[ Il dùbit su la corusiòn umana, che adès a si stà radoplànt dopo vej parlàt prin cun Guido dal Duce (Purg. XIV) e adès cun Marco.]
560 (return)
[ Cualchidùn al mèt la caua da la corusiòn umana in tal cjèl, e àltris a la mètin chì jù entri la malìsia stesa di nuàltrispuora zent.]
561 (return)
[ I dùbis di Dante a dimòstrin cal vèn dal mont daj svuàrps.]
562 (return)
[ Si no vèsin libertàt di asiòn, alòra i no meretarèsin nè l infièr nè l paradìs.]
563 (return)
[ La sostansa di stu argumìnt: se encja i sìn influensàs da li stèlis (il cjèl) al inìsi, lo stes i sìn dotàs da la lus da la raòn e da la libertàt di sièlzi fral ben el mal. Si sìn sàvius, in ùltin i zìn a sièlzi il ben. Si nobeh, Dante a nia ben fàt jodi li conseguènsis.]
564 (return)
[ A Diu stes. A è da oservà che par cjèl chì a sintìnt dii li stèlis che, par cuant inflùs ca vèdin su la zent, a sòn sempri mancu potèntis dal creatòu.]
565 (return)
[ Prin ca eìsti tal mont chi cognosìn. Fin a chel momènt lì, Diu al à godeva coma na cualchicjusuta ca eisteva doman ta la so mins. A si pòl oservà da chistu che la nustra ànima, secont Dante (ca si baa, i cròt, su Tomàs dÀcuina), a à na imortalitàt dopla: aè imortàl dal momènt ca taca a vivi ta un cuàrp umàn; ma a è encja imortàl in tal sens ca è sempri eistìda in ta la mins dal creatòu. A stu propòit, aè pur interesànt notà che il grant romàntic inglèis, Wordsworth, tal so poema Intimations of Immortality, al à uàt il concèt da lànima ca taca a vivi duta plena di legrìa ta un frutùt coma indicasiòn che lànima a eisteva encja prima cal nasès il frutùt.]
566 (return)
[ La guida o il fren al podarès èsi lautoritàt da la glìia ca ghi mostra la strada justa da seguì.]
567 (return)
[ Il re o imperatòu al pòl imponi che gjustìsia (la tor) necesària a rivà a otegni contentesa in ta stu mont en tal mont da vignì.]
568 (return)
[ Il papa al pòl medità su li scritùris, ma a ghi mancja la capacitàt di fàighi distinsiòn fra li ròbis mondànis e chès spìrituàlis.]
569 (return)
[ Seguìnt il eempli dal papa, la zent a ghi và davòu doma da li ròbis di stu mont, trascurànt i bens spirituàj.]
570 (return)
[ Il papa e limperatòu, che insièmit a luminàvin tant la vita spirituàl che la vita di stu mont.]
571 (return)
[ La fuarsa politica (spada) e che spirituàl (pastoràl) a sòn unìdis in ta la stesa personail papa.]
572 (return)
[ Ogni planta a si vèn a cognosi e apresà dal frut ca dà.]
573 (return)
[ La Lombardia, cunfinada daj flunsca ghi fàn riga.]
574 (return)
[ Federic II al era in lota cul papa par via da li guèris tra Ghibelìns e Guelfs.]
575 (return)
[ Un cal à cualchi colpa a no ocòr che chì al vedi riguàrt da la zent, par via che chì dùcjus a sòn plens di còlpis.]
576 (return)
[ Li funsiòns e fangu ca parta intòr.]
577 (return)
[ I Levìticos, prèdis dal pòpul israelita, a vèvin da dedicasi doma a ròbis spirituàlis. Par chèl a vegnèvin eentàs dal eredità bens temporaj.]
578 (return)
[ Na volta a crodèvin che un farc al jodeva pa na pièl ca ghi cujerzeva i vuj. Na volta a crodèvin tanti ròbis stùpidis; no coma vuèj, chi ghi crodìn doma a ròbis vèris e jùstis e bièlis.]
579 (return)
[ Par so tendensa naturàl.]
580 (return)
[ Il uignòu, ca ghi plaarès cjantà pì di ogni altri usièl. (La tristàta, secont i comentatòus, a sarès Progne che tant a si veva rabiàt cuntral so omp ca veva copàt il so frutùt e dàt da mangjà al so omp! A sarà vera che la donna è mobil, ma fin a stu punt?)]
581 (return)
[ Stu un al sarès stàt un ministro dal re da la Persia cal era zùt a finìla crucifìs par vej tramàt cuntra i Israelìs.]
582 (return)
[ Fìa di Amata e dal re latìn. Chista Lavinia a ghi era zuda spoa a Enea, cuntra il volej da la mari che, amondi puc contenta, a si veva impicjàt. (Cussì a dìin i comentatòus.)]
583 (return)
[ Chista a sarès la vous dal ànzul cal veva fàt duta che lus ca veva sveàt Dante.]
584 (return)
[ La me abilitàt di jodi.]
585 (return)
[ Fàl ben ai àltris coma chi vorèsin ca ni fèsin a nusensa spetà di vignì preàs.]
586 (return)
[ Frutàn di sapiènsa, che Virgìlio ghi darà in ta chistu intervàl.]
587 (return)
[ Il amòu naturàl al è istintìf, posedùt da dùcjus, sensa sièlta; chel volùt al è dovùt a la volontàt dal indivìduocal resta responsàbil pa la so sièlta.]
588 (return)
[ Diu.]
589 (return)
[ I bens di stu mont.]
590 (return)
[ Dal èsi, o cuàrp, ca lu òspita.]
591 (return)
[ Diu.]
592 (return)
[ Chistu amòu dal mal a si manifèsta in tre manièris, coma spiegàt in ta li tersìnis ca seguìsin: chel dal rogànt, chel dal invidiòus, e chel dal rabiòus.]
593 (return)
[ Chistu, i cròt, al à di èsi un vìsi amondi comùn. Fra l altri al è chel tipo di visi ca ghi dà il via a la trama di romànsos coma Il Cont di Montecrist. Se farèsini chej puòrs diàus di scritòus se la zent a fòs sensa vìsis? Provàn a pensà a na Divina Comèdia scrita in ta un mont indulà che la zent aè sensa pècis!]
594 (return)
[ Al deriva cunfuàrt da lidea da la ruvìna dal altri.]
595 (return)
[ Ben di stu mont, ca nol pòl dani contentèsa asoluta. (Però scju bens, sa càpitin tal momènt just, a pòsin zovà a fani contènse coma! Provàn a pensà, par esèmpli, a chel caìn cal stà susedìnt tal Medio Orient, tra Israeliàns e Palestinèis. A si pòl ben dìighi ai Palestinèis (o ai Israeliàns) di no fa stupidàdis, di no zì a scalmanasi masao adiritùra suicidasi!par rivà a otegni sè che, dopodùt, a sòn bens di stu mont: na cjàa, un toc di cjera da podej clamala sò, un stàt propri. Par lòu il vej sti robùtis a sarès sensaltri inìsi di granda contentèsa.)]
596 (return)
[ Chej ca no sàn un bièl nuja a vàn a fàsi mèstris.]
597 (return)
[ Lànima a è stada creada cu la dispoisiòn di amà.]
598 (return)
[ La sostansa: Il vustri capì al à inìsi da ròbis estèrnis, che pal spìrit a dovèntin ogès damòu.]
599 (return)
[ Il fòuc al tìnt di alsàsi sempri e di zì a finìla la sù in ta chè che i medievaj a clamàvin la sfera dal fòuce là, cu la so sostansa, al durarà par sempri.]
600 (return)
[ Par tiràighi fòu il mani di chista discusiòn scolàstica i racomandi Vandelli o altri comentatòus. La sostansa dal discòrs, però, a è che na virtùtcualsìasi ca sedia si dimostra doma gràsis al so efièt, coma in tal cau da li fuèis vèrdis ca fàn jòdj che un àrbul al è vif; o coma i colòus dal arcobalèn ca mòstrin ca stà plovìnt.]
601 (return)
[ Pì o mancu cussì: A no si sà dandulà cal vèn il prinsìpit dal nustri intelèt nè dandulà ca derìvin li nustri tendènsis a volej ben, a gustà il bièl, etc.]
602 (return)
[ Par via che chista inclinasiòn aè istintìvaa no è derivada da sièlta lìbara.]
603 (return)
[ Di mòut che ogni prima inclinasiòn o vòja a zedi dacòrdu cun ogni altra.]
604 (return)
[ Il uu da la raòn (la virtùt) al juda a fa filà dret ogni prin impùls.]
605 (return)
[ A è da oservà che Beatrìs a si metarà a discori di sta voja lìbara, o lìbar volej, pìndavànt, in tal paradìs.]
606 (return)
[ Cuant che i Romàns a jòdin il soreli a zì jù tra la Sardegna e la Corsica.]
607 (return)
[ Ilerda = la sitàt spagnola Lerida.]
608 (return)
[ Doj eèmplis di premuroitàt. Coma cal nota Vandelli, il prin al è di caràtar spirituàl; il secònt, di caràtar temporàl.]
609 (return)
[ Il cori sensa paua di scju spirs al è part da la so penitènsa.]
610 (return)
[ Il tal al sarès Berto da la Scjala, cal steva par murì; e so fì, coròt di cuàrp e di spìrit, al sarès Bepi, mal nasùt parsè cal era nasùt da na relasiòn adùltera. (Vandelli e àltris)]
611 (return)
[ A stàn rimproverànt i mus o acidiòus.]
612 (return)
[ I ebrèos, cjastiàs da Diu par vej diubidìt Moè. I erèdis dal Gjordàn a sarèsin i palestinèis. (Scju dìs chì a somèa che chej puòrs diàus di palestinèis a risèvin encja lòu un bièl puc dal castìgu di Diu.)]
613 (return)
[ Chej ca noan volùt seguì Enea fin a Roma, preferìnt restà in Sicilia.]
614 (return)
[ Par vej na buna spiegasiòn di sti rìghis, i sugerìs di consultà i comentatòus. In sostansa Dante al stà descrivìnt chel momènt, sùbit prin dal cricà dal dì, cuant che il scur al stà par zì via.]
615 (return)
[ Ècos di Circe chì, en ta li rìghis ca seguìsin.]
616 (return)
[ Beatrìs, secònt Vandelli; ma Dante al pòl vej intindùt Maria o cualchi altra personificasiòn da la raòn, secont àltris.]
617 (return)
[ Coma un ca si tèn curvàt dal pensej.]
618 (return)
[ Lì ca vìvin i mortaj.]
619 (return)
[ Ca rafigùra i tre vìsis da lavarìsia, la gola e la lusùria. (Vandelli)]
620 (return)
[ Cu la stesa energìa dal falcòn Dante al à paràt via a zìn alt fin cal è rivàt tal plan dal ziròn pìn sù.]
621 (return)
[ La strada ca parta al sest ziròn.]
622 (return)
[ Si sèis lìbars di zì sensa vej da sufrì il patimìnt di stà distiràs par cjera.]
623 (return)
[ Tegnèivi a destra, vièrs lesterno.]
624 (return)
[ Il pentimìnt.]
625 (return)
[ Il plànzi stes.]
626 (return)
[ Tias di savej chi soj stàt Papa (successor Petri).]
627 (return)
[ Il nòn da lèa so famèa al deriva dal nòn dal flunil Lavagna. Chel cal parla al è il Papa Adrian V, da la famèa dal cont di Lavagna. (Vandelli e àltris.)]
628 (return)
[ Neque nubent: la aluiòn a è al discorsùt fàt da Crist tal Vanzeli, indà cal dìs che in paradìs a no si è pì spois nè di chistu nè di chel altri, ma ca si è dùcjus compàis.]
629 (return)
[ Vers [Footnote 91], etc.]
630 (return)
[ Chèl dal Papa Adrian V, ca ghi à apena dita di parà via.]
631 (return)
[ Ai doj poès a ghi tocjava cjaminà visìn da la rocja par via che il percòrs al era dut plen di ànimis distiràdis.]
632 (return)
[ Lavarìsia.]
633 (return)
[ Ducju i altri vìsis.]
634 (return)
[ Secont Vandelli al sarà il veltro che a la fin al sbarasarà il mont da lavarìsia. (Cfr. Inf. I, [Footnote 101])]
635 (return)
[ La stala indà cal è nasùt Gesù.]
636 (return)
[ Stu Fabrìsi al era un cònsul romàn cal veva (secont Vandelli) la virtùt amondi rara di restà puòr e onèst invensi di siòr e visiàt.]
637 (return)
[ Se Nicolò no ghi vès prejodùt la dote, sti frùtis a si varèsin butàdis a la malavita.]
638 (return)
[ Diu.]
639 (return)
[ La cjaa daj Capetìngis, caan seguìt i Carolìngis.]
640 (return)
[ Il me sanc, o miej, i me disendèns, ca sòn doventàs coròs in sèguit al matrimoni di Beatrìs Berlinghièr cun Carlo dAnjou. Da sta uniòn il re al veva risevùt in dote la contèa di Provensa. (Vandelli e àltris.)]
641 (return)
[ Cul matrimoni di re Carlo.]
642 (return)
[ A si nota in ta sti rìghis na buna vena di sarcàsm. (Tomàs al sarès San Tomàs, mandàt in paradìs da Carlo stes.)]
643 (return)
[ Stu Carlo (di Valois) al à uàt il tradimìnt coma arma, coma Gjuda. In Italia al à judàt i Neris cuntra i Blancs di Firense. (Robuschi)]
644 (return)
[ Carlo II, fàt preonej in tal golf di Napoli, al veva vendùt so fia par profit. (Robuschi)]
645 (return)
[ Reidensa dal Papa Bonifas VIII.]
646 (return)
[ Fra i cuaj al sarès Filìp il Bièl, cal sotomèt il papa a na pasiòn coma chè di Crist stes.]
647 (return)
[ Filìp il Bièl, fra l altri, al fà fòu i bens daj Templàrs. (Robuschi)]
648 (return)
[ Diu a nol sfoga sùbit la so rabia, coma chi farèsin nuàltris, ma al speta il momènt just.]
649 (return)
[ Durànt il dì a cjàntin eèmplis di virtùt; di nòt, eèmplis contràris.]
650 (return)
[ Pigmaliòn al veva copàt so cugnàt Sichòt (Sicheo) par vej il teoru.]
651 (return)
[ Ugo Capèt, chel spìrit cal à apena finìt di parlà.]
652 (return)
[ Delo, la iula indulà che Latona a veva parturìt i so doj fiòj Apol e Diana (il soreli e la luna).]
653 (return)
[ Cau stran: Pròpit mentri chi staj par bati sta riga, i sìnt Cecilia Bartoli ta la radio ca cjànta Gloria in excelsis Deo. Stranìsin cau. Par stu cau stranìsin e par ducju i caus stranìsins ca susèdin tal mont (basta ca sèdin bièj) ca ghi zedi pur gloria in excelsis Deo!]
654 (return)
[ Secònt il Vanzeli, chista a sarès che fruta ca à risevùt na aga ca ghia cjòlt ogni sèit in cambiu di na gota di aga par copàighi la sèit dal puòr Gesù.]
655 (return)
[ Tornàt fòu tra i vifs.]
656 (return)
[ Virgìlio a ghi fà al spìrit un salùt cal và dacòrdu cul salùt fàt dal spìrit stes.]
657 (return)
[ I sèns a sòn i P segnàs su la front di Dante.]
658 (return)
[ Clot, una da li Pàrchis ca fìlin i destìns da la zent.]
659 (return)
[ Il mont di scju spìris.]
660 (return)
[ Dut sè ca susèit chìn tal purgatori al seguìs un òrdin divìn.]
661 (return)
[ L arcobalèn (Iride) cal cambia poisiòn a seconda dal muvimìnt dal soreli.]
662 (return)
[ Il volej stes di zì in sù al è in sè stes font di plaej par lànima.]
663 (return)
[ Lànima a vorès zì sù, ma la gjustìsia divina a la custrìns a sufrì la necesària punisiòn pa la so inclinasiòn pal pecjà.]
664 (return)
[ Sèit dimostrada dal cjantà daj purgàns cuant che nànima a si libera da li so pènis.]
665 (return)
[ Stasio, chel cal parla sti rìghis, al era cognosùt coma poeta in taj timps di Crist. (Robuschi)]
666 (return)
[ Secònt Vandelli, Dante a si sbàlia: Stasio al era napoletàn, no tolosàn.]
667 (return)
[ Dopo vej scrìt la Tebaide, Stasio al era muàrt mentri cal scriveva la Achilleide.]
668 (return)
[ Su di me e intòr di me.]
669 (return)
[ Ca sarès lEneide.]
670 (return)
[ Ta stu eìlio.]
671 (return)
[ Pa la zent pì onesta e spontanea a ghiè dur tègnisi dal ridi o dal planzi, encja se locaiòn a diarès ca nol è il momènt just par ridi o planzi.]
672 (return)
[ Se dut il grant lavoru chi ti stàs faìnt al è pal ben da la to ànima.]
673 (return)
[ Stu ànzul a ghi à apena scancelàt da la front il cuìnt P (o pecjàt) che Dante al veva intajàt ta la front.]
674 (return)
[ Li peràulis da la beatitùdin (Beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam
) cjantada dal ànzul. (Vandelli)]
675 (return)
[ Virgìlio al veva zà sintùt Gjovenàl parlà ben di Stasio; e adès, il èsi in compagnìa di un tipo geniàl coma Stasio a ghi farà someà pì curta la strada caan da fà.]
676 (return)
[ Avàr.]
677 (return)
[ Dante e Virgìlio aan par prin cjatàt Stasio in tal sìrcul daj avàrs.]
678 (return)
[ Il sens al è che se Stasio a nol vès leùt, e capìt, li rìghis di Virgìlio, al sarès cal sufrìs li pènis dalinfièr cul rest daj avàrs (Inf. VII, [Footnote 25]- [Footnote 35]). Chì, però, a somèa ca sedi un problema. Li rìghis di Virgìlio, ripuartàdis da Stasio, a no sòn idèntichis da li rìghis di Virgìlio ripuartàdis in ta lEnèide. (Vandelli, etc.)]
679 (return)
[ Pecjàs.]
680 (return)
[ Toàs a zero, coma chen tal infièr a sòn descrìs chej chen vita a vèvin masa largesa o prodigalitàt.]
681 (return)
[ A noan savùt pentisi nè in vita nè in punt di muàrt.]
682 (return)
[ Coma, par eempli, a susèit tal cau da la largesa (o prodigalitàt) ca è oponuda a lavarìsia.]
683 (return)
[ Sti peràulis a ghi dimòstrin a Virgìlio che Stasio a nol era par nuja avàr.]
684 (return)
[ Cansòns bucòlichis. La referensa a è di Virgìlio, che chì a ghi stà faìnt naltra domanda a Stasio.]
685 (return)
[ La mua da la storia, ca ispirava Stasio.]
686 (return)
[ Par meretà la salvasiòn a no basta fà dal ben in tal mont; a biugna pur vej fede. (Chej in vena calvinista a sarèsin amondi dacordu.)]
687 (return)
[ Stasio a si riferìs a na sorta di profèsia fata da Virgìlio in ta una da li so òperis.]
688 (return)
[ Par gràsia to i soj doventàt
.]
689 (return)
[ Stasio a si riferìs al episòdi da la Tebaide cal descrìf il rivà daj Grecs taj fluns visìn da la sitàt di Tebe.]
690 (return)
[ Omero.]
691 (return)
[ Il Mont Parnàs.]
692 (return)
[ Caràtars, chìscjus e chej da li rìghis ca seguìsin, cjantàs da Stasio in ta li so òperis.]
693 (return)
[ Puarèta par sigùr: dopo vej jodùt murì ducju i sòs, il so maròus pur, a era stada condanada a muàrt da Creonte, insièmit cun so sòu Antigone. (Vandelli)]
694 (return)
[ A sòn apena rivàs tal sest sìrcul.]
695 (return)
[ Cuant chi eri frut (a si parla di pì di miès sècul fa) a era abastànsa comun a San Zuan di uà la peràula moràr par descrivi un àrbul di cualsìasi sorta. Ma chè, a si sà, a era lèpoca daj cavalèis e da li mòris, e ogni època a vèn rifletuda in tal so vocabulari.]
696 (return)
[ Tal sens che li ànimis afamàdis dal purgatori a no podaràn permètisi di mangjà li mòris di stu moràr.]
697 (return)
[ I sugerìs di consultà i pensèis di Vandelli a stu riguàrt.]
698 (return)
[ In ta la bibia, il profeta Danièl al veva rifiutàt di mangjà, ma in compèns a ghi era stada conferìda na granda cognosensa da li ròbis.]
699 (return)
[ Chì, in tal me post, di cavalètis destàt an dè tàntis; ma i preferìs lasàlis ca saltusèjn pitòst che mangjàlis, encja se cussì faìnt i vaj a sacrificà locaiòn di implenimi di Gloria. A noè da esclùdi, però, che se par un toc a si vès da sopravìvi mangjànt doma, o cuai doma, cavalètis, a si zarès a vej da li bièli viiòns; roba, forsi, da fàighi invidia al stes Zuan Batista.]
700 (return)
[ Virgìlio al sugerìs che sti puòri ànimis a pròvin, cul planzi e cjantà, a liberasi daj vìncuj ca ju tègnin leàs in ta stu post.]
701 (return)
[ Erisitòn al era stàt punìt cu na fan insasiàbil, tant che a la fin al veva tacàt a roeàsi il so stes cuàrp.]
702 (return)
[ Se Dante al ua como par coma, alòr i no mi sìnt tant mal a uà com par coma nencja jò.]
703 (return)
[ La so vòus.]
704 (return)
[ Cuant che cul sanc da la so vena a nia partàt a la redensiòn.]
705 (return)
[ I comentatòus: tal antipurgatori, indulà che il timp da pecjadòu durànt la vita al vèn doplàt prin da entrà tal purgatori stes.]
706 (return)
[ Dal antipurgatori, indà ca sòn chej ca àn spetàt masa timp prima di pentisi.]
707 (return)
[ Forèis al è abastansa sarcàstic tal descrivi la mancjansa di pudòu in ta li fèminis da la Firense cal à lasàt.]
708 (return)
[ A si àja maj jodùt fèminis che par fàighi ritegni il so pudòu a era necesàri creà disiplìnis spirituàlis o civilis? Sel diarèsia il puòr Farnèis sal vès di fà na pasegiàta ta spiàgis coma che di Lignàn al dì di vuej? A ghi vegnarès ingrìsul!]
709 (return)
[ Prin di dut a zaràn a sufrì chej che adès a sòn encjamò frutùs sensa barba.]
710 (return)
[ Par via che Dante, esìnt di cjar e vuès, al fa ombrèna.]
711 (return)
[ La luna, Diana, sòu dal soreli, o Apol.]
712 (return)
[ Ca seguìs Virgìlio.]
713 (return)
[ Stu mont, cal sarès il purgatori, al vòu liberasi di Stasio e mandalun ta la strada dal paradìs.]
714 (return)
[ Lànima di Stasio, ca stà proseguìnt a plan par restà insièmit cun Virgìlio, chèl che cun mel và.]
715 (return)
[ Bonagiunta in tal originàl.]
716 (return)
[ A si trata chì di Papa Martin IV.]
717 (return)
[ Secont Vandelli stu Papa a si la godeva a mangjà biàtis dopo vèilis nnegàdis tal vin (vernaccia) e rustìdis. Insoma, al era un goloòn di un papa, e basta.]
718 (return)
[ Par vej na cognosensa pì buna di scju nòns, e àltris, i sugerìs Vandelli o altri comentatòus.]
719 (return)
[ Ta la bocja.]
720 (return)
[ Tal sens di cunsumà.]
721 (return)
[ Donne chavete intelletto damore.]
722 (return)
[ Li ultimi sèis rìghis e chès ca seguìsin a descrìvin la sostansa di chel tipo di poeia o di scrivi cal vèn celebràt coma dolce stil novo.]
723 (return)
[ Tal originàl: dittator = l amòu.]
724 (return)
[ I tornaràj prin cul deideri che in realtàt. La riva a sarès un post tal Tirèn indulà ca si riunìsin li ànimis par vignì trasportàdis tal Purgatori.]
725 (return)
[ Stu puòr diàu al sarès Corso Donati, fradi di Farèis. Secont il fradi, Corso Donati a somèa cal sedi stàt in part responsàbil pal spolpamìnt di Firense, descrit pìnsìma.]
726 (return)
[ Li sfèris celèstis.]
727 (return)
[ Coma ca fà la zent cuant che zà a sà ca no pòl vej sè ca vorès vej.]
728 (return)
[ I centàuros, ca vèvin un pet di omp e un cuàrp di cjavàl. Tant chistu che l eempli daj ebrèos cal seguìs al è un eempli di goloitàt punida.]
729 (return)
[ I guadàis, i cròt, a sòn li pènis ca sufrìsin, che cul zì ndavànt ju purificarà.]
730 (return)
[ Sta pluma dal ànzul a ghi neta via il pecjàt da la goloitàt a Dante.]
731 (return)
[ Chej ca sintìndin di astrologìa a capìsin a volo che Dante al vòu dii ca sòn li doj dopo di misdì. Chej che di astrologia a sintìndin puc, coma me, a sòn conseàs di consultà i comentatòus.]
732 (return)
[ Rivànt fin a vièrzi (il àt) la bocja par parlà.]
733 (return)
[ Na domanda amondi sensìbli. La risposta a ghi vèn data in ta in li rìghis ca seguìsin.]
734 (return)
[ Tal sens che Dante al podarès alora capì coma ca è pusìbul dimagrì, par raòns ca noan nuja a che fà cu la mancjansa di roba da mangjà.]
735 (return)
[ Il sanc cal scòr in ta li vènis di una part dal cuàrp al và a trasformasi in ta la part stesa.]
736 (return)
[ Ta stu natural vasèl a si mìscjn il sanc dal omp e chel da la fèmina.]
737 (return)
[ Il sanc da la fèmina al è pront a ricèvi il sanc dal omp, cal è pront a operà.]
738 (return)
[ I sugerìs di consultà i comentatòus par vej na idea pì clara di chista spiegasiòn scolastica di sè ca susèit dal momènt dal concepimìnt in sù.]
739 (return)
[ A è clar, chì, che il sanc maschìl al domina. I cròt che certi feminìstis di vuej a ghi darèsin na buna tirada di orèlis a Dante e a Tomàs dAcuina e a Aristòtil e a dùcjus chej ca la pensàvin cussì in ta chej timps lontàns.]
740 (return)
[ La referènsa chì a è al filoofo antìc Averroe che, secònt li rìghis ca seguìsin, al insisteva che l intelèt al era superàt da lànima. (Vandelli, su chistu punt al dà na buna spiegasiòn.)]
741 (return)
[ Par vej nidea pì clara da la fuiòn da li divièrsis pars da lànima (vegetativa, sensitiva e rasionàl) a zova consultà i comentatòus. A è da oservà, però, che lidea che l embrio al vegni dotàt di ànima rasionàl a vèn scartada daj filòofos di vuej, da John Locke in cà.]
742 (return)
[ La referènsa chì a è a che part da lànima ca resta atìva encja dopo la muàrt.]
743 (return)
[ In particulàr li facoltàs vegetatìvis e sensitìvis, a rèstin calmùtis; mentri che li facoltàs inteletìvis (memoria, etc.) liberàdis dal cuàrp, a dovèntin encjamò pì ben gusàdis.]
744 (return)
[ Lànima, che chì si sièra sofermada, a deva forma umana a laria. Interesanta chista teoria da lànima, ca à eistensa prima dal cuàrp, e che di fat a ghi dà forma al cuàrp.]
745 (return)
[ Chistu a veva dita Maria cuant che l ànzul a ghi veva dita ca varès vùt un frut; Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Domanda abastansa naturàl.]
746 (return)
[ Il velèn.]
747 (return)
[ Scju spìris a pòsin purificasi doma restànt lì, dentri da li flàmis.]
748 (return)
[ Tal sens generàl da li zònis cjàldis dal Nordafrica.]
749 (return)
[ Par fasi amà da un toru, Pasife a era entrada ta na vacja di len. Da sta union al era nasùt il Minotauro.
750 (return)
[ Vandelli al cròt che sta siora a è la Madona; Robuschi al dìs ca è Beatrìs. E jò? Jòi cròt che sta gràsia a posi èsighi conferìda doma da la Madonao da Beatrìs cu la gràsia da la Madona.]
751 (return)
[ Lidea che na persona urbana, civiliada, nòbil, a resti culpida (o maraveada) dal straordinari par mancu timp dal cjargnèl (=montanaro) a è, secònt me, un cumplimìnt tant pì grant pal cjargnèl che pa la persona nòbil.]
752 (return)
[ Sèar, coma chej spìris descrìs uchì, al veva pecjàt di sodomìa, e par chèl al vegneva clamàt regina.]
753 (return)
[ La so vergogna a asìst li flàmis in tal so viàs di purificasiòn.]
754 (return)
[ Pasife, zà minsonadan tal vers [Footnote 41].]
755 (return)
[ Guinièl, ca ghia dàt il via al stil novo, al sarès sensaltri dut invidiòus di sta me prova volgàr in furlàn.]
756 (return)
[ A è miej consultà i comentatòus par vej na buna idea da la storia di Licurgo, da la so fèmina e daj so fiòj. Chì aè da notà che Dante al è tentàt di cori vièrs di Guinièl, pal ben ca ghi voleva, ma al è trategnùt da li flàmis ca cujèrzin Guinièl.]
757 (return)
[ Cussì a si riferìs Dante al Guinièl, che di luj a si considera disèpul.]
758 (return)
[ Il miej fabri dal dolce stil novo al sarès Arnalt Daniel; chèl crodùt pì avansàt al sarès Girault de Borneil, un famòus poeta provensàl. (Q.v. i comentatòus.)]
759 (return)
[ I stùpis minsonàs in ta stu vers a èrin èncja da lopiniòn che li òperis di Guiton dArès a fòsin fra li miej.]
760 (return)
[ Scritòus coma Guinièl, sensa parlà di Dante stes, a rapreentàvin tant miej il bièl stil nòuf.]
761 (return)
[ Arnalt Daniel, zà minsonàt tal vers [Footnote 115], ca si esprimarà in provensàl fra cualchi riga.]
762 (return)
[ A è ben clar che il provensàl al è cuìn dret dal furlàn.]
763 (return)
[ Il ànzul a ghi aparìs al tramònt. Par na descrisiòn detaliàda su chista determinasiòn di Dante in riguàrt a lora, i sugerìs i comentatòus.]
764 (return)
[ Vanzeli di San Matèo, v.8.]
765 (return)
[ Al è doventàt pàlit coma un muàrt.]
766 (return)
[ Sti rìghis a sugerìsin che Dante al veva vùt ocaiòn di jodi zent condanada vignì bruada viva.]
767 (return)
[ La storiuta di Tisbe e Piramo, na sorta di Romeo e Gjulieta pre-Shakespeariana, aè contada da Ovidio in ta la so Metamorfoi.]
768 (return)
[ Fin a stu punt, i tre a vèvin cjaminàt in fila indiana, cun Stasio in tal miès.]