Και λοιπόν; Μία ψυχή ανδρεία, όταν αποκτήση αυτήν την αλήθειαν, άραγε
δεν εξημερόνεται και θέλει με αυτόν τον τρόπον προ πάντων να
συγκοινωνή με τα δίκαια, αν όμως δεν την αποκτήση, κλίνει μάλλον προς
την θηριώδη φύσιν;
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Αλλά τόρα; Άραγε η αξιοπρεπής φύσις, εάν μεν αποκτήση αυτά τα
φρονήματα, δεν γίνεται πραγματικώς συνετή και φρόνιμη, όσον βεβαίως
εξαρτάται από το πολίτευμα; Ενώ, εάν δεν αποκτήση αυτά τα οποία
είπαμεν, είναι δίκαιον να λάβη κάποιον δυσφημισμένον όνομα της
βλακείας;
Νέος Σωκράτης.
Βεβαιότατα.
Ξένος.
Τότε λοιπόν ας δεχθώμεν ότι οι κακοί δεν ημπορούν ποτέ να έχουν
μόνιμον σχέσιν και δεσμόν ούτε μεταξύ των ούτε με τους αγαθούς, ούτε
ότι ημπορεί αυτός με σοβαρότητα να εφαρμόση, εις αυτούς καμμίαν
επιστήμην.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαίως, πώς είναι δυνατόν;
Ξένος.
Όσοι όμως εξ αρχής εγεννήθησαν με ήθος ευγενές και ανετράφησαν
συμφώνως με την φύσιν των, μόνον εις αυτούς εμφυτεύεται με τους
νόμους και ωρισμένως δι' αυτούς χρησιμεύει αυτό ως φάρμακον τεχνικόν,
και καθώς είπαμεν, είναι αγγελοπρεπεστέρα αυτή η συνένωσις των
ανομοίων μερών της αρετής, τα οποία κλίνουν εις αντιθέτους
διευθύνσεις.
Νέος Σωκράτης.
Πολύ ορθά.
Ξένος.
Τόρα λοιπόν, όταν υπάρχη αυτός ο θείος δεσμός, δεν είναι δύσκολον να
εννοήσωμεν και να επιτύχωμεν τους άλλους δεσμούς όσοι είναι
ανθρώπινοι.
Νέος Σωκράτης.
Πώς λοιπόν, και ποίους;
Ξένος.
Τους αναφερομένους εις τας επιγαμίας και την απόκτησιν τέκνων και τας
υπανδρείας και τους γάμους. Διότι ο πολύς κόσμος δεν τα συμβιβάζει
αυτά τελείως με την γέννησιν των τέκνων.
Νέος Σωκράτης.
Τι δηλαδή;
Ξένος.
Όσοι επιδιώκουν εις αυτά πλούτον και μέσα, δεν αξίζει τον κόπον να
κοπιάσωμεν διά να τους κατακρίνωμεν.
Νέος Σωκράτης.
Βεβαίως δεν αξίζει.
Ξένος.
Μάλλον δε είναι δίκαιον να ομιλήσωμεν δι' εκείνους, όσοι φροντίζουν
διά την καλήν γενεάν των, εάν τυχόν δεν κάμνουν κάτι τι ορθώς.
Νέος Σωκράτης.
Αυτό είναι λογικόν.
Ξένος.
Λοιπόν δεν συμμορφώνονται με καμμίαν λογικήν όσοι επιδιώκουν την
ευκολίαν των προς στιγμήν, και προτιμούν τους ομοίους με αυτούς, ενώ
τους ανομοίους δεν τους ανέχονται, και ούτω πως οικοδομούν το
μεγαλίτερον μέρος της αποτυχίας.
Νέος Σωκράτης.
Πώς;
Ξένος.
Οι αξιοπρεπείς βεβαίως ζητούν τους ομοίους των ως προς το ήθος, και
όσον είναι δυνατόν από αυτούς παίρνουν γυναίκας εις γάμον, και τας
κόρας των που έχουν δι' υπανδρείαν εις αυτούς τας δίδουν. Το ίδιον δε
κάμνει και η γενεά των ανδρείων, δηλαδή επιδιώκει την ομοίαν της
φύσιν, ενώ και τα δύο αυτά γένη πρέπει να κάμνουν όλως διόλου το
αντίθετον από αυτό.
Νέος Σωκράτης.
Πώς και διατί;
Ξένος.
Διότι εδόθη εκ φύσεως, όταν η ανδρεία συνεχίζεται άμικτος εις πολλάς
γενεάς, εις την αρχήν μεν να ακμάζη, εις το τέλος όμως να εκφυλίζεται
και να γίνεται εντελώς μανιακή,
Νέος Σωκράτης.
Αυτό φαίνεται ορθόν.
Ξένος.
Εξ άλλου πάλιν η ψυχή η οποία είναι πολύ εντροπαλή και δεν ανεμίχθη
με την τόλμην της ανδρείας και εξακολουθεί να διαιωνίζεται κατ' αυτόν
τον τρόπον εις πολλάς γενεάς, γίνεται νωθρά περισσότερον από ό,τι
πρέπει, και εις το τέλος πλέον γίνεται εντελώς παραλυτική.
Νέος Σωκράτης.
Και αυτό είναι φυσικόν να γίνεται κατ' αυτόν τον τρόπον.
Ξένος.
Αυτούς λοιπόν τους δεσμούς έλεγα ότι δεν είναι δύσκολον να τους
συναρμόσωμεν, όταν προηγηθή και διά τα δύο γένη να έχουν μίαν γνώμην
διά τα καλά και αγαθά. Διότι ολόκληρον αυτό είναι έργον της βασιλικής
υφαντικής, δηλαδή ποτέ να μην επιτρέπη να απομακρύνωνται τα φρόνιμα
ήθη από τα ανδρεία, αλλά να τα συγκλώθη με ομοφροσύνην και με αμοιβάς
και με ποινάς, με διαφώτισιν και με παράδοσιν εχεγγύων μεταξύ των,
και να κατασκευάζη με την σύνδεσιν αυτών το ομαλόν και, καθώς
λέγομεν, στρωτόν ύφασμα, και εις αυτούς να αναθέτη πάντοτε τα
αξιώματα της πολιτείας.
Νέος Σωκράτης.
Πώς;
Ξένος.
Όπου μεν υπάρχει ανάγκη ενός άρχοντος, να εκλέγη επιστάτην εκείνον
όστις προτιμά αυτά και τα δύο. Όπου δε είναι ανάγκη περισσοτέρων,
εκεί να λαμβάνη αναμίξ και από τα δύο μέρη. Διότι τα μεν ήθη των
αξιοπρεπών αρχόντων είναι πάρα πολύ συντηρητικά και δίκαια και
σωτήρια, χρειάζονται όμως κάποιαν σφοδρότητα, και απότομον τόλμην και
δραστηριότητα.
Νέος Σωκράτης.
Και αυτά βεβαίως φαίνονται ορθά.
Ξένος.
Τα δε ανδρεία ήθη πάλιν, όσον μεν διά το δίκαιον και την
συντηρητικότητα, είναι κατώτερα από τα ήθη εκείνων, έχουν όμως καθ'
υπερβολήν την δραστηριότητα εις τας πράξεις των. Εάν δε αυτά τα δύο
δεν συνυπάρχουν μαζί, είναι αδύνατον να γίνωνται καλά όλα τα πράγματα
των πόλεων και ιδιωτικώς και δημοσία.
Νέος Σωκράτης.
Πώς όχι;
Ξένος.
Αυτό λοιπόν το ύφασμα ας δεχθώμεν ότι το εκτελεί η πολιτική πράξις με
την τελείαν πλοκήν του ήθους των ανδρείων και των φρονίμων, όταν με
ομόνοιαν και φιλίαν συνδέση τον βίον αυτών η βασιλική τέχνη, και
κατασκευάση το μεγαλοπρεπέστερον και ωραιότερον από όλα τα υφάσματα,
και όλους τους άλλους, τους δούλους και τους ελευθέρους, τους ενδύση
με αυτό το ύφασμα, και όσον είναι ορθόν να ευτυχή μία πόλις, εις
τούτο χωρίς καμμίαν έλλειψιν διοική και επιστατή.
Νέος Σωκράτης.
Περίφημα πάλιν, φίλε Ξένε, μας ετελείωσες τον βασιλικόν και τον
πολιτικόν.
***
Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν
ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν
συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη
(Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος) σε
δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του τόπου,
στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο.
Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο
Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Θεόφραστος, ο
Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται και σήμερα,
στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, Μωραϊτίδη,
Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, Καζαντζάκη,
Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου,
Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου
τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη φορά, συστηματικά, στην
Ελλάδα.
Πολιτικός Στον διάλογο τούτο αναδύεται φιλοσοφικά η ανθρώπινη
ενέργεια στη πράξη και στη θεωρία, κι ο συγγραφέας, χρησιμοποιώντας
ένα μύθο, παρουσιάζει άλλο είδος πολιτεύματος για να υποδείξη τις
ατέλειες των υπαρχόντων πολιτευμάτων. Έτσι, ο διάλογος αυτός αποτελεί
την κατ' εξοχήν κοινωνιολογική μελέτη του Πλάτωνος.
Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ
ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ.
ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61
ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10