Het jongmensch boog even en sprak uitermate beleefd: »Meneer! laat me
in de eerste plaats u beleefdelijk dank zeggen voor de heusche,
gentlemanlike manier, waarop u mij behandelt; ik had nauwelijks durven
hopen, dat u mij eenige oogenblikken van uw kostbaren tijd zou willen
afstaan."
De kruidenier zag zijn bezoeker min of meer verwonderd aan en mompelde
iets als: »O! volstrekt niet, integendeel," enz. Hij stond met zijn
rug naar de straatdeur gekeerd en zag daardoor niet, dat eenige
vroolijk lachende gezichten om het hoekje van de deur naar binnen
keken, maar aanstonds weer verdwenen, zoodra hij zich slechts even
bewoog. Hij zag evenmin, dat, terwijl de bezoeker verder sprak, door
een hand een grooten ouderwetschen heerenhoed om 't hoekje van de deur
in den winkel werd gezet.
»Meneer Bommers," zei 't beleefde jongmensch, »ik ben hier gekomen om
met u over 't artikel stroop te spreken."
»Over stroop?"
»Juist meneer, over stroop--s-t-r-o-o-p!"
»Maar had dat dan zoo'n haast, dat u...?"
»Oordeel zelf, meneer Bommers. Stroop is een artikel dat een toekomst
heeft: primo omdat in iedere huishouding stroop wordt gebruikt:
secundo omdat de geheele wereld stroop noodig heeft...."
»Maar meneer!"
»Wees zoo goed mij even te laten uitspreken. De wereld--dat wil zeggen
de menschen--zijn allen vatbaar voor stroop; die 't meest met den
strooppot loopt, komt 't snelst vooruit. Zegt niet de vanouds beroemde
Judels in zijn onovertreffelijke chansonnette S-t-r-o-o-p, dat ieder
mensch, wanneer zijn eigenbelang het vordert, dit nuttige, zoete
voedingsmiddel gebruikt? Judels was niet alleen een komiek, maar ook
een philosoof.--O, mijnheer, wanneer u eerst, slechts begrijpen kunt,
hoever men met stroopsmeren komt, dan zult u beseffen hoe...."
De oude Bommers was onder dit gesprek langzaam aan tot achter zijn
toonbank teruggeweken; hij keek het jongmensch met groote oogen aan,
als wilde hij zeggen: »Ik geloof, dat jij niet goed bent," en toen de
deftige jonkman verder ging met zijn beschouwingen over stroop, 't nut
en de aanwending daarvan in 't maatschappelijk leven, zich daarbij in
vuur redeneerde, herhaaldelijk heftig gesticuleerde en met de vlakke
hand eenige malen op het blad der toonbank sloeg, werd Bommers
angstig, want zulke taal was voor hem te machtig, en 't zweet brak hem
uit, toen hij zijn bezoeker hoorde zeggen: »_Stroop_, meneer Bommers,
is de melk der samenleving, de quintessence der beschaving en de
hefboom waarmee het sociaal evenwicht kan worden geregeld. S-t-r-o-o-p
geeft in zes letters de oplossing van 't moeielijk probleem: vrijheid,
gelijkheid en broederschap."
»Maar dat is een gek, een ongelukkige uit Meerenberg ontsnapt," dacht
de kruidenier, die eindelijk kans zag om in den woordenstroom, die hem
dreigde te overstelpen, een dam te werpen door stotterend te vragen:
»Maar meneer, wat beduidt nu dit alles?"
Weer wenkte een hand om 't hoekje van de deur, maar de kruidenier zag
het niet; 't jongmensch wèl, en toen Bommers, zijn vraag kalmer
herhalend, zei: »Wat wou u nu eigenlijk?" klonk het antwoord hem als
een donderslag in de ooren: »Vijf pond beste stroop, als 't u blieft!"
»Vijf pond str-o-o-p?--Waarin?"
»In dezen hoed, waarde heer." Met een snelle wending had de jonkman
den gereedstaanden hoed gegrepen en voor den verbaasden winkelier op
de toonbank gezet.
»In dien h-oe-d?"
»Juist!--Maar den hoed eerst tarren asjeblieft! Ik wil mijn gewicht
hebben," en de klant zag hem dreigend aan.
Bommers' oogen werden achter zijn bril zoo groot en rond als
theeschoteltjes en, met een zekeren angst, zag hij zijn overbuur aan.
Ja, in de oogen van dien klant schitterde een waanzinnige vonk: 't was
ongetwijfeld zóó, als hij reeds had gedacht,--een gek. Bliksemsnel
vloog hem de gedachte door 't hoofd: met zulke menschen moet men
voorzichtig zijn en toegevend; daarom veranderde hij dadelijk zijn
gelaatsuitdrukking en zei met zachte stem, als sprak hij tot een
verwend knaapje:
»'n Aardig idee, meneer,--stroop in een hoed."
»Ja, hé? En als je eerst eens wist, burger Bommers, waarom ik die in
een hoed haal!"
Terwijl Bommers den hoed tarde en daarna langzaam de vijf pond stroop
er in liet loopen, vervolgde zijn bezoeker, op eenigszins somberen
toon:
»'t Is een drama, meneer!--neen! een tragédie.--Zal u goed wegen, vijf
pond?"
»Ja! ja!--Kijk maar, ruim gewogen!" en de winkelier zette den hoed met
stroop vlak voor zijn klant neer; deze nam het hoofddeksel met beide
handen bij den rand op, rook er in en sprak toen op somberen toon
verder: »'t Ruikt bijna als bloed!"--Bommers verschoot van
kleur.--»Weet u wat de Nemesis is?--Niet?--O, neen! u is immers niet
klassiek ontwikkeld.--Luister dus.--Een vriend van mij, een
boezemvriend, is doodelijk beleedigd door een poen, een wanschapen
vaderlijk wezen, dat Amor in 't gezicht slaat en Venus haat.--O!
meneer! dat eischt wraak! Wrr-a-a-k!"
Bommers kreeg 't nog benauwder dan een oogenblik van te voren, want 't
jongmensch begon nu heusch te doen, alsof hij »stapel" was. Plotseling
wierp hij een rijksdaalder op tafel, maar hield de hand er op en zei:
»Daar ligt geld, meneer,--'t slijk der aarde", en toen plotseling
vriendelijk lachend: »Ik krijg [f]1.50 terug asjeblieft."
Bommers kon van achter de toonbank niet zien, dat de hand, die om 't
hoekje van de voordeur voortdurend wenken had gegeven, nu eensklaps
zeer duidelijke en heftige bewegingen maakte. Hij wilde zich reeds
bukken, om uit de winkellade een daalder kleingeld te nemen, toen zijn
klant den rijksdaalder nogmaals vasthield en uitriep:
»Weet ge wat mijn wraak zal zijn, meneer? Den ellendeling, die mijn
vriend heeft beleedigd en gehoond, zet ik dezen hoed op!"
Daar schoot de kruidenier plotseling in een lach; 't denkbeeld, iemand
met zoo'n hoed op te zien, was zelfs voor hem te comisch om er niet om
te lachen, en giegelend riep hij:
»Origineel! heel origineel! Dat 's een koopje voor wien 't treft--hè!
hè! hè! hè!"--Bommers lachte, dat hij schudde.
»Ja, edele vriend! dat is 't zeker!" antwoordde 't jongmensch; hij
liet den rijksdaalder los, en Bommers, die kippig was en zich ongaarne
met wisselen vergiste, bukte voorover naar de winkellade.
Juist op dat oogenblik vernam men op straat een luid gejoel en
gedruisch: een open kales, waarin vier studenten waren gezeten, hield
stil voor den kruidenierswinkel; een der studenten, die een
reusachtigen bouquet in de hand hield, sprong nog voordat het rijtuig
geheel stilstond er uit, en opende het portier van de vigilante, die
met Jan op den bok en Jetje binnenin er achter reed.
Hoffelijk buigend hielp hij de schoone bij het uitstappen, en vol
verwondering zag Bommers op,--om zijn dochter te
zien.--Neen!--plotseling zakten vijf pond stroop hem door de haren en
over de oogen en dreef een krachtige slag den ouden »kachelpijp" over
zijn neus. De arme vader zei juist: »Genadige hemel! daar is..." 't
Woord Jetje stierf reeds in den zoeten zondvloed, die hem overstelpte,
maar toch kon hij nog verstaan, dat de zonderlinge bezoeker hem
daemonisch lachend zijn eigen woorden teruggaf: »Origineel! heel
origineel! Een koopje voor wien 't treft!"
Er was niets aan te doen; Jan werd eenvoudig boven op de toonbank
gezet en onschadelijk gemaakt. En Jetje? Zij werd--o!
snoodheid--achtmaal in eer en deugd gezoend, onder de oogen .... neen!
in tegenwoordigheid van haar vader, die, toen hij een half uur later
na veel moeite, ontstroopt was, aanging als een razende Roeland en op
die »vervloekelingen" schold, totdat Jan hem toevoegde: »Meheer, neem
me niet kwalijk, maar je zag d'r toch effetief komiek uit!" Toen
stortten de fiolen van zijn toorn zich eensklaps uit over den armen
winkelknecht en eerst 's avonds laat kwam hij tot kalmte en vond zijn
winkeliers- neen! vaderlijken glimlach terug, omdat zijn dochter hem
vertelde, dat zij buiten bij tante een vrijer had opgedaan, die heusch
en echt van trouwen sprak en--niet met stroop liep.