad bestaat uit twee predikanten, vier ouderlingen en
vier diakenen, welke bij het ledig zijn eener predikants plaats,
de beroeping van een anderen predikant doen, doch het drietal, moet
zoowel als het beroep, aan de beslissing der magistraat, ter al of
niet aanneming worden aangeboden."
Zoo stond het met de bediening der kerk, tijdens de Heer Kinschot;
(1746) doch het is noodig, dat wij de veranderingen daarin sedert
aangebragt, kortelijk aanstippen:
Wel is Gouda nog de classis waaronder de kerk behoort, wel wordt zij
nog door twee predikanten bediend en is het getal der diakenen nog
vier, doch de hoeveelheid ouderlingen is sedert vele jaren met een
vermeerderd en alzoo op vijf gebragt.
De gekozen drietallen, en door den kerkeraad beroepen predikanten,
behoeven voorts niet meer den magistraat ter approbatie worden
voorgelegd.
De ziekentroosters en catechiseermeesters, worden insgelijks in onze
dagen, hier ter plaatse niet meer benoemd, daar de predikanten,
de bediening als zoodanig, weder op zich hebben genomen en op het
gehucht Goejan-verwelles-sluis eindelijk, werd ten jare 1845, een
aan de protestantsche eerdienst gewijde kerk gesticht, waarvan de
bediening niet op den jongsten predikant alleen rust, doch om beurten
wordt waargenomen, door de twee leeraars der Hervormde gemeente uit
deze plaats.
Het beheer van de bezittingen der kerk, is opgedragen aan het collegie
van kerkvoogden.
i. BEDIENAARS DER KERK.
Vicarijen en Vicarissen.
Zoo als wij reeds opgemerkt hebben, stonden er eenmaal in de kerk reeds
voor 1329 vier altaren.--Uit het testament van Diderik Kiel, weten wij
nog, dat hij in laatstgenoemd jaar aan de vier toen bestaande altaren,
een jaarlijks inkomen van vier ponden, te weten aan ieder autaar een
heeft gemaakt.
Voorts heeft hij met zijne erfgenamen, en eenige andere personen,
die in den brief der stichting uitgedrukt staan, »ter eere van den
almogende Godt en van de H. Catharina" in de kerk een nieuw autaer
gesticht, en zekere inkomsten daaraan geschonken. Het recht van de
Vicarissen te benoemen, hebben de gemelde erfgenamen aan zich behouden,
zoodat, uit kracht van hunne voorstelling, nog binnen hetzelfde jaar
1329 de eerste vicaris aan 't voornoemd autaar werd:
1. Gerardus Pes, een onderdiaken.--In het jaar 1366 heeft meergenoemde
Kiel, het recht van een vicaris voor te stellen aan den Ridder Gerrit
van Vliet, en deszelfs erfgenamen voor eeuwig en altijd geschonken.
In 1427 vinden wij als vicaris van hetzelfde altaar.