1] Invictissime Imperator, Caesar Auguste, domine clementissime.
Quum Vestra Caesarea Maiestas indixerit conventum Imperii
Augustae, ut deliberetur de auxiliis contra Turcam, atroccissimum,
haereditaium atque veterem Christiani nominis ac religionis
hostem, quomodo illiuis scilicet furori et conatbisu durabili et
perpetuo belli apparaturesisite possit,
2] deinde et de dissensionibus in causa nostrae sanctae religionis
et Christianae fidei, et ut in hac causa religionis partium
opiniones ac sententiae inter sese in caritate, lenitate et
mansuetudine mutua audiantur coram, intelligantur et ponderentur,
ut illis,
3] quae utrimque in Scripturis secus tractata aut intellecta sunt,
sepositis et correctis, re illae ad unam simplicem veritatem et
Christianam concordiam componantur et reducantur;
4] ut de cetero a nobis una, sincera et vera religio colatur et
servetur, ut, quemadmodum sub uno Christo sumus et militamus, ita
in una etiam ecclesia Christiana in unitate et concordia vivere
possimus;
Quumque nos infra scripti Elector et Principes cum aliis,
5] qui nobis coniuncti sunt, perinde ut alii Electores et Principes
et Status ad praedicta [*praefata] comitia evocati sumus [simus],
ut Caesareo mandato abedienter obsequeremur, mature venimus
Augustam et, quod citra iactantiam dictum voumus, inter primos
affuimus.
6] Quum igitur V.C.M. Electoribus, Principibus et aliis Statibus
Imperii etiam hic Augustae sub ipsa initia horum comitiorum inter
cetera proponi fecerit, quod singuli status imperii vigore Caesarei
edicti suam opinionem et senteniam in Germanica et Latina lingua
proponere debeant atque offere;
7] et habita deliberatione proxima feria quarta rursum responsum
est, V.C.M. nos proxima feria sexta artiulos nostrae confessionis
pro nostra parte oblaturos esse: ideo, ut V.C.M. voluntati
obsequamur,
8] offerimus in hac religionis causa nostrorum concionatorum et
nostram confessionem, cuiusmodi doctrinam ex Scripturis Sanctis et
puro Verbo Dei hactenus illi in nostris terris, ducatibus,
ditionibus et urbibus tradiderint ac in ecclesiis tractaverint.
9] Quodsi et ceteri Electores, Principes ac Status Imperii
similibus scriptis, Latinis scilicet et Germanicis, iuxta
praedictam Caesaream propositionem suas opiniones in hac causa
relgionis produxerint:
10] hic nos coram V.C.M. tanquam domino nostro clementissimo
paratos offerimus, nos cum praefatis Princi;ibus et amicis nostris
de tolerabilibus modis ac viis amice conferre, ut quantum honeste
fieri potest, conveniamus, et re inter nos, partes, citra odiosam
contentionem pacifice agitata, Deo dante, dissensio dirimatur et ad
unam veram concordem religinem reducatur;
11] sicut omnes sub uno Christo sumus et militamus et unum Christum
confiteri debemus, iuxta tenorem edicti V.C.M., et omnia ad
veritatem Dei perducantur, id quod ardentissimis votis a Deo
petimus.
12] Si autem, quod ad ceteros Electores, Principes et Status, ut
partem alteram, attinet, haec tractatio causae relgionis eo modo,
quo V. C. M. agendam et tractandam sapienter duxit, scilicet cum
tali mutua praesentatione scripturm ac sedata collatione inter nos
non processerit, nec aliquo fructu facta fuerit:
13] nos quidem testatum clare relinquimus, hic nihil nos, quod ad
Christianam concordiam (quae cum Deo et bona conscientia fieri
possit) conciliandum conducere queat, ullo modo detrectare;
14] quemadmodum et V. C. M., deinde et ceteri Electores et Status
Imperii et omnes, quicunque sincero relgionis amore ac studio
tenentur, quicunque hanc causam aequo animo audituri sunt, ex hac
nostra es nostrorum confessione hoc clementer cognoscere et
intelligere dignabuntur.
15] Quum etiam V. C. M. Electoribus, Principibus et reliquis
Statibus Imperii non una vice, sed saepe clementer significaverit
et in comitiis Spirensibus, quae anno Domini cet. XXVI. habita sunt,
ex data et praescripta forma Vestrae Caesareae instructionis et
comissionis recitrari et publice praelegi fecerit:
16] V. M. in hoc negotio relgionis ex causis certis, quae V. M.
nomine allegatae sunt, non velle quidquam determinare, nec
concludere posse, se apud Pontificem Romanum pro officio V. C. M.
diligenter daturam operam de congregando concilio generali.
17] Quemadmodum idem latius expositum est ante annum in publico
proximo conventu, qui Spirae congregatus fuit.
18] Ubi V. C. M. per Dominum Ferdinandum, Bohemiae et Ungariae
Regem, amincum et dominum clementem nostrum, deinde per Oratorem et
Commissarios Caesareos haec inter cetera proponi fecit, quod
V. C. M. intellexisset et expendisset Locum-tenentis V. C. M. in
Imperio et Praesidentis et Consiliariorum in regimine et Legatorum
ab aliis Statibus, qui Ratisbonae convenerant,
19] deliberationem de concilio congregando, et quod iudicaret etiam
V. C. M. utile esse, ut congregaretur concilium, et quia causae,
quae tum tractabantur inter V. C. M. et Romanum Pontificem, vicinae
essent concordiae et Christianae reconciliationi, non dubitaret
V. C. M., quin Romanus Pontifex adduci posset ad habendum generale
concilium:
20] ideo significabat se V. C. M. operam daturam, ut praefatus
pontifex maximus una cum V. C. M. tale generale concilium primo
quoque tempore emissis litteris publicandum congregare consentiret.
21] In eventum ergo talem, quod in causa religionis dissensiones
inter nos et partes amice et in caritate non fuerint compositae,
tunc coram V. C. M. hic in omni obedientia nos offerimus ex
superabundanti comparituros et causam dicturos in tali generali,
libero et Christiano concilio, de quo congregando in omnibus comitiis
imperialibus, quae quidem annis Imperii V. C. M. habita sunt, per
Electores, Principes et reliquos Status Imperii semper concorditer
actum et congruentibus suffragiis conclusum est.
22] Ad cuius etiam generalis concilii conventum, simul et ad
V. C. M. in hac longe maxima et gravissima causa iam ante etiam
debito modo et in forma iuris provocavimus et appellavimus.
23] Cui appellationi ad V. C. M. simul et concilium adhuc
adhaeremus, neque eam per hunc vel alium tractatum (nisi causa
inter nos et partes iuxta tenorem Caesareae proximae citationis
amice in caritate composita, sedata et ad Christianam concordiam
reducta fuerit) deserere intendimus aut possumus;
24] de quo hic etiam solenniter et publice protestamur.
Art. I. De Deo.
1] Ecclesiae magno consensu apud nos docent, decretum Nicaenae
synodi de unitate essentiae divinae et de tribus personis verum
et sine ulla dubitatione credendum esse,
2] videlicet, quod sit una essentia divina, quae et appellatur et
est Deus, aeternus, incoporeus, impartibilis, immensa potentia,
sapientia, bonitate, Creator et Conservator omnium rerum,
visibilium et invisibilium;
3] et tamen tres sint personae eiusdem essentiae et potentiae, et
coaeternae, Pater, Filius et Spiritus Sanctus.
4] Et nomine personae utuntur ea significatione, qua usi sunt in
hac causa scriptores ecclesiastici, ut sinificet non partem aut
qualitatem in alio, sed quod proprie subsistit.
5]Damnant omnes haereses, contra hunc articulum exortas, ut
Manichaeos, qui duo principia ponebant, bonum et malum, item
Valentinianos, Arianos, Eunomianos, Mahometistas et omnes horum
similes.
6] Damnant et Samosatenos, veteres et neotericos, qui, quum
tantum unam personam esse contendant, de Verbo et de Spiritu
Sancto astute et impie rhetoricantur, quod non sint personae
distinctae, sed quod Verbum significet verbum vocale et Spiritus
motum in rebus creatum.