Biały hetman musi znajdować się na białym polu, a czarny hetman na
czarnym. Te osiem bierek nazywa się zwykle „figurami” dla odróżnienia
od pionów. Te ostatnie zajmują rząd pól znajdujący się bezpośrednio
przed rzędem figur.
Rzędy pól zajmowane przez bierki oraz pozostałe cztery puste rzędy
nazywamy LINIAMI lub RZĘDAMI. Kolumny pionowe prostopadłe do poziomych
równierz nazywamy LINIAMI. Linie ukośne, które łączą narożnikami pola o
tym samym kolorze, nazywamy DIAGONALAMI lub przekątnymi.
Aby określić ruchy bierek na planszy, konieczne jest opisanie w prosty
sposób każdego pola i każdej bierki za pomocą krótkiego symbolu. Aby to
osiągnąć, w różnych okresach czasu, zostało zaproponowanych kilka
systemów, ale tylko dwa z nich zostały ogólnie uznane. Starszy, zwany
notacją „opisową”, nadal dominuje w krajach Anglo-, Francusko- i
Hiszpańskojęzycznych, ale ponieważ Angielscy i Amerykańscy publicyści
szachowi stosują ostatnio znacznie prostszą „notację algebraiczną”,
właśnie nią posłużymy się w tej książce. Dalej zostanie przedstawiona
również notacja opisowa. [Przyp.tłum.: Obecnie stosowana jest wyłącznie
notacja algebraiczna, notacja opisowa ma znaczenie jedynie historyczne]
W notacji algebraicznej kolumnom przypisane są litery od „a” do „h”, od
lewej do prawej strony. Rzędy są ponumerowane liczbami od 1 do 8,
poczynając od rzędu, w którym stoją figury białych na początku gry.
Każde pole można określić jako przecięcie odpowiedniej kolumny i rzędu.
Na przykład wieża na diagramie 2 stoi na polu e4, goniec na c4, piony
na h4 i g7, skoczek na f7, hetman na d6, a króle na c1 i g3.
+---------------------------------------+
8 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
7 | | | | | | ^S | # | |
|---------------------------------------|
6 | | | | #H | | | | |
|---------------------------------------|
5 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
4 | | | #G | | ^W | | | ^ |
|---------------------------------------|
3 | | | | | | | #K | |
|---------------------------------------|
2 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
1 | | | ^K | | | | | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h