(WALTER LIPPMANN.)
Esperanto estas _simpla_ kaj facile lernebla. Neniu prudenta homo
dubas tiun fakton. Tamen "_lingvo_" estas formaĵo tiom komplika, ke
tiu simpleco de Esperanto povas esti nur relativa: Esperanto estas
_pli_ simpla, eĉ _multe_ pli simpla, _ol_ la naciaj lingvoj de la
kulturpopoloj. Absolute rigardate Esperanto estas _lingvo_, kaj kiel
ĉiu alia lingvo ĝi havas la taskon esprimi ĉion, kion la spirito
de ĝiaj uzantoj ampleksas. Sed la uzantoj de Esperanto estas anoj de
preskaŭ ĉiuj nacioj de l' mondo. Jam el tio rezultas, ke Esperanto
kiel lingvo _universala_ ne povas esti simpla en tiu senco, ke en
ĝi--simile, kiel en iu sovaĝula lingvo--mankas la rimedoj por
esprimi malpli simplajn ideojn. Kontraŭe la vera--relativa--simpleco
de Esperanto konsistas (precipe) en tio, ke ĝi evitas la nenecesajn
fonetikajn, vortformajn kaj sintaksajn lingvorimedojn, kiajn oni
trovas abunde en naturaj idiomoj[12]. Ne konsiderante ĉi tiun kvazaŭ
limigitan simplecon, ni povas diri, ke Esperanto estas esence subigita
al la samaj leĝoj, kiel la naturaj lingvoj. Do oni ne rajtas miri pri
tio, ke ankaŭ en Esperanto ekzistas "malfacilaĵoj". Esperanto havas
eĉ malfacilaĵojn, kiaj estas ne troveblaj en la naturaj lingvoj[13].
La vortradikoj kaj la leĝoj de Esperanto estas ja rapide lerneblaj. La
Fundamento prezentas ilian minimumon. Tamen neniu serioze asertos, ke
tiu minimumo sola sufiĉas por igi nian lingvon kapabla plenumi sian
vastampleksan taskon. Restas ankoraŭ multaj duboj, multaj demandoj
postulantaj respondon. Pli malpli helpas la vortaroj (precipe Kabe),
la nacilingvaj gramatikoj (Aymonnier, Velten k. a.), libroj prilingvaj
(Fruictier, Saussure) kaj artikoletoj kaj respondoj en gazetoj. Sed
la valoro de tiuj helpiloj estas limigita, ĉar ili estas verkoj de
iaj privataj personoj, kiuj--kiom ajn grandaj estas iliaj meritoj
pri nia afero--tamen ne havas aŭtoritaton superan. Kontraŭe ne
ekzistas persono havanta pli grandan aŭtoritaton ol la kreinto de nia
lingvo. _Li_ decidis pri la _fundamentaj_ leĝoj, do neniu alia estis
pli ol li destinita kaj taŭga decidi ankaŭ pri ĉiuj necesiĝantaj
kromaj reguloj. Li estis la unua, la plej sperta, la plej aŭtoritata
Esperantisto: la "Majstro" de la lingvo. Do estis per si mem
kompreneble, ke ĉiutempe Esperantistoj informon serĉantaj sin turnis
al D-ro Zamenhof. Supozeble li respondis kelkajn tiajn lingvajn
demandojn en privataj leteroj, kiuj estas nun malfacile troveblaj.
Unu tia letero, eble la plej interesa kaj plej bela: la letero pri la
deveno de Esperanto, sendita al s-ro N. Borovko, publikiĝis[14], sed
ĉiuj (?) aliaj estas nekonataj de la Esperantistaro.
Mi mem ricevis scion nur pri du prilingvaj korespondoj de D-ro
Zamenhof, nome 1. pri unu karto, sendita la 8. X. 1910 al s-ro Max
Butin (Godesberg), en kiu li deklaris, ke "vip_u_ro" en la Fundamenta
Vortaro estas preseraro anstataŭ "vip_e_ro", kaj 2. pri diversaj
respondoj donitaj al s-ro Richard Sharpe (Torquay). Tiu samideano
sendis en la jaro 1913 al D-ro Zamenhof aron da demandoj en tia
formo, ke li bezonis respondi per nur malmultaj vortoj. Jen ekzemploj
el tiu korespondo: