Hoofdstuk IX.
1. De dertig spaken van een wiel vereenigen zich om een naaf. Op de
ledige ruimte berust het gebruik van het wiel.
2. De vaas is uit klei gekneed tot een voorwerp, op de ledige ruimte
berust het gebruik van het voorwerp.
3. Men boort deuren en vensters uit om een huis te bouwen. Op de ledige
ruimte berust het gebruik van het huis.
4. Daarom, het Zijn (het materieele) is er het voordeel van maar op het
Niet-Zijn (het immaterieele) berust het (eigenlijke) gebruik er van.
Hoofdstuk XIII.
1. In de oudheid waren de goede filosofen die zich aan Tao wijdden
(als) gering, subtiel, duister en ver doordringend.
3. Zij verdwenen, als het ijs dat gaat smelten. Zij waren simpel, als
onbewerkt hout. Zij waren ledig, als een vallei.
Hoofdstuk XXXVII.
1. Tao is eeuwig Wu Wei (Niet Doende), en toch is er niets, wat Het
niet doet.
4. Het simpele wezen dat geen naam heeft bevrijdt ons van begeerte en,
vrij van begeerte, komen wij tot de Rust.
In deze (zie I) fijne woordspeling, waarbij ik even stil wil blijven
staan, ligt ook opgesloten: Door geestelijke actie brengt Tao het
concrete Heelal voort, op mystieke wijze.
In de Ishopanishad vinden wij hetzelfde: „Hij, die doet bewegen en
(toch) zelf niet beweegt”.
Meister Eckehart zegt nog: „God is rust, en toch als God ook maar een
oogenblik ophield te scheppen zou de heele wereld ten gronde gaan”.
Hoofdstuk XLII.
1. Tao baarde één, één baarde twee, twee baarde drie, drie baarde
alle dingen (de creatie).
2. Alle dingen laten de Duisternis (de Stof) achter zich (waaruit zij
gekomen zijn) om te omhelzen het Licht (den Geest), en worde in
harmonie gebracht door het Fluïde der Leegte.
In dezen tekst hebben sommigen een analogie gezien met de Drieëenheid
uit de H. Schrift. Men moet echter verder gaan, en evenzeer de
Drieëenheid uit alle andere oude godsdiensten er mede vergelijken. Het
„Fluïde der Leegte”—waarvan wij in andere oude mystieke boeken
ook analogieën vinden—is in deze Chineesche filosofie een term,
aanduidend „alles wat primair agent is in ’t voortbrengen en
modifieeren van beweging”.
Hoofdstuk LI.
1. Tao baart de dingen, Teh brengt ze groot, de Materie vormt ze, de
Kracht volmaakt ze.
2. Daarom, onder alle wezens is er geen, dat niet Tao vereert en Teh
hoogacht.
3. Die majesteit van Tao en die eerwaardigheid van Teh zijn niet aan
hen gegeven, zij bezitten die eeuwig uit zichzelven.
4. Daarom, Tao baart ze, Teh brengt ze groot, bestendigt ze, onderhoudt
ze, beschut ze, bederft ze (weer), voedt ze, en werpt ze (weer) omver.
5. Te baren, en toch niet als eigendom te beschouwen, te formeeren, en
dat toch niet als glorie te beschouwen, te regeeren, en toch vrij te
laten,—dit noem ik de mysterieuze Deugd.
Hoofdstuk LV.
6. Van het toppunt van kracht af worden de dingen oud, dat wil zeggen,
zij zijn niet gelijk aan Tao, en wat niet gelijk is aan Tao neemt een
spoedig einde. [40]
Hoofdstuk XI.
1. De beweging van Tao is terugkeer (tot zichzelf). Zachtheid is Zijn
functie.