Kaj Azo trovis alian edzinon; belaj filoj kreskis apud li, sed neniu
estis tiel aminda, tiel brava kiel tiu velkinta en la tombo; aŭ se ili
estis tiaj, ilia kreskado pasis neatentinda por lia rigardo aŭ rimarkita
kun sufokita ekĝemo. La ploro neniam malsupreniris lian vangon, la rido
neniam malstreĉis lian frunton, sur kiu estis gravuritaj la kruciĝintaj
linioj de la pripensoj, sulkoj, kiujn la varmega parto de _Malĝojo_ tie
fendis antaŭtempe, cikatroj de la ŝirinta spirito, kiujn la batalo de
l’_Animo_ lasis malantaŭe! Li estis sentinta tutan ĝojon kaj malfeliĉon;
apenaŭ restis al li sendormaj noktoj, pezaj tagoj; animo tute mortinta
por la malestimo aŭ laŭdo, konscienco kiu evitante sin mem, tamen ne
cedis nek forgesis; kiam li ŝajnis malpli kvieta li pensis kaj sentis
forte; nur la densa glacia tavolo povas kovri la supraĵon, la viva fluo
loĝas aktiva malsupre, tial ke ĝi kuras senĉese. Ĉe lia fermita brusto
loĝis sentoj enradikigitaj de la Naturo tre profunde por esti eltiritaj
el tie. Kiam ni bataladas por deteni la larmojn farante ilin forflui
koron, ili ne sekiĝas, iras returnen al la primitiva fonto, tie ili
fariĝas pli puraj, restante en ĝia profundeco, neverŝitaj, ne glaciitaj,
sed pli amataj tie, ili estas malpli videblaj. Forlasita al la intimaj
ekstremoj de ĉagreno por kompati tiujn formetitajn el la vivo, kaj sen la
potenco plenigi la mankon, kiun kaŭzis lia suferado, kaj plene konscia,
ke li estis parolinta justan sentencon; ke ili estis preparintaj siajn
kondamnojn, tamen, la vivo de Azo defluis mizeroplena! La malbonigitaj
branĉoj de l’arbo zorge ĉirkaŭhakitaj alportas al la resto forton,
floradon, vivon, freŝan verdaĵon, liberan ŝtonĵetilon; sed se la kolerema
fulmo furioze ruinigas la balanciĝantajn branĉetojn, la dika ŝtipo sentas
la malbonon, kaj neniam plu produktos unu folion.
[Ilustraĵo]