Z powodu wymian kamieni w poprzednim przykładzie, w kolejnych
posunięciach następowały ciągłe zmiany strony będącej na posunięciu.
Często jednak mamy do czynienia z wymianami, które NIE zmieniają strony
będącej na posunięciu, a ponieważ wygrana lub porażka w ogromnej
liczbie końcówek zależy od tego, który gracz ma posunięcie, ważne jest
aby początkujący miał jasny pogląd na omawiane zagadnienia.
Wymiana zawsze zmienia posunięcie jeżeli zbijający kamień jest odbijany
w następnym ruchu. Jeżeli odbijany jest inny kamień który z graczy
będzie na posunięciu zależy od względnej pozycji zbijanych kamieni. Na
potrzeby obliczeń posunięć dobrze jest wyobrazić sobie szachownicę jako
złożoną z dwóch „systemów pól” -- czarnego systemu zawierającego rzędy
zaczynające się od pól a1, a3, a5 i a7 i białego systemu zawierającego
pozostałe cztery rzędy. Jeżeli każdy z tych systemów zawiera PARZYSTĄ
liczbę kamieni, gracz, którego ruch teraz wypada, traci opozycję czyli
jego przeciwnik jest na posunięciu. Jeżeli liczba kamieni w każdym
systemie jest NIEPARZYSTA, gracz, który ma ruch, zyskuje opozycję czyli
jest na posunięciu. Ponieważ obliczenie posunięcia dotyczy tylko
systemów w których obaj gracze mają taką samą ilość bierek, aby uzyskać
pożądaną informację, wystarczy skorygować liczbę kamieni w jednym z
systemów. Diagram 96 służy za przykład.
Po policzeniu kamieni w systemie czarnym na przykład, okazuje się, że
ich liczba jest nieparzysta. Tak więc gracz, który ma teraz ruch jest
na posunięciu, które w tej pozycji
+---------------------------------------+
8 | | | | o | | | | |
|---------------------------------------|
7 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
6 | | o | | | | | | |
|---------------------------------------|
5 | | | o | | | | | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
3 | * | | | | | | | |
|---------------------------------------|
2 | | * | | | | | | |
|---------------------------------------|
1 | | | | | * | | | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h