De betooverde bal, door Robert-Houdin uitgevonden, kwam mij door de
hazelnoten weder voor den geest. Gij zult zoo dadelijk zien waarom. In
dien bal, welke als speelgoed verkocht werd, was volgens de middellijn
een wijd gat geboord, zoodat hij gemakkelijk kon glijden langs een
koord, dat er doorheen gestoken was.
Maar als iemand, die het geheim kende, de beide einden van het koord
vasthield, gebeurde er iets anders: in plaats van te vallen, gleed de
bal langzaam langs het koord naar beneden en stond zelfs op kommando
stil, om zijne neerdalende beweging slechts dan voort te zetten,
als men dit veroorloofde.
Deze toer, welke Robert-Houdin met een bal van reusachtige afmetingen
deed, had altijd de nieuwsgierigheid in hooge mate geprikkeld. Hoe
ging dat?
De teekening geeft voor mij het antwoord: behalve het wijde gat, dat
door het middelpunt gaat, had men van binnen in den bal een gebogen
kanaal gemaakt, dat aan de beide uiteinden in het wijde kanaal uitkwam.
Het geheele geheim bestond nu hierin, dat men deed, alsof men het
koord door het middelste gat stak, maar men zorgde wel dat het door
het gebogen kanaal ging; het kwam dan aan de andere zijde weer te
voorschijn, alsof het recht door den bal was heengegaan. Nu behoefde
men het koord slechts meer of minder strak te trekken om den bal naar
willekeur te laten stilstaan of langzaam te laten neerglijden.
Op dit beginsel berusten tal van reddingstoestellen bij brand.
Maar wat heeft dit met de hazelnoot te maken? zult ge zeggen. Wel! met
de hazelnoot kan men dezelfde proef doen: het gebogen kanaal is hier
immers ook aanwezig, en men behoeft slechts meer of minder aan het
haar te trekken, om de noot naar uw begeeren meer of minder snel te
laten afglijden, of op formeel bevel zelfs geheel te laten stilstaan.