Białe Czarne
Edward Lasker Jose Raoul Capablanca
(1) d2-d4 d7-d5
(2) Sg1-f3 Sg8-f6
(3) c2-c4 e7-e6
(4) Sb1-c3 Sb8-d7
(5) Gc1-g5 Gf8-b4
Zwykle gońca rozwija się na e7, ponieważ po roszadzie białych b4 nie
będzie dla niego odpowiednim polem.
(6) e2-e3 c7-c5
Tym posunięciem czarne stwarzają groźbę zaatakowania poprzez Hd8-a5
skoczka na c3 po raz drugi i zdjęcia związania ze skoczka f6, który
zostaje wtedy uwolniony i będzie mógł współpracować z gońcem b4 i
hetmanem idąc na pole e4. Próbując odparować groźby czarnych białe
zrobią co w ich mocy dla rozwoju swoich figur łącząc atak z obroną.
Królewski goniec nie został jeszcze rozwinięty, a jego najbardziej
naturalne pole docelowe pokrywa kontrolą pole, na którym czarne chcą
postawić swojego skoczka.
(7) Gf1-d3 Hd8-a5
(8) Hd1-b3
+---------------------------------------+
8 | #W | | #G | | #K | | | #W |
|---------------------------------------|
7 | # | # | | #S | | # | # | # |
|---------------------------------------|
6 | | | | | # | #S | | |
|---------------------------------------|
5 | #H | | # | # | | | ^G | |
|---------------------------------------|
4 | | #G | ^ | ^ | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^H | ^S | ^G | ^ | ^S | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | ^ | | | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | | | | ^K | | | ^W |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 70.
Białe muszą być bardzo ostrożne ze względu na różne wymiany możliwe w
centrum. Czarne zagrażają na przykład wymianą najpierw na d4, a
następnie posunięciem Sf6-e4 i jeżeli wtedy białe zbiją skoczka gońcem,
to goniec na g5 będzie atakowany przez hetmana, co pozwoli pionowi d5
zwolnić szósty rząd. Mogą też najpierw zagrać Sf6-e4 i dopiero wymienić
na d4. Refleksja, że wszystkie te groźby bazują na fakcie, że skoczek
c3 jest związany tak długo, jak długo białe nie wykonają roszady,
prowadzi do pomysłu (8) o-o. Prawdą jest, że czarne mogą wtedy wygrać
piona biorąc podwójnie na c3; jednak czyniąc w ten sposób opóźnią swój
rozwój i białe mogą poprowadzić silny atak wprowadzając szybko do akcji
wszystkie swoje figury, podczas gdy hetman czarnych jest oddzielony od
reszty swoich wojsk.
Ósme posunięcie białych, Hd1-b3 ma kilka wad. Po pierwsze czarne mogą
zagrać b7-b5! wygrywając figurę za trzy piony, ponieważ białe nie mogą
zrobić nic lepszego niż (9) c4:b5 lub c4:d5 pozwalając na c5-c4. Po
drugie, czarne mogą przeprowadzić uprzednio wspomnianą kombinację,
mogącą otworzyć piąty rząd, tak więc hetman zaatakuje g5. Ta sama
kombinacja byłaby możliwa, gdyby białe zagrały (8) Hd1-c2.
(8) ... Sf6-e4
(9) o-o
Oferta poświęcenia piona Se4:c3; (10) b2:c3, Gb4:c3 z perspektywą ataku
poprzez (11) Wa1-c1, etc., jak to wskazano uprzednio. Czarne wolą
jednak skoncentrować swój atak na g5.
(9) ... Se4:g5
(10) Sf3:g5 c5:d4
(11) Sc3-b5
(11) e3:d4 spowodowałoby utratę figury ze względu na d5:c4 z
jednoczesnym atakiem na gońca na d3 i skoczka na g5. Czarne mogą teraz
wygrać piona poprzez wzięcie na d3, ale byłoby to bardzo niebezpieczne,
ponieważ otwierałoby linię „f” dla wieży białych.
(11) ... Sd7-c5
+---------------------------------------+
8 | #W | | #G | | #K | | | #W |
|---------------------------------------|
7 | # | # | | | | # | # | # |
|---------------------------------------|
6 | | | | | # | | | |
|---------------------------------------|
5 | #H | ^S | #S | # | | | ^S | |
|---------------------------------------|
4 | | #G | ^ | # | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^H | | ^G | ^ | | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | ^ | | | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | | | | | ^W | ^K | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 71.
Pozycja staje się naprawdę bardzo skomplikowana. Pierwszą możliwością
jaką rozważą białe jest (12) Sb5-d6+; ale po Ke8-e7 wydaje się, że nie
ma satysfakcjonującej kontynuacji. Na przykład: (13) Hb3-c2, Sc5:d3;
(14) Sd6:f7, Wh8-f8 wygrywa dwa skoczki za wieżę. Lub: (14) Sd6:c8+?,
Wa8:c8; (15) Hb3:d3, d5:c4 wygrywa figurę. Tak więc białe nie mają
innej możliwości, niż wycofać hetmana.
(12) Hb3-c2 Sc5:d3
(13) Hc2:d3 a7-a6
+---------------------------------------+
8 | #W | | #G | | #K | | | #W |
|---------------------------------------|
7 | | # | | | | # | # | # |
|---------------------------------------|
6 | # | | | | # | | | |
|---------------------------------------|
5 | #H | ^S | | # | | | ^S | |
|---------------------------------------|
4 | | #G | ^ | # | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | | | ^H | ^ | | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | ^ | | | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | | | | | ^W | ^K | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 72.
Niełatwo jest czarnym utrzymać zdobycznego piona. Jeżeli zagrają (13)
..., Gb4-e7; (14) Sg5-f3, d4:e3; białe mogą kontynuować (15) c4:d5 z
dobrymi szansami ataku ze względu na otwarte linie w centrum
szachownicy, z których czarne nie mogą jeszcze zrobić użytku, ponieważ
nie zroszowały.
Posunięciem a7-a6 czarne znowu otwierają piąty rząd w celu prowadzenia
operacji przeciwko skoczkowi na g5.
(14) Sb5:d4 d5:c4
(15) Hd3:c4 Gc8-d7
(16) Sd4-b3
Jest to bardzo złe posunięcie naruszające podstawowe zasady strategii.
Wycofując skoczka z dominującego pola centralnego białe zmniejszają
jego mobilność zamiast ją zwiększać. Logiczną kontynuacją byłoby tutaj
Wf1-d1 lub Wa1-c1, rozwijające jedną z wież.
(16) ... Ha5:g5
(17) Hc4:b4 Gd7-c6
Gdyby białe nie wycofały swojego skoczka z d4, czarne nie byłyby w
stanie zająć gońcem tego preferowanego miejsca.
(18) e3-e4 a6-a5
Pion wypycha hetmana poza diagonalę a3-f8, ponieważ pion e4 musi być
broniony.
(19) Hb4-d2 Hg5:d2
Czarne w bardzo prosty sposób pokazują, że wymiana hetmanów jest
niekorzystna dla białych. Fakt ten białe powinny były przewidzieć,
ponieważ niebroniony skoczek na d2 pozwala czarnym przejąć kontrolę nad
linią „d” poprzez roszadę na stronie hetmańskiej.
(20) Sb3:d2 o-o-o
(21) Sd2-c4
Białe nie mogą grać Wa1-d1 ze względu na Wd8-d4 z groźbą Wh8-d8.
(21) ... Gc6:e4
(22) Wf1-c1
To posunięcie po prostu zapewnia czarnemu królowi bezpieczne miejsce.
Wskazuje na mające nastąpić Sc4:a5. Wd8-d2 powinno spotkać się z
odpowiedzią (23) Wf1-c1+ i (24) Wc1-c4.
(22) ... Kc8-b8
(23) f2-f3
Znowu posunięcie pomagające przeciwnikowi, ponieważ prowadzi gońca tam
gdzie chce on się znaleźć.
(23) ... Ge4-d5
(24) Sc4:a5 Wd8-c8
(25) b2-b3
Ta sytuacja dostarcza przykładu szkoleniowego dotyczącego wagi reguł
rządzących formacjami pionów, co zostało uprzednio omówione. Poprzez
zaatakowanie skoczka królem czarne mogą wymusić wymianę gońca za
skoczka na c4.
+---------------------------------------+
8 | | #K | #W | | | | | #W |
|---------------------------------------|
7 | | # | | | | # | # | # |
|---------------------------------------|
6 | | | | | # | | | |
|---------------------------------------|
5 | ^S | | | #G | | | | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^ | | | | ^ | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | | | | | | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | | ^W | | | | ^K | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h