Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online
Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This
book was produced from scanned images of public domain
material from the Google Print project.)
_Transcriber's Notes_
A few minor typographical errors have been corrected without notice.
However, many grammatical errors and odd spellings have been left as
in the original.
SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.
_No. 5._
_March, 1904._
THE
ESPERANTIST
The Esperanto Gazette for the spreading
of the International Language....
Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE.
ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1-1/2 roubles; 75 cents).
Published by THE LONDON ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.
CONTENTS
Page
The Accent Problem (The Editor) 65-66
A February Walk (Esperantist 6380) 67
Italian Folklore (Clarence Bicknell) 68
Spanish Proverbs (Esperantist 4686) 68
The Tempest, continued from pages 5, 21, 40 & 56
(translated by A. Motteau) 69
Mateo Falkone (Elise Bauer) 70-72
Tom Bowling (translated by A. Motteau) 72
Various Items of Interest 73
Correspondence Notes 74-75
The Birth of Esperanto (translated by John Ellis) 76-78
Our Holidays (The Editor) 78
The Language of Flowers (Ben Elmy) 79
Two Fables from Lafontaine (O.W. 7074) 79
The Gates of Heaven (J. H. Meyrick) 80
FOR FREE PARTICULARS write to
the HON. SECRETARIES of
ESPERANTO SOCIETIES at
BOURNEMOUTH, I. F. H. Woodward, Esq.,
Norwood, St. Swithin's Road.
DUBLIN, C. Fournier, Esq.,
Celtic Association, St. Stephen's Green.
EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,
2, Spence Street.
GLASGOW, J. Hunter, Esq.,
138, Darnley Street, Pollokshields.
HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,
13, Birkly Hall Road.
KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,
Compton Buildings, Bow Street.
LONDON, H. Bolingbroke Mudie,
41, Outer Temple, W.C.
NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,
3, Cotfield Terrace, Gateshead.
PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,
6, Barton Crescent, Mannamead.
PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,
21, St. George's Square.
SURBITON, P. Howard, Esq.,
The Bungalow, Cranes Park.
TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq.,
26, Park Crescent, N. Shields.
WIMBLEDON, W. Inge, Esq.
Spencer College, Wimbledon.
N.B.--It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form
local groups will communicate with the Hon. Sec., _Esperanto Club,
who will do all in his power to assist them in the work_.
The Remington
THE _UNIVERSAL_ TYPEWRITER.
Just think of it!
THE INTERNATIONAL MACHINE.
_Unbound by ties of nationality:
The common bond of union of all civilised peoples._
The Remington can be supplied fitted for Esperanto.
* * *
THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,
100, Gracechurch St., London, E.C.
La Remington
LA _UNIVERSALA_ SKRIBMASXINO.
Pripensu je tio!
LA INTERNACIA MASXINO.
_Tute liberigxita de naciaj ligiloj:
La Komuna unuigilo por cxiuj civilizitaj popoloj._
La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.
* * *
LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,
100, Gracechurch St., Londono, E.C.
To Interest Your Friends,
Send 2/6 to the Librarian, P. HOWARD, Esq., The Bungalow, Cranes
Park, Surbiton, for 6 copies of No. 52. These can subsequently be
returned with 1/3 extra, and exchanged for The Complete Text Book if
desired.
THE NEWEST PERFUME.
ESPERO.
Green and Gold Label printed
in Esperanto.
Price 1/-. Post free, 1/1.
GEO. C. LAW, 394, King's Road, Chelsea,
London, S.W.
[Image: Esperanto Postcard]
WHAT IS ESPERANTO?
THE Second Language for all Nations. Already about 100,000 persons
know it. When travelling abroad, for business or pleasure, you will,
all over Europe, find friends ready to converse or correspond in this
simple and euphonious language. The wonderful simplicity of its
grammar will surprise you. There are no exceptions to its rules;
spelling is phonetic. Englishmen will find it very easy to learn.
For Complete Text Book, send 1s. 8d. to--
Hon. Sec., ESPERANTO CLUB,
41 Outer Temple, London, W.C.
A Language of lifelong utility; yet easily learned in odd moments.
Facsimile of the Esperanto Postcard.
On Best Ivory Card, 1/1 for 50.
Please state whether Inland or Foreign.
THE ESPERANTIST.
The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.
ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ CXE
SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO
The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.
AUSTRIA.--Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.
BELGIUM.--M. M. Seynaeve, 3, Rue de l'Avenir, Courtrai.
CANADA.--A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal.
FRANCE.--M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris.
GERMANY.--Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.
MALTA.--A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.
RUSSIA.--G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg.
SWEDEN.--Sro. P. Ahlberg, 50, Dobelnsgatan, Stockholm.
TRINIDAD.--Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain.
_Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis
posxtsignon._
_Alsendatajn artikolojn la Redakcio laux bezono korektos._
_Oni povas sendi la abonpagon per posxtsignoj, kiuj estas akceptataj
lauxvaloro._
No. 5.
Subscription, 3s. Per Annum.
Single Copies, 4d. net.
MARTO, 1904.
Karaj Legantoj, Salutojn!
The Esperantist! Kio estas la signifo de tiu cxi vorto? Kompreneble
gxi devas esti (1) Tiu, kiu lernas, kaj uzas, Esperanton: (2) Tiu cxi
malgranda Gazeto, en la sama lingvo presita.
Kaj kio estas Esperanto? GXi estas tio, kion nia bona estro, Doktoro
Zamenhof, donis al la mondo, post kiam li estis studinta multajn
Euxropajn lingvojn.
CXu ni do estos pravaj, enkondukante niajn proprajn "plibonigojn" en
la lingvon? Kaj cxu tiu cxi Gazeto prave povos sin nomi The
Esperantist, se estos en gxi presita ia sxangxo, neaprobita de
la auxtoro de la lingvo? Tute ne.
Je la kvindek nauxa pagxo, en la Februara Numero, ni vidis kelkajn el
la kauxzoj, kiuj pruvas ke la signoj tre malhelpas nian progresadon;
kaj ankaux estis anoncite ke Doktoro Zamenhof aprobas la uzon de la
litero H anstataux la supersigno.
Tiu cxi certe estas lerta kaj suficxa, tamen gxi sxajne ne placxas al
kelkaj el niaj Anglaj studentoj. Tute forgesinte ke, kiam oni estas
lernonta ian lingvon, oni devas komenci per la alfabeto, ili imagas
ke la Esperantaj konsonantoj devas esti laux la _Angla_ uzo. SXajne
alilandaj amikoj ne estis pripensitaj.
Mi kredas ke ni en Anglujo prave aprobos la uzon de GH, HH, JH, cxar
oni tre facile memoras iliajn sonojn. Kaj mi ankaux kredas ke la
Italoj ne juste malaprobos CH kaj GH, kvankam iliaj sonoj estas tute
malsamaj je la uzo de la Itala lingvo.
CXar malmultaj studentoj skribadas pri tiuj cxi akcentoj, mi hodiaux
sendas al Vi tiun cxi leteron. Kaj, cxar Vi estas veraj Esperantistoj,
Vi zorge pripenasados la aferon, kaj bonvolos sendi al mi posxtkarte
Viajn opiniojn antaux Aprilo 10, 1904.
(_Adreso, 67, Kensington Gardens Sq., London, W._).
La plimulto el ni en Anglujo (en la tuta mondo eble) cxiam estas
kontraux la signoj kriadintaj. Forigu ilin! estas la devizo de multaj
el niaj fervoraj helpantoj. Nu, por decidi tiun cxi demandon, Vi,
Karaj Geesperantistoj, povos elekti el tiuj cxi du proponoj:--
(1). _CXu_ The Esperantist _presigxos sen signaj literoj,
sed per CH, GH, HH, JH, SH?_
(2). _CXu gxi presigxados per la literoj CX, GX, HX, JX, SX kiel gxis
nun ni faris?_
Mi petegas ke cxiuj el la Legantoj kiuj pliamas la unuan el tiuj cxi
du proponoj, skribu al mi posxtkarton, enhavantan la vortojn "_Mi
kredas ke la uzo de signoj malhelpas je la universala alpreno de
Esperanto, kiel Lingvo Internacia._"
Tiam, se mi ricevos suficxe da tiaj posxtkartoj, Via deziro estos
plenumita, kaj Vi ne plu vidos supersignojn en The Esperantist.
Eble la plimulto da legantoj jam lernis ke nia fervorega apoganto,
Sinjoro W. T. Stead, estas malsanigxita, kaj forvojagxis al
Sudafrikujo. Kompreneble cxiuj Geesperantistoj unuanime sendos al li
koregajn bondezirojn je rapidega resanigxo, kaj esperos ke, antaux ne
longe, li povos repreni siajn sencxesajn penadojn por la plibonigo de
la homaro. Nunatempe li malfelicxe estas paginta la punon de tro da
entuziasmo, cxar li provis fari pli ol eble estas.
La Biblioteko Esperanta denove pligrandigxis, per la aldono de la tri
sekvantaj libretoj:--
(1). _Vojagxo interne de mia cxambro_ (kvindek ok pagxoj) estas
bonega traduko de la Franca de Xavier de Maistre. La tradukisto, M.
S. Meyer, trafis sian celon, kaj donis al ni lertegan kaj bonstilan
tradukon de tiu interesa verketo.
(2). _Advokato Patelin_ (kvardek du pagxoj) estas triakta proza
komedio de Brueys kaj Palaprat. Esperantigita de M. J. Evrot. GXia
enhavo estas tre interesa kaj sxerca, kaj cxiuj Esperantistoj gxuos
bonan ridon, je gxia tralego. Ni gratulu Sinjoro Evrot pri la bona
temo kiun li elektis, kaj ni esperu ke, antaux ne longe, la komedio
aperos en Esperanta teatro, laux la deziro de Doktoro Zamenhof. La
legado de komedioj multe helpas la paroladon de la lingvo.
(3). _Tridek ses elektitaj fabloj de La Fontaine_, tradukitaj de M.
Vaillant, bone tauxgas kiel legolibro Esperanta, cxar ni jam konas la
Anglan tradukon. Niaj legantoj jam vidis specimenojn de fabloj
Esperantigitaj, kaj espereble tiu cxi aro placxos al ili.
Ni gratulas la tri verkistojn kaj esperas ke ili baldaux skribos
aliajn (eble originalajn) verkojn.
CXiuj el ili trovigxas cxe The Librarian, London Esperanto Club, 41,
Outer Temple. CXiu kostas 1/-.
Ni plezure povas anonci ke la de longe atenditaj Vortaroj nun eliris,
kaj ke ili multe placxis al niaj amikoj. Ni esperas ke, nun kiam oni
havas vortarojn, multe pli da Esperantistoj bonvolos sendi al ni
artikolojn. Alie The Esperantist ne povos enhavi suficxe da
interesajxoj por gajnadi la aprobon de gxia tutmonda Abonantaro.
Dear Readers, Greeting!
The Esperantist! What is the signification of this word? Naturally it
must be (1) One who learns and uses Esperanto; (2) This little
Gazette printed in the same language.
And what is Esperanto? It is that which our good chief, Dr. Zamenhof,
gave to the world after he had studied many European languages.
Therefore should we be justified in introducing our own
"improvements" into the language? And could this Gazette rightly call
itself The Esperantist if in it were printed any change not
approved of by the author of the language? Certainly not.
On the fifty-ninth page, in the February Number, we saw some of the
causes which prove that accents greatly hinder our progress; and it
was also announced that Dr. Zamenhof approves of the use of the
letter H instead of the accent.
This certainly is both ingenious and adequate, nevertheless it
apparently does not please some of our English students. Entirely
forgetting that when one is learning any language one must begin at
the alphabet, they imagine that the Esperanto consonants must be in
accordance with the _English_ usage. Apparently our friends in other
lands are not considered.
I believe that we in England will rightly approve of using GH, HH,
JH, for their sounds are easily remembered. And I also believe that
the Italians will not justly disapprove of CH and GH, although their
sounds are quite different from the Italian usage.
As a few students continue writing about these accents, I send this
letter to you to-day. And, as you are true Esperantists, you will
carefully consider the subject, and will be so kind as to send me, by
postcard, your opinions before April 10, 1904.
The majority of us in England (perhaps in the whole world) have ever
cried out against the accents. "Away with them" is the cry of many a
fervent helper. To settle this question, you, dear Esperantists, can
choose between these two proposals:--
(1). _Shall_ The Esperantist _be printed without accented
letters, but by CH, GH, HH, JH, SH_?
(2). _Shall it be printed with accents CX, GX, HX, JX, SX as
heretofore?_
I beg all readers who prefer the first of these proposals to write me
a postcard containing the words "_I believe the use of accents
hinders the universal adoption of Esperanto as an international
language._"
Then, if I receive a sufficient number of these postcards, your wish
shall be carried out, and you will no longer see accents in The
Esperantist.
Probably the majority of readers have already learned that our most
fervent supporter, Mr. W. T. Stead, has been taken ill, and has gone
to South Africa. Naturally all Esperantists unanimously send him most
hearty good wishes for a very speedy recovery, and hope that ere long
he will be able to renew his ceaseless labour for the betterment of
mankind. At present he has paid the penalty of too much enthusiasm,
for he has tried to do more than is possible.
The Esperanto Library has become further enlarged by the addition of
the three following books:--
(1). _Vojagxo interne de mia cxambro_ (fifty-eight pages) is a
capital translation from the French of Xavier de Maistre. The
translator, M. S. Meyer, has succeeded in his purpose, and has given
us a most able and correct translation of that interesting work.
(2). _Advokato Patelin_ (forty-two pages) is a three-act prose comedy
by Brueys and Palaprat. Esperanto version by M. J. Evrot. Its
contents are very interesting and humorous, and all Esperantists will
enjoy a good laugh when reading it. Let us congratulate M. Evrot on
the good theme he has selected, and let us hope that before long the
comedy will appear in an _Esperanto theatre_, in accordance with Dr.
Zamenhof's wish. The reading of plays is a great help to the
conversational use of the language.
(3). _Thirty-six selected fables of La Fontaine_, translated by M.
Vaillant, are very suitable for reading exercises, as we already know
the English versions. Our Readers have already seen specimens of
fables in Esperanto, and it is to be hoped that this collection
will give pleasure.
We congratulate the three authors, and hope that they will soon write
other (possibly original) works.
All are to be had from the Librarian, London Esperanto Club, 41,
Outer Temple, W.C. Cost 1/- each.
We announce with pleasure that the long-awaited Dictionaries have now
appeared, and have greatly pleased our friends. We hope, now that one
has dictionaries, that many more Esperantists will be so kind as to
send us articles. Otherwise The Esperantist cannot contain
sufficient interesting matter to continue to gain the approval of its
world-wide Subscribers.
FEBRUARA PROMENO.
Originale Verkita de Esperantisto 8380.
Tagmezo estas pasigxinta. Vento farigxis ventego. Grandaj hajleroj
komencas stertori furioze kontraux la vitroj de miaj fenestroj.
Elrigardante, oni povas nenion vidi krom blankan turnegantan amason.
Bruego de elementoj ekscitas homan animon same kiel muziko. En
momento spirito de vintro tute posedas min. Varma cxambro kaj brila
fajro estas senpotencaj por min restigi interne. Surmetante mian
superveston, mi eliras en blovadegon.
Unue la malvarmo pikas simile al serpento per sia tusxo. Iom poste
mia sango rapide ekfluas, kaj mi estas tute en harmonio kun miaj
cxirkauxajxoj. Mi marsxas kontraux la blovadego kun sovagxa gxojo,
kiel soldato marsxas al batalo.
Vojo kusxas inter du densaj arbetajxoj. Antaux malmultaj monatoj,
tiuj cxi estis vestitaj per folioj kaj floroj; sed kiu diros ke ili
tiam estis pli belaj ol nun? Hodiaux la suprajxoj de la brancxoj
estas kovritaj per negxo, pli blanka ol lano. Ili prezentas al mi
retajxon, en kiu blankeco kaj nigreco estas mirinde interteksitaj.
Tie cxi kaj tie, sub arbetoj, malgrandaj birdoj sercxas rifugxon de
la blovegado. Ili sidas kaj tremas, aux eble saltadas senreste de
loko al loko. Je tia vido venas pensoj pri la suferoj kauxzataj per
senkompata vintra vetero. Vidajxoj de malvarmaj kaj malsataj bestoj,
de infanoj cxifonvestitaj, kaj senkomfortaj homaj hejmoj, pasas
antaux mia imago.
Baldaux trovigxis malfermoj el la arbetajxoj, kaj tie la negxo estas
tiel ebena, ke oni sxancelas detrui gxian belecon, sur gxi marsxante.
Fine mi atingas la supron de monteto, kaj mi vidas ke la nuboj
preskaux estas forpasintaj, kaj ke la vento estas cxesinta.
Okcidente, la suno flamas simile al granda globo de fajro. GXiaj
radioj iluminas la cxielon je punco kaj oro, kaj jxetas flavan
brilecon sur la suba negxo.
Tra gloroj de vintra sunkusxigxo mi marsxas hejmen, al brila vespera
fajro, kaj al mia Esperanta Gazeto.
IRLANDA LEONO.
Tagon, Irlandano sen okupado renkontis vojagxantan sovagxbestaron,
kaj demandis la mastron:
"CXu mi povas esti utila al vi?"
"Nu, jes," respondis tiu cxi, hieraux nia sola leono mortigxis. "Se
vi surmetos lian hauxton kaj aktos en la kagxo, mi pagos vin."
"Tutkore mi konsentas!" respondis la Irlandano.
Nokte en la fojron amaso da homoj alvenis por vidi la mirindajn
bestojn. La mastro elparolis: "Gesinjoroj, jen ne terura ne
malsovagxigebla Afrika leono. Mi nun metos lin en kagxon, kun la
tigro."
Je tiuj cxi vortoj, la "leono" rampis al la bariloj, kaj kviete
diris: "Vi forgesas ke la tigro mangxos min!" Sed la mastro,
svingante la vipon, respondis: "Ne, tigroj neniam mangxas leonojn."
Tiam la leono estis sxovita en la alian kagxon, kaj la tigro tuj
komencis treege salti al li.
La malfelicxa Regxo de Bestoj, pensante ke li estis mortigota,
murmuris: "Ho! Sanktulo Patriko, gardu min!" "Ne timu," diris la
tigro, "mi ankaux estas Irlandano!"
G. C. Law.
ITALA FABLASCIENCO.
En Esperanto verkita de Clarence Bicknell.
Ne tre malproksime de mia urbeto, logxas maljunulo okdekjara, tre
bona kaj simpatia, kiun mi de multaj jaroj konis. Tre ofte li donis
al mi la vulgarajn nomojn de la sovagxaj kreskajxoj, kiujn la pli
junaj generacioj ne lernas, aux rakontas al mi la kredajxojn kaj
supersticxojn de tempoj kiam li estis junulo. Kiel mi ne tuj notis
tiujn cxi, antaux ne longe mi decidis reviziti lin, por kolekti
kelkajn el liaj interesaj rakontoj. Estas domagxe ne kolekti tiajn
fablojn (eble faktojn), tiel interesajn al la fabloscienculo, cxar
baldaux ili, kvankam ili mortas tre malrapide, malaperos. Jen estas
du el la ses rakontoj, kiujn mi auxdis.
(I.). Virino, amikino de la patro de mia amiko, logxantino en la
proksima vilagxo, aliris nokte kaj malfrue al placo, la tagon aux la
antauxtagon de la _Memorigo de la Mortintoj_, tio estas, la duan aux
la unuan de Novembro. Subite sxi ekvidis procesion de multenombraj
personoj, kiuj eliris el la pregxejeto. Tiuj cxi personoj, aux
prefere fantomoj de mortintoj, tenis krucojn cxe la manoj, kaj unu el
ili prezentis al sxi sian krucon, kiun sxi akceptis, kaj metis en
sian antauxtukon. Reveninte hejmen, sxi malfermis la antauxtukon kaj
trovis, ne krucon, sed kruroston de mortinto. Morgaux sxi iris al
bona pastro por konfesi sin, kaj rakontis al li la okazon. La pastro
konsilis, aux ordonis, ke sxi reiros saman lokon, por reatendi
la alvenon de la procesio, sed kunportante en sxia antauxtuko
katon-viron. SXi ankaux devos redoni la oston al tiu, kiu gxin
donacis. Tiun cxi sxi faris, kaj la persono, kiam li (aux sxi)
ricevis gxin, diris: "Vi devas danki la Sinjoron, ke vi tenas en via
antauxtuko tion, kio cxeestas; cxar alie vi nun estus kun ni." SXi
reiris hejmen, kaj malferminte la antauxtukon, vidis la katon, mortan
kaj rigidigxitan.
Virino de mia urbeto, Bordighera, rakontis al mi preskaux la saman
fablon, sed kun iom da diversajxo, kaj la afero okazis en malsama
vilagxo. La vidantino de la procesio ricevis kandelon de unu, cxar
cxiuj portis estingitajn kandelojn. Veninte domen, sxi metis gxin en
la tirkeston de sia cxambro. Dum la nokto sxi vekigxis. Auxdinte
gxemojn kaj sopirojn cxe la tirkesto, sxi malfermis la meblon, kaj
terurigite ekvidis la fingron de mortinto. SXi ankaux iris pastron,
kaj ricevis similan konsilon. Kiam sxi redonis la fingron, sxi
ekvidis ke, al la mano de la mortinto, unu fingro mankis.
(II.). Tiu cxi estas tre interesa, cxar la rakonto memorigas la
legendon pri _Tannhauser_ kaj mi neniam auxdis similajxon. Mia
amiko, kiam li estis junulo, kondukis sian sxafaron al la
malproksimaj montherbejoj kie logxas amiko kunpasxtisto. Tiu
cxi ofte revenis vespere tre malfrue, sed unufoje la sxafoj
revenis sen li. La nokto pasis, sed ecx matene li ne vidigxis. Tiam
mia amiko kune kun parencoj de la perditulo, foriris sercxante lin,
sed nenion trovis esceptinte lian bastonon, kaj la trancxileton per
kiu li kutimis skulpti figurojn aux literojn sur la ligno. Pasis
kelkaj tagoj, sed la pasxtisto ne revenis. Tiam la amikoj iris al la
pastro, kaj li respondis: "Kiam li revenos, ne demandu pri io, kion
li faris dum la semajno de sia forestado."
Post ok tagoj, la pasxtisto revenis, kaj memvole rakontis pri la
afero. Kiam li foriris, li kunportis sakon da salo por la sxafoj,
sed ili ne tute mangxis gxin; tial li enmetis la restajxon en sian
posxon. Subite li trovis sin en vasta belega salono, mirege ornamita
kaj lumigita, kie estis tre multe da cxarmaj frauxlinoj, kaj multe da
mangxajxoj, kaj da trinkajxoj. Tie li amuzis sin longatempe, sed fine
enuite, li deziris foriri. Tiam la dancistinoj kaj aliaj diris al li:
"Danku la Sinjoron ke vi enhavas posxe iom da salo, cxar sen gxi, vi
devigxus resti kun ni."
Mia amiko ne dubas pri la vereco de tiuj cxi, kaj de aliaj similaj
fabloj, sed li diras ke nun la mondo estas sxangxigxita. Kaj ankaux
ke iu Papo de ne longe malbenis la feojn kaj la koboldojn, kiuj en la
antauxtempoj ofte amuzis sin, turmentante la Kristanojn. Nun ili ne
plu estas potenculoj.
HISPANAJ PROVERBOJ.
1. Korniko[1] diris al korvo "For de tie ci, nigrulo!"
2. Kiam amiko petis, ne estas morgaux.
3. Dio ne batas per du manoj.
4. Kiam unu pordo fermigxas, cent pordoj malfermigxas.
5. Tiu, kiu donacas al la publiko, donacas al neniu.
6. La piedoj de la gxardenisto ne malutilas al la gxardeno.
7. La vulpo estas ruza, sed pli ruza estas tiu, kiu kaptas gxin.
8. Tiu, kiu bonfaras al vi, aux mortos aux foriros.
9. Tiu, kiu ne havas kapon, ne bezonas cxapelon.
10. La sagxulo sxangxas siajn ideojn, sed la malsagxulo neniam.
(4686).
FOOTNOTE:
[1] Carrion crow.
N.B.--_Maltaj kaj Hindaj Proverboj poste aperos._
[_Copyright reserved._]
[_Tradukis Esp. 6266._]
LA VENTEGO (Dauxrigo).
(_Vidu la kvar antauxajn Nrojn._)
AKTO I.
Sceno 2 (_dauxrigo_).
(_Vokante_). Servisto, venu! venu, Arielo!
Mi estas tute preta: venu! venu!
(_Aperas Arielo_).
Arielo.-- Saluton al vi, granda mia mastro!
Laux via bondeziro tuj mi venas.
CXu flugi, nagxi, trafajrigxi, rajdi
Sur nubaj volvoj min vi nun devigos?
Tuj Arielo agos.
Prospero.-- CXu, spirito,
Vi kauxzis la ventegon laux l'ordono?
Arielo.-- Precize, mastro. Mi la regxan sxipon
Enflugis: cxu postparte, cxu antauxe,
CXu sur ferdeko, cxu en la cxambretoj,
Mirigon mi dissemis, ekbruligis
Multegajn lokojn mi, per unu fojo;
CXe l'masta pinto velojn kaj sxnurajxojn
Videble mi flamigis; tiam, kune
Interligigxis flamoj. Pli momentaj,
Ecx pli rapidaj ol la fulmotondroj,
La flamoj, krakoj de l'sulfura mugxo!...
Neptunon mem siegxi ecx mi sxajnis,
Kaj kun la ondoj la tridento tremis!
Prospero.--Spirito brava! En tumulto tia,
Suficxa por sxipanojn frenezigi,
El ili kiu povis agi sagxe?
Arielo.-- Neniu; cxiuj malsagxuloj sxajnis
En malespera stato. Krom maristoj,
Tuj subakvigxis ili el la sxipo
De mi ekbruligita. La regxido,
Kun haroj starigxantaj kiel kanoj,
Unue maren jxetis sin, kriante:
"Infero certe estas nun malplena!
CXi tie nun la diablaro logxas!"
Prospero.--Bonege, Arielo! CXu proksime
De l'lando ne farigxis sxippereo?
Arielo.-- Proksime, mastro.
Prospero.-- CXu nun cxiuj vivas?
Arielo.-- Ne haro mankas, kaj iliaj vestoj
Pli fresxaj vere sxajnas ol antauxe.
Laux via volo ilin mi disigis
Per bandoj travagantaj nun l'insulon,
Kaj Ferdinando, la regxido, sola
De mi lasita, estas en angulo;
Sopire, li l'aeron malvarmigas
Kaj, tiel, brakokrucigxinte, sidas.
Prospero.--La regxan sxipon, ankaux la maristojn
De la sxiparo, kiel vi disponis?
Arielo.-- Savita estas nun la sxipo regxa
Ankrita en la profundega golfo--
De kia loko min, je l'noktomezo,
Vi vokis iam por alporti roson
El ventetigxa Bermudinsularo--
La sxipo tie kusxas. La sxipanoj
Miregigitaj, lacaj de penado,
Sub la ferdeko nun sorcxarte dormas.
Ceteraj sxipoj kiujn mi disigis
Interrenkontis sin, kaj Neapolon
Malgxoje iras.--SXiparestro pensas
Ke l'regxan sxipon li fundiri vidis,
Kaj ke en mar' pereis la regnestro.
Prospero.--Mision vian, Arielo, bone
Plenumis vi; alia tamen ago
Farota restas. Kia estas l'horo?
Arielo.-- La posttagmeza.
Prospero.-- Du sablosxutiloj
Sin malplenigos gxis la sesa horo:
Ni dume devas bone tempon uzi.
Arielo.-- CXu plie mi labori devas, mastro?
Bonvolu vi memori la promeson
Al mi faritan sed ne plenumitan.
Prospero.--CXagrena? Kial do?
Arielo.-- Min liberigu!...
Prospero.--Ne antaux ol la tempo venos!
Arielo.-- Mastro!
Kompatu min, cxar mi ja tre fidele
Vin servis--ne mensogis--ne eraris ...
Vin servis sensxpareme, senmurmure,
Kaj, mastro, vi promesis de plenjaro
Rabaton.
Prospero.-- CXu, spirito, vi forgesas
El kiaj turmentegoj mi vin tiris?
Arielo.-- Neniam.
Prospero.-- Jes! vi cxion nun forgesas.
Ja sxanceligos vin trapremi sxlimon,
Por mi sur akra norda vento rajdi,
Aux vin trapusxi en la frostan teron,
Se tiel mi ordonos! Vi forgesas ...
Arielo.-- Neniam.
Prospero.-- Malbonulo, vi mensogas!
Ecx vi forgesas kiel Sikorakso--
Malpura sorcxistino kurbigita
Per multaj jaroj kaj malbondeziroj--
Agadis.
Arielo.-- Mastro, ne!
Prospero.-- Ja vi forgesas.
Nu, diru al mi kie sxi naskigxis.
(_Dauxrigota_).
MATEO FALKONE.
Eltirajxo el Merimee, tradukita de ELISE BAUER.
Unu tagon en auxtuno Mateo Falkone frue eliris kun sia edzino por
viziti unu el siaj brutaroj en la maldensejo de la arbaro. Lia
fileto, Fortunato, volis akompani lin, sed, cxar la loko estis tro
malproksima, kaj iu devis resti por gardi la domon, li rifuzis. Oni
vidos cxu li ne havis kauxzon por penti pro tio. Li estis foririnta
de kelkaj horoj, kaj Fortunato kusxis je la suno, rigardante la
bluajn montojn, kaj pensante ke, la venontan dimancxon, li tagmangxos
en la urbo, cxe sia onklo, la korporalo.
Tuj pafo interrompis lian meditadon. Li eklevigxis, kaj turnis sin je
la flanko de la ebenajxo de kie la bruo venis. Aliaj pafoj sekvis je
malegalaj interspacoj cxiam alproksimigxante. Fine en la vojeto, kiu
kondukis al la domo, aperis viro kun pinta cxapo (kiel portas la
montanoj) barba, kovrita per cxifonajxoj, pene trenigante kaj
apogante sin sur sia pafilo. Li jxus estis ricevinta pafon en la
femuron. Tiu cxi viro estis bandito, kiu, foririnte nokte por acxeti
pulvon en la urbo, estis falinta en embuskon de korsaj soldatoj. Post
fortika defendo, li estis sukcesinta forkuri, vive persekutata. La
soldatoj estis tre proksimaj, kaj lia vundo neebligis lin alveni en
la arbaron, antaux liaj persekutantoj. Li alproksimigxis al Fortunato
dirante: "Vi estas la filo de Mateo Falkone. Mi estas Gianetto
Sanpiero. La _flavaj kolumoj_ persekutas min. Kasxu min, cxar mi ne
povas plu marsxi." "Kaj kion diros mia patro, se mi kasxos vin sen
lia permeso?" "Li diros ke vi faris bone. Kasxu min rapide, cxar la
soldatoj nun alvenas, kaj mi ne povas atendi, gxis via patro revenos.
Kasxu min, aux mi vin mortigos." Kun la plej granda indiferenteco
Fortunato respondis, "Via pafilo estas sensxarga, kaj ne estas aliaj
kartocxoj en via kartocxujo." "Mi havas mian stileton." "Sed cxu vi
kuras tiel rapide kiel mi?" Li faris salton, kaj forkuris. "Vi ne
povas esti filo de Mateo Falkone. CXu vi do arestigos min antaux via
domo?" La infano sxajnis kortusxita. "Kion vi donos al mi se mi
kasxos vin?" La bandito sercxis en sia leda posxo, kaj eltiris el gxi
moneron da kvin frankoj. Vidante la monon, Fortunato ridetis kaj
diris: "Nenion timu." Li tuj faris grandan truon en amason da fojno
apud la domo. Gianetto enigxis tien, kaj la infano lin kovris
tiamaniere, ke li lasis al li iom da aero por spiri. Estis tamen
neeble suspekti viron kasxitan sub la fojno. Plie li prenis katinon
kun sxiaj idoj, kaj placis ilin sur la amaso por kredigi ke gxi
ne estis tusxita de kelke da tempo. Poste, ekvidante sangajn
postsignojn, li zorge kovris ilin per polvo, kaj trankvile
rekusxigxis je la suno.
Kelkaj minutoj poste, ses viroj en brunaj uniformoj kun flavaj
kolumoj, komandataj de adjudanto alvenis. Tiu cxi adjudanto estis iom
parenca de Falkone (Oni scias ke en Korsujo oni sekvas la gradojn de
parenteco pli malproksime ol aliloke). Li nomigxis Teodoro Gamba, kaj
estis agemulo, tre timata de la banditoj, el kiuj li jam estis
kaptinta kelkajn.
"Bonan tagon, kuzeto, kiel vi grandigxis," li diris. "CXu vi jxus
vidis pasi viron?" "Ho, mi ne estas ankoraux tiel granda, kiel vi,
kuzo," naivege respondis la infano.
"Tio venos. Sed diru al mi cxu vi vidis pasi viron kun pinta nigra
cxapo, kaj rugxe kaj flave brodita jako?"
"Viron kun pinta cxapo?" "Jes! respondu rapide, kaj ne ripetu miajn
demandojn!" "Hodiaux matene la Sinjoro Pastro pasis antaux nia pordo
sur sia cxevalo Petro. Li min demandis, kiel sanas mia patro, kaj mi
lin respondis--" "Ha, sentauxgulo, vi estas ruzulo! Diru tuj al mi
kien Gianetto iris, cxar estas li, kiun mi sercxas; kaj mi estas
certa, ke li prenis tiun cxi vojeton."
"CXu oni vidas kiam oni dormas?" "Vi ne dormis, sentauxgulo. La pafoj
vekis vin." "Vi do kredas ke viaj pafiloj faras tiom da bruo! La
pafileto de mia patro faras pli multan!" "Mi bone scias ke vi vidis
Gianetton. Eble vi ecx kasxis lin! Kamaradoj, eniru en la domon, kaj
vidu cxu nia viro estas tie. La fripono havas nur unu piedon por
marsxi, kaj li posedas troan bonsencon por provi atingi lamante la
arbaron. Plie, la sangaj postsignoj finigxis tie cxi." "Kaj kion
diros mia patro, kiam li scios ke oni eniris en lian domon dum lia
forestado?" "Sentauxgulo," diris la adjudanto, "cxu vi scias ke mi
havas rimedon paroligi vin aliamaniere? Eble vi fine parolos, kiam
mi donos al vi dudekon da batoj per la glavoplado! CXu vi scias,
fripono, ke mi povas kusxigi vin en malliberejo sur la pajlo kun
katenoj al la piedoj?" Sed la infano ne maltrankviligxis.
La soldatoj estis vizitintaj la tutan domon. Tio ne estis tre longa
afero, cxar la dometo de Korso enhavas nur unu kvadratan cxambron. La
meblaro konsistas el tablo, benkoj, kestoj, cxasiloj kaj kuiriloj.
Dume Fortunato karesis sian katinon, kaj sxajnis gxui la konfuzon de
la soldatoj. Unu alproksimigxis al la amaso da fojno kaj vidis la
katinon kaj donis baton per la bajoneto en la fojnon, plialtigante la
sxultrojn, kvazaux li sentas la ridindecon de sia singardo.
Nenio movis, kaj la vizagxo de la knabo ne montris ian maltrankvilecon.
La adjudanto preskaux malesperis. Li jam serioze rigardis je la
flanko de la ebenajxo kiel inklina reiri tien de li venis, kiam li
ekpensis ke eble karesoj kaj donacoj helpos lin. "Kuzeto," li diris,
"vi sxajnas esti tre lerta bubo. Sed vi agas malbone cxe mi, kaj se
mi ne timus cxagreni mian kuzon Mateon, vere mi forkondukus vin kun
mi. Sed kiam mia kuzo estos reveninta, mi rakontos al li la tutan
aferon, kaj li vin vipos por via mensogo. Estu bona knabo, kaj mi
donos al vi tiun cxi belan argxentan horologxon, kiu certe valoras
tridek frankojn!"
"Kiam mi estas grandulo, mia onklo, la korporalo, donacos al mi
horologxon." "Jes, sed la filo de via onklo jam havas unu, ne tiel
belan, kiel tiun cxi, vere. Li tamen estas pli juna ol vi." Fortunato
rigardis gxin simile je kato, al kiu oni prezentas tutan kokidon.
Sentante ke oni mokis lin, li ne kuragxigxas kapti gxin, kaj de tempo
al tempo, li deturnas la okulojn por ne subfali la tenton. SXajnis
tamen ke la adjudanto volis vere donaci la horologxon al li.
"Mi perdu miajn epoletojn," ekkriis la adjudanto, "se mi ne donacos
al vi la horologxon, kondicxe ke vi diru kie estas Gianetto. La
kamaradoj estas atestantoj, kaj mi ne povas depreni mian promeson."
Tiel parolante li alproksimigis iom post iom la horologxon, gxis gxi
preskaux tusxis la palan vangon de la infano. Oni vidis sur lia
vizagxo la internan batalon inter la avideco, kaj la respekto
sxuldata al la gastamo. Li pene spiris: Li preskaux sufokigxis. Dume
la horologxo balancigxis, turnigxis kaj kelkafoje ecx tusxis lian
nason. Fine, iom post iom, la dekstra mano levigxis al la horologxo;
liaj fingroj tusxis gxin, kaj gxi tute kusxis en lia mano, la
adjudanto tamen ne ellasinte la cxenon. La ciferplato estis ornamita;
la kovrilo nove polurita; je la suno gxi brilis kiel fajro.
La tento estis tro granda.--Fortunato levis ankaux la maldekstran
manon, kaj per la antauxfingro li montris supre sian sxultron la
amason da fojno. La adjudanto tuj komprenis lin. Li ellasis la
cxenon. Fortunato estis la sola posedanto de la horologxo.
La soldatoj tuj renversis la amason, kaj gxi baldaux movigxis, kaj
sanga viro, kun stileto en la mano, eliris, sed, provante levigxi,
sia vundo ne permesis lin stari. Li falis. La adjudanto jxetis sin
sur lin, kaj elsxiris la stileton el lia mano. Tuj oni forte ligis
lin, malgraux lia kontrauxbatalo.--Gianetto, kusxita sur la tero kaj
ligita kiel brancxaro, turnis la kapon al Fortunato, kiu
alproksimigxis. "Filo de ...," li diris pli malsxate ol kolere. La
infano jxetis al li la moneron, kiun li estis doninta, sentante ke
li ne plu meritas gxin. Sed la kaptito sxajnis ne vidi tiun movon.
Tre kviete li diris al la adjudanto: "Mia kara Gambo, mi ne
povas marsxi; vi devas _porti_ min en la urbon." "Vi tuj kuros pli
rapide ol kapreolo," respondis la kruela venkinto; "sed estu
trankvila. Mi estas tiel kontenta teni vin, ke mi volonte portus vin
unu mejlon sen lacigxi. Plie, amiko mia, ni faros por vi portilon per
brancxoj." "Bone," diris la malliberulo, "vi ankaux metos iom da
pajlo sur la portilon, por ke mi estu pli sengxena."
Dum la soldatoj okupis sin, unuj por fari specon de portilo, aliaj
por bandagxi la vundon de Gianetto, Mateo Falkone kaj sia edzino
subite aperis apud la kurbigxo de la vojeto, kiu kondukis al la
arbaro. La virino antauxmarsxis, kurbigxata penige sub la pezo de
grandega sako da kasxtanoj, dum la viro trankvile sekvis, portante
nur unu pafilon en la mano, kaj alian sur la dorso; cxar estas neinde
je Korso porti ian sxargxon krom siaj armiloj.
Vidante la soldatojn la unua penso de Mateo estis ke ili estas
venintaj por aresti lin. Sed kial tiu cxi ideo? CXu li malpacis kun
la justeco? Ne, li gxuis bonan famon. Sed li estis Korso, kaj
montano; kaj estas iom da Korsoj, kiuj, esplorante la memoron, ne tie
trovas ian peketon. Li do estis singarda, kaj preparigxis por la
defendo. "Edzino," li diris al Giuseppina, "metu malsupren vian
sakon, kaj pretigu vin!" SXi tuj obeis. Li donis al sxi la pafilon,
kiun li portis sur la dorso, por ke gxi ne gxenu lin. Tiam li
malrapide autauxeniris al la domo, lauxlonge la arboj, kiuj borderis
la vojon, kaj preta jxeti sin, je la plej malamika movo, malantaux la
plej grandan trunkon, de kie li povus pafi kasxate. Lia edzino sekvis
lin proksimege, tenante la duan pafilon, kaj la kartocxujon. La ofico
de bona edzino dum batalo estas sxargi la armilojn de sxia edzo.
Vidante Mateon tiamaniere alproksimigxantan, la adjudanto estis en
tre granda maltrankvileco. Se Mateo, li ekpensis, estus hazarde
parenco de Gianetto, aux se li estus lia amiko, kaj li volus defendi
lin, la kugloj de lia pafilo alvenus al mi tiel certe, kiel letero al
la posxto. Je tia sxanceligxo, li kuragxe decidigxis antauxeniri
sole, kaj rakonti al Mateo la tutan aferon, parolante al li, kiel al
malnova konato; tamen la mallonga interspaco inter li kaj Mateo
sxajnis al li longega.
"Nu, amiko mia," li ekkriis. "Kiel vi sanas? Estas mi, Gamba, via
kuzo." Mateo, nerespondante, haltis kaj gxentile plialtigis sian
pafilon. "Bonan tagon, frato!" "Mi venis pasante por saluti vin, kaj
mian kuzinon Peppina. Ni havis longan marsxadon hodiaux, sed ni ne
devas plendi pri nia lacigxo, cxar ni faris bonan kaptajxon. Ni jxus
kaptis Gianetton Sanpieron." "Estu Dio lauxdata," ekkriis Giuseppina,
"li sxtelis nian kaprinon la lastan semajnon!" Tiuj cxi paroloj
gxojigis Gamba. "La fripono sin kiel leono defendis. Li mortigis unu
el miaj soldatoj, kaj, nekontenta je tio, li rompis la brakon
al la korporalo Chardon--sed tio ne estas grava afero, li estas
nur Franco:--Plie li kasxigxis tiel bone, ke la diablo mem ne estus
povinta trovi lin. Sen la helpo de mia kuzeto Fortunato, ni
neniam estus trovinta lin. Gianetto kasxigxis sub tiu cxi amaso da
fojno, sed mia kuzeto vidigis al ni la ruzon. Mi certe diros gxin al
lia onklo, la korporalo, por ke li sendu al li belan donacon por lia
penado. Lia nomo kaj la via estos en la raporto, kiun mi sendos al la
provincestro."
"Malbeno!" gxemis tute mallauxte Mateo.
Kiam ili alvenis al la domo, Gianetto jam kusxis sur la portilo,
preta por foriri. Vidante Mateon kun Gambo, li strange ridetis; tiam
turninte sin al la pordo de la domo, li kracxis sur la sojlon,
dirante: "Domo de perfidulo."
Nur homo certa morti estus kuragxigxinta elparoli tiujn cxi vortojn.
Tiro per stileto, kiu ne postulus ripetadon, tuj estus paginta tiun
insulton. Mateo tamen nur metis la manon al la frunto, kiel viro
premegita. Fortunato estis enirinta en la domon, kiam li vidis sian
patron alvenantan. Li baldaux reaperis kun taso da lakto, kiun li
prezentis al Gianetto mallevante siajn okulojn.
"For de mi!" ekkriis la malfelicxulo kun tondra vocxo. Poste,
turnigxante al unu el la soldatoj: "Kamarado, donu al mi trinkajxon!"
La soldato metis sian botelon en liajn manojn, kaj la bandito trinkis
la akvon, kiu donis al li viro, kun kiu li jxus intersxangxis pafojn!
Tiam la adjudanto donis la signalon por foriri, kaj diris _adiaux_ al
Mateo kiu ne respondis....
CXirkaux dek minutoj pasis antaux ol Mateo malfermis la busxon. La
infano malkviete rigardis, jen sian patrinon, jen sian patron, kiu,
apogante sin sur sia pafilo, konsideris lin kun kolerega mieno.
"Vi komencas bone," fine diris Mateo kun vocxo kvieta, sed terura
por tiuj, kiuj lin konis. "Pacxjo mia," ekkriis la infano,
alproksimigxante, la okulojn larmplenajn, preta sin jxeti genue. Sed
Mateo kriis al li: "Malantauxen de mi!" kaj la infano haltis kaj
ploregis, senmove starante kelkajn pasxojn de sia patro. Giuseppina
alproksimigxis. SXi jxus ekvidis la horologxcxenon elpendantan el lia
cxemizo. "Kiu donis al vi tiun cxi?" "Mia kuzo, la adjudanto."
Mateo ekprenis la horologxon kaj, jxetante gxin forte kontraux
sxtonon, disrompis gxin en mil pecetojn.
La ploregoj de Fortunato duobligxis, kaj Mateo dauxrigis lin fikse
rigardi per siaj linkaj okuloj. Fine li frapis la teron per la
pafilo, kaj jxetinte gxin sur la sxultron, li reprenis la vojon al la
arbaro, kriante ke Fortunato lin sekvu. La infano obeis. Giuseppina
kuris post Mateon, kaj ekprenis lian brakon: "Li estas filo via,"
diris sxi, tremante, kaj fiksante siajn nigrajn okulojn sur tiujn de
sia edzo, kvazaux sxi volis legi tion, kio pasigxis en lia animo.
"Lasu min," respondis Mateo. "Mi estas lia patro." SXi kisis sian
filon, kaj reeniris plorante en la domon, kie sxi fervore pregxis
antaux la imago de la Dipatrino....
Apud malgranda valeto Mateo haltis. "Fortunato, iru apud tiun largxan
sxtonon." La knabeto faris tion, poste li genufleksis. "Diru viajn
pregxojn!" "Patro mia, Pacxjo, ne mortigu min!" "Diru viajn
pregxojn!" ripetis Mateon, teruravocxe. Balbutante kaj ploregante, la
infano diris la Patron kaj la Kredon. Fortavocxe la patro respondis
_Amen_ je la finigxo de cxiu pregxo.
"CXu tiuj cxi estas cxiuj pregxoj kiujn vi scias?"
"Patro, mi ankaux scias la _Ave Maria_, kaj la _Litaniojn_, kiujn mia
onklino lernigis al mi."
"Ili estas tre longaj, sed diru ilin!"
La infano finis la litaniojn per malfortega vocxo.
"CXu vi estas fininta?"
"Ho! Patro mia, pardonu min. Mi neniam refaros gxin. Mi tiome petegos
mian kuzon, la korporalon, ke oni pardonu al Gianetto."
Li estis ankoraux parolante kiam Mateo murmuris: _Dio vin pardonu!_
Li pafis, kaj Fortunato falis teren, morta.
Sen jxeti rigardon sur la malvivulon, Mateo reiris domen, por sercxi
fosilon por enterigi sian filon. Post kelke da pasxoj, li renkontis
Giuseppinan, alkurantan, maltrankviligitan per la pafo. "Kion vi
faris?" sxi ekkriis.
"Justecon!"
"Kie li estas?"
"En la valeto. Mi lin enterigos. Li mortis Kristane. Mi kantigos
meson por li. Oni diru al mia bofilo ke li venu logxi kun ni."
TOM BOLIN.
(Dibdin.--Tradukis A. Motteau).
Senviva kusxas nun Tom Bolin,
Karulo de l'sxipar';
Ventego ne plu blovos sur lin
En granda mortintar'.
Li staris en beleco vira,
De la marist' model';
Ferdeke devosklavo vera,
Sidant' nun super vel'. (_bis_).
Tom cxiam sian vorton gardis
Kaj kore donis sin;
Edzinon virtan li posedis,
Amikojn verajn, nin.
Li ankaux kantis tiel bele,
De l'sxipo Filomel'!
Bedauxru ni do lin fidele,
Zorgantan super vel'. (_bis_).
Veteron belan sendos tamen
La supervol' al Tom,
En tago kiam venos hejmen
Maran' kaj landa hom'.
SXipanon, regxon morto kaptas;
Se li nun homa sxel'
Senmova korpo sube restas,
Tom vivas super vel'. (_bis_).
DIVERSAJ AVIZOJ.
Niaj Germanaj Samideanoj baldaux komencas sian propagandon, kaj
eldonigis bonan brosxureton kiu kostas dekkvin pfenigojn kaj kiu
multe helpos je la varbado de rekrutoj.
* * *
Sinjorino Phelips, Prezidantino de la Braillea Korespondada Klubo,
anoncas la fondon de Esperanta sekcio. Ni rememorigas niajn blindajn
amikojn ke Sinjoro W. P. Merrick, The Manor Farm, Shepperton,
klopodas pri la movado, kaj estas la Braillea Sekretario de The
London Esperanto Club.
* * *
Alilanda Adepto, kiu enpresigis sian nomon en nian Adresareton, kiel
kolektanto de ilustritaj posxtkartoj, jxus estas skribinta: "CXu vi
scias ke per, kaj por, via gazeto mi faras kaj estas ankoraux farinta
grandaron da posxtkartoj ilustritaj? CXiutage la leteristo lasas en
mia domo kvar, kvin, aux ses, cxiuj skribitaj tiamaniere: "Leginte
vian anoncon en The Esperantist k.t.p."
Mi cxiam pensis, ke tiuj cxi multe helpus nian aferon, kaj sendube la
kolekto de posxtsignoj ankaux estas inda je atento. Al cxiu, kiu
sendos cxi tie sian nomon kaj adreson, por ke gxi enmetigxu en nian
adresareton, kiel kolektanto de posxtsignoj, kaj kiu kunsendos la
necesajn ses pencojn (70 centimojn), la Redaktoro tuj resendos areton
da almenaux dek diversaj posxtsignoj. Kaj cxiuj el ili estos per
Esperanto ricevitaj. Estas mirinde kiom da alilandaj abonantoj tiun
cxi malgranda Gazeto jam posedas. Estos granda helpo al tiu cxi afero
se la abonantoj en Java, Pahang, Cochin-China, Japan, Trinidad,
Barbadoes, Brazil, Mexico, Sierra Leone, China k.t.p. afable sendos
aron da senvaloraj (al ili, sed ne al ni) specimenoj por ke ni
disdonu ilin inter niaj apogantoj. _Per malgrandajxoj oni grandajxojn
efektivigos!_ Tial mi multe konfidas je posxtkartoj kaj posxtsignoj,
por rapidigi la universalan alprenon de Esperanto.
* * *
Kelkaj amikoj tre amas _kronikon_; sed la Redaktoro petas ke ili sin
turnu al la _Lingvo Internacia_, _L'Esperantiste_, _k.t.p._ por gxin
trovi. Tamen en tiu cxi numero li donas mallongan skizon pri la
agadoj de la pasinta monato. Multaj paroladoj estas farintaj. _The
Associated Teachers' Guild_, _The Central Technical College_, _The
Sir John Cass Technical Institute_, _The Westbourne Chapel_ en
Londono, kaj kunvenoj cxe Sheffield kaj Nottingham auxskultadis kaj
ekinteresigxis je la Esperanta celo. Multaj artikoloj pri Esperanto
aperis en la gazetaro.
Bonaj leteroj enpresigxis en _The Hexham Herald_ kaj _The Scottish
Cyclist_. Malfelicxe _The Daily Paper_, kiu donis al ni tiom da
espero kaj helpo, estas mortinta, cxar nia fervorega amiko Sinjoro
Stead ne povis plu zorgadi pri gxi. Tamen nia movado sxuldas al li
ankoraux pli koregan dankesprimon. Pri la artikolo en la _C.T.C.
Gazette_ mi jam estas skribinta.
Mi ne povas nomi cxiujn el la Anglaj Gazetoj, kiuj enhavis
Esperantajn artikolojn, sed mi ne devas forgesi la novan monatan
revuon, _The Crank_, kies dua numero enhavis tre valoran artikolon,
skribitan de nia agema _Librarian_. Dua artikolo kredeble sekvos en
la tria numero.
Sed estas inter la alilanda gazetaro ke ni trovas la plimulton da
niaj apogantoj; kaj mi prenas la nunan okazon por danki la multajn
samideanojn, kiuj afable sendadas al mi siajn lokajn gazetojn. En _La
Plume Stenografique de France_ trovigxis longan skizon; kaj ankaux
tre longan nomaron da aliaj gazetoj oni povus citi. En la Amiens'a
jxurnalo mi legis ke la sindonema Sinjoro Tessencourt, la tiea
Prezidanto, farigxis konsulo de la Unuigxitaj SXtatoj. Espereble la
lingvo internacia helpos lin, kvankam gxis nun ne estas multe da
kunbatalantoj tie.
Tamen, antaux kelkaj tagoj, mi ricevis sekvantan leteron el tiu cxi
antauxemega lando. "When I was in business in New York I had
considerable correspondence with merchants in various parts of the
world, as I was a large buyer of raw goods from Siberia, South
Africa, Central America, and other countries, and I felt the need of
an international business language. With this feeling I paid some
attention to _Volapuk_ and _Spelin_, the two previous attempts at
this problem which seemed worthy of notice, but I felt no confidence
in there being any future in either of them. With regard to Esperanto
I have a very different feeling, and think it is going to be a
success."
* * *
Por finigi tiun cxi avizaron, mi deziras altiri la atenton de la
legantaro al la jxuseldonita tre interesa raporto pri la _Esploro de
la Groupe Esperantiste de Lyons_. Tiu cxi energia centro sendis
leterojn je la komenco de 1903 al cxiuj konataj grupoj, petante
respondojn je kelkaj demandoj. La rezultato de tiu cxi interesa afero
nun aperas en la komenco de la Jan Lingvo Internacia. Mi elcxerpos
kelkajn frazojn el tiu cxi raporto pri la enhavo de la sescent da
ricevitaj respondleteroj: (1) Esperanto estas de nun disvastigita en
la plej granda parto de la Euxroplingvaj landoj. (2) Plej ofte
fremdaj Esperantistoj staras izolitaj unuj de la aliaj. (3) Ke nenio
estas pli diversa ol la socialaj situacioj de la Esperantistoj. (4)
Ke la facileco per kiu ili akiris Esperanton estis apenaux
nekredebla, kia ajn estas la gepatra lingvo. Ni cxiuj devas dankegi
la Lionan Grupon pro gxia granda laboro, kaj pro la grava rezultato
kiu gxin kronis.
CORRESPONDENCE NOTES.
A.J.H. (Shrewsbury) writes: "There are many ways of spreading the
language, but two plans, which I have not yet seen in print, appeal
to me. (1). Let merchants, especially those with a world-wide
business, adopt Esperanto names for their goods. (2). Cause Esperanto
to be included among the languages in which it is permissible to send
telegrams."--In thanking A.J.H. for the kind suggestions, and hoping
that many will follow his good example, we beg to note that the
second of these plans is already in vogue, as the writer has seen
several Esperanto telegrams, of course minus the accents. As to the
first, it is a capital suggestion. A certain perfume (Espero) has
been advertised in this gazette, and, in consequence, the proprietor
has had many orders from France and other foreign strongholds of our
Cause. The opening up of a universal market for one's goods is the
first advantage of the study, from a business man's point of view,
and I trust that ere long it will be largely made use of by our
growing army of Esperantists.
* * *
L.R.C. does not know Spanish, yet, thanks to Esperanto, he was able
to translate the sentences in that language in our February number.
Are we to consider therefore that Spanish resembles Esperanto more
closely than Italian, or has some other friend, equally ignorant of
that tongue, been able to translate the Italian sentences on page 57?
* * *
Several friends have pointed out the word given in the new
English-Esperanto Dictionary for _Editor_. We prefer to use
_Redaktoro_ to translate the term, and use _Eldonisto_ for
_Publisher_.
E.M. (Lancaster) sends an excellent suggestion. He writes: "Will not
some good Esperantists consent to correct one beginner's letter per
week, provided that an envelope be enclosed for the reply?"--Surely
there must be many who are willing to undertake this light work,
and who thus will improve their own knowledge, and will also make
the study especially interesting for country students. The
Editor will be glad to find a learner, or a teacher, as may be
desired.
* * *