Sed haec omnia idcirco sint dicta, ut differentiam naturae atque personae
id est [Greek: ousias] atque [Greek: hupostaseos] monstraremus. Quo uero
nomine unumquodque oporteat appellari, ecclesiasticae sit locutionis
arbitrium. Hoc interim constet quod inter naturam personamque differre
praediximus, quoniam natura est cuiuslibet substantiae specificata
proprietas, persona uero rationabilis naturae indiuidua substantia. Hanc in
Christo Nestorius duplicem esse constituit eo scilicet traductus errore,
quod putauerit in omnibus naturis dici posse personam. Hoc enim praesumpto,
quoniam in Christo duplicem naturam esse censebat, duplicem quoque personam
esse confessus est. Qua in re eum falsum esse cum definitio superius dicta
conuincat, tum haec argumentatio euidenter eius declarabit errorem. Si enim
non est Christi una persona duasque naturas esse manifestum est, hominis
scilicet atque dei (nec tam erit insipiens quisquam, utqui utramque earum a
ratione seiungat), sequitur ut duae uideantur esse personae; est enim
persona ut dictum est naturae rationabilis indiuidua substantia.
Quae est igitur facta hominis deique coniunctio? Num ita quasi cum duo
corpora sibimet apponuntur, ut tantum locis iuncta sint et nihil in alterum
ex alterius qualitate perueniat? Quem coniunctionis Graeci modum [Greek:
kata parathesin] uocant. Sed si ita humanitas diuinitati coniuncta est,
nihil horum ex utrisque confectum est ac per hoc nihil est Christus. Nomen
quippe ipsum unum quiddam significat singularitate uocabuli. At si duabus
personis manentibus ea coniunctio qualem superius diximus facta est
naturarum, unum ex duobus effici nihil potuit; omnino enim ex duabus
personis nihil umquam fieri potest. Nihil igitur unum secundum Nestorium
Christus est ac per hoc omnino nihil. Quod enim non est unum, nec esse
omnino potest; esse enim atque unum conuertitur et quodcumque unum est est.
Etiam ea quae ex pluribus coniunguntur ut aceruus, chorus, unum tamen sunt.
Sed esse Christum manifeste ac ueraciter confitemur; unum igitur esse
dicimus Christum. Quod si ita est, unam quoque Christi sine dubitatione
personam esse necesse est. Nam si duae personae essent, unus esse non
posset; duos uero esse dicere Christos nihil est aliud nisi praecipitatae
mentis insania. Cur enim omnino duos audeat Christos uocare, unum hominem
alium deum? Vel cur eum qui deus est Christum uocat, si eum quoque qui homo
est Christum est appellaturus, cum nihil simile, nihil habeant ex
copulatione coniunctum? Cur simili nomine diuersissimis abutatur naturis,
cum, si Christum definire cogitur, utrisque ut ipse dicit Christis non
possit unam definitionis adhibere substantiam? Si enim dei atque hominis
diuersa substantia est unumque in utrisque Christi nomen nec diuersarum
coniunctio substantiarum unam creditur fecisse personam, aequiuocum nomen
est Christi et nulla potest definitione concludi. Quibus autem umquam
scripturis nomen Christi geminatur? Quid uero noui per aduentum saluatoris
effectum est? Nam catholicis et fidei ueritas et raritas miraculi constat.
Quam enim magnum est quamque nouum, quam quod semel nec ullo alio saeculo
possit euenire, ut eius qui solus est deus natura cum humana quae ab eo
erat diuersissima conueniret atque ita ex distantibus naturis una fieret
copulatione persona! Secundum Nestorii uero sententiam quid contingit noui?
"Seruant," inquit, "proprias humanitas diuinitasque personas." Quando enim
non fuit diuinitatis propria humanitatisque persona? Quando uero non erit?
Vel quid amplius in Iesu generatione contingit quam in cuiuslibet alterius,
si discretis utrisque personis discretae etiam fuere naturae? Ita enim
personis manentibus illic nulla naturarum potuit esse coniunctio, ut in
quolibet homine, cuius cum propria persona subsistat, nulla est ei
excellentissimae substantiae coniuncta diuinitas. Sed fortasse Iesum, id
est personam hominis, idcirco Christum uocet, quoniam per eam mira quaedam
sit operata diuinitas. Esto. Deum uero ipsum Christi appellatione cur
uocet? Cur uero non elementa quoque ipsa simili audeat appellare uocabulo
per quae deus mira quaedam cotidianis motibus operatur? An quia
inrationabiles substantiae non possunt habere personam qua[64] Christi
uocabulum excipere possint[65]? Nonne in sanctis hominibus ac pietate
conspicuis apertus diuinitatis actus agnoscitur? Nihil enim intererit, cur
non sanctos quoque uiros eadem appellatione dignetur, si in adsumptione
humanitatis non est una ex coniunctione persona. Sed dicat forsitan, "Illos
quoque Christos uocari fateor, sed ad imaginem ueri Christi." Quod si nulla
ex homine atque deo una persona coniuncta est, omnes ita ueros Christos
arbitrabimur ut hunc qui ex uirgine genitus creditur. Nulla quippe in hoc
adunata persona est ex dei atque hominis copulatione sicut nec in eis, qui
dei spiritu de uenturo Christo praedicebant, propter quod etiam ipsi quoque
appellati sunt Christi. Iam uero sequitur, ut personis manentibus nullo
modo a diuinitate humanitas credatur adsumpta. Omnino enim disiuncta sunt
quae aeque personis naturisque separantur, prorsus inquam disiuncta sunt
nec magis inter se homines bouesque disiuncti quam diuinitas in Christo
humanitasque discreta est, si mansere personae. Homines quippe ac boues una
animalis communitate iunguntur; est enim illis secundum genus communis
substantia eademque in uniuersalitatis collectione natura. Deo uero atque
homini quid non erit diuersa ratione disiunctum, si sub diuersitate naturae
personarum quoque credatur mansisse discretio? Non est igitur saluatum
genus humanum, nulla in nos salus Christi generatione processit, tot
prophetarum scripturae populum inlusere credentem, omnis ueteris testamenti
spernatur auctoritas per quam salus mundo Christi generatione promittitur.
Non autem prouenisse manifestum est, si eadem in persona est quae in natura
diuersitas. Eundem quippe saluum fecit quem creditur adsumpsisse; nulla
uero intellegi adsumptio potest, si manet aeque naturae personaeque
discretio. Igitur qui adsumi manente persona non potuit, iure non uidebitur
per Christi generationem potuisse saluari. Non est igitur per generationem
Christi hominum saluata natura,--quod credi nefas est.
Sed quamquam permulta sint quae hunc sensum inpugnare ualeant atque
perfringere, de argumentorum copia tamen haec interim libasse sufficiat.
[64] quae _codd._
[65] possit _Vallinus_.