[ Alòra, secònt Timeo, li ànimis a si distàchin da li stèlis cuant ca vàn a informà i cuàrps da la zent al momènt da la so nàsita.]
993 (return)
[ Li stèlis dal firmamìnt.]
994 (return)
[ Se Platòn al intìnt dii che li stèlis aan influensa su la zent, alòra li so idèis a no sòn dùtis da scartà.]
995 (return)
[ Par no rìnditi erètic pensànt a la raòn pa la cual un al à raòn da patì par no vej completàt un voto par caua di violensa esterna coma cal è stàt il cau.]
996 (return)
[ Li flàmis di un fòuc a pàrin via a zì in alt, encja sa si prova a controlàlis. Cussì un cal vòu reìstighi a na violènsa personàl, al para via a reìsti, nompuarta sè ca zarà a susedi.]
997 (return)
[ San Lurìns al era stàt bastonàt e dopo metùt a bruà in ta la grilia par vej rifiutàt di dà sù il teoru da la Gliia a li autoritàs romànis. Secònt la legenda (Vandelli) na volta ben bruàt ta la schena al veva insistìt di vignì voltàt par che altra banda par vignì rustìt par dut compàj. La me volontàt, encja sa èben si sàfuarta coma l asàl, a si visinarès amondi puc a che di SaLurìns!]
998 (return)
[ Na volta liberàdis da la violensa ca li veva cjòltis dal monasteri a varèsin podùt tornà, se pròpit a varèsin volùt. A pensàjghila ben, la Providensa a à da li bièli pretèis! Par compuartàsi coma SaLurìns o Sevula a biugna vej dal sorumàn. Purtròp la stragranda magjoransa di nuàltris puòrs mortaj, di che sorta di volontàt lì in davìn amondi pucja. Se par zì in paradìs a tòcja fa coma Sa Lurìns, jò di sigùr i zaràj a finila al màsimo tal inìsi da purgatori, e forsi nencja lì. Jò a la Providènsa i ghi sugerìs di capì li nustri debulèsis un puc di pì.A varès da baasi di pì su li intensiòns di un indivìduo che su la so capacitàt di fa ròbis dal altri mont. Jò, par eempli, sa vèsin da minacjàmi di torturadiìn di cjòjmi il vin a lora di senajò ai me torturatòus i ghi diarès dut sè ca vorèsin savej parsè che jòi no soj bon di sopuartà nisùn tipo di dolòu, èncja si vorès reisti, fà l eròu, fà il martir. Ma jò i no sarès bon; al màsimo i mi rasegnarès a bevi di dut, encja un vinùt di cjaa ca nol è tant bon. E cussì i no doventarès maj protagonista legendari di nisùn libri e di nisùn cinee nencja, purtròp, se cussì a tòcja èsi, i zaraj maj a finila in paradìs.]
]
999 (return)
[ Se il volej al permèt il mal a lu fà doma par evità un mal encjamò peu.]
1000 (return)
[ Chistaltri al sarès il volej relatìf, che, al contrari dal volej asolùt, al permèt un mal a cundisiòn che stu mal al vedi il podej di fa evità un mal pì grant.]
1001 (return)
[ L intelèt umàn a si unìs a la veretàt divina.]
1002 (return)
[ I vuj di Dante a no rìvin a vuardà a lunc il splendòu di Beatrìs.]
1003 (return)
[ Se un al vèn atràt daj bens dal mont a è parsè che chìscjus a ritègnin un puc dal luòu dal ben eterno.]
1004 (return)
[ Cu la stesa lìbera volontàt, o sièlta. Na sutilesa: da stu argumìnt a somèa che il Signòu a ni dedi la libertàt di sièlzi, cussì che nuàltris i podìn sièlzi di fà dal ben o di fà dal mal, di stà cul Signòu o cul Diàu. Di conseguensa, si sielzìn di fà dal ben i vegnìn premiàs; o i vegnìn punìs si no sielzìn il ben. Ma chistu al ecuivàl al dii chistu: Jò i vi daj la libertàt di fà sè chi volèis, basta chi fèdis sè chi vuèj jò, si no
.Ah, scju mistèris da la santa fedea sòn pròpit durs da capì.]
1005 (return)
[ Dal voto.]
1006 (return)
[ La materia dal votopar eempli il voto di sieràsi ta un monasteri a preà.]
1007 (return)
[ La promesa di mantegni il voto.]
1008 (return)
[ Sensa laprovasiòn dal confesòu. (Cfr. Purg. IX, [Footnote 117].)]
1009 (return)
[ Il scambiu a si pòs falu doma cu na materia di valòu superiòu a chè di prima. Par eempli, se al inìsi iai fàt il voto di bevi doma doj gos di vin invènsi di tre, cal è zà un grant sacrifìsi, i sielzaràj, coma nova materia di bevini doma un in dì da adès in davànt e fin al cumplimìnt dal votoun sacrifìsi cussì maestòus cal fa vignì i grìsui doma a pensàighi!]
1010 (return)
[ Tal al sarès, secont Vandelli, il voto da la cjastitàt di na munia. (A mi tocja amèti che il voto da la cjastitàt al è di cualchi scjalìn superiòu al voto di godi un got di vin in mancu.)]
1011 (return)
[ Jefta, il gjudice israelita cal veva prometùt, in voto a Diu, che sal vès vinsùt la lota cuntra i Amonìs, al varès sacrificàt la prima persona ca ghi fòs vignuda incuntra da la so cjasa. Sta prima persona a era stada purtrop so fìa. In tal Hamlet (II.ii), Hamlet al tormenta il puòr Polonius cun referènsis a stu gjudice ebreo. Polonius al è cunvìnt che Hamlet al è un puc ziràt di cjaf. La realtàt, però, a è che Hamlet zà a siè necuàrt che la fia di Polonius, che puareta di Ophelia, a ghi stà di miès chì!]
1012 (return)
[ Agamenòn, il gran duce daj Grecs, al veva fat il voto di sacrificà la so bièla fia Ifgenia se i dèos a ghi dèvin bon timp cuant ca si aviàva vièrs Troja cu li so nàfs,]
1013 (return)
[ Al contrari da li piòris ca vàn di chì e di là sensa savej parsè, il Ebrèo a si cumpuarta secònt règulis fisis. (Da li vòltis encja masa, coma dimostràt dal eempli di Jefta.)]
1014 (return)
[ La mari a sarès la Gliia.]
1015 (return)
[ Vièrs lEmpireo.]
1016 (return)
[ Chèl di Mercurio.]
1017 (return)
[ Dante. Secont i comentatòus: Dante al aumentarà il spìrit di caritàt di chiscju beàs cul dàighi locasiòn di rispùndighi a li so domàndis.]
1018 (return)
[ Prin di lasà la vita di stu mont. (Militia est vita hominis super terram, coma ca ni recuarda Vandelli da un tocùt di Gjobe (vii.1)). Dal momènt che la vita nustra a è joduda da stu spìrit coma un continuo lotà, a nol à tant tuàrt. A pensàighila ben, però, la vita sensa milisia a no sarès tant da preferì.]
1019 (return)
[ La sfera a sarès Mercurio, iluminàt dal soreli. Il spìrit al è chèl di Gjustiniàn.]
1020 (return)
[ Il cjànt sest al parlarà dal Impero, coma che il cjànt sest dal Purgatori al à parlàt da lItalia e il cjànt sest dal Infièr al à parlàt di Firense.]
1021 (return)
[ Enea, cal era vegnùt a Roma (e spoàt Lavinia) dal oriènt. La capitàl dalimpero a era stada trasferida a Bizansiu da Costantìn un duìnta àis prima di Gjustiniàn.]
1022 (return)
[ Cun Enea cuant ca si veva aviàt vièrs lItalia.]
1023 (return)
[ Gjustiniàn, imperatòu romàn un par di sècuj dopo Costantìn, al è laudàt da Dante pì di dut par vej riordinàt li lègis.]
1024 (return)
[ Chistu al sugerìs che, coma cal dis Vandelli, Gjustiniàn al veva in tal pasàt crodùt a la dutrina dal erètic Eutico, secònt il cual Crist al veva doma na natura, chè divina.]
1025 (return)
[ Una contradisiòn a si otèn cuant che una propoisiòn vera a vèn contraponùda a una propoisiòn falsa, coma la storiuta di Diu: al ee bon di fà una pièra cussì peanta da no èsi bon da alsala?]
1026 (return)
[ Chèl dal riordinamìnt da li lègis.]
1027 (return)
[ Belizàr al veva otegnùt vitòris, coma chè cuntra i Gos.]
1028 (return)
[ Il còmpit za minsonàt.]
1029 (return)
[ Par.5. [Footnote 128].]
1030 (return)
[ Il sen da lacuila, sìmbul dal impero.]
1031 (return)
[ I Ghibelìns, i prins; i Guelfs, i secòns.]
1032 (return)
[ I tre Oràsios e i tre Curiàsios.]
1033 (return)
[ Dante al sà, secont Gjustiniàn, sè ca è susedùt ta chel intervàl da la storia dal rapimìnt da li Sabinis a la muàrt di Lucrèsia (q.v. i comentatòus), durànt il cual i re di Roma a vèvin concuistàt i pòpui ca ghi stèvin in zìru.]
1034 (return)
[ Il sen romànlàcuila.]
1035 (return)
[ Comùns tal sens di comunitàs o repùblichis. Pir e Bren a èrin doj aversàris di Roma.]
1036 (return)
[ Cuìns (Quinzio Cincinnato) al era cussì clamàt par via daj so cjavielàs risòs.]
1037 (return)
[ A Firense. Amàr, parsè che chì i Romàns a vèvin, coma ca sugerìsin i comentatòus, pierdùt un eèrcit.]
1038 (return)
[ Stu timp al sarès il timp di Crist.]
1039 (return)
[ Scju fluns a delìmitin i teritòris concuistàs da Sèar in ta la Gàlia antica.]
1040 (return)
[ Sèar al veva scunfìt Pompèo a Farsalia. Pompèo al èera stàt dopo sasinàt in Egjt, indà cal era scjampàt.]
1041 (return)
[ Dopo vej scunfìt Pompeo, Sèzar al vexa viitàt la zona di Troja.]
1042 (return)
[ Sèar a ghi veva cjòlt il podej a Tolomeo e dàt a so sòu, Cleopatra.]
1043 (return)
[ Scunfìt Juba, re da la Mauritania, Sèar al era zut in Spagna a fà fòu i fìis di Pompeo.]
1044 (return)
[ Dal dominio romàn.]
1045 (return)
[ Zan=Janus=Ians. (Da lì al deriva il nustri Zenàr.) Al pierdeva il so silènsiu doma cuant cal vegneva vierzùt, in ocaiòn di na guera.]
1046 (return)
[ L Imperatòu Tiberio.]
1047 (return)
[ Tiberio.]
1048 (return)
[ Lira di Diuplacada cu la soferènsa e muàrt di Gesù pa la colpa di Adàm.]
1049 (return)
[ La distrusiòn di Gjerualèm a era susedùda coma na sorta di vendeta, o retribusiòn, viers i ebrèos par vej cauàt la muàrt di Crist.]
1050 (return)
[ Carlo II, re di Napoli.]
1051 (return)
[ I Guelfs, alieàs cu la cjaa real fransèa, a si contrapònin a lacuila, sìmbul dal Impero, cul cual a sòn schieràs i Ghibelìns. (Chej osteàs di Fransèisencjan ta chej dìs là a volèvin vej la so; pròpit coma tal dì di vuèj, cuant ca si opònin al volej dal Impero mericàn!)]
1052 (return)
[ Scju chì aan fàt dal ben, encja sel ben a lu vèvin fàt sperànt di otegni fama in tal mont.]
1053 (return)
[ Ta li sfèris celèstis.]
1054 (return)
[ Mercurio, cal è rapreentàt coma un brilànt.]
1055 (return)
[ Secònt i comentatòus, stu Romeo al veva fàt tanti buni òperis che in ùltin a no èrin stàdis gradìdis.]
1056 (return)
[ Chej ca vèvin puc aprèsàt lòpera di Romeo a ghi vèvin guadagnàt puc; e lòu stes a vèvin sufrìt sot il dominio daj Angjoìns.]
1057 (return)
[ Raimont Berighier.]
1058 (return)
[ Sot la aministrasiòn di Romeo, il patrimòni di Raimont al era cresùt dal dòdis par dèis.]
1059 (return)
[ Li àrmis e li lègis daj imperatòus.]
1060 (return)
[ Di front di Beatrìs, Dante a si sinteva coma un frutùt davànt da la so maestra, dut imbacuchìt; pròpit coma un mona.]
1061 (return)
[ Adàm. (E cuj sàja parsè alòra che i pitòus di na volta a lu pituravin cul bugnìgul!)]
1062 (return)
[ Tal paganèin cal à carateriàt lepoca pre-Cristiana.]
1063 (return)
[ A Geù, o a che part di Geù ca è umana.]
1064 (return)
[ Il Verbo stes, che incjarnàt al era cu la natura umana.]
1065 (return)
[ Cu la redensiòn.]
1066 (return)
[ Coma cal sugerìs Vandelli, chistu magistràt al pòl èsi o Diu o l imperatòu. Taun cau on tal altri, però, i Ebrèos a vègnin punìs par vej punìt Geù.]
1067 (return)
[ Dante al vorès ca ghi vegnès risòlt il problema da la redensiòn: a nol vèvia, chel puòr diàu di Diu, altri manièris di redìmi l omp (e pur encja la fèmina)?]
1068 (return)
[ Beatrìs a si riferìs, i pensi, a sè che Dante al stà pensànt.]
1069 (return)
[ Chistu mòut di otègni la redensiòncul sacrifìsi di Crist.]
1070 (return)
[ Li ròbis ca vègnin creàdis da la bontàt divina a dùrin par sempri.]
1071 (return)
[ Sè ca vèn creàt pròpit, e in mòut dirèt, da la Bontàt Divina.]
1072 (return)
[ Chistu a mi pàr cal è un concèt Tomìstic, e a si riferìs a sè ca susèit, o a un creàt, in sèguit a la prima caua, ca sarès Diu stes cun dut sè ca ghi è coevàl.]
1073 (return)
[ Coma limortalitàt, la libertàt, la someànsa a Diu. (Vandelli)]
1074 (return)
[ O da la gjustìsia o da la miericordia divina.]
1075 (return)
[ Diu al varès podùt sièlzi di perdonàighi il pecjàt al omp; invènsi al à sielzùt di sacrificasi luj stes. Cuala sielta a ee stada pì generoa?]
1076 (return)
[ Dante al è curious di savej parsè che sti ròbis a no dùrin in eterno.]
1077 (return)
[ A risèvin la so forma distinta da chèl che Diu al à luj stes creàt.]
1078 (return)
[ A bèstis e plàntis a ghi vèn dàt da li stèlis vita individuàl da la so potensialitàt.]
1079 (return)
[ Perìcul di danasiòn par via daj so pensèis pagàns.]
1080 (return)
[ Vènere. Ciprina parsè che nasùda a Cipro.]
1081 (return)
[ Il paganèin.]
1082 (return)
[ Cùpid al veva cauàt linamoramìnt di Didòn par Enea.]
1083 (return)
[ Vènere.]
1084 (return)
[ Il so muvimìnt luminòus al variava a seconda da la so capacitàt individuàl di jodi Diu stes.]
1085 (return)
[ Svelt, dal latìn.]
1086 (return)
[ Un daj òrdins daj ànzui.]
1087 (return)
[ Riga ca taca na cansòn tal Convivio di Dante.]
1088 (return)
[ Carlo Marcjèl, fì di Carlo II dAngjù, muàrt prima di doventà Siòr da la Provènce e di Napoli. (Vandelli)]
1089 (return)
[ Carlo al dovènta pì encjamò contènt tal ricognosi da la vòus Dante, cal veva cognosùt a Firense.]
1090 (return)
[ Sal vès vivùt pì al lunc a no si varèsin vùs chej maj ca èrin capitàs dopo la so muàrt e che luj al varès podùt evità.]
1091 (return)
[ Carlo a ghi varès mostràt il so amòu in mòut concrèt.]
1092 (return)
[ A si trata chì di che part da la Provence ca sarès doventada di Carlo il Marcjèl, coma il regnu di Napoli, dopo la muàrt di so pari, Carlo II.]
1093 (return)
[ Che part da lItalia ca sarès stada il regnu di Napoli e ca cunfinava cuj Stas da la Gliia.]
1094 (return)
[ Euro = vint cal vèn dal S-E.]
1095 (return)
[ Sòlfar.]
1096 (return)
[ Par via di me.]
1097 (return)
[ Par parafraà: i so fiòj a èrin disendèns di nonu Carlo I dAngju e Ridolf dAsburgo, me misièr.]
1098 (return)
[ Ca mòrin i fransèis! a sigàvin i siciliàns, ca no ghi volèvin tant ben ai governàns fransèiscoma che in sèguit a no ghian volùt tant ben nencja a altri governàns.]
1099 (return)
[ I comentatòus a no sòn dùcjus dacordu sul significàt di sti rìghis.]
1100 (return)
[ Stu Berto, fradi di Carlo, al varès biugna di vej intòr zent onesta, di governàns ca no si profìtin dal so ufisi par fasi siòrs.]
1101 (return)
[ Diu stes.]
1102 (return)
[ Seguìnt il pensej scolàstic: sè ca è necesari a nol pòl no èsi necesari. A nol zùja miga ai dàdos, Diu? (A nol vèvia dit chistu, Einstein?)]
1103 (return)
[ Tal sens di civis, citadìn.]
1104 (return)
[ Li sfèris celèstis a làsin il so stamp in taj indivìduos, ma a no distìnguin tra cjaa e cjaa o generasiòn e generasiòn.]
1105 (return)
[ Diu.]
1106 (return)
[ Chistànima luìnt, che ncjamo i no cognosevi, a sia metùt a parlà, coma un ca si sìnt ben diìnt ròbis bièlis.]
1107 (return)
[ Il tiràn Eelìn III da Romàn, cal veva devastàt la cjera treviana.]
1108 (return)
[ Vènere.]
1109 (return)
[ Folc da Marsilia.]
1110 (return)
[ In cuant a li mièriis che la nustra zent di cà dal Tilimìnt a à sufrìt in tal zìru daj sècuj, Dante al à sensaltri raòn; man ta la cuestiòn dal pintimìnt i cròt che Dante a si sbalièj: a no soni li nustri bàndis, dopodùt, plènis di zent ca no ghi interèsa nuja da li ròbis materiàlis, e ca si dedica doma a la vita interiòu e spirituàl?]
1111 (return)
[ A Trevìs, Risard dal Camìn, doventàt tiràn, al era pront da vignì butàt jù. (A par di jodi il crolà da la statua dal puòr Sadàm.)]
1112 (return)
[ Malta = preòn riservada paj ecleiastics. Il vescul di Feltro al era stàt lì imprionàt pal so àt di tradimìnt cal veva cauàt la muàrt di divièrs di lòu.]
1113 (return)
[ Dante al è bravùt in tal ingusà la so lama ironica cuant cal vòu!]
1114 (return)
[ Schiera di ànzui, sùbit sot daj Serafìns ei Cherubìns.]
1115 (return)
[ Laltra ànima che pur a splendeva.]
1116 (return)
[ Gjojèl di na zona da lAia ca si clama Balascàn. (Robuschi)]
1117 (return)
[ Tal infièr.]
1118 (return)
[ Scju fòucs a sarèsin i Serafìns. In cuant a li sèis àlis ca ju vistìsin, Dante a sia baàt su Isaìa, VI.2: Seraphim stabant super illud: sex alae uni et sex alae alteri
(Vandelli)]
1119 (return)
[ Di savej cuj chi ti sòs.]
1120 (return)
[ Tal originàl Dante al crea vocàbuj coma inlùja, intuàssi, e inmìi par significà entrà in luj, entrà in te, e entrà in me. Cun granda fasilitàt a si podarès uà scju vocàbuj encja in tal furlàn: inmeà, inlujà, insujà, innujà, ecc. il dolce stil novo a nol è, dopodùt, tant diferènt dal bièl furlàn nòuf.]
1121 (return)
[ La gran val = il mediteràneo; chel mar = l oceano.]
1122 (return)
[ I sugerìs i comentatòus pa na spiegasiòn clara su sti rafinatèsis astronòmichis.]
1123 (return)
[ Buìa, sitàt algerina, a è tal stes paralèl di longitùdin di Marsilia, sitàt di Folc, cal stà parlànt.]
1124 (return)
[ A la zoventùt. Crusa a era la prima fèmina di Enea.]
1125 (return)
[ I beàs chì aan dismintiàt, gràsis al Letè, ogni sens di colpa, e a recuardin doma il ben ca ghi è stàt dàt da la providensa.]
1126 (return)
[ Al zira, o torna, atòr di chistu.]
1127 (return)
[ Raab, ca veva vivùt taj timps pre-Cristians, a è lo stes stada beàda e unìda al rest di chej ca fàn part dal triònf di Crist.]
1128 (return)
[ Firense, ca èn ta li mans dal diau, e che par caua di chèl tanta zent a sufrìs.]
1129 (return)
[ Il florìno i bès.]
1130 (return)
[ Il papa, ca nol custodìs i so agnèj.]
1131 (return)
[ I decrès dal papa.]
1132 (return)
[ Indulà che l Anzul Gabrièl a ghia anuncjàt a Maria il vignì dal Signòu.]
1133 (return)
[ A vegnaràn prest premiàs chej ca sòn stàs màrtirs par man di fals pàpis e cardinài.]
1134 (return)
[ Chistu concèt dal òrdin e perfesiòn dal mont al vegneva in sèguit uàt daj Deìscj coma bae da la so prova da la eistensa di un Diu creatòu e perfèt.]
1135 (return)
[ Chel equatoriàl e chel zodiacàl.]
1136 (return)
[ Par difòndi il so inflùs o virtùt a li ròbis da la cjera. Che la zent medievàl a ghi vès crodùt al podej che i planès aan su di nuàltris a si pòs ben jodi dal fat che tanta zent encja al dì di vuèj a no planta li simìnsis tal cjamp e a no travaa il vin se pì che la luna a no è justa.]
1137 (return)
[ Par via che, coma ca osèrvin i comentatòus, che gradasiòns di clima chi vìn a no eistarèsin; a si varès invensi estrèmos di cjalt e di frèit.]
1138 (return)
[ Il grado di diramasiòn dal sìrcul zodiacàl da chel ecuatoriàl: sal fòs pì grant o pì pìsul, a si scumbusularèsin li stagjòns, etc.]
1139 (return)
[ Pensa a sè ca è stàt zà dita si ti vòus capì sè caa da vignì.]
1140 (return)
[ Cul punt ecuinosiàl da la primaveraza indicàt pìn su (vers 8 +).]
1141 (return)
[ Ogni dì a si lu jòt pì prest dal dì di prima par via ca si mòuf di dì in dì dal solstìsi invernàl vièrs chèl dal estàt.]
1142 (return)
[ I efiès: par eempli, a vèn lustri pì bunòra; e chèl al aumenta il cjalt; e chèl al fà crèsi li plàntis pì a la svelta; etc.]
1143 (return)
[ Prima ca no sèdin zà ben formàs.]
1144 (return)
[ Sicòma che Beatrìs a ghi fà part dal volej divìn, li so asiòns a vàn aldilà dal zì dal timp, ca ghi è rèdina doma ai mortàj.]
1145 (return)
[ Diu a ghi mostra ai beàs da la cuàrta schiera (dopo daj beàs da la luna, di Mercurio e di Vènere) i segrès.]
1146 (return)
[ Diu.]
1147 (return)
[ Tal mòut Tolemàic di jodi li ròbis, il soreli al era un ùmil planeta.]
1148 (return)
[ La fia di Latona a è la luna (Diana), ca è chì rafigurada cun chel sercli luminòus che ogni tant a la circonda.]
1149 (return)
[ Sè che Dante al sìnt e jòt in ta stu post celestiàl a no si pòs maj chì, in tal nustri mont, godi, nè par descrisiòn nè in altra maniera percepìbil.]
1150 (return)
[ Pròntis a tacà di nòuf a balà, coma in ta un ritornèl.]
1151 (return)
[ Dal interno di un daj splendòus. Chel cal parla al sarès Tomàs dAcuina.]
1152 (return)
[ Se un al vès dimpediti di bevi un tajùt di vin cuant chi tias sèit, al zarès cuntra natura, coma ca sarès cuntra natura se laga a no scorès jù vièrs il mar.]
1153 (return)
[ Il fondatòu daj Domenicans.]
1154 (return)
[ Berto = Berto Magno, filoofo e maestro di Tomàs dAcuina; al insegnava a Colonia, indà cal varès insegnàt encja Tomàs dAcuina.]
1155 (return)
[ Compilatòu benedetìn toscàn di scris bìblics e ecleiastics. Secònt i comentatòus al veva provàt a riconcilià li cuestiòns ecleiastichis e civìlis.]
1156 (return)
[ Dal latìn: forumcul so significàt di centro di publica atensiòn, coma minsonàt in ta la nota apena data.]
1157 (return)
[ Pieri il Lombart, teologo daj timps di Dante, al veva ufrìt la so òpera a la Gliia coma ca veva fàt la puarèta dal Vanzèli (Luca, XXI.1, 4), chen tal so puc, a veva dàt pì daj sioràs.]
1158 (return)
[ Coma che cuant che cu lespresiòn bròut di gjugjulis i si riferìn a un bròut cal sintilèa di puntìns di lus.]
1159 (return)
[ A si trata chì di Solomòn, sul cual, secònt Vandelli, tàncjus in taj timps di Dante a èrin curiòus di savej se, nonostànt i so guscj epicùreos, al veva otegnùt a la fin la so salvasiòn. Il so Càntic daj Càntics al vegneva uàt coma na cansòn par celebrà li nòsis da la Gliia cun Crist.]
1160 (return)
[ Dionìs lAeropagita.]
1161 (return)
[ Li responsabilitàs ca ghi sòn stàdis conferìdis ai ànzui.]
1162 (return)
[ Sant Agustìn. Chel cal rit al è un cal veva contribuìt al pensej di Sant Agustìn in ta la so òpera La Sitàt di Diu. I comentatòus a no sòn sigùrs di cuj ca si trata.]
1163 (return)
[ Il spìrit sant cal èn ta sta otava lus al è Boetius, l autòu di De consolatione philosophiae. Boetius al pol mostràighi la via justa a chej ca lu scoltin.]
1164 (return)
[ Dùcjus grancj scritòus e teòlogos daj timps medievàj.]
1165 (return)
[ Vir = omp.]
1166 (return)
[ Sigjèr di Brabànt, un esponitòu da li idèis Averoìstis, ca metèvin in dùbit veritàs tomìstichis coma la imortalitàt da lànima, la libertàt di asiòn da la zent, etc. I comentatòus a no sòn pròpit sigùrs parsè che Dante al lauda Sigjer cussì tant, sa si pensa che Dante al èra amiratòu di Tomàs dAcuina, cal oponeva li idèis di Sigjer. A proposit, Sigjer al era stàt costrèt da lIncuiisiòn di tai su li so idèis. E Sigjer a si la veva scjampada cul so sugerimìnt che li idèis filoofichis a no sòn di necesitàt li stèsis ca sia cu la fede. Taj nustri timps zent coma Sigjer a vèn tamponada da autoritàs macartìstichis o ashcroftiànis.]
1167 (return)
[ Un ghi và davòu da li sutilèsis gjuridichis. Chèl ca ghi và davòu daj aforìmos al entra in taj stùdius da la midiìna.]
1168 (return)
[ Lespresiòn (originàl: gloriosa-mente) a rìnt ben lidea che Dante al è stàt ben risevùt, e ben risevùt da la granda mins di Acuinas.]
1169 (return)
[ Da San Tomàs, cal era cussì interesàt di coma che li ròbis a vegnèvin cauàdis da altri ròbis, a è doma just cal capìsi li cauis dal pensej dubitòus di Dante!]
1170 (return)
[ San Tomàs a si riferìs a sè cal à dita taj vers [Footnote 96: e [Footnote 114: dal cjànt precedènt.]
1171 (return)
[ A ogni creatura a ghi tocja rìndisi prin di rivà a capì (zì a font) i segrès da la providensa.]
1172 (return)
[ La uniòn fra Gliia e Crist a è stada fata da la Providensa.]
1173 (return)
[ Cussì: cu la granda caritàt di San Checo (Francesc) ; culà: cu la granda sapiènsa di San Meni (Domenic).]
1174 (return)
[ O chi conti di San Checo o di San Meni a fàl stes: tant, contànt di un a si conta di ducju doj, dal momènt che ducju doj a vèvin il benstà da la Gliia in tal còu.]
1175 (return)
[ Lasù in ta che montagnùta ca si alsa da Gubio. I doj flumùs a sarèsin il Tupìn e il Chiàsi (Chiascio).]
1176 (return)
[ Da che altra banda (orientàl) dal mont.]
1177 (return)
[ Nocera e Gualt, secònt cers comentatòus a èrin sot dominio di Perugia e daj Angjoìns.]
1178 (return)
[ In ta stu post chì al è nasùt San Chechi, pròpit cuant (i diarès) ca era biugna di un rinasi ecleiàstic; coma che il soreli al nàs da stu punt orientàl doma tal ecuinòs primaverìl. Considerànt che chista descrisiòn a vèn da San Meni (Domenicàn), il cumplimìnt al è straordinàri.]
1179 (return)
[ A continua la lode di San Meni: Clàmilu Orient, stu post, invensi di Asìi, par via che chì ghiè nasùt naltri soreli a la Gliia.]
1180 (return)
[ Sta siòra a sarès (adiritùra) la povertàt che Checo al veva sielzùt.]
1181 (return)
[ Davànt dal pari.]
1182 (return)
[ Pa la povertàt.]
1183 (return)
[ Crist stes che, nut, al veva spoàt la cròus.]
1184 (return)
[ L amòu pa la povertàt a nol era riultàt da eèmplis coma chèl di Amiclat, chel puòr pecjadòu ca no si veva intimidìt par nuja cuant che Gjulio Sèar a si ghi veva metùt in front.]
1185 (return)
[ Coma oservàt dal Vandelli, la strutura sintàtica di chista tersina a no è tant clara in tal originàl.]
1186 (return)
[ Cjamps cussì fèrtils ca sòn prons par dà racòls in gamba.]
1187 (return)
[ Par via cal zeva in zìru vistìt coma un pesotàr. (La me fèmina a diarès coma me!)]
1188 (return)
[ Il Papa Inocènt III.]
1189 (return)
[ Il òrdin daj Francescàns.]
1190 (return)
[ Onorio III, papa, che in tal [Footnote 1223: al veva pa la seconda volta, e in definitìva, aprovàt il òrdin Francescàn.]
1191 (return)
[ Coma ca è contàt tal libri Fioretti di San Francesco.]
1192 (return)
[ Li stigmàtis sàcris che San Checo al veva, secònt i so biògrafos, partàt cun luj par un pu di àjs prin di murì.]
1193 (return)
[ Èco di nòuf il paradòs da la siòra povertàt.]
1194 (return)
[ Dal grin da la siora povertàt.]
1195 (return)
[ Stu colèga di San Tomàs al sarès San Meni, il fondatòu daj Domenicànspatriarca stes di San Tomàs.]
1196 (return)
[ A si acumulèa mèris pa laltri mont.]